SGK 10 Kat Ceza Koşulu 2026: Sunulmayan Hizmetin Fatura Edildiği İddiası, Ceza Hesabı, Savunma, İtiraz, Ceza Soruşturması ve Dava — Özel Hastane, Tıp Merkezi ve Diyaliz Merkezi İçin Rehber ve Dilekçe Örnekleri (2026 Sözleşmesi m.12.12-12.16, 14; 5510 sayılı Kanun m.103; TBK m.182)
18 Kasım 2026

SGK 10 Kat Ceza Koşulu 2026: Sunulmayan Hizmetin Fatura Edildiği İddiası, Ceza Hesabı, Savunma, İtiraz, Ceza Soruşturması ve Dava — Özel Hastane, Tıp Merkezi ve Diyaliz Merkezi İçin Rehber ve Dilekçe Örnekleri (2026 Sözleşmesi m.12.12-12.16, 14; 5510 sayılı Kanun m.103; TBK m.182)

SGK 10 kat ceza koşulu, sunulmadığı hâlde Kuruma fatura edildiği tespit edilen sağlık hizmetleri için uygulanır: ceza, yersiz ödeme toplamının 10 katıdır ve 57.241 TL’den az olamaz (2026 Sözleşmesi m.12.12). Hizmet bedeli ayrıca yersiz ödeme olarak, ödeme tarihinden işleyen kanuni faiziyle geri alınır (m.11.2). Kuruluş yazılı olarak uyarılır; aynı fiil uyarıdan sonra bir yıl içinde iki kez tekrarlanırsa sözleşme feshedilir (m.13.8). Yüzde 15 ve yüzde 70 üst sınırları bu cezaya uygulanmaz (m.14.8, m.14.9). Savunma istem yazısına 10 iş günü içinde cevap verilir, ceza tebliğine 10 iş günü içinde itiraz edilir; itiraz tahsili durdurur (m.14.1, m.14.2). Hizmetin sunulmadığını ispat yükü Kurumdadır (6100 sayılı Kanun m.190).

Bu rehber; Sosyal Güvenlik Kurumundan “sağlık hizmeti sunulmadığı hâlde fatura edildiği” gerekçesiyle savunma istem yazısı veya ceza koşulu tebliği alan özel hastaneler, tıp merkezleri, dal merkezleri ve diyaliz merkezleri için yazıldı. Cezanın nasıl hesaplandığı, Kurumun bu tespiti hangi yollarla yaptığı, hangi kayıtların iddiayı çürüttüğü, savunma ve itirazın nasıl kurulacağı, işin ceza soruşturması boyutu ve dava yolu madde numaralarıyla anlatılmıştır. Savunma istem yazınızı ve ekindeki hasta listesini Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.59, m.96 ve m.103; 2024, 2025 ve 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmeleri (2026 metninde m.8.6, 9.3, 9.4, 11, 12, 13.4, 13.8 ve 14); Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.27, 116, 146 ve 179-182; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.22; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190, 266, 389 ve 400; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20, 158 ve 168.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 14.10.2021 tarihli (E.2021/4820, K.2021/10109) kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararı ilgili başlıklarda aktarılmıştır. Madde numaraları ve tutarlar 2026 sözleşmesine göredir. Metin 18 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.

Küçük tutarlı ceza da önemlidir. Bu madde uyarınca uygulanan her ceza koşulu aynı zamanda yazılı bir uyarıdır ve feshe giden zincirin halkasını oluşturur (m.13.8). Tutar düşük diye itiraz edilmeyen ceza, bir yıl içinde gelecek ikinci ve üçüncü tespitte sözleşmenin feshine dayanak yapılır.

Sözleşmedeki en ağır ceza koşulu budur. Kurum, sunulmadığını ileri sürdüğü hizmetin bedelini geri alır, üzerine on katını ceza olarak ister ve kuruluşu uyarır. Aynı dosya Cumhuriyet savcılığına da gidebilir. Kuruluş bu yüzden üç ayrı cephede savunma yapmak zorunda kalır: Kurum nezdindeki savunma ve itiraz, hukuk mahkemesindeki dava ve ceza soruşturması. Üçü de aynı belgelere dayanır; birinde söylenen diğerinde delil olur.

Ceza koşulu türlerinin tamamı, üst sınırlar ve yersiz ödemenin tahsili SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi sayfasında; fesih yazısı geldikten sonra yapılacaklar SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı rehberinde anlatılmıştır. Bu sayfa yalnız sunulmayan hizmet iddiasını ele alır.

Sözleşme Ne Diyor? m.12.12 ve Aynı Ailedeki Hükümler

Hüküm şöyledir: kuruluş tarafından sağlık hizmeti sunulmadığı hâlde sağlık hizmetinin Kuruma fatura edildiği tespit edilirse, 57.241 TL’den az olmamak şartıyla yersiz ödeme toplamının 10 katı tutarında ceza koşulu uygulanır; tespit edilen fiil ve m.13.8 uyarınca işlem yapılacağı belirtilerek kuruluşa tebliğ edilir. Hizmet bedeli ödenmez, ödenmişse yersiz ödeme sayılır ve tahsil edilir (m.12.12).

Kanun’daki karşılığı m.103’tür: Kurumca yapılan inceleme sonucunda sağlık hizmeti sunulmadığı hâlde sağlık hizmetini fatura ettiği tespit edilen sağlık hizmeti sunucusu hakkında genel hükümlere göre takip yapılır, yersiz ödenen tutar m.96’ya göre geri alınır ve sözleşme feshedilebilir (5510 sayılı Kanun m.103/1-a). On katlık ceza Kanun’da değil sözleşmededir.

Sözleşmede aynı yapıda dört hüküm daha vardır ve Kurum bir olayı bunlardan herhangi birine sokabilir. Yanlarında, hizmetin sunulduğu ama başka bir hekimce verildiği hâller için çok daha hafif iki hüküm bulunur. Savunmanın ilk işi, olayın gerçekte hangi hükme girdiğini belirlemektir.

Sunulmayan hizmet ve yakın fiiller: 2026 sözleşmesindeki ceza koşulları

MaddeFiilCeza koşuluHizmet bedeliUyarı ve fesih
12.12Sunulmayan sağlık hizmetinin fatura edilmesi57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 10 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8); sistematik ve sürekliyse uyarısız fesih (m.13.4)
12.13Faturanın veya dayanak belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 10 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8); sistematik ve sürekliyse uyarısız fesih (m.13.4)
12.14Hak kazanmayan kişiye sunulan hizmetin hak sahibi bir başkası üzerinden fatura edilmesi57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 10 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8)
12.15Fatura veya eki belgelerde Kurum zararına tahrifat57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 10 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8)
12.16Kurumca ödenmeyen hizmetin ödenen hizmet gibi gösterilmesi57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 10 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8)
12.21Hizmetin Kuruma bildirilmeyen veya sözleşme kapsamı dışındaki aynı branştan hekimce sunulması57.241 TL’den az olmamak üzere yersiz ödeme toplamının 5 katıÖdenmez; ödenmişse geri alınırUyarı zinciri (m.13.8)
12.20Hizmetin, beyan edilen hekim yerine sözleşme kapsamındaki aynı branştan başka bir hekimce sunulması5.724 TL’den az olmamak üzere işlem bedelleri toplamının 1 katıÖdenirUyarı ve fesih öngörülmemiştir

Bir fiil birden fazla hükme uyuyorsa tutarı en yüksek olan hüküm uygulanır (m.14.5). Bu kural Kurumun elini güçlendirir gibi görünse de, uygulanabilmesi için fiilin o hükmün unsurlarını gerçekten taşıması gerekir. Hizmetin sunulduğu belgeyle gösterildiğinde m.12.12 devreden çıkar ve tartışma, varsa, daha hafif hükümler üzerinden yürür.

