SGK’nın suç duyurusu üzerine özel hastane yöneticisi, ortağı veya hekimi hakkında yürütülen soruşturmalarda isnat edilen başlıca suç, kamu kurumu zararına nitelikli dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-e). Cezası dört yıldan on yıla kadar hapis ve suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmayan adli para cezasıdır; üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlendiği kabul edilirse ceza yarı oranında artırılır. Ancak her fatura hatası veya sözleşmeye aykırılık dolandırıcılık değildir: suç, Kurumun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte hileli bir davranışı ve kastı gerektirir. Yargıtay, tedavilerin gerçekten yapıldığı ve uyuşmazlığın sözleşme hükmünün ihlalinden ibaret olduğu bir özel hastane dosyasında beraat kararını onamıştır (15. Ceza Dairesi, 01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407). Ceza sorumluluğu şahsidir; yönetici veya ortak olmak tek başına fail olmak anlamına gelmez (TCK m.20). Soruşturmada malvarlığına el konulabilir (CMK m.128); kesinleşen mahkûmiyet, bu kişilerin yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla Kurumun sözleşme yapmasını süresiz olarak engeller (5510 sayılı Kanun m.103).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Bu rehber; Sosyal Güvenlik Kurumunun suç duyurusu, müfettiş raporu veya bir şikâyet üzerine haklarında soruşturma başlatılan özel hastane, tıp merkezi ve diyaliz merkezi yöneticileri, ortakları, mesul müdürleri ve hekimleri için yazıldı. Suçun unsurları, sözleşmeye aykırılık ile dolandırıcılık arasındaki sınır, yönetici ve hekimin şahsi sorumluluğu, ceza hesabı, sahtecilik isnatları, malvarlığına el koyma ve diğer koruma tedbirleri, etkin pişmanlık, hastane şirketi ve SGK sözleşmesi bakımından sonuçlar, görevli mahkeme ve iki dilekçe örneği madde numaralarıyla anlatılmıştır. Çağrı kâğıdını, el koyma kararını veya Kurum yazısını Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; ifadeden önce dosyanın incelenmesi savunmanın ilk adımıdır.
Bu yazının dayanakları. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20, m.37, m.38, m.39, m.40, m.43, m.51, m.53, m.60, m.61, m.62, m.66, m.157, m.158, m.168, m.169, m.204, m.207, m.210 ve m.212; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.100, m.128, m.135, m.147, m.153, m.160, m.170, m.172, m.218, m.223, m.231, m.267 ve m.268; 5235 sayılı Kanun m.11, m.12 ve geçici m.7 (7571 sayılı Kanun’la değişik); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.43/A; 5510 sayılı Kanun m.103; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74; 2026 Yılı SGK Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.9.5, 13.4, 14.10, 14.13 ve 14.15; Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 01.11.2013 tarihli E.2013/15670, K.2013/16407, 09.10.2013 tarihli E.2012/1822, K.2013/15195 ve 02.11.2016 tarihli E.2014/5693, K.2016/8248 sayılı kararları; Yargıtay 23. Ceza Dairesi’nin 10.03.2016 tarihli E.2015/6095, K.2016/2690 ve 11.04.2016 tarihli E.2015/6964, K.2016/4351 sayılı kararları.
Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel hâlinden, kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden kontrol edilmiştir. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.
Sözleşme, ceza koşulu veya fesih gerektiren eylemlerin Türk Ceza Kanunu yönünden de suç oluşturması hâlinde ilgililer hakkında Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulacağını öngörür (m.14.13). Soruşturma, müfettiş raporuna dayanan bu duyuruyla, bir hastanın veya çalışanın şikâyetiyle ya da başka bir soruşturmada elde edilen bilgiyle başlayabilir. Şüpheli sıfatıyla çağrılabilecek kişiler birden fazladır: şirket ortakları, yönetim kurulu üyeleri, mesul müdür, başhekim, işlemi yapan hekimler ve faturalama personeli.
Kurum tarafındaki süreçler bu kümedeki diğer rehberlerde anlatılmıştır: ceza koşulu ve itiraz usulü SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi, sunulmayan hizmet iddiası SGK 10 Kat Ceza Koşulu, geri istenen tutarlar SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi, inceleme sırasındaki tedbirler SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi rehberlerindedir.
Suçun Unsurları: Hile, Aldatma, Zarar ve Kast
Dolandırıcılık, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamaktır (TCK m.157). Suçun kamu kurum ve kuruluşlarının zararına işlenmesi nitelikli hâldir (m.158/1-e). Kurum bir kamu kurumu olduğundan, Kuruma fatura edilen sağlık hizmetleriyle ilgili isnatlar bu bent kapsamında değerlendirilir.
Yargıtay kararlarında suçun unsurları şöyle açıklanır: hile nitelikli bir yalandır; failin davranışı belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte olmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı her olayda ayrı değerlendirilir; olayın özelliği, mağdurun durumu, kullanılan hilenin şekli ve kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı dikkate alınır. Kamu kurumu zararına işlenen dolandırıcılıkta eylemin kurumun malvarlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir; zarar, kurumdan hakkı olmayan bir paranın alınması şeklinde olabilir ve kurumun zarar görmesi söz konusu değilse bu nitelikli hâl oluşmaz (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407; 09.10.2013, E.2012/1822, K.2013/15195).
Bu tanımdan savunma bakımından dört soru çıkar. Her biri ayrı ayrı ispatlanmadıkça mahkûmiyet kurulamaz:
- Hileli bir davranış var mı? Gerçekte yapılmamış bir işlemin yapılmış gibi gösterilmesi ile yapılmış bir işlemin kodunun, hekiminin veya dayanağının tartışmalı olması aynı şey değildir.
- Kurum aldatılmış mı? Kurumun kendi sisteminde gördüğü, incelediği ve onayladığı bir bildirim, inceleme olanağını ortadan kaldıran bir hile sayılabilir mi?
- Kurumun zararı var mı? Hizmet, bedeli zaten Kurumca karşılanacak bir sigortalıya gerçekten sunulmuşsa Kurumun malvarlığında bir eksilme doğmuş mudur?
- Şüphelinin kastı var mı? Dolandırıcılık yalnızca kasten işlenebilir; şüphelinin fiili bildiği ve istediği gösterilmelidir.
Sözleşmeye Aykırılık mı, Dolandırıcılık mı? Yargıtay’ın Çizdiği Sınır
Kurumla yapılan sözleşme onlarca yükümlülük ve ceza koşulu içerir. Bunların ihlali kural olarak sözleşmesel sonuç doğurur: bedel ödenmez, ödenmişse geri alınır ve ceza koşulu uygulanır. Bir ihlalin ayrıca suç oluşturması için ceza kanunundaki unsurların, özellikle hilenin bulunması gerekir. Yargıtay’ın özel hastanelere ilişkin kararları bu sınırı somutlaştırır.