Ceza Nasıl Hesaplanır? Üç Örnek

Hesabın matrahı “yersiz ödeme toplamı”dır: Kurumun, sunulmadığını tespit ettiği işlemler için ödediği tutarların toplamı. Bu toplam 10 ile çarpılır; sonuç 57.241 TL’nin altında kalırsa ceza 57.241 TL olarak uygulanır. Yersiz ödemenin kendisi ayrıca geri alınır.

m.12.12 ceza koşulu hesabı (2026 sözleşmesi)

DurumYersiz ödeme toplamı10 katıUygulanacak ceza koşuluAyrıca geri alınacak tutar
Tespit edilen işlemlerin toplamı yüksek18.400 TL184.000 TL184.000 TL18.400 TL ve ödeme tarihinden faizi
Tespit edilen işlemlerin toplamı düşük3.150 TL31.500 TL57.241 TL (asgari tutar)3.150 TL ve ödeme tarihinden faizi
Aynı fatura dönemi için sonradan 4.000 TL’lik ek tespit3.150 + 4.000 = 7.150 TL71.500 TLDaha önce 57.241 TL uygulandığından yalnız fark: 14.259 TL4.000 TL ve ödeme tarihinden faizi

Üçüncü satırdaki kural m.14.7’dedir: m.12.12 ve aynı ailedeki fiillerin aynı fatura döneminde gerçekleştirildiği sonradan tespit edilirse, yeni tespit edilen yersiz ödeme tutarı o fatura dönemi için daha önce hesaplanmış ceza koşulunun matrahına eklenir ve ceza yeniden hesaplanır; bulunan tutar daha önce uygulanan cezadan yüksekse yalnız aradaki fark uygulanır.

Bu hüküm, asgari tutarın nasıl uygulanacağı tartışmasında da belirleyicidir. Madde asgari tutarı “yersiz ödeme toplamının on katı” için öngörür; m.14.7 de aynı fatura dönemindeki tespitlerin toplanmasını ister. İki hüküm birlikte okunduğunda 57.241 TL’lik asgari tutarın her hasta veya her işlem için ayrı ayrı değil, fatura dönemindeki toplam üzerinden bir kez uygulanması gerekir. Fark büyüktür: yukarıdaki ikinci örnekte 3.150 TL altı hastaya aitse, toplam üzerinden hesapta ceza 57.241 TL, hasta başına asgari tutar uygulanırsa 343.446 TL olur. Kurum asgari tutarı hasta veya işlem başına uygulamışsa bu hesap itirazın ve davanın konusu yapılır. Sözleşme ayrıca bir fatura döneminde tespit edilen aynı veya farklı her fiil için ayrı ayrı ceza koşulu uygulanacağını yazar (m.14.6); Kurum bu hükme dayanabilir, kuruluş ise m.14.7’nin toplama kuralını ileri sürer.

Hesapta dikkat edilecek diğer kurallar şunlardır:

  • Üst sınır yoktur. Aylık ortalama tutarın yüzde 15’i ve yüzde 70’i olarak belirlenen üst sınırlar, sayılan maddeler için geçerlidir (m.14.8, m.14.9); m.12.12 ile 12.16 arasındaki hükümler ve m.12.21 bu listelerde yer almaz.
  • Faiz iki ayrı tarihten işler. Yersiz ödemeye ödeme tarihinden, ceza koşuluna tebliğ tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanır (m.11.2).
  • Tahsil, hak edişten mahsup yoluyla yapılır. Önce yersiz ödeme, sonra ceza koşulu mahsup edilir (m.11.2, m.11.4). Kurumda yeterli alacağı bulunmayan kuruluştan genel hükümlere göre tahsil edilir.
  • Taksit istenebilir. Yersiz ödeme ve ceza koşulu, kuruluşun talebi üzerine taksitlendirilebilir (m.11.5); bir taksit vadesinde ödenmezse taksitlendirme bozulur ve kalan borç defaten tahsil edilir (m.11.6).
Hesap yönteminde Kurum uygulaması farklı olabilir. Asgari tutarın fatura dönemindeki toplam üzerinden bir kez uygulanması gerektiği, m.12.12 ile m.14.7’nin birlikte okunmasından çıkan bir sonuçtur. Kurum birimi asgari tutarı hasta veya başvuru başına uygulayabilir; bu durumda fark itirazda ve davada ileri sürülür, sonuç komisyonun ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Fiilin İşlendiği Yılın Sözleşmesi: Asgari Tutar Farkı

Kurum bugün yaptığı tespitte, işlem hangi yıla ait olursa olsun yürürlükteki sözleşmeyi uygular: tebliğ ve itiraz aşamaları tamamlanmamış fiiller için bu sözleşme hükümleri geçerlidir. Kuruluş, tebligat tarihinden itibaren 10 iş günü içinde yazılı olarak talep ederse fiilin gerçekleştirildiği dönemde yürürlükte olan sözleşme uygulanır (m.14.12). On kat oranı son üç yılda değişmemiştir; asgari tutar ise her yıl artmıştır.

m.12.12-12.16, m.12.21 ve m.12.20’de asgari tutarlar: 2024, 2025 ve 2026 sözleşmeleri

Sözleşme yılım.12.12-12.16 (10 kat)m.12.21 (5 kat)m.12.20 (1 kat)
202431.692 TL31.692 TL3.169,20 TL
202545.614 TL45.614 TL4.561 TL
202657.241 TL57.241 TL5.724 TL

Tespite konu işlemler 2024 yılına aitse ve yersiz ödeme toplamı düşükse, süresinde yapılan talep asgari tutarı 57.241 TL’den 31.692 TL’ye indirir. Yersiz ödeme toplamının on katı asgari tutarı aşıyorsa talebin tutara etkisi olmaz; yine de eski sözleşmenin diğer hükümleri lehe sonuç doğurabileceğinden karşılaştırma yapılır. Talep, itiraz dilekçesinde ayrı bir başlık olarak yer alır; süre itiraz süresiyle aynıdır.

Kurum Bu Tespiti Nasıl Yapar?

Sözleşme Kuruma geniş bir denetim yetkisi tanır. Kurum ve denetimle görevli personeli; kuruluştan her türlü veriyi, dokümanı, fatura ve eklerini, tetkik ve kayıtların asıllarını isteyebilir, inceleyebilir, kopyalarını alabilir; kuruluş yetkilisinin, çalışanlarının ve hastaların bilgisine başvurabilir (m.8.6.1). Kuruluş, hastalar adına düzenlediği veya tutmak zorunda olduğu her türlü bilgi ve belgeyi yerinde denetim süresi içinde göstermek ve vermek zorundadır; aksi hâlde her inceleme dönemi için 114.483 TL ceza koşulu uygulanır (m.8.6.2). Denetim personeline kolaylık göstermemek ve göreve engel olmak ise uyarı ve fesih zincirine giren fiillerdendir (m.8.6.3, m.13.8).

Uygulamada sunulmayan hizmet iddiası birkaç tipik kaynaktan doğar. Her birinde Kurumun dayandığı veri ile kuruluşun elindeki kayıt farklıdır.

İddianın kaynağına göre kuruluşun bakacağı kayıtlar

İddianın kaynağıKurumun ileri sürdüğüKuruluşun bakacağı kayıtlar
Hasta beyanıHasta o gün kuruluşa gelmediğini veya işlemin yapılmadığını söylemiştirHasta kabul ve biyometrik doğrulama kaydı, onam formu, katılım payı ve ilave ücret tahsilat belgesi, reçete, randevu ve çağrı kayıtları
Hekimin izinli, raporlu veya başka yerde olduğu günHekim o gün kuruluşta değildir; işlem yapılmış olamazHekim çalışma çizelgesi, izin ve görevlendirme belgeleri, MEDULA’daki aktif ve pasif kayıtları, işlemi fiilen yapan hekimin kaydı
Tetkik sonucunun bulunmamasıFatura edilen laboratuvar veya görüntüleme tetkiki yapılmamıştırLaboratuvar bilgi sistemi ve görüntü arşivi kayıtları, cihaz çıktıları, hizmet alımı varsa dış laboratuvar kayıtları ve sözleşmesi
Seans sayısıFizik tedavi, diyaliz veya benzeri tedavide fatura edilen seansların bir bölümü yapılmamıştırSeans takip formları, hasta imzaları, cihaz kayıtları, seans günlerine ait doğrulama kayıtları
Yatış süresi ve yoğun bakım günleriFatura edilen yatış günlerinin bir bölümünde hasta yatmamıştırYatış ve çıkış kayıtları, hekim istemleri, hemşire gözlem formları, yoğun bakım izlem çizelgeleri
Aynı tarihte başka kuruluşta kayıtHasta aynı gün başka bir sağlık hizmeti sunucusunda görünmektedirİşlem saatleri, sevk ve nakil belgeleri, hastanın gün içindeki hareketini gösteren kayıtlar
İşlem kodu ile tıbbi kayıt arasındaki farkFatura edilen işlem, ameliyat notundaki veya epikrizdeki işlemle uyuşmamaktadırAmeliyat ve anestezi kayıtları, patoloji raporu, kullanılan malzeme kayıtları, kodlamayı yapan birimin açıklaması

Sağlık personelinin Kuruma bildirimiyle ilgili bir hüküm bu iddianın kaynaklarından biridir. Kuruluş, izin, rapor veya eğitim gibi nedenlerle geçici olarak ya da sürekli ayrılan sağlık personelini ayrılış tarihi itibarıyla MEDULA’da pasif hâle getirmek zorundadır. Ayrıldığı hâlde pasif hâle getirilmeyen personel üzerinden hizmet fatura edilirse, olayın niteliğine göre m.12.12, 12.13, 12.20 veya 12.21 uygulanır (m.9.3). Hangi hükmün uygulanacağını, hizmetin gerçekten verilip verilmediği ve kimin verdiği belirler.

“Sunulmayan Hizmet” Nedir, Ne Değildir?

m.12.12’nin konusu, hiç verilmemiş bir hizmetin bedelinin Kurumdan istenmesidir. Buna yakın görünen, ancak hukuken farklı olan dört durum vardır. Aradaki fark, on katlık ceza ile çok daha sınırlı bir yaptırım arasındaki farktır.

  • Hizmet verilmiş, belgesi eksik düzenlenmiştir. İncelemeye esas belgelerin usulüne uygun düzenlenmemesi veya iletilmemesi ayrı bir hükümde düzenlenmiştir: her belge için 572 TL, bir fatura döneminde en çok 28.620 TL (m.12.1). Bir imzanın, bir formun veya bir raporun eksikliği, hizmetin verilmediğini göstermez.
  • Hizmet verilmiş, Sağlık Uygulama Tebliği’ne uygun fatura edilmemiştir. Örneklemeye dâhil edilmeden tamamı incelenen işlemlerin Tebliğ’e göre fatura edilmediğinin tespitinde her hasta için 57.241 TL ceza koşulu uygulanır (m.12.2); bu ceza yüzde 15 üst sınırına tabidir (m.14.8) ve uyarı zincirine girmez. Yanlış kod seçimi veya paket kapsamındaki işlemin ayrıca fatura edilmesi, hizmetin verilmediği anlamına gelmez; bu hâllerde tartışma bu hüküm ve fatura kesintisi üzerinden yürütülür.
  • Hizmet verilmiş, başka bir hekim tarafından verilmiştir. Hekim sözleşme kapsamındaysa ve aynı branştansa hizmet bedeli ödenir, ceza işlem bedeli kadardır (m.12.20). Hekim Kuruma bildirilmemişse ceza beş kattır (m.12.21). Her iki hâlde de m.12.12 uygulanmaz.
  • Hizmet verilmiş, hasta hatırlamamaktadır. Hastanın aylar sonra yapılan görüşmede işlemin adını bilmemesi veya tarihi karıştırması, hizmetin verilmediğinin delili değildir.

Savunmada bu ayrım her hasta için ayrı ayrı yapılır. Kurumun listesindeki işlemlerin bir bölümü belgeyle çürütülür, bir bölümü daha hafif bir hükme taşınır, geriye kalan varsa hesabı yeniden yapılır.

İspat Yükü ve Deliller

İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (6100 sayılı Kanun m.190/1). Hizmetin sunulmadığını ileri sürerek ceza koşulu isteyen Kurumdur; ispat yükü de Kurumdadır.

Kurum bu noktada kendi denetim elemanlarının tutanaklarına dayanır. Kanun, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit ettikleri, Kurum alacağını doğuran olayların yemin hariç her türlü delile dayandırılabileceğini ve düzenledikleri tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu yazar (5510 sayılı Kanun m.59/2). Bu hüküm tutanağı tartışılmaz kılmaz; aksinin ispatına açık bırakır. Kuruluş, tutanaktaki tespitin aksini tarih ve saat kayıtlı tıbbi belgelerle, sistem kayıtlarıyla ve tanıkla ispat edebilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ilave ücrete ilişkin bir ceza koşulu dosyasında verdiği 14.10.2021 tarihli (E.2021/4820, K.2021/10109) kararında, Kurumun ayrıntılı bir inceleme yapmadan ceza uyguladığını saptamış ve kararı bozmuştur. Daire, hastaların o yıla ait bütün tedavi belgelerinin getirtilmesini, her hastanın durumunun tek tek belirlenmesini, hastaların dinlenmesini ve konunun uzmanlarından oluşan bir bilirkişi kurulundan rapor alınmasını aramıştır. Karar farklı bir ceza koşuluna ilişkindir; ancak yöntem bakımından sunulmayan hizmet dosyalarında da yol göstericidir: toplu ve genel tespitle değil, hasta bazında incelemeyle sonuca gidilir.

Sunulmayan hizmet iddiasında deliller

DelilNeyi gösterir?Dikkat edilecek nokta
Biyometrik ve kimlik doğrulama kayıtlarıHastanın belirtilen gün ve saatte kuruluşta bulunduğunuDoğrulamanın yapılamadığı hâllerde beyan formunun ve gerekçesinin dosyada olması
Hastane bilgi yönetim sistemi işlem kayıtlarıİşlemin kim tarafından, hangi saatte girildiğiniSonradan yapılan değişikliklerin de kayıt altında olduğu; toplu ve geç girişlerin açıklanması
Laboratuvar ve görüntüleme sistemleriTetkikin yapıldığını ve sonucunuCihazın ürettiği ham kayıt ile sistemdeki sonucun örtüşmesi
Hasta dosyasıMuayene, istem, uygulama ve izlemin akışınıEpikriz, ameliyat notu, anestezi formu ve hemşire gözlemlerinin birbirini tutması
Mali kayıtlarHastanın aynı gün ödeme yaptığınıKatılım payı ve ilave ücret tahsilatı, banka kartı işlem kaydı
Reçete ve rapor kayıtlarıHekimin aynı gün hastaya işlem yaptığınıElektronik reçetenin tarih ve saati
Tanıkİşlemin yapıldığınıHekim, hemşire, teknisyen ve hasta yakınlarının beyanı; hastanın kendi iradesiyle verdiği yazılı açıklama
Bilirkişi incelemesiKayıtların tıbbi ve teknik tutarlılığınıHekim, sağlık bilişimi ve Kurum mevzuatı uzmanından oluşan kurul talebi

Hasta beyanı bu dosyaların en tartışmalı delilidir. Beyanın nasıl alındığı sorulur: yüz yüze mi telefonla mı, hangi sorular sorulmuş, hastaya işlemin tıbbi adı mı günlük dildeki karşılığı mı söylenmiş, tutanağı hasta imzalamış mı. Kuruluşun hastadan yeniden açıklama alması mümkündür; ancak bu açıklama hastanın serbest iradesine dayanmalı, hastaya metin dikte edilmemelidir. Baskı izlenimi veren bir beyan hem hukuk dosyasında değer taşımaz hem ceza soruşturmasında kuruluşun aleyhine yorumlanır.

Kayıtların kaybolma ihtimali varsa beklenmez. Bilgi sistemi değiştirilecekse, cihaz kayıtları belirli bir süre sonra siliniyorsa veya kamera kayıtlarının saklama süresi doluyorsa, ileride açılacak davada ileri sürülecek vakıanın tespiti için mahkemeden delil tespiti istenebilir (6100 sayılı Kanun m.400). Çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda mahkeme bilirkişiye başvurur (m.266); rapora itiraz usulü Bilirkişi Raporuna İtiraz (HMK m.281) rehberinde anlatılmıştır.

Örnekleme ve Teşmil: İncelenmeyen İşlem İçin 10 Kat Ceza İstenebilir mi?

Fatura incelemesinde Kurum her işlemi tek tek incelemek zorunda değildir. Yönetmelik örnekleme yöntemini, ödemeye esas belgelerden belirlenen oranda belgenin incelemeye alınması ve tespit edilen kesinti oranının bütün belgelere teşmil edilmesi olarak tanımlar; kesinti tutarı da örneklemedeki kesinti oranının, örnekleme oranı dikkate alınarak faturanın tamamına yansıtılmasıyla bulunur (Yönetmelik m.4). Bu yöntem fatura kesintisi içindir.