Özel hastane dosyalarında Yargıtay kararları
| Karar | İddia | Sonuç ve gerekçe |
|---|---|---|
| 15. Ceza Dairesi, 01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407 | Kuruma bildirilen listede yer almayan ve MEDULA’da kaydı olmayan hekimlerin yaptığı ameliyat ve tedavilerin, kayıtlı hekimlerce yapılmış gibi belgelendirilip fatura edilmesi; mesul müdür ve hekimler hakkında dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik | Beraat onandı. Tedavi ve ameliyatların hastanede yapılmış olması gerçek bir vakadır; hastaların sigortalı olmadığı ileri sürülmemiştir; faturalar gerçek tedavi tutarlarıdır. Kayıtlı olmayan hekimce yapılan işlemin bedelinin ödenmeyeceğine ilişkin sözleşme hükmü hukuki bir meseledir; savunmaların aksi ispat edilememiştir |
| 15. Ceza Dairesi, 02.11.2016, E.2014/5693, K.2016/8248 | Lokal anesteziyle yapılan katarakt ameliyatlarının genel anesteziyle yapılmış gibi belgelenip fatura edilmesi; hastane ortağı hekimler, anestezi uzmanı, genel koordinatör ve mesul müdür hakkında dava | Beraat onandı. Hastaların beyanları çelişkilidir; geçmişte uygulanan anestezinin lokal mi genel mi olduğunun sonradan tespiti mümkün değildir; mahkûmiyete yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil yoktur |
| 23. Ceza Dairesi, 11.04.2016, E.2015/6964, K.2016/4351 | Aynı nitelikte anestezi kaydı iddiası; sorumlu müdür, hastane yöneticisi ve hekim hakkında özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık | Beraat onandı. Cezalandırma için her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilememiştir |
| 23. Ceza Dairesi, 10.03.2016, E.2015/6095, K.2016/2690 | Özel hastane başhekiminin, sevkle gelen hastaların tetkik ücretini hem sevk eden hastaneye hem Kuruma fatura etmesi | Beraat onandı. Belgeler yalnızca Kuruma fatura düzenlendiğini göstermiştir; yüklenen suçun işlenmediği sabittir |
| 15. Ceza Dairesi, 09.10.2013, E.2012/1822, K.2013/15195 | Hastaların kullanmadığı ilaçların reçeteye yazdırılıp Kuruma fatura edilmesi; eczacı, özel hastane hekimi ve karne sahipleri hakkında dava | Beraat bozuldu. Yalnızca Kurum soruşturma raporundaki bir hususla yetinilemez; reçeteler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmalı, ilaçların hastalarca alınıp alınmadığı ve hastalıklarla uyumu tedavi evrakıyla araştırılmalıdır |
Bu kararlardan üç sonuç çıkar. Birincisi, hizmetin sigortalıya gerçekten sunulduğu dosyalarda uyuşmazlık, bedelin ödenip ödenmeyeceğine ilişkin bir sözleşme meselesi olarak nitelendirilebilir; bu, savunmanın ana eksenidir. İkincisi, ispat ölçütü “her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil”dir; geçmişe dönük olarak tespiti mümkün olmayan tıbbi olgularda şüphe sanık lehine sonuç doğurur. Üçüncüsü, mahkemeler Kurumun raporuyla yetinemez: son karar, beraatin de mahkûmiyetin de ancak hasta ve tedavi evrakı üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesinden sonra kurulabileceğini gösterir. Gerçekte hiç sunulmamış bir hizmetin fatura edildiği dosyalar ise bu sınırın öbür tarafındadır; orada savunma, işlemin yapıldığının kayıtlarla ispatı ve şüphelinin fiille bağının bulunmaması üzerine kurulur.
Kararların her biri kendi dosyasının delil durumuna göre verilmiştir; benzer bir iddia farklı delillerle farklı sonuçlanabilir. Suçun genel içtihadı Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları sayfasındadır.
Hangi Fiil, Hangi İsnat?
Kurum tespitleri ve ceza hukuku bakımından değerlendirme
| Kurumun tespiti | Sözleşmedeki sonucu | Ceza soruşturmasında tartışılan |
|---|---|---|
| Sunulmayan hizmetin fatura edilmesi | Yersiz ödemenin 10 katı ceza koşulu, uyarı; sistematikse uyarısız fesih (m.12.12, m.13.4) | Hile ve zarar unsurları; işlemin yapıldığının kayıtlarla ispatı; şüphelinin fiille bağı |
| Fatura veya dayanağı belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi | 10 kat ceza koşulu, uyarı (m.12.13) | Dolandırıcılığın yanında sahtecilik (TCK m.204, m.207, m.210); belgenin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı |
| Kuruma bildirilmeyen hekimin sunduğu hizmet | 5 kat ceza koşulu (m.12.21) | Hizmet gerçekten sunulmuşsa sözleşmeye ilişkin hukuki ihtilaf savunması (15. CD, K.2013/16407) |
| İşlemin daha yüksek bedelli kodla veya yöntemle fatura edilmesi | Yersiz ödeme; fiile göre ceza koşulu | Tebliğ’in yorumu mu, gerçeğe aykırı kayıt mı; geçmişe dönük ispatın mümkün olup olmadığı (15. CD, K.2016/8248) |
| Hak sahibi olmayan kişiye sunulan hizmetin fatura edilmesi | 10 kat ceza koşulu (m.12.14); kimlik tespiti cezası (m.8.1.1) | Asıl fail kimliği kullanan ve kullandıran kişidir; kuruluş çalışanının bilgisi ve katılımı ayrıca ispatlanmalıdır |
| Tavanın üzerinde ilave ücret alınması | 5 kat ceza koşulu (m.12.5) | Kurumun değil hastanın ödediği tutara ilişkindir; Kurum zararı unsuru ayrıca tartışılır |
Tablonun son sütunu sonucu değil, tartışmanın konusunu gösterir. Aynı tespit, delillere göre takipsizlikle de mahkûmiyetle de sonuçlanabilir. Hekim bildirimi ve kimlik tespitine ilişkin Kurum süreçleri SGK’ya Bildirilmeyen Hekim Cezası ve SGK Kimlik Tespiti ve Biyometrik Doğrulama Cezası rehberlerinde anlatılmıştır.
Kim Sorumlu? Ortak, Yönetici, Mesul Müdür ve Hekim
Ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20). Hastaneyi işleten şirketin Kuruma karşı sözleşmesel sorumluluğu ile şirkette görev yapan kişilerin ceza sorumluluğu bu nedenle farklı ölçütlere bağlıdır. Sözleşme bakımından şirket, çalışanının hatasından da sorumludur; ceza hukuku bakımından ise her şüphelinin fiile kendi katılımı ve kastı ayrı ayrı ispatlanmak zorundadır.
Kanun, suça katılımı üç biçimde tanımlar: suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren kişilerin her biri fail olarak sorumludur (m.37); başkasını suç işlemeye azmettiren, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır (m.38); suç işlemeye teşvik eden, işleme kararını kuvvetlendiren, yol gösteren veya araç sağlayan kişi yardım eden sıfatıyla sorumludur ve cezası yarı oranında indirilir (m.39). Suça iştirak eden herkes kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır (m.40).
Görevlere göre isnat ve savunmada sorulacak sorular
| Görev | İddianamede sık görülen dayanak | Savunmanın sorduğu |
|---|---|---|
| Şirket ortağı | Faturalardan doğan gelirden yararlanma | Ortaklık tek başına fiile katılım değildir; ortak hangi işlemi yaptı, hangi talimatı verdi? |
| Yönetim kurulu üyesi, genel müdür, koordinatör | İdari ve mali konularda denetim ve gözetim görevi | Faturalama sürecinde fiilî görevi var mı? Usulsüzlüğü bildiğini gösteren yazışma, talimat veya toplantı kaydı var mı? |
| Mesul müdür, başhekim | İdari ve tıbbi işlemlerde imza yetkisi ve mesuliyet | İmzası hangi belgede var? Belgenin içeriğini denetleme imkânı ve yükümlülüğü neydi? |
| İşlemi yapan hekim | Hasta dosyasındaki imza ve kayıtlar, MEDULA şifresi | Kayıt yapılan işlemi yansıtıyor mu? Şifre ve kaşe başkasınca kullanıldı mı? Hekimin faturalamadan bilgisi ve yararı var mı? |
| Faturalama ve hasta kabul personeli | Kayıtların sisteme girilmesi | Kaydı hangi belgeye dayanarak girdi? Talimatı kim verdi? Gerçeğe aykırılığı bilebilecek durumda mıydı? |
Yargıtay’ın yukarıdaki kararlarında da iddialar bu ayrıma göre kurulmuştur: bir dosyada hekimler “işlem ve kayıtlarda imzaları bulunan” kişiler, genel koordinatör “mali konularda denetim ve gözetim görevi olan” kişi, mesul müdür ise “idari ve mali konularda imza yetkisi ve mesuliyeti olan” kişi olarak sorumlu gösterilmiş; beraat, fiilin sabit olmaması nedeniyle hepsi bakımından onanmıştır (15. Ceza Dairesi, K.2016/8248). Görev unvanı isnadın başlangıç noktasıdır, ispatı değildir.