Ceza koşulu farklı bir konudur. m.12.12, sunulmadığı “tespit edilen” hizmet için ceza öngörür ve matrahı yersiz ödeme toplamıdır. İncelenmemiş bir işlemin sunulmadığı varsayılamaz; on katlık cezanın matrahının fiilen incelenen ve sunulmadığı saptanan işlemlerle sınırlı tutulması gerektiği itirazda ve davada ileri sürülebilir. Sözleşmenin kendisi de bu ayrımı tanır: Tebliğ’e aykırı faturalamaya ilişkin hüküm, cezayı yalnız “örneklemeye dâhil edilmeksizin tamamı incelenen” işlemler için öngörür (m.12.2). Tebliğ yazısındaki tutarın hangi işlemlerden oluştuğu bu yüzden hasta bazında istenir. Fatura incelemesi ve örneklemeye itiraz SGK Fatura İncelemesi ve Kesinti rehberinde ele alınmıştır.

Savunma Aşaması (m.14.1): 10 İş Günü

Kurum, ceza koşulu veya fesih gerektiren bir fiil tespit ettiğinde 20 iş günü içinde kuruluştan yazılı savunma ister. Kuruluş, savunma istem yazısının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde savunmasını verir; Kurum ilgili birimi gerekli gördüğü hâllerde bu süreyi uzatabilir. Kurum müfettişlerinin yaptığı inceleme ve soruşturmalarda savunmayı müfettiş alır; müfettiş raporuna dayanan ceza tebliğinde ilgili birim ayrıca savunma istemez (m.14.1).

Savunma, dosyanın en önemli aşamasıdır. Bu aşamada sunulmayan belge sonradan da sunulabilir; ancak komisyon ve mahkeme, ilk savunmada ne söylendiğine bakar. İyi kurulmuş bir savunma şu unsurları taşır:

  • Ek süre talebi. Liste onlarca veya yüzlerce hastayı kapsıyorsa 10 iş günü çoğu kez yetmez. Süre dolmadan, arşivden çıkarılacak dosya sayısı gösterilerek yazılı ek süre istenir; süre verilmezse eldeki belgelerle savunma süresinde verilir ve kalan belgelerin sunulacağı bildirilir.
  • Tespitin dayanağının istenmesi. Yazıda işlemlerin sunulmadığı sonucuna nasıl varıldığı çoğu kez yazmaz. Hasta beyan tutanaklarının ve karşılaştırılan kayıtların örneği yazıyla istenir.
  • Hasta bazında tablo. Her hasta için başvuru tarihi, işlem, işlemi yapan hekim, doğrulama kaydı ve sunulan belgeler tek satırda gösterilir. Genel açıklama yerine bu tablo konuşur.
  • Nitelendirme. Belge eksikliği, kodlama farkı veya hekim değişikliği olan işlemler ayrılır ve hangi hükmün uygulanabileceği gösterilir.
  • Uyarı geçmişi. Daha önce aynı fiilden uyarı tebliğ edilip edilmediği ve tespite konu işlemlerin tarihleri karşılaştırılır.

Savunma metni ceza soruşturması dosyasına da girebilir. “Personelimiz hata yapmış olabilir” gibi belirsiz ve kabul içeren cümleler hem sözleşme dosyasında hem ceza dosyasında aleyhe kullanılır. Olgu neyse o yazılır; belgesi olmayan açıklama yapılmaz.

Kendiliğinden Bildirim (m.14.20): Ceza Koşulunu Baştan Önleyen Hüküm

Sözleşme, ceza koşulu gerektiren fiilin gerçekleştiğini faturayı teslim etmeden önce kendisi Kuruma bildiren kuruluşa ceza koşulu uygulanmayacağını, yalnız yersiz ödemenin tahsil edileceğini yazar (m.14.20). Hüküm bütün ceza koşulları için geçerlidir; on katlık cezada sonucu en ağır olan hükümdür.

Hükmün işlemesi için bildirimin faturanın tesliminden önce yapılması gerekir. Bu nedenle fatura dönemi kapanmadan önce yapılan iç kontrol önemlidir: izinli veya raporlu hekim üzerinden girilmiş işlemler, sonucu bulunmayan tetkikler, seans sayısı ile takip formu arasındaki farklar ve aynı hastaya aynı gün mükerrer girilen işlemler fatura teslim edilmeden önce taranır. Hata bulunduğunda işlem faturadan çıkarılır veya Kuruma yazıyla bildirilir.

Fatura teslim edildikten sonra fark edilen hatada bu hüküm ceza koşulunu önlemez. Yine de hatanın Kurum tespitinden önce kuruluş tarafından bildirilmiş olması, kastın bulunmadığını göstermesi bakımından hem sözleşme dosyasında hem ceza soruşturmasında değer taşır.

İtiraz (m.14.2) ve Komisyon

Savunma verilmez veya verilen savunma kabul edilmezse Kurum ceza koşulunu tebliğ eder. Kuruluş, tebliğ tarihinden itibaren 10 iş günü içinde Kurum ilgili birimine itiraz edebilir. İtiraz süresi dolana kadar ceza koşulu uygulanmaz; itiraz, uygulamayı durdurur. Süresinde itiraz edilmezse ceza kesinleşmiş sayılır ve uygulanır (m.14.2).

İtirazı, Kurum ilgili biriminde oluşturulan komisyon, mücbir sebepler dışında itirazın yapıldığı tarihten itibaren 40 iş günü içinde karara bağlar. Komisyon kararı nihaidir; Kuruma yeniden itiraz edilemez. Karar tebliğ edildiği tarihte derhal uygulanır ve mahkemeye başvurulmuş olması ceza koşulunun takip ve tahsilini durdurmaz (m.14.2). Tespit müfettiş raporuna dayanıyorsa, rapora yönelik itirazlar önce bu komisyonda değerlendirilir ve uygun bulunursa raporu düzenleyen birime iletilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderilir (m.14.4).

İtiraz dilekçesi savunmanın tekrarı olmamalıdır. Ceza tebliğ yazısı savunmayı neden kabul etmediğini açıklamıyorsa bu eksiklik ilk gerekçedir. Ardından ispat, nitelendirme, hesap, fiilin işlendiği yılın sözleşmesi ve uyarı başlıkları gelir. Komisyon aşamasında ceza tamamen kaldırılmasa bile hesabın düzeltilmesi veya olayın daha hafif bir hükme alınması mümkündür; dava açılacaksa itiraz dilekçesi davanın da iskeletini oluşturur.

Uyarı, Tekrar ve Fesih Riski

Sunulmayan hizmet nedeniyle uygulanan ceza koşulu, tek başına bir para borcu değildir. Sözleşme, bu fiilin tebliğinde m.13.8 uyarınca işlem yapılacağının belirtilmesini ister; tebliğ aynı zamanda yazılı uyarıdır. Aynı fiil, uyarının tebliğinden itibaren bir yıl içinde tekrarlanırsa ikinci uyarı yapılır; ikinci kez tekrarlanırsa sözleşme feshedilir ve bir yıl süreyle yeniden sözleşme yapılmaz (m.13.8).

Fiilin sistematik ve süreklilik arz edecek şekilde gerçekleştirildiği müfettiş raporuyla tespit edilirse uyarı aşamaları beklenmez: sözleşme ceza koşulu uygulanarak feshedilir ve üç yıl süreyle yeniden sözleşme yapılmaz (m.13.4).

Kuruluşu koruyan hüküm şudur: uyarının tebliğinden önceki bir tarihte gerçekleşmiş aynı fiil sonradan tespit edilirse ceza koşulu uygulanır, ancak bu fiil fesih yönünden tekrar sayılmaz (m.14.19). Kurum geriye dönük inceleme yaptığında tek bir incelemede farklı dönemlere ait işlemleri saptayabilir; bu işlemlerin her birinin tarihi, önceki uyarının tebliğ tarihiyle karşılaştırılır. Fesih aşamasındaki itiraz ve ihtiyati tedbir yolu SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı rehberinde anlatılmıştır.

Ceza Soruşturması Boyutu

Sözleşme, ceza koşulu veya fesih gerektiren eylemin 5237 sayılı Kanun yönünden de suç oluşturması hâlinde ilgililer hakkında Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulacağını yazar (m.14.13). Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi iddiasında gündeme gelen suç tipi, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılıktır. Bu suçun cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; kamu kurumunun zararına işlenen hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (5237 sayılı Kanun m.158/1-e).

Ceza sorumluluğu şahsidir ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (m.20). Soruşturma kuruluşu işleten şirket hakkında değil; işlemi yapan, kaydeden, onaylayan veya faturalayan gerçek kişiler hakkında yürür: hekim, mesul müdür, faturalama personeli, yöneticiler. Sözleşme sorumluluğu ise farklıdır: kuruluş, çalışanlarının işi yürütürken Kuruma verdiği zarardan sorumludur (6098 sayılı Kanun m.116). Bir çalışanın kuruluşun bilgisi dışında yaptığı işlem, kuruluşu ceza koşulundan kendiliğinden kurtarmaz; ancak kastın kimde olduğu ceza dosyasının temel sorusudur.