Şüphelilerin menfaatleri her zaman aynı yönde değildir. Yöneticinin “tıbbi kayıtları hekim tutar” savunması ile hekimin “faturalamayı yönetim yapar” savunması aynı dosyada karşı karşıya gelebilir. Bu ihtimal bulunan dosyalarda şüphelilerin ayrı müdafilerle temsil edilmesi gerekir.
Ceza Miktarı ve Hesap Örneği
Nitelikli dolandırıcılığın cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; kamu kurumu zararına işlenen hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1). Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır (m.158/3).
Kuruma karşı farklı dönemlerde kesilen faturalar bakımından zincirleme suç hükmü önemlidir: bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda tek cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (m.43/1). Mağdur aynı kurum olduğundan, her hasta veya her fatura dönemi için ayrı ceza verilmesi yerine tek ceza ve artırım uygulanması gerektiği savunulur.
Aşağıdaki tablo, temel cezanın alt sınırdan belirlendiği, artırımların en düşük, indirimlerin en yüksek oranda uygulandığı varsayımıyla hesaplanmıştır. Kanun, nitelikli hâllerden sonra sırasıyla zincirleme suç, şahsi indirim sebepleri ve takdiri indirimin uygulanmasını öngörür (m.61).
Örnek ceza hesabı: kamu kurumu zararına nitelikli dolandırıcılık (alt sınırdan)
| Aşama | Üçten az kişi | Üç veya daha fazla kişi (m.158/3) |
|---|---|---|
| Temel ceza (m.158/1-e) | 4 yıl | 4 yıl; yarı oranında artırımla 6 yıl |
| Zincirleme suç, dörtte bir artırım (m.43) | 5 yıl | 7 yıl 6 ay |
| Takdiri indirim, altıda bir (m.62) | 4 yıl 2 ay | 6 yıl 3 ay |
| Zarar soruşturma aşamasında tamamen giderilmişse: üçte iki indirim (m.168/1) ve takdiri indirim | 1 yıl 4 ay 20 gün | 2 yıl 1 ay |
| Zarar kovuşturma aşamasında tamamen giderilmişse: yarı indirim (m.168/2) ve takdiri indirim | 2 yıl 1 ay | 3 yıl 1 ay 15 gün |
Tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, şüpheli sayısı sonucu belirler: fiilin üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlendiği kabul edildiğinde ceza yarı oranında artar. İkincisi, iki yıllık eşik önemlidir: iki yıl veya daha az hapis cezasında erteleme (m.51) ve şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) gündeme gelebilir; bu eşiğin üzerindeki cezalarda bu imkânlar yoktur. Hapis cezasının yanında, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezası verilir; sahtecilik suçundan mahkûmiyet hâlinde ceza ayrıca eklenir. Bu hesap yalnızca riskin ölçülmesi içindir; savunmanın konusu, yukarıdaki unsurların oluşmadığı ve beraat kararı verilmesi gerektiğidir.
Sahtecilik İsnatları: Hasta Dosyası, Rapor ve Fatura
Dolandırıcılık isnadına çoğu iddianamede sahtecilik de eklenir; çünkü Kuruma yapılan bildirim, hasta dosyası, rapor ve fatura gibi belgelere dayanır. Kanun üç ayrı hüküm içerir:
- Özel belgede sahtecilik. Bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.207).
- Resmî belgede sahtecilik. Resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen, değiştiren veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (m.204/1).
- Sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belgesi. Gerçeğe aykırı belge düzenleyen tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire veya diğer sağlık mesleği mensubu üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Düzenlenen belgenin kişiye haksız bir menfaat sağlaması ya da kamunun veya kişilerin zararına bir sonuç doğurucu nitelik taşıması hâlinde resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre cezaya hükmolunur (m.210/2).
Son hüküm özel hastane hekimleri bakımından belirleyicidir: özel sektörde çalışan hekimin düzenlediği belge kural olarak özel belgedir, ancak içeriği gerçeğe aykırıysa ve Kurumun zararına sonuç doğuracak nitelikteyse ceza resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre belirlenir. Sahte belgenin başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılması hâlinde hem sahtecilikten hem ilgili suçtan ayrı ayrı cezaya hükmolunur (m.212). Dolandırıcılıktan beraat eden kişi hakkında sahtecilik isnadı bağımsız olarak incelenir.
Savunmada belgenin “sahte” olması ile içeriğinin “tartışmalı” olması ayrılır. Yapılan işlemi yansıtan, ancak Kurumca farklı kodlanması gerektiği ileri sürülen bir kayıt gerçeğe aykırı belge değildir. Hekimin kendi el ürünü olmayan, şifresi veya kaşesi kullanılarak başkasınca oluşturulmuş kayıtlar bakımından ise belgeyi kimin düzenlediği, sistem kayıtları ve gerekirse imza incelemesiyle ortaya konur. Eczane ve medikal firma dosyalarındaki sahtecilik isnatları Sahte Reçete Soruşturmasında Eczacının Savunması ve Medikal Firmalara Sahte Rapor Soruşturması rehberlerinde ele alınmıştır.
Soruşturmadaki Tedbirler: İfade, Dosya, El Koyma ve Tutuklama
Nitelikli dolandırıcılık soruşturmasında koruma tedbirleri
| Tedbir | Kural | Bu suçta durum |
|---|---|---|
| İfade | Şüpheliye yüklenen suç anlatılır; müdafi yardımından yararlanma, açıklamada bulunmama ve lehine delillerin toplanmasını isteme hakları bildirilir (CMK m.147) | İfadeden önce müdafiin dosyayı incelemesi mümkündür |
| Dosya inceleme | Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir; kısıtlama kararı yalnızca Kanun’da sayılan suçlarda verilebilir (m.153) | Dolandırıcılık kısıtlama listesinde yoktur; suç işlemek amacıyla örgüt kurma isnadı da varsa kısıtlama gündeme gelebilir |
| İletişimin tespiti ve dinlenmesi | Kanun’da sayılan suçlarda uygulanır (m.135) | Nitelikli dolandırıcılık listededir |
| Taşınmaz, hak ve alacaklara el koyma | Suçun işlendiğine ve değerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe; ilgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor; yalnızca hâkim kararı (m.128) | Dolandırıcılık listededir; taşınmaz, banka hesabı, hak ve alacak, şirket payı ve diğer malvarlığı değerlerine el konulabilir; yönetim için kayyım atanabilir |
| Tutuklama | Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni; ölçüsüzse karar verilemez (m.100) | Dolandırıcılık, tutuklama nedeninin var sayılabildiği suçlar listesinde yoktur; kaçma veya delilleri yok etme, gizleme, değiştirme şüphesi ayrıca gösterilmelidir |
| Adli kontrol | Tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama yerine uygulanabilir (m.109) | Yurt dışına çıkış yasağı ve imza yükümlülüğü gibi tedbirler |
Hâkim kararlarına karşı itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (CMK m.267, m.268). El koyma ve adli kontrol kararlarına itiraz bu süreye tabidir. Sulh ceza hâkimliğinin el koyma kararına itirazı, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği; tutuklama ve adli kontrol kararlarına itirazı ise asliye ceza mahkemesi inceler (m.268/3).