Zararın giderilmesi ceza dosyasında indirim nedenidir. Dolandırıcılık suçunda fail, kovuşturma başlamadan önce mağdurun zararını tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadarı indirilir; kısmen giderme hâlinde indirim için mağdurun rızası aranır (m.168). Bu hüküm kuruluşu bir ikilemle karşı karşıya bırakır: ödeme ceza dosyasında lehe sonuç doğurur, sözleşme dosyasında ise Kurum tarafından borcun kabulü olarak yorumlanabilir. Ödeme yapılacaksa hangi amaçla yapıldığı ve itiraz ile dava haklarının saklı tutulduğu yazılı olarak belirtilir. Karar, iki dosya birlikte değerlendirilerek verilir.

Ceza dosyasının sözleşmeye etkisi de düzenlenmiştir:

  • Kurum zararına nitelikli dolandırıcılığın hekimlerce işlendiği kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olursa, mahkûmiyet süresi dikkate alınarak ve üç yıldan az olmamak üzere bu hekimlerle sözleşme yapılmaz ve aynı sürede fatura bedelleri ödenmez (m.9.4).
  • Fiil yönetici veya ortaklarca işlenmişse aynı kuruluşla ve bu kişilerin sonradan yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla hiçbir şekilde sözleşme yapılmaz, yapılmış olanlar feshedilir (m.14.10).
  • Kurum, ruhsat iptali dâhil gerekli işlemler için durumu Sağlık Bakanlığına bildirir (m.9.5).
  • Beraat kararı verilirse kararın kesinleşmesi beklenmeden, takipsizlik kararı verilirse karar kesinleştiğinde, fesih süreleri beklenmeden yeniden sözleşme yapılabilir (m.14.15).

Dava: Menfi Tespit, İhtiyati Tedbir ve Ceza Koşulunun İndirilmesi

Komisyon itirazı reddettiğinde ceza koşulu hak edişten mahsup edilmeye başlanır. Sözleşme özel hukuk sözleşmesi olduğundan dava adli yargıda ve sözleşmedeki yetki şartı nedeniyle Ankara’da açılır (m.17); yargı yolu, görevli mahkeme ve dava dilekçesi örneği merkez rehberde ayrıntılı olarak yer almaktadır. Sunulmayan hizmet dosyasında dava şu taleplerden kurulur:

  • Ceza koşulu ve yersiz ödeme nedeniyle Kuruma borçlu olunmadığının tespiti.
  • Hak edişten mahsup edilen tutarların faiziyle iadesi.
  • Ceza tebliğiyle yapılan uyarının geçersizliğinin tespiti. Uyarı feshe giden zincirin halkası olduğundan, ceza ödenmiş olsa bile bu tespitte hukuki yarar vardır.
  • Yargılama süresince mahsubun durdurulması için ihtiyati tedbir. Tedbirin şartları İhtiyati Tedbir (HMK 389-397) rehberinde anlatılmıştır.

Davada esas savunma fiilin gerçekleşmediğidir. Bunun yanında ceza koşulunun tutarı ayrıca tartışılır. Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (6098 sayılı Kanun m.182/3). Tacir sıfatını taşıyan borçlu kural olarak bu indirimi isteyemez (6102 sayılı Kanun m.22); özel hastaneyi veya tıp merkezini işleten şirket tacirdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eczane ile Kurum arasındaki protokolden doğan ve reçete bedelinin on katı olarak uygulanan ceza koşuluna ilişkin E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararında, ceza koşulunun tacir borçlunun iktisaden mahvına yol açacak ölçüde olması hâlinde kısmen veya tamamen iptal edilebileceğini kabul etmiş ve ilk derece mahkemesinin yüzde 50 indirim yönündeki direnme kararını yerinde bulmuştur. Bu savunma mali tablolarla, Kurum gelirinin toplam gelir içindeki payıyla ve ceza tutarının öz kaynağa oranıyla somutlaştırılır. Ayrıntı için Tacir Cezai Şartın İndirilmesini İsteyebilir mi? ve Cezai Şart ve Hâkimin İndirim Yetkisi rehberlerine bakılabilir.

Zamanaşımı bakımından iki ayrı süre vardır. Ceza koşulu sözleşmeden doğan bir alacaktır ve kanunda aksine hüküm bulunmadıkça on yıllık zamanaşımına tabidir (6098 sayılı Kanun m.146). Yersiz ödeme ise Kanun’un 96’ncı maddesine göre geri alınır: kasıtlı veya kusurlu davranıştan doğan yersiz ödemelerde Kurum, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yaptığı ödemeleri, ödeme tarihlerinden işleyen kanuni faiziyle ister (5510 sayılı Kanun m.96/1-a, m.103/1). Bu süreler, hasta dosyalarının ve sistem kayıtlarının ne kadar süre saklanması gerektiğini de gösterir.

Süre Tablosu

Sunulmayan hizmet dosyalarındaki süreler

KonuSüreDayanak
Kurumun savunma istemesiFiilin tespitinden itibaren 20 iş günüSözleşme m.14.1
Savunmanın verilmesiSavunma istem yazısının tebliğinden itibaren 10 iş günü; Kurum uzatabilirm.14.1
Ceza koşuluna itirazTebliğden itibaren 10 iş günüm.14.2
Komisyonun karar süresiİtirazdan itibaren 40 iş günüm.14.2
Fiilin işlendiği yılın sözleşmesinin uygulanması talebiTebligattan itibaren 10 iş günüm.14.12
Kendiliğinden bildirimFaturanın tesliminden öncem.14.20
Ayrılan sağlık personelinin MEDULA’da pasif hâle getirilmesiAyrılış tarihi itibarıyla; sürekli ayrılanlar için ayrıca 5 iş günü içinde yazılı bildirimm.9.3
Göreve başlayan sağlık personelinin bildirilmesiBaşlangıç tarihinden itibaren 5 iş günüm.9.2.2
Uyarıdan sonra tekrar süresi1 yılm.13.8
Yersiz ödemede geriye dönük süreKasıtlı veya kusurlu davranışta tespit tarihinden geriye doğru en fazla 10 yıl5510 sayılı Kanun m.96/1-a
Ceza koşulu alacağında zamanaşımı10 yıl6098 sayılı Kanun m.146
Etkin pişmanlıkta zararın giderilmesiKovuşturma başlamadan önce veya en geç hüküm verilmeden önce5237 sayılı Kanun m.168

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Savunma istem yazısı veya ceza tebliğ yazısı, ekindeki hasta ve işlem listesi, tebliğ tarihini gösteren belge.
  • Tespite konu işlemlerin ait olduğu yılların sözleşmeleri.
  • Her hasta için: kabul kaydı, kimlik ve biyometrik doğrulama kaydı, muayene notu, istemler, tetkik sonuçları, işlem ve ameliyat kayıtları, hemşire gözlemleri, epikriz, onam formu.
  • Hastane bilgi yönetim sistemindeki işlem kayıtları ve bu kayıtlarda sonradan yapılan değişikliklerin dökümü.
  • Laboratuvar bilgi sistemi ve görüntü arşivi kayıtları, cihaz çıktıları; hizmet alımı varsa sözleşme ve karşı tarafın kayıtları.
  • Hekim ve sağlık personeli çalışma çizelgeleri, izin ve rapor belgeleri, Kuruma yapılan personel bildirimleri ve MEDULA’daki aktif-pasif kayıtları.
  • Katılım payı ve ilave ücret tahsilat belgeleri, banka kartı işlem kayıtları, elektronik reçete ve rapor kayıtları.
  • Önceki uyarı ve ceza koşulu yazıları, tebliğ belgeleri, bunlara yapılan itirazlar ve açılan davalar.
  • Son on iki ayın tahakkuk ve hak ediş dökümü ile mahsup edilen tutarları gösteren Kurum yazıları.
  • Ceza soruşturması varsa ifade tutanakları ve soruşturma dosyasından alınabilen belgeler.