El koymada üç savunma noktası. Birincisi, Kanun el koyma kararı verilebilmesi için ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine Müsteşarlığı ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmasını öngörür (m.128/1). Müşteki Kurumun kendi zarar hesabının bu raporun yerini tutmayacağı ileri sürülebilir. İkincisi, tedbir “şüpheli veya sanığa ait” değerler için öngörülmüştür. Şüphelinin şirketteki ortaklık payına el konulabilir; buna karşılık şirketin banka hesaplarının ve Kurumdaki hak edişinin şüpheli gerçek kişiye ait olmadığı, bu nedenle el koymanın konusu olamayacağı ileri sürülebilir. Üçüncüsü, el konulan değerin suçtan elde edildiğine dair somut delil aranır; isnat edilen dönemden önce edinilmiş bir taşınmaz veya iddia edilen zararın çok üzerindeki bir malvarlığı bakımından bu bağ kurulamaz.
Kayıtlara dokunulmaz. Soruşturma öğrenildikten sonra hasta dosyalarında, sistem kayıtlarında veya muhasebe belgelerinde yapılacak her değişiklik, delilleri değiştirme şüphesi olarak tutuklama nedeni sayılabilir (m.100/2). Kayıtlar olduğu gibi korunur, yedeklenir ve müdafie teslim edilir. İfade sürecindeki haklar İfadeye Çağrıldım, Haklarım Neler? rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Etkin Pişmanlık: Zararın Giderilmesi Ne Sağlar?
Dolandırıcılık suçunda fail, azmettiren veya yardım eden, bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse cezada indirim yapılır (TCK m.168):
Etkin pişmanlıkta aşamalara göre indirim
| Zararın giderildiği aşama | İndirim | Dayanak |
|---|---|---|
| Kovuşturma başlamadan önce | Cezanın üçte ikisine kadar | TCK m.168/1 |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce | Cezanın yarısına kadar | TCK m.168/2 |
| Kısmen geri verme veya tazmin | İndirim için ayrıca mağdurun rızası aranır | TCK m.168/4 |
Etkin pişmanlık kararı, savunmanın en hassas tercihidir. Bir yanda soruşturma aşamasında yapılan tam ödemenin sağladığı yüksek indirim, öte yanda fiilin işlenmediği veya suç oluşturmadığı yönündeki savunma vardır. İki noktaya dikkat edilir:
- Ödeme ile savunma birlikte yürütülebilir. Kurumun iddia ettiği tutarın ödenmesi, borcun ve suçun kabulü anlamına gelmediği açıkça belirtilerek yapılabilir; savunmanın ana ekseni değişmez. Kurum tarafındaki itiraz ve dava hakları da saklı tutulur. Tutarın hesabı için SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi rehberine bakılabilir.
- Kurumun kendi mahsubu ile gönüllü ödeme aynı değildir. Kanun, failin “bizzat pişmanlık göstererek” zararı gidermesini arar. Kurumun hak edişten yaptığı mahsubun bu şartı karşılayıp karşılamadığı tartışmaya açıktır; indirimden yararlanılmak isteniyorsa ödemenin gönüllü yapıldığı ve hangi tutarı karşıladığı belgelenmelidir.
Zararın tamamen giderilmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının da şartlarından biridir (CMK m.231). Hangi tutarın “zarar” olduğu ise ayrı bir tartışmadır: Kurumun ceza koşulu zarar değildir; zarar, iddia edilen yersiz ödeme ve faiziyle sınırlıdır.
Hastane Şirketi ve Hekim Bakımından Sonuçlar
Ceza davasının sonucu yalnızca sanıkları değil, hastaneyi işleten şirketi, ruhsatı ve Kurumla sözleşmeyi de etkiler:
Mahkûmiyetin ve beraatin ceza dışındaki sonuçları
| Sonuç | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Süresiz sözleşme yasağı | Kurum zararına nitelikli dolandırıcılığın yöneticiler veya ortaklarca işlendiği kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olursa, aynı kuruluşla ve bu kişilerin sonradan yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla hiçbir şekilde sözleşme yapılmaz; mevcut sözleşmeler feshedilir | 5510 sayılı Kanun m.103; Sözleşme m.14.10 |
| Hekimle sözleşme yasağı | Fiil hekimlerce işlenmişse ilgili hekimlerle en az üç yıl süreyle sözleşme yapılmaz | 5510 sayılı Kanun m.103 |
| Fesih süreleri beklemez | Kesinleşmiş mahkeme kararının beklenmesi, sözleşmelerde belirtilen fesih sürelerinin uygulanmasına engel olmaz | 5510 sayılı Kanun m.103 |
| Sağlık Bakanlığına bildirim | Nitelikli dolandırıcılık fiillerini işleyen kuruluş ve hekimler hakkında ruhsat iptali dahil gerekli işlemler için durum Bakanlığa bildirilir | 5510 sayılı Kanun m.103; Sözleşme m.9.5 |
| Tüzel kişi hakkında güvenlik tedbiri | Dolandırıcılık suçuyla yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur: iznin iptali ve müsadere. Tedbir fiile göre daha ağır sonuç doğuracaksa hâkim hükmetmeyebilir | TCK m.169, m.60 |
| Tüzel kişiye idari para cezası | Dolandırıcılık suçunun tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde, Kanun metnine göre on bin liradan elli milyon liraya kadar ve menfaatin iki katından az olmamak üzere idari para cezası; karar vermeye ceza mahkemesi yetkilidir | 5326 sayılı Kanun m.43/A |
| Meslek ve yöneticilik yasağı | Hapis cezasına mahkûmiyetin sonucu olarak şirket yöneticiliği ve izne tabi mesleğin serbest icrası bakımından hak yoksunluğu; mesleğin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçta ayrıca cezanın yarısından bir katına kadar yasak | TCK m.53 |
| Beraat veya takipsizlik | Beraat kararında kesinleşme beklenmeden, takipsizlikte karar kesinleşince, fesihten sonraki üç yıllık ve bir yıllık süreler beklenmeksizin kuruluşla yeniden sözleşme yapılabilir; beraat bozulursa kalan süre uygulanır | Sözleşme m.14.15 |
Tablodaki son satır, ceza savunmasının sözleşme bakımından neden belirleyici olduğunu gösterir: sistematik fatura usulsüzlüğü gerekçesiyle üç yıl süreyle sözleşme dışı kalan bir kuruluş, yetkilileri hakkında beraat kararı verildiğinde bu süreyi beklemeden Kuruma yeniden başvurabilir. Fesih ve yeniden sözleşme süreci SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı rehberinde anlatılmıştır.
Güvenlik tedbirleri bakımından dikkat edilecek hüküm, iznin iptalidir: bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet hâlinde iznin iptaline karar verilir (TCK m.60/1). Hastane ruhsatı bu anlamda bir izindir. Savunmada, tedbirin hastaların tedavisi ve çalışanlar bakımından fiile göre çok daha ağır sonuç doğuracağı ve hâkimin bu durumda tedbire hükmetmeyebileceği (m.60/3) ayrıca ileri sürülür.
Soruşturma altındaki bir ortağın veya yöneticinin şirketten ayrılması ve kuruluşun devri de bu sonuçlarla birlikte planlanır; devirde dikkat edilecek noktalar Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi rehberindedir.
Ceza Davası, Kurum Süreci ve Hukuk Davası Birbirini Nasıl Etkiler?
Aynı olay hakkında üç ayrı merci karar verir: Kurumun itiraz komisyonu, hukuk mahkemesi ve ceza mahkemesi. Aralarındaki ilişki şu kurallara bağlıdır:
- Hukuk hâkimi ceza kararıyla bağlı değildir. Hâkim, kusurun bulunup bulunmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (6098 sayılı Kanun m.74). Beraat, yersiz ödeme ve ceza koşulu davasını kendiliğinden kazandırmaz; ancak güçlü bir delildir.
- Ceza mahkemesi bekletici sorun kararı verebilir. Yüklenen suçun ispatı başka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlıysa ceza mahkemesi bu sorunu kendisi çözebilir veya görevli mahkemedeki davanın sonuçlanmasını bekleyebilir (CMK m.218). İşlemin mevzuata uygun fatura edilip edilmediği hukuk mahkemesinde tartışılıyorsa, bu davanın beklenmesi talep edilebilir.
- Kurum dosyası ceza dosyasına girer. Müfettiş raporu, kuruluşun savunması, itirazı ve komisyon kararı ceza dosyasının delilleridir. Kuruma verilen savunmada yazılan her cümle, ceza soruşturmasında şüphelilerin beyanıyla karşılaştırılır.
- Bilirkişi raporu ortak zemindir. Hukuk davasında hasta dosyaları üzerinde alınan bilirkişi raporu ceza dosyasına sunulabilir; rapora itiraz usulü Bilirkişi Raporuna İtiraz rehberindedir.
Bu nedenle Kuruma verilecek savunma ve itiraz, ceza soruşturması ihtimali gözetilerek yazılır; ceza soruşturmasındaki beyanlar da Kurum dosyasıyla çelişmemelidir.
Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Kanun Yolları
Görevli mahkeme değişmiştir. Nitelikli dolandırıcılık davalarına 2025’in sonuna kadar ağır ceza mahkemeleri bakıyordu. 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun, 5235 sayılı Kanun’un ağır ceza mahkemesinin görevini düzenleyen 12’nci maddesinden “nitelikli dolandırıcılık (m.158)” ibaresini çıkarmıştır. Ağır ceza mahkemeleri on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar; nitelikli dolandırıcılığın üst sınırı on yıl olduğundan, değişikliğin yürürlüğe girdiği 25 Aralık 2025’ten itibaren açılan davalarda asliye ceza mahkemeleri görevlidir (5235 sayılı Kanun m.11, m.12). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler gözetilmez, Kanun’daki cezanın üst sınırına bakılır (m.14). İddianamede ağır ceza mahkemesinin görevine giren başka bir suç da yer alıyorsa görev ayrıca değerlendirilir. Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan dosyalarda ise görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar önceki kurallara göre bakılır (5235 sayılı Kanun geçici m.7).
Zamanaşımı. Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Nitelikli dolandırıcılıkta üst sınır on yıl olduğundan dava zamanaşımı süresi on beş yıldır.
Soruşturmanın sonu. Cumhuriyet savcısı şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160). Soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (m.172); toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenlenir (m.170). Mahkeme; yüklenen fiilin suç olarak tanımlanmamış olması, suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması, kastın bulunmaması veya suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması hâllerinde beraat kararı verir (m.223/2).
Soruşturma Öğrenildiğinde Yapılacaklar
- Çağrı kâğıdı, arama veya el koyma kararı gelir gelmez müdafi görevlendirin; ifadeden önce dosyanın incelenmesini sağlayın.
- İsnadın dayanağını öğrenin: müfettiş raporu, şikâyet, hasta beyanı veya başka bir soruşturma.
- Hasta dosyalarını, MEDULA ve hastane bilgi sistemi kayıtlarını, fatura ve muhasebe belgelerini olduğu gibi koruyun ve yedekleyin; hiçbir kayıtta değişiklik yapmayın.
- Kurum nezdindeki süreleri ayrıca izleyin: savunma ve itiraz için 10 iş günlük süreler ceza soruşturması nedeniyle durmaz.
- Kuruma verilecek savunmayı ceza dosyasıyla birlikte değerlendirin; iki dosyada çelişen beyan vermeyin.
- Her şüphelinin görev tanımını, yetkisini ve iddia edilen işlemle ilişkisini belgelerle ortaya koyun; menfaati çatışan şüpheliler için ayrı müdafi düşünün.
- El koyma veya adli kontrol kararı varsa öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edin.
- İddia edilen zararın tutarını ve hesabını denetleyin; etkin pişmanlık kararını bu hesaba ve delil durumuna göre müdafiinizle birlikte verin.
- Sözleşmenin feshi, ruhsat ve devir planlarını ceza dosyasının olası sonuçlarına göre gözden geçirin.
- Hasta, çalışan ve diğer şüphelilerle soruşturma hakkında temas kurmayın; tanıklar üzerinde baskı şüphesi tutuklama nedeni sayılabilir.
Toplanacak Belgeler
- Çağrı kâğıdı, el koyma ve diğer tedbir kararları
- Kurumun suç duyurusu, müfettiş raporu ve ekleri (dosyadan)
- Kuruluşun Kuruma verdiği savunma, itiraz dilekçeleri ve komisyon kararları
- Kurumla yapılan ilgili yılların sözleşmeleri
- İsnada konu hastaların dosyaları: muayene, tetkik, ameliyat ve anestezi kayıtları, epikrizler, onam formları
- MEDULA provizyon, takip ve fatura kayıtları; hastane bilgi sistemi işlem ve kullanıcı kayıtları
- Görev tanımları, organizasyon şeması, imza sirküleri, yetki ve şifre tahsis kayıtları
- Hekim sözleşmeleri, çalışma belgeleri ve Kuruma yapılan hekim bildirimleri
- İlgili döneme ait faturalar, hak ediş ve mahsup dökümleri
- El konulan malvarlığının edinim tarihini ve kaynağını gösteren belgeler
- Kurumla süren hukuk davalarının dosyaları ve bilirkişi raporları
Soruşturma Aşamasında Müdafi Beyanı ve Takipsizlik Talebi Örneği
Bu örnek, hastaneyi işleten şirketin yönetim kurulu başkanı hakkında, hizmetlerin sunulduğu ancak Kurumca mevzuata aykırı fatura edildiği ileri sürülen bir soruşturma için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur; dosyada bulunmayan gerekçeler çıkarılır.
[…] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
SORUŞTURMA NO: [yıl/numara]
ŞÜPHELİ: [ad soyad] — [adres]
MÜDAFİİ: Av. [ad soyad] — [adres]
MÜŞTEKİ: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
KONU: İsnada ilişkin beyanlarımızın sunulması, lehe delillerin toplanması ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
A. İsnat
1. Müşteki Kurumun [tarih] tarihli suç duyurusunda, müvekkilin yönetim kurulu başkanı olduğu [unvan] A.Ş.’nin işlettiği [işletme adı] Hastanesi’nde [dönem] döneminde [sayı] hastaya ait [işlem türü] işlemlerinin [gerekçe] nedeniyle Kuruma usulsüz fatura edildiği ve Kurumun [tutar] TL zarara uğratıldığı ileri sürülmüştür. Müvekkil isnadı kabul etmemektedir.