Adım Adım: Savunma İstem Yazısı Geldiğinde

  1. Tebliğ tarihini belgeleyin ve 10 iş günlük süreyi hesaplayın.
  2. Yazı ekindeki listeyi hasta ve işlem bazında bir tabloya aktarın.
  3. Kurumdan tespitin dayandığı tutanak ve kayıtların örneğini yazıyla isteyin; dosya sayısı fazlaysa aynı yazıda ek süre talep edin.
  4. Her hasta için dosyayı ve sistem kayıtlarını çıkarın; kayıtların kaybolma ihtimali varsa yedeğini alın.
  5. İşlemleri dört gruba ayırın: belgeyle sunulduğu gösterilenler, başka hekimce sunulanlar, belge eksikliği veya kodlama farkı bulunanlar, açıklanamayanlar.
  6. Kurumun hesabını kontrol edin: asgari tutar nasıl uygulanmış, incelenmeyen işlemler matraha eklenmiş mi, aynı fatura dönemi için daha önce ceza uygulanmış mı.
  7. İşlemlerin hangi yıla ait olduğuna bakın; eski yıl sözleşmesi lehe ise talebi hazırlayın.
  8. Uyarı geçmişini çıkarın; tespite konu işlemlerin tarihini önceki uyarıların tebliğ tarihiyle karşılaştırın.
  9. Ceza soruşturması ihtimalini değerlendirin; savunma metnini ve çalışanların olası ifadelerini birlikte ele alın.
  10. Savunmayı süresinde, evrak kaydıyla veya kayıtlı elektronik postayla verin.
  11. Ceza koşulu tebliğ edilirse 10 iş günü içinde itiraz edin; itiraz sürerken mahsup yapılıp yapılmadığını izleyin, dava ve ihtiyati tedbir dosyasını hazırlayın.

Sunulmayan Hizmet İddiasına Karşı Savunma Dilekçesi Örneği (Sözleşme m.14.1)

Aşağıdaki örnek, hasta beyanlarına ve kayıt karşılaştırmasına dayanan bir savunma istem yazısına verilecek cevap için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur; dosyada bulunmayan gerekçeler çıkarılır.

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
[İl] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
[…] SAĞLIK SOSYAL GÜVENLİK MERKEZİNE

SAVUNMA VEREN: [Unvan] Özel Sağlık Hizmetleri A.Ş. ([İşletme adı] Hastanesi) — [adres], [vergi kimlik numarası], [tesis kodu]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]

KONU: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı savunma istem yazısına karşı savunmamızdır.

TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]

AÇIKLAMALAR

A. Sözleşme m.14.1: Savunma süresindedir

1. Savunma istem yazısı müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. On iş günlük süre [tarih] günü mesai bitiminde dolmaktadır; savunmamız süresindedir.

2. Yazı ekindeki liste [sayı] hastaya ait [sayı] işlemi kapsamaktadır. Bu hastalardan [sayı]’inin dosyaları ve sistem kayıtları ekte sunulmuştur. Kalan [sayı] hastanın [yıl] yılına ait dosyaları arşivden çıkarılmaktadır; bu hastalar yönünden Sözleşme’nin 14.1 numaralı maddesi uyarınca [sayı] iş günü ek süre verilmesini talep ediyoruz.

B. Sözleşme m.12.12: Tespitin dayanağı açıklanmamıştır

3. Yazıda, listedeki işlemlerin sunulmadığı sonucuna hangi belge veya beyana dayanılarak varıldığı gösterilmemiştir. Sözleşme tespit edilen fiilin açıkça belirtilmesini arar. Tespit hasta beyanlarına dayanıyorsa beyan tutanaklarının, kayıt karşılaştırmasına dayanıyorsa karşılaştırılan kayıtların birer örneğinin tarafımıza verilmesini talep ediyoruz. Bu belgeler verildiğinde savunmamız ayrıca tamamlanacaktır.

C. Sözleşme m.12.12 ve 6100 sayılı Kanun m.190: Fatura edilen hizmetler sunulmuştur

4. Listedeki hastaların her biri için başvuru tarihi, yapılan işlem, işlemi yapan hekim ve sunulan belgeler ekli tabloda gösterilmiştir (Ek-2). Hastaların tamamının başvuru sırasında kimlik tespiti yapılmış, [sayı] hastanın biyometrik doğrulama kaydı alınmıştır (Ek-3).

5. Listede yer alan [sayı] laboratuvar ve [sayı] görüntüleme tetkikinin sonuçları, laboratuvar bilgi sisteminde ve görüntü arşivinde işlem tarih ve saatiyle kayıtlıdır; cihaz çıktıları ektedir (Ek-4). Sonucu sistemde kayıtlı bir tetkikin yapılmadığı ileri sürülemez.

6. Hastaların [sayı]’i aynı gün katılım payı ödemiş, [sayı]’i adına aynı gün elektronik reçete düzenlenmiştir (Ek-5). Aynı gün ödeme yapan ve reçetesi düzenlenen hastanın kuruluşa başvurmadığı kabul edilemez.

7. Kurumunuzca görüşüldüğü anlaşılan hastalara işlemlerin üzerinden [süre] geçtikten sonra ulaşılmıştır. Hastanın bu süre sonunda başvuru tarihini karıştırması veya kendisine uygulanan işlemin tıbbi adını bilmemesi olağandır. Hastalardan [sayı]’i kendi istekleriyle kuruluşumuza başvurarak işlemlerin yapıldığını yazılı olarak bildirmiştir (Ek-6). Fiilin gerçekleştiğini ispat yükü, bu fiile dayanarak ceza koşulu uygulayacak olan Kurumunuzdadır; tarih ve saat kayıtlı tıbbi belgeler karşısında tek başına hasta beyanı bu yükü karşılamaz.

D. Sözleşme m.12.20: [Sayı] işlemi sözleşme kapsamındaki bir başka hekim yapmıştır

8. Listedeki [sayı] işlem kayıtlarda Dr. [ad soyad] üzerinden görünmektedir. Bu işlemler, aynı branşta görev yapan ve Kurumunuza bildirilmiş olan Dr. [ad soyad] tarafından yapılmıştır; hekimin o günlere ait çalışma kaydı ve hasta dosyalarındaki imzaları ektedir (Ek-7). Hizmet sunulmuştur. Bu işlemler yönünden uygulanabilecek hüküm, hizmet bedelinin ödenmesini ve işlem bedeli kadar ceza koşulunu öngören 12.20 numaralı maddedir; sunulmayan hizmete ilişkin 12.12 numaralı madde uygulanamaz.

E. Sözleşme m.12.1: Belge eksikliği hizmetin sunulmadığını göstermez

9. [Sayı] hastanın dosyasında [belge] bulunmamaktadır. Bu eksiklik hizmetin sunulmadığını değil, bir belgenin usulüne uygun düzenlenmediğini gösterir; Sözleşme bu hâli 12.1 numaralı maddede ayrıca düzenlemiştir. Bu hastalara hizmetin sunulduğu [kayıtlar] ile sabittir (Ek-8).

F. Sözleşme m.13.8 ve m.14.19: Uyarı yönünden

10. Müvekkile bu fiil nedeniyle daha önce tebliğ edilmiş bir uyarı bulunmamaktadır. [Varsa: Müvekkile [tarih] tarihinde uyarı tebliğ edilmiştir; listedeki işlemlerin tamamı bu tarihten önceye aittir ve Sözleşme’nin 14.19 numaralı maddesi uyarınca 13.8 numaralı madde kapsamında tekrar sayılamaz.]

SONUÇ VE İSTEM

11. Açıklanan nedenlerle; savunmamızın kabulüyle müvekkil hakkında ceza koşulu uygulanmamasına ve uyarı yapılmamasına, [sayı] hasta yönünden [sayı] iş günü ek süre verilmesine, tespitin dayanağı olan tutanak ve kayıtların birer örneğinin tarafımıza verilmesine, aksi kanaat hâlinde [sayı] işlem yönünden Sözleşme’nin 12.20 ve [sayı] işlem yönünden 12.1 numaralı maddesinin uygulanmasına karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Savunma Veren Vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: 1. Vekâletname 2. Hasta ve işlem bazında döküm tablosu 3. Kimlik ve biyometrik doğrulama kayıtları 4. Laboratuvar ve görüntüleme kayıtları, cihaz çıktıları 5. Tahsilat belgeleri ve reçete kayıtları 6. Hasta beyanları 7. Hekim çalışma kayıtları ve Kurum bildirimleri 8. Hasta dosyaları

10 Kat Ceza Koşuluna İtiraz Dilekçesi Örneği (Sözleşme m.14.2)

Bu örnek, savunması kabul edilmeyen ve asgari tutar hasta başına uygulanarak ceza koşulu tebliğ edilen bir tıp merkezi için hazırlanmıştır. Menfi tespit ve ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesi örneği merkez rehberde bulunmaktadır.