B. TCK m.157 ve m.158/1-e: Hileli davranış yoktur, hizmetler gerçekten sunulmuştur
2. Dolandırıcılık suçu, bir kimsenin hileli davranışlarla aldatılmasını gerektirir. Yargıtay’a göre hile nitelikli bir yalandır; belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldırmalıdır (15. Ceza Dairesi, 09.10.2013, E.2012/1822, K.2013/15195).
3. Suç duyurusuna konu işlemlerin tamamı, Kurum sağlık yardımlarından yararlanma hakkı bulunan hastalara hastanede fiilen sunulmuştur. Hasta dosyaları, ameliyat ve anestezi kayıtları, tetkik sonuçları ve epikrizler ektedir (Ek-1). Suç duyurusunda da hizmetlerin sunulmadığına ilişkin bir tespit yoktur; iddia [işlemin kodlanmasına / hizmeti sunan hekimin Kuruma bildirilmemiş olmasına] ilişkindir.
4. Bu nitelikteki bir uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmenin ve Sağlık Uygulama Tebliği’nin uygulanmasına ilişkin hukuki bir ihtilaftır. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, MEDULA’da kaydı bulunmayan hekimlerin katıldığı tedavilerin Kuruma fatura edildiği özel hastane dosyasında, tedavilerin gerçekten yapıldığını ve bedelin ödenmeyeceğine ilişkin sözleşme hükmünün hukuki bir mesele olduğunu belirterek beraat kararını onamıştır (01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407).
5. Faturalar ve ekleri Kurumun kendi sistemine kaydedilmiş, Kurumun fatura inceleme biriminde incelenmiş ve ödenmiştir. Kurumun her zaman denetleyebildiği ve denetlediği kayıtlara dayanan bir bildirim, inceleme olanağını ortadan kaldıran bir hile oluşturmaz.
C. TCK m.20 ve m.21: Müvekkilin fiile katılımı ve kastı yoktur
6. Ceza sorumluluğu şahsidir. Tüzel kişinin yönetim organında görev almak, tüzel kişinin faaliyeti sırasında işlendiği ileri sürülen her fiilin faili olmak anlamına gelmez.
7. Müvekkil hekim değildir; hasta kabul, tıbbi kayıt ve faturalama süreçlerinde görevi yoktur. Hastanede bu işlemler [birim] tarafından yürütülmekte, tıbbi kayıtlar hekimlerce kendi kullanıcı hesaplarıyla tutulmaktadır (Ek-2). Suç duyurusunda müvekkilin hangi işlemi yaptığı veya hangi talimatı verdiği gösterilmemiştir.
8. Dolandırıcılık yalnızca kasten işlenebilir. Müvekkilin, işlemlerin mevzuata aykırı fatura edildiğini bildiğine ve bunu istediğine ilişkin hiçbir delil yoktur.
D. TCK m.204, m.207 ve m.210: Belgeler gerçeği yansıtmaktadır
9. Hasta dosyalarındaki kayıtlar yapılan işlemi yansıtmaktadır; sahte olarak düzenlenmiş veya sonradan değiştirilmiş bir belge ileri sürülmemiştir. Müvekkilin imzasını taşıyan tıbbi bir belge de bulunmamaktadır.
E. CMK m.160: Toplanmasını talep ettiğimiz deliller
10. Cumhuriyet savcısı şüphelinin lehine olan delilleri de toplamakla yükümlüdür. Bu kapsamda; müşteki Kurumdan müfettiş raporunun ve eklerinin, müvekkil şirketin savunmasının, itirazının ve itiraz komisyonu kararının istenmesini; listedeki hastaların dosyaları üzerinde ilgili uzmanlık dalından hekim ve sağlık mevzuatında uzman bilirkişilerden oluşacak kuruldan rapor alınmasını; listedeki hastaların tanık olarak dinlenmesini; [mahkeme adı ve esas numarası] sayılı hukuk dosyasının ve bu dosyada alınan bilirkişi raporunun getirtilmesini talep ediyoruz.
11. Yargıtay, yalnızca Kurum soruşturma raporundaki tespitle yetinilemeyeceğini, isnada konu belgeler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirtmiştir (15. Ceza Dairesi, 09.10.2013, E.2012/1822, K.2013/15195). Geçmişe dönük olarak tespiti mümkün olmayan tıbbi olgularda, mahkûmiyete yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararları da onanmıştır (15. Ceza Dairesi, 02.11.2016, E.2014/5693, K.2016/8248).
SONUÇ VE İSTEM
12. Açıklanan nedenlerle; talep ettiğimiz delillerin toplanmasına, isnat edilen suçların unsurları oluşmadığından ve müvekkilin fiile katılımı ile kastı bulunmadığından müvekkil hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Şüpheli Müdafii
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Hasta dosyaları ve tıbbi kayıtlar 2. Görev tanımları, organizasyon şeması ve kullanıcı yetki kayıtları 3. Kuruma verilen savunma ve itiraz dilekçeleri 4. Vekâletname
El Koyma Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
Bu örnek, şüphelinin taşınmazına ve banka hesaplarına, ayrıca hastaneyi işleten şirketin hesaplarına ve Kurumdaki hak edişine el konulan bir dosya için hazırlanmıştır. İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimliğe verilir.
[…] SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
(İtirazı incelemeye yetkili hâkimliğe gönderilmek üzere)
DEĞİŞİK İŞ NO: [yıl/numara]
SORUŞTURMA NO: [yıl/numara]
İTİRAZ EDEN (ŞÜPHELİ): [ad soyad] — [adres]
MÜDAFİİ: Av. [ad soyad] — [adres]
KONU: [Tarih] tarihli el koyma kararına itirazımızdır.
ÖĞRENME TARİHİ: [Tarih]
AÇIKLAMALAR
A. CMK m.267 ve m.268: İtiraz süresindedir
1. Hâkimliğinizin [tarih] tarihli kararıyla müvekkile ait [ada/parsel] sayılı taşınmaza ve banka hesaplarına, ayrıca [unvan] A.Ş.’ye ait banka hesaplarına ve bu şirketin Sosyal Güvenlik Kurumundaki hak ve alacaklarına el konulmuştur. Karar [tarih] tarihinde öğrenilmiştir; itirazımız iki haftalık süre içindedir.
B. CMK m.128/1: Somut delile dayanan kuvvetli şüphe yoktur
2. El koyma kararı verilebilmesi için, suçun işlendiğine ve el konulan değerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır. Kararın tek dayanağı müşteki Kurumun suç duyurusu ve müfettiş raporudur. Bu rapora karşı şirketin itirazı [Kurumda incelenmektedir / hukuk mahkemesinde görülmektedir]; hizmetlerin hastalara fiilen sunulduğunu gösteren hasta dosyaları ektedir (Ek-1).
3. İsnat, hizmetlerin sunulmadığına değil, faturalamanın sözleşmeye uygun olup olmadığına ilişkindir. Yargıtay, tedavilerin gerçekten yapıldığı dosyada bedelin ödenmeyeceğine ilişkin sözleşme hükmünü hukuki bir mesele olarak nitelendirmiş ve beraat kararını onamıştır (15. Ceza Dairesi, 01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407). Hukuki bir ihtilaf, kuvvetli suç şüphesinin dayanağı olamaz.
C. CMK m.128/1: Karardan önce alınması gereken rapor alınmamıştır
4. Kanun, bu madde kapsamında el koyma kararı verilebilmesi için ilgisine göre sayılan kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmasını öngörür. Dosyada böyle bir rapor yoktur. Müşteki Kurumun kendi zarar hesabı, Kanun’un aradığı raporun yerini tutmaz; müşteki, suçtan zarar gördüğünü ileri süren taraftır.
D. CMK m.128/1: El konulan değerler suçtan elde edilmemiştir ve bir kısmı müvekkile ait değildir
5. Taşınmaz [tarih] tarihinde, yani isnat edilen dönemden önce edinilmiştir (Ek-2). Suçtan elde edildiği ileri sürülen bir değerle bağı kurulamaz.
6. Banka hesapları ve Kurumdaki hak ediş [unvan] A.Ş.’ye aittir. Şirket şüpheli değildir. Kanun şüpheliye ait değerlere el konulmasına izin verir; müvekkilin şirketteki ortaklık payı ile şirketin kendi malvarlığı ayrı şeylerdir. Şirketin malvarlığı üzerindeki tedbirin Kanun’da dayanağı yoktur.
E. Anayasa m.13 ve m.35: Tedbir ölçüsüzdür
7. İddia edilen Kurum zararı [tutar] TL’dir; el konulan değerlerin toplamı [tutar] TL’yi bulmaktadır. Müşteki Kurum ayrıca iddia ettiği alacağı için şirketin hak edişlerinden mahsup yapmakta ve elinde [tutar] TL teminat bulundurmaktadır. Tedbir, korunmak istenen menfaatin çok üzerindedir.
8. Şirketin hesaplarına ve hak edişine el konulması nedeniyle hastanede çalışan [sayı] kişinin ücreti, prim ve vergi borçları ile tedarikçi ödemeleri yapılamamaktadır; tedavisi süren hastalar bulunmaktadır (Ek-3). Tedbirin sürmesi, soruşturmanın konusuyla ilgisi olmayan kişiler bakımından telafisi güç sonuçlar doğuracaktır.
SONUÇ VE İSTEM
9. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüyle [tarih] tarihli el koyma kararının kaldırılmasına; aksi kanaat hâlinde şirkete ait hesaplar ile hak ve alacaklar üzerindeki tedbirin kaldırılmasına ve tedbirin iddia edilen zarar tutarıyla sınırlandırılmasına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Şüpheli Müdafii
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Hasta dosyaları ve Kuruma verilen itiraz 2. Tapu kaydı ve edinim belgeleri 3. Bordrolar, prim tahakkukları ve ödeme listeleri 4. Vekâletname
Sık Yapılan Hatalar
- Kurum savunmasını ceza ihtimalini düşünmeden yazmak. Kuruma verilen savunma ceza dosyasına girer; orada yazılan bir kabul veya çelişki sonradan düzeltilemez.
- İfadeye dosyayı görmeden gitmek. İsnadın dayanağı bilinmeden verilen ifade, savunmanın çerçevesini daraltır.
- Kayıtlarda düzeltme yapmak. Soruşturmadan sonra yapılan her değişiklik delil değiştirme şüphesi doğurur.
- Bütün şüphelileri tek savunmayla temsil etmek. Yönetici, hekim ve personelin menfaatleri çatışabilir.
- Unvanı sorumlulukla eş tutmak. Ortak veya yönetici olmak fiile katılımı göstermez; savunma bu ayrımı belgelerle kurmalıdır.
- El koyma kararına itiraz etmemek. İki haftalık süre geçirildiğinde tedbir, kaldırılması ayrıca talep edilinceye kadar sürer.
- Etkin pişmanlığı son ana bırakmak. Kovuşturma başladıktan sonra indirim oranı düşer; karar soruşturma aşamasında bilinçli olarak verilmelidir.
- Ödemeyi kayıtsız yapmak. Ödeme, suçun ve borcun kabulü anlamına gelmediği belirtilerek yapılmalıdır.
- Kurum sürelerini ihmal etmek. Ceza soruşturması, savunma ve itiraz için 10 iş günlük süreleri durdurmaz.
- Beraatten sonra Kuruma başvurmamak. Beraat ve takipsizlik, fesih süreleri beklenmeden yeniden sözleşme yapılmasına imkân verir.
Büromuzun Bu Dosyalarda Yaptığı İş
Kurum zararına dolandırıcılık soruşturmalarında savunmayı, Kurum dosyası ve hukuk davasıyla birlikte tek elden yürütüyoruz. İlk aşamada dosyayı inceliyor, isnada konu her işlemi hasta ve sistem kayıtlarıyla eşleştiriyor, her şüphelinin görev ve yetkisini belgelerle ayırıyoruz. İfade sürecinde hazır bulunuyor, lehe delillerin toplanmasını ve bilirkişi incelemesini talep ediyor, el koyma ve adli kontrol kararlarına itiraz ediyoruz. Kovuşturma aşamasında beraat savunmasını yürütüyor; beraat veya takipsizlikten sonra Kurumla yeniden sözleşme sürecini takip ediyoruz.
Büromuz Ankara’dadır. Çağrı kâğıdını, tedbir kararını ve Kurum yazışmalarını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Ceza Koşulu, İtiraz, MEDULA, Fesih ve Dava Yolu
- Özel Hastane ve Tıp Merkezinde Faaliyet Durdurma ve Ruhsat İptali: Bakanlık Denetimi, Savunma ve İptal Davası
- SGK 10 Kat Ceza Koşulu: Sunulmayan Hizmet İddiası, Ceza Hesabı, Savunma ve İtiraz
- SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı: İlk 10 İş Günü, Fesih İtirazı ve İhtiyati Tedbir
- SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi: Geriye Dönük Süre, Kanuni Faiz, Mahsup, Taksit ve Menfi Tespit
- SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi: Yüzde 80 Sınırı, 6 Ay Kuralı, Teminat ve İtiraz
- SGK’ya Bildirilmeyen Hekim Cezası: Hekim Bildirimi, Yüzde 60 Kuralı, 1 Kat ve 5 Kat Ceza Koşulu
- Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi: Pay Devri, İşletme Devri ve Müteselsil Sorumluluk
- Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları: TCK m.158
- Sahte Reçete Soruşturmasında Eczacının Savunması: Nitelikli Dolandırıcılık ve Sahtecilik
- İfadeye Çağrıldım, Haklarım Neler? Şüphelinin İfadesi
- SGK Ceza Koşulunun İndirilmesi Davası: Tacir İndirim İsteyebilir mi, İktisaden Mahv ve Mali Tablolarla İspat
- SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı: Müfettiş Raporuyla Uyarısız Fesih, İtiraz ve İptal Davası
- SGK Hak Edişine Haciz ve Temlik Yasağı: Haciz İhbarnamesi, Kurum Mahsubu, Fazla Haciz ve Konkordato
- SGK Fatura Kesintisine İtiraz ve Kesinti İadesi Davası: 5 İş Günü, Örnekleme, Komisyon ve Dava
Sıkça Sorulan Sorular
SGK hastanemiz hakkında suç duyurusunda bulundu, şimdi ne olur?
Cumhuriyet savcılığı soruşturma başlatır; yönetici, ortak, mesul müdür ve ilgili hekimler şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılabilir, malvarlığına el koyma gibi tedbirler uygulanabilir. Soruşturma sonunda ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ya da iddianame düzenlenir. Kurum tarafındaki ceza koşulu, fesih ve yersiz ödeme süreçleri bundan bağımsız olarak devam eder.
SGK’ya hatalı fatura kesmek dolandırıcılık suçu mu?
Her hata veya sözleşmeye aykırılık dolandırıcılık değildir. Suç, Kurumun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte hileli bir davranışı, Kurumun zararını ve kastı gerektirir. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, tedavilerin gerçekten yapıldığı ve uyuşmazlığın sözleşme hükmünün ihlaline ilişkin olduğu bir özel hastane dosyasında beraat kararını onamıştır (E.2013/15670, K.2013/16407).
SGK’ya karşı nitelikli dolandırıcılığın cezası ne kadar?
Kamu kurumu zararına nitelikli dolandırıcılıkta ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmayan adli para cezasıdır (TCK m.158/1-e). Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenirse ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır. Farklı dönemlerdeki faturalar için zincirleme suç hükmü uygulanır.
Hastane sahibi veya ortağı, kesilen her faturadan cezai olarak sorumlu mu?
Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir; kimse başkasının fiilinden sorumlu tutulamaz (TCK m.20). Ortak veya yönetici olmak tek başına yeterli değildir; kişinin fiile katıldığı ve usulsüzlüğü bilip istediği ayrıca ispatlanmalıdır. Şirketin Kuruma karşı sözleşmesel sorumluluğu ise bundan bağımsızdır.
Hekim hangi durumda sorumlu tutulur?
Hekim, yapmadığı bir işlemi yapılmış gibi kaydettiği veya gerçeğe aykırı belge düzenlediği iddiasıyla sorumlu tutulabilir. Gerçeğe aykırı belge düzenleyen sağlık mesleği mensubu için özel hüküm vardır; belge kamunun zararına sonuç doğuracak nitelikteyse resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır (TCK m.210/2). Şifresi veya kaşesi başkasınca kullanılan hekim bakımından belgeyi kimin düzenlediği araştırılır.
Zararı ödersek ceza davası düşer mi?
Düşmez, ancak cezada indirim yapılır. Zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma sırasında hükümden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir (TCK m.168). Ödeme, suçun kabulü anlamına gelmediği belirtilerek yapılabilir; beraat savunması sürdürülebilir.
Soruşturmada malvarlığıma ve hastanenin hesaplarına el konulabilir mi?
Dolandırıcılık, taşınmaz, hak ve alacaklara el koymanın uygulanabildiği suçlar arasındadır (CMK m.128). Karar yalnızca hâkim tarafından verilebilir; Kanun somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve suçtan elde edilen değere ilişkin rapor arar. Karara öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir; şirkete ait malvarlığı bakımından tedbirin şüpheliye ait değerlerle sınırlı olduğu ileri sürülebilir.
Bu suçtan tutuklama kararı verilir mi?
Dolandırıcılık, tutuklama nedeninin var sayılabildiği suçlar listesinde değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin yanında kaçma şüphesi veya delilleri yok etme, gizleme, değiştirme ya da tanıklara baskı şüphesi gösterilmelidir (CMK m.100). Bu nedenle soruşturma öğrenildikten sonra kayıtlara dokunulmamalı, tanıklarla temas kurulmamalıdır.
Dava hangi mahkemede görülür?
7571 sayılı Kanun’la nitelikli dolandırıcılık ağır ceza mahkemesinin görev listesinden çıkarılmıştır; değişikliğin yürürlüğe girdiği 25 Aralık 2025’ten itibaren açılan davalarda asliye ceza mahkemeleri görevlidir. Bu tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan davalara ise kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar aynı mahkemelerde bakılır (5235 sayılı Kanun m.12, geçici m.7).
Mahkûmiyet hâlinde SGK sözleşmesi ve hastane ruhsatı ne olur?
Kurum zararına nitelikli dolandırıcılığın yönetici veya ortaklarca işlendiği kesinleşmiş kararla sabit olursa, bu kuruluşla ve bu kişilerin sonradan yönetici veya ortak olduğu kuruluşlarla hiçbir şekilde sözleşme yapılmaz; hekimlerle en az üç yıl sözleşme yapılmaz (5510 sayılı Kanun m.103). Durum ruhsat iptali dahil işlemler için Sağlık Bakanlığına bildirilir; ceza mahkemesi tüzel kişi hakkında iznin iptaline de hükmedebilir (TCK m.60, m.169).
Beraat edersek SGK ile yeniden sözleşme yapabilir miyiz?
Evet. Hakkında dava açılan kuruluş yetkilileri veya personeli hakkında beraat kararı verilmesi hâlinde kararın kesinleşmesi beklenmeden, takipsizlik kararında ise karar kesinleşince, fesihten sonraki bekleme süreleri dolmadan kuruluşla yeniden sözleşme yapılabilir. Beraat kararı bozulursa kalan süre uygulanır (Sözleşme m.14.15).
SGK’ya karşı dolandırıcılıkta zamanaşımı kaç yıldır?
Dava zamanaşımı on beş yıldır; çünkü suçun cezasının üst sınırı on yıldır ve beş yıldan fazla, yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda süre on beş yıl olarak belirlenmiştir (TCK m.66/1-d). Kurumun yersiz ödemeyi geri istemesi ise ceza davasından bağımsızdır ve ayrı süre kurallarına tabidir.
Kaynakça
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinler; 7571 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler dahil).
- 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.11, m.12 ve geçici m.7.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.43/A; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.103; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74.
- 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi.
- Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 01.11.2013, E.2013/15670, K.2013/16407; 09.10.2013, E.2012/1822, K.2013/15195; 02.11.2016, E.2014/5693, K.2016/8248.
- Yargıtay 23. Ceza Dairesi, 10.03.2016, E.2015/6095, K.2016/2690; 11.04.2016, E.2015/6964, K.2016/4351.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Ceza soruşturmalarında her dosyanın delil durumu farklıdır; kararlar kendi dosyalarının koşullarına göre verilmiştir.
SGK suç duyurusunda mı bulundu, ifadeye mi çağrıldınız, malvarlığınıza el mi konuldu?
Dosyanın incelenmesi, ifade hazırlığı, lehe delillerin toplanması, el koyma kararına itiraz ve Kurum süreciyle birlikte yürütülecek savunma için ifadeden önce arayın.
Süreyi kaçırmayın
El koyma ve adli kontrol kararına itiraz için iki hafta; Kurum nezdinde savunma ve itiraz için 10 iş günü; etkin pişmanlıkta en yüksek indirim kovuşturma başlamadan önce. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi · Sağlık Hukuku ve Malpraktis Rehberleri · TİTCK Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ MASAK İdari Para Cezasında Yürütmenin Durdurulması 2026: Dava Açınca Tahsilat Durur mu? Kesinleşme Şartı, İki Koşul, Teminat, 7 Günde İtiraz ve Ödeme Emri Gelirse Yapılacaklar (İYUK m.27)
- ▸ MASAK İdari Para Cezasına İtiraz 2026: MASAK’a mı Başvurulur, Doğrudan Dava mı Açılır? İYUK m.11 Başvurusu, Dava Süresine Etkisi, 30 Günlük Zımni Ret, Rapor Talebi ve Dilekçe Örneği
- ▸ MASAK Yükümlülük Denetimi Geldi 2026: Emlakçı, Galerici ve Kuyumcuda Denetim Nasıl Yapılır, Tutanakta Ne Sorulur, Ne İmzalanır? (5549 m.7, 8, 11, 14; Tedbirler Yönetmeliği m.35-38)
- ▸ MASAK İdari Para Cezasına Karşı Dava Dilekçesi Örneği 2026: Yürütmenin Durdurulması İstemli İptal Davası, İndirimli Ödeme Sonrası Dava ve YD Reddine İtiraz (5549 m.13/7, İYUK m.3, 7, 27, 32)
Bu konuda hukuki destek almak için