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
[İl] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
[…] SAĞLIK SOSYAL GÜVENLİK MERKEZİNE

İTİRAZ EDEN: [Unvan] Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. ([İşletme adı] Tıp Merkezi) — [adres], [vergi kimlik numarası], [tesis kodu]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]

KONU: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı yazıyla tebliğ edilen, Sözleşme’nin 12.12 numaralı maddesine dayanan [tutar] TL ceza koşuluna, [tutar] TL yersiz ödeme tahakkukuna ve aynı yazıyla yapılan uyarıya itirazımızdır.

TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]

AÇIKLAMALAR

A. Sözleşme m.14.2: İtiraz süresindedir; mahsup yapılamaz

1. Ceza tebliğ yazısı müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. On iş günlük itiraz süresi [tarih] günü mesai bitiminde dolmaktadır; itirazımız süresindedir.

2. Sözleşme uyarınca itiraz süresi dolana kadar ceza koşulu uygulanmaz ve itiraz uygulamayı durdurur. Komisyon kararı müvekkile tebliğ edilinceye kadar hak edişten mahsup yapılmamasını talep ediyoruz. [Mahsup yapılmışsa: [Dönem] hak edişinden [tutar] TL mahsup edilmiştir; bu tutarın iadesini talep ediyoruz.]

B. Sözleşme m.14.1: Savunmamız değerlendirilmemiştir

3. Müvekkil [tarih] tarihli savunmasında listedeki her hasta için doğrulama kaydı, tetkik sonucu ve tahsilat belgesi sunmuştur. Ceza tebliğ yazısında bu belgelerin hiçbirine değinilmemiş, savunmanın neden kabul edilmediği açıklanmamıştır. Savunma alınması bir şekil şartı değildir; sunulan belgeler değerlendirilmeden kurulan işlem savunma hakkını anlamsız kılar.

C. Sözleşme m.12.12 ve 6100 sayılı Kanun m.190: Hizmetin sunulmadığı ispatlanmamıştır

4. Ceza tebliğ yazısı [sayı] hastanın beyanına dayanmaktadır. Beyan tutanakları talebimize rağmen tarafımıza verilmemiştir. Bu hastaların tamamının başvuru günü doğrulama kaydı, [sayı]’inin tetkik sonucu, [sayı]’inin aynı güne ait ödeme ve reçete kaydı bulunmaktadır (Ek-3).

5. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Kurumun ayrıntılı inceleme yapmadan uyguladığı bir ceza koşuluna ilişkin 14.10.2021 tarihli (E.2021/4820, K.2021/10109) kararında, hastaların tedavi belgelerinin tek tek incelenmesini ve hastaların dinlenmesini aramıştır. Müvekkilin dosyasında hasta kayıtları incelenmemiş, yalnız telefonla alınan beyanlarla yetinilmiştir.

D. Sözleşme m.12.20: [Sayı] işlemde uygulanacak hüküm farklıdır

6. Listedeki [sayı] işlem, sözleşme kapsamında bulunan ve Kurumunuza bildirilmiş olan aynı branştaki bir başka hekim tarafından yapılmıştır (Ek-4). Bu işlemlerde hizmet sunulmuştur; hizmet bedeli ödenir ve ceza koşulu işlem bedeli kadardır. Bu işlemlerin 12.12 numaralı madde kapsamında değerlendirilmesi Sözleşme’ye aykırıdır.

E. Sözleşme m.12.12 ve m.14.7: Ceza hesabı hatalıdır

7. Ceza koşulu, [sayı] hastanın her biri için ayrı ayrı 57.241 TL asgari tutar uygulanarak toplam [tutar] TL olarak hesaplanmıştır. Madde asgari tutarı hasta başına değil, yersiz ödeme toplamının on katı için öngörmüştür. Sözleşme’nin 14.7 numaralı maddesi de aynı fatura döneminde sonradan tespit edilen işlemlerin önceki tutara eklenerek cezanın yeniden hesaplanacağını yazmaktadır; bu hüküm, hesabın fatura dönemindeki toplam üzerinden yapılacağını gösterir. Tespite konu işlemlerin [dönem] fatura dönemindeki toplamı [tutar] TL, on katı [tutar] TL’dir. Uygulanabilecek ceza koşulu en çok [tutar] TL’dir.

8. Yersiz ödeme toplamına, incelenmemiş işlemler örnekleme oranı üzerinden eklenmiştir. Örnekleme fatura kesintisi için öngörülmüş bir yöntemdir. On katlık ceza koşulu yalnız sunulmadığı tespit edilen işlemler üzerinden hesaplanabilir; incelenmemiş bir işlemin sunulmadığı varsayılamaz.

F. Sözleşme m.14.12: Fiilin işlendiği dönemdeki sözleşmenin uygulanması talebi

9. Tespite konu işlemlerin tamamı 2024 yılına aittir. 2024 yılı sözleşmesinin 12.12 numaralı maddesinde asgari tutar 31.692 TL’dir. Tebligat tarihinden itibaren on iş günü içinde yaptığımız bu taleple, fiilin gerçekleştirildiği dönemde yürürlükte olan sözleşme hükümlerinin uygulanmasını istiyoruz.

G. Sözleşme m.13.8 ve m.14.19: Uyarı yönünden

10. Ceza koşulunun dayanağı olan fiil gerçekleşmediğinden uyarının da kaldırılması gerekir. Aksi kanaat hâlinde dahi, tespite konu işlemler müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilen önceki uyarıdan önceye ait olduğundan 13.8 numaralı madde kapsamında tekrar sayılamaz.

SONUÇ VE İSTEM

11. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüyle [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı yazıyla uygulanan ceza koşulunun, yersiz ödeme tahakkukunun ve uyarının kaldırılmasına, itirazımız karara bağlanıncaya kadar mahsup yapılmamasına ve yapılan mahsubun iadesine; aksi kanaat hâlinde [sayı] işlem yönünden 12.20 numaralı maddenin uygulanmasına, ceza koşulunun fatura dönemindeki yersiz ödeme toplamı üzerinden ve 2024 yılı sözleşmesindeki asgari tutar esas alınarak yeniden hesaplanmasına, bu işlemlerin 13.8 numaralı madde kapsamında tekrar sayılmamasına karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.

[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: 1. Vekâletname 2. Ceza tebliğ yazısı ve tebliğ belgesi 3. Hasta bazında kayıt ve belgeler 4. Hekim çalışma kayıtları ve Kurum bildirimleri 5. [Tarih] tarihli savunma ve evrak kayıt belgesi 6. Fatura dönemi bazında hesap tablosu 7. Önceki uyarı yazısı ve tebliğ belgesi

Sık Yapılan Hatalar

  • Savunmayı genel ifadelerle vermek. “Hizmetlerimiz eksiksiz sunulmuştur” cümlesi hiçbir işlemi kurtarmaz; hasta bazında belge gerekir.
  • Ek süre istememek. Süre yetmeyecekse bu, süre dolmadan yazıyla bildirilir.
  • Tutar küçük diye itiraz etmemek. İtiraz edilmeyen ceza kesinleşir ve uyarı olarak feshe giden zincire girer.
  • Kurumun hesabını kontrol etmemek. Asgari tutarın hasta başına uygulanması veya incelenmeyen işlemlerin matraha eklenmesi cezayı katlar.
  • Olayı yanlış hükümde tartışmak. Hekim değişikliği, belge eksikliği ve kodlama farkı ayrı hükümlere tabidir; hepsini sunulmayan hizmet başlığı altında savunmak on katlık cezayı kabullenmek olur.
  • Eski yıl sözleşmesinin uygulanmasını 10 iş günü içinde istememek. Süre geçtikten sonra yürürlükteki sözleşmenin asgari tutarı uygulanır.
  • Hastalardan baskıyla veya hazır metinle beyan almak. Bu beyanlar değer taşımaz ve ceza soruşturmasında aleyhe yorumlanır.
  • Kayıtları sonradan düzeltmek. Bilgi sistemleri değişikliği kaydeder; tespit sonrasında yapılan düzeltme, gerçeğe aykırı belge iddiasına dönüşür.
  • Ödemeyi çekince koymadan yapmak. Ödeme yapılacaksa amacı ve saklı tutulan haklar yazılı olarak belirtilir.
  • Ceza soruşturmasını ayrı bir konu saymak. Savunma dilekçesi, çalışan ifadeleri ve dava dilekçesi aynı olguları anlatmak zorundadır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Savunma istem yazısı geldiğinde listedeki işlemleri hasta bazında tabloya döküyor, kuruluşun kayıtlarıyla karşılaştırıyor ve işlemleri uygulanabilecek hükme göre ayırıyoruz. Kurumdan tespitin dayanağı belgeleri istiyor, gerekiyorsa ek süre talep ediyor ve savunmayı süresinde sunuyoruz. Ceza tebliğ edilirse hesabı fatura dönemi ve yıl bazında yeniden yapıyor, itirazı ve fiilin işlendiği yılın sözleşmesinin uygulanması talebini aynı dilekçede veriyoruz.

Komisyon kararından sonra borçlu olunmadığının tespiti ve mahsubun durdurulması için dava ve ihtiyati tedbir yoluna gidiyor; kayıtların kaybolma ihtimali varsa delil tespiti istiyoruz. Dosyaya ceza soruşturması eşlik ediyorsa savunmayı sözleşme dosyasıyla birlikte kuruyor, zararın giderilmesi ve etkin pişmanlık seçeneklerini iki dosyanın sonuçlarıyla birlikte değerlendiriyoruz.

Büromuz Ankara’dadır; bu davalarda yetkili mahkemeler ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü de Ankara’dadır. Savunma istem yazınızı ve hasta listesini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

SGK sunulmayan hizmet için ne kadar ceza keser?

2026 sözleşmesine göre ceza koşulu, sunulmadığı tespit edilen hizmetler için Kurumun ödediği tutarların toplamının 10 katıdır ve 57.241 TL’den az olamaz (m.12.12). Hizmet bedeli ayrıca yersiz ödeme olarak, ödeme tarihinden işleyen kanuni faiziyle geri alınır. Kuruluş aynı yazıyla uyarılır.

SGK 10 kat ceza koşulunun üst sınırı var mı?

Hayır. Aylık ortalama tutarın yüzde 15’i ve yüzde 70’i olarak belirlenen üst sınırlar sözleşmede sayılan maddeler için geçerlidir (m.14.8, m.14.9); m.12.12 bu listelerde yer almaz. Ceza koşulunun aşırı olduğu ancak davada, 6098 sayılı Kanun m.182/3 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun tacir borçlunun iktisaden mahvına ilişkin içtihadı çerçevesinde ileri sürülebilir.

Asgari 57.241 TL her hasta için ayrı ayrı mı uygulanır?

Madde asgari tutarı “yersiz ödeme toplamının on katı” için öngörür; m.14.7 de aynı fatura dönemindeki tespitlerin toplanarak cezanın yeniden hesaplanmasını ister. Bu iki hükme göre asgari tutarın fatura dönemindeki toplam üzerinden bir kez uygulanması gerekir. Kurum asgari tutarı hasta veya işlem başına uygulamışsa hesaba itiraz edilir.

Hasta “o işlem yapılmadı” dediyse ceza kesinleşir mi?

Hayır. Hizmetin sunulmadığını ispat yükü Kurumdadır (6100 sayılı Kanun m.190). Hasta beyanı tek başına belirleyici değildir; doğrulama kayıtları, tetkik sonuçları, hasta dosyası, tahsilat ve reçete kayıtları beyanın aksini gösterebilir. Beyanın nasıl alındığı ve tutanağın hasta tarafından imzalanıp imzalanmadığı da sorgulanır.

SGK savunma istedi, süre kaç gün ve uzatılabilir mi?

Savunma, savunma istem yazısının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde verilir. Kurum ilgili birimi gerekli gördüğü hâllerde bu süreyi uzatabilir (m.14.1). Liste çok sayıda hastayı kapsıyorsa süre dolmadan yazılı ek süre istenir; süre verilmezse eldeki belgelerle savunma süresinde sunulur.

Cezaya itiraz edersem hak edişimden kesinti yapılır mı?

İtiraz süresi dolana kadar ceza koşulu uygulanmaz ve itiraz uygulamayı durdurur (m.14.2). Komisyon itirazı reddederse karar tebliğ edildiği tarihte uygulanır ve tutar hak edişten mahsup edilir. Dava açmak tek başına mahsubu durdurmaz; bunun için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınması gerekir.

Hatayı kendim fark edip SGK’ya bildirirsem ceza kesilir mi?

Ceza koşulu gerektiren fiil, fatura teslim edilmeden önce kuruluş tarafından Kuruma bildirilirse yersiz ödeme tahsil edilir, ceza koşulu uygulanmaz (m.14.20). Fatura teslim edildikten sonra yapılan bildirim ceza koşulunu önlemez; ancak kastın bulunmadığını göstermesi bakımından önem taşır.

İşlem 2024 yılına aitse hangi yılın tutarı uygulanır?

Kural olarak tebliğ sırasında yürürlükte olan sözleşme uygulanır. Kuruluş tebligattan itibaren 10 iş günü içinde yazılı olarak talep ederse fiilin işlendiği dönemin sözleşmesi uygulanır (m.14.12). m.12.12’deki asgari tutar 2024’te 31.692 TL, 2025’te 45.614 TL, 2026’da 57.241 TL’dir; on kat oranı üç yılda da aynıdır.

Bu ceza sözleşmenin feshine yol açar mı?

Tek başına açmaz, ancak feshe giden zincirin ilk halkasıdır. Ceza tebliği aynı zamanda uyarıdır; aynı fiil uyarının tebliğinden sonra bir yıl içinde iki kez tekrarlanırsa sözleşme feshedilir ve bir yıl yeniden sözleşme yapılmaz (m.13.8). Fiilin sistematik ve sürekli olduğu müfettiş raporuyla tespit edilirse sözleşme uyarı yapılmadan feshedilir ve süre üç yıldır (m.13.4).

SGK savcılığa suç duyurusunda bulunur mu? Parayı ödersem ceza davası düşer mi?

Sözleşme, fiil suç da oluşturuyorsa suç duyurusunda bulunulacağını yazar (m.14.13). Kamu kurumunun zararına dolandırıcılığın cezası dört yıldan on yıla kadar hapistir (5237 sayılı Kanun m.158/1-e). Zararın ödenmesi davayı düşürmez; kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir (m.168).

Kodlama hatası veya belge eksikliği sunulmayan hizmet sayılır mı?

Sayılmamalıdır. Hizmet verilmiş, ancak belgesi eksik düzenlenmişse m.12.1; Sağlık Uygulama Tebliği’ne uygun fatura edilmemişse m.12.2 ve fatura kesintisi gündeme gelir. Hizmet sözleşme kapsamındaki başka bir hekimce verilmişse m.12.20 uygulanır ve hizmet bedeli ödenir. Savunmada her işlemin hangi hükme girdiği ayrı ayrı gösterilir.

Mahkeme 10 kat ceza koşulunu indirebilir mi?

Hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu indirir (6098 sayılı Kanun m.182/3); tacir borçlu ise kural olarak indirim isteyemez (6102 sayılı Kanun m.22). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/666, K.2023/546 sayılı kararında ceza koşulunun tacirin iktisaden mahvına yol açacak ölçüde olması hâlinde kısmen veya tamamen iptal edilebileceğini kabul etmiştir. Sonuç, kuruluşun mali verilerine göre değişir.

Kaynakça

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin).
  • 2024, 2025 ve 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmeleri.
  • Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001; 15.04.2017 ve 26.10.2021 tarihli değişikliklerle).
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.22.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20, 158 ve 168.
  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.10.2021, E.2021/4820, K.2021/10109.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/666, K.2023/546.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; madde numaraları ve tutarlar 2026 sözleşmesine göredir. Her dosyada ceza hesabı, tespite konu işlemlerin dönemine ve tebliğ yazısının içeriğine göre ayrıca yapılmalıdır.


SGK “sunulmayan hizmet” gerekçesiyle savunma mı istedi? İlk savunma belirleyicidir

Hasta bazında savunma, ceza hesabının kontrolü, 10 iş günlük itiraz, mahsubun durdurulması ve ceza soruşturması için savunma istem yazınız ve hasta listesiyle birlikte hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Savunma için 10 iş günü, ceza tebliğine itiraz için 10 iş günü, eski yıl sözleşmesinin uygulanması talebi için 10 iş günü. İtiraz edilmeyen ceza uyarı olarak kesinleşir. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk