Özel hastane, tıp merkezi veya diyaliz merkezinde faaliyetin durdurulması ve ruhsatın askıya alınması ya da iptali Sağlık Bakanlığı oluruyla, idari para cezası ve diğer yaptırımlar valilik oluruyla uygulanır (Özel Sağlık Tesislerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik m.10). Denetim tutanağına itiraz, imza sırasında şerh konularak yapılır; şerhin dayanağı olan belgeler yedi gün içinde, yaptırım öncesi istenen savunma da tebliğden itibaren yedi gün içinde verilir (m.11). Faaliyeti durdurulduğu hâlde hasta kabulüne devam eden kuruluşun faaliyeti iki kat süreyle durdurulur, buna da uymazsa ruhsatı iptal edilir. Faaliyet durdurma ve ruhsat iptaline karşı idare mahkemesinde 60 gün içinde iptal davası açılır ve yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.7, m.27). Danıştay, bir tıp merkezine verilen bir aylık birim kapatma ve para cezasına karşı açılan davada, yaptırım formu sonradan kuruluş lehine değiştirildiği için lehe düzenlemenin uygulanması gerektiğini belirterek, davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur (10. Daire, 07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37).
Bu rehber; il sağlık müdürlüğü denetimi sonrasında faaliyet durdurma, birim kapatma, ruhsat askısı, ruhsat iptali veya idari para cezası ile karşılaşan özel hastaneler, tıp merkezleri, poliklinikler ve diyaliz merkezleri için yazıldı. Denetim türleri, tutanağa şerh ve savunma süreleri, hangi yaptırımın hangi makamca verildiği, kısmi ve tam faaliyet durdurma, acil durdurma, ruhsat askısı ve iptali, idari para cezaları, yargı yolu, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve SGK sözleşmesine etkisi iki dilekçe örneğiyle birlikte madde numaralarıyla anlatılmıştır. Denetim tutanağını ve yaptırım yazısını Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; şerh belgeleri ve savunma için süre yalnızca yedi gündür.
Bu yazının dayanakları. 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu m.33, m.34 ve m.36 ila m.40; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m.11; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, m.5, m.17 ve m.27; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.11, m.12, m.27, m.32, m.45 ve m.46; Özel Sağlık Tesislerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik (RG 17.11.2023, 32372) m.5 ila m.12, m.21 ve m.22; Özel Hastaneler Yönetmeliği (RG 30.01.2025, 32798; 29.08.2026 değişikliğiyle) m.40 ila m.48; Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 19.04.2025) m.28 ila m.32 ve m.35; 2026 Yılı SGK Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.9.5, m.10.2 ve m.13.3; Danıştay 10. Dairesi’nin 07.01.2025 tarihli E.2023/5838, K.2025/37 ve 09.09.2025 tarihli E.2025/2495, K.2025/3573 sayılı kararları.
Kanun ve yönetmelik metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi ve Resmî Gazete’deki hâlinden, kararlar UYAP Emsal Karar Arama sisteminden kontrol edilmiştir. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.
Bu yazı Sağlık Bakanlığının ruhsat ve denetim yetkisine dayanan yaptırımları ele alır. SGK ile yapılan sağlık hizmeti satın alım sözleşmesindeki ceza koşulları ve fesih ayrı bir rejimdir; o konular SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi sayfasında anlatılmıştır. Kuruluş açma, ruhsat ve kadro süreçleri için Özel Hastane Açmak ve Devretmek, Tıp Merkezi ve Poliklinik Açmak ve Diyaliz Merkezi Ruhsatı rehberlerine bakılabilir.
Hangi Yaptırımı Kim Verir?
Denetim sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar için uygulanabilecek yaptırımlar Denetim Yönetmeliğinde sayılmıştır: uyarı, süre verilmesi, sağlık tesisinin bir kısmında veya tamamında faaliyetin durdurulması, ruhsat veya faaliyet izninin askıya alınması veya iptali, idari para cezası, mesul müdürlük görevine son verilmesi ve suç duyurusu. Hangi fiile hangi yaptırımın uygulanacağı, kuruluşun tabi olduğu yönetmelikteki denetim, sorgu ve idari yaptırım formlarında satır satır gösterilmiştir (Özel Hastaneler Yönetmeliği Ek-2; Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği Ek-6). Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek-2 formu 29.08.2026 tarihli değişiklikle yenilenmiştir.
Yaptırım ve yetkili makam
| Yaptırım | Karar mercii | Dayanak |
|---|---|---|
| Faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulması, ruhsat veya faaliyet izninin askıya alınması ya da iptali | Bakanlık oluru; Bakanlıktaki İdari Yaptırım Değerlendirme Komisyonunun gerekçeli kararından sonra | Denetim Yönetmeliği m.10/1, m.12 |
| İdari para cezası, uyarı, süre verilmesi ve diğer yaptırımlar | Valilik oluru | Denetim Yönetmeliği m.10/1 |
| Acil ve telafisi güç durumlarda derhal durdurma | Valilik; Bakanlığa bildirilir. Hastane ve ayakta kuruluşlarda tıbbi endikasyon denetim komisyonu tespiti ve müdürlük teklifiyle Bakanlık kararı üzerine valilikçe | Denetim Yönetmeliği m.10/3; Özel Hastaneler Yönetmeliği m.42/6; Ayakta Yönetmelik m.30/6 |
| 3359 sayılı Kanun ek m.11’deki idari para cezaları | Vali | 3359 sayılı Kanun ek m.11 |
| 3359 sayılı Kanun ek m.11’de üçüncü ihlalde faaliyet durdurma (on güne kadar) | Sağlık Bakanlığı | 3359 sayılı Kanun ek m.11 |
| Ruhsatsız mahallin kapatılması, başka ruhsatlı işyerinin sağlık hizmetinden men edilmesi | Valilik; suç duyurusu | Denetim Yönetmeliği m.7 |
Bu ayrım iki nedenle önemlidir. Birincisi, faaliyet durdurma veya ruhsat işlemi Bakanlık oluru ve Bakanlık komisyonunun kararı olmadan, yalnızca valilik oluruyla tesis edilmişse yetki yönünden tartışılabilir; acil durdurma ise bu kuralın istisnasıdır ve kendi koşullarına bağlıdır. İkincisi, yaptırımın türü yargı yolunu belirler: idari para cezasına karşı kural olarak sulh ceza hâkimliğine, faaliyet durdurma ve ruhsat işlemlerine karşı idare mahkemesine gidilir (aşağıda “Yargı Yolu”).
Denetim Türleri ve Denetim Sırasında Haklar
Denetim türleri
| Tür | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Olağan denetim | Müdürlüğün denetim planına göre, yerinde, yılda en az bir kez ve haberli yapılır | Denetim Yönetmeliği m.5/1-a |
| Olağan dışı denetim | İhbar, şikâyet veya basın ve sosyal medyadaki bildirimler üzerine habersiz yapılır; yaptırım ve bildirimler hariç, görevlendirmeden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanması esastır | m.5/1-b |
| Süre sonu denetimi | Uygunsuzluğun giderilmesi için verilen sürenin bitiminden itibaren en geç on beş iş günü içinde yapılır; tutanağa süre sonu denetimi olduğu yazılır | m.5/1-c |
| Dosya ve e-denetim | Tıbbi endikasyon ve uygulamalara uygunluk; hasta dosyası, elektronik kayıt, görüntü ve raporlar üzerinden, en az üç kişilik uzman komisyonca | m.6; Özel Hastaneler Yönetmeliği m.42; Ayakta Yönetmelik m.30 |
| Birime özgü habersiz denetim | Denetim planından bağımsız olarak, belirli bir tıbbi birime münhasıran her zaman yapılabilir | m.8/5 |
Denetim sırasında kuruluşun hem hakları hem yükümlülükleri vardır:
- İç işleyişe müdahale edilmez. Denetimde sağlık tesisinin iç işleyişine müdahale edilmemesi ve hastaların tedavi süreçlerini aksatacak davranışlardan kaçınılması esastır (m.8/2).
- Tutanak birlikte imzalanır. Denetim tespit tutanağı denetim ekibi ile sağlık tesisi yetkilisi tarafından imzalanır; itiraz varsa şerh konularak imzalanır. Elektronik imzalı tutanak tesis yetkilisinin kurumsal e-posta adresine gönderilir, ıslak imzalıysa bir sureti kuruluşa bırakılır (m.8/3).
- Bilgi ve belge verme yükümlülüğü. Kuruluş, denetim ekibine gerekli kolaylığı sağlamak, belgeleri göstermek, istenirse vermek ve sorulara doğru bilgi vermekle yükümlüdür; ekibe tesis yetkilisi refakat eder (m.9/1-2). Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen yetkili bir yıl içinde iki kez uyarılır, üçüncüsünde mesul müdürlük görevine son verilir ve üç yıl mesul müdürlük yapamaz (m.9/4). Dosya üzerinden denetimde belgeleri zamanında girmeyen tesis yetkilisi için de aynı sonuç öngörülmüştür (m.6/3).
- Sonradan düzeltme yaptırımı engellemez. Denetim tarihinde tutanağa bağlanmış uygunsuzluk için sonradan yapılan başvuru veya işlem, yaptırım uygulanmasına engel değildir (m.10/14). Eksiklik giderilmişse bu durum belgelenmeli ve savunmada yaptırımın türü ve ölçüsü bakımından ileri sürülmelidir.
Tutanağa Şerh ve Savunma: Yedi Günlük İki Süre
İtiraz ve savunma usulü
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tutanağa şerh | İtiraz, yerinde tespit tutanağına imza aşamasında şerh konularak yapılır; şerhte itiraz edilen uygunsuzluğun sorgu formundaki sıra numarası ve sorusu, gerekçesi ve dayandığı belgeler yazılır | Denetim Yönetmeliği m.11/1 |
| Şerhin belgeleri | Denetim sırasında sunulamayan yazılı açıklama ve belgeler tutanak tarihini izleyen yedi gün içinde resmî kayıtla müdürlüğe verilir; süresinde verilmezse işleme konulmaz | m.11/1 |
| Savunma | İdari yaptırım öncesinde kuruluşun savunması istenir; savunma tebliğden itibaren yedi gün içinde verilir. Gerekçeli talep üzerine en çok yedi gün ek süre verilebilir | m.11/2 |
| İl denetim ve değerlendirme komisyonu | Şerh ve savunmalar sağlık hizmetleri başkanı başkanlığındaki komisyonca değerlendirilir; karar gerekçeli raporla verilir ve kuruluşa bildirilir. Süreç başvurudan itibaren otuz günü aşamaz | m.11/3-4 |
| Bakanlık İdari Yaptırım Değerlendirme Komisyonu | Faaliyet durdurma, ruhsat askısı ve iptali; il komisyonunun gerekçeli raporu, tutanaklar ve deliller Bakanlığa gönderilir, komisyon gerekçeli karar yazar, Bakanlık oluru alınır | m.12 |
| Uygulama | Yaptırımlar olurdan itibaren en geç on beş iş günü içinde uygulanır | m.10/2 |
Şerh, savunmanın ilk ve en önemli metnidir: denetim günü yazılmayan bir itiraz, sonradan yalnızca savunmaya kalır ve yönetmelik itirazın tutanağa şerh konularak yapılmasını açıkça arar. Şerh kısa olabilir; ancak uygunsuzluğun numarası ve itirazın özü yazılmalı, belgeler yedi gün içinde tamamlanmalıdır. Savunmada ise uygunsuzluğun olmadığı, uygulanacak form satırının yanlış seçildiği, yaptırımın türünün ve süresinin ölçüsüz olduğu ve varsa lehe değişiklik birlikte ileri sürülür.
Kısmi Faaliyet Durdurma: Birimin Kapatılması
Özel hastanenin bir biriminin faaliyeti şu hâllerde durdurulur (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.44):
- Gerekli uzman tabip, tıbbi donanım veya asgari sağlık personelinin eksik olduğunun tespiti hâlinde eksiklik giderilinceye kadar;
- Hastaların tedavisini veya toplumun ya da hizmet alanların sağlığını olumsuz etkileyeceği düşünülen durumların ortaya çıkması hâlinde bu durum ortadan kalkıncaya kadar;
- Kötü muamele gibi hasta hakları ihlalinin tespiti hâlinde gerekli idari tedbirler alınıncaya kadar (m.40/3).
İkinci ve üçüncü hâllerde Bakanlığın uygun görüşü aranır (m.44). Hasta hakları ihlalinin gerçekleştiği birim acil servis, laboratuvar, görüntüleme veya yoğun bakım gibi zorunlu bir birimse, durdurma yerine bu birimin müdürlükçe belirlenen bir komisyonun gözetiminde çalışması sağlanır (m.40/3; Denetim Yönetmeliği m.10/6). Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşlarında da hastaların tedavisini olumsuz etkileyecek bir eksiklik veya toplum sağlığını olumsuz etkileyecek durum hâlinde ilgili birimin faaliyeti Bakanlık kararıyla valilikçe durdurulur (Ayakta Yönetmelik m.35/2).
Birim veya poliklinik faaliyetinin durdurulmasına ilişkin yaptırımlar acil sağlık hizmetleri hariç uygulanır; durdurulan birimde yeni hasta kabul edilmez. Faaliyeti durdurulduğu hâlde hasta kabulüne devam eden kuruluşun faaliyeti iki kat süreyle tamamen durdurulur; buna rağmen hasta kabulü yapan kuruluşun ruhsatı Bakanlıkça iptal edilir (Denetim Yönetmeliği m.10/4; Özel Hastaneler Yönetmeliği m.46/2; Ayakta Yönetmelik m.32/2). Bu nedenle durdurma kararı uygulandığı andan itibaren, dava açılmış olsa bile, karar yürütmesi durdurulmadıkça harfiyen uygulanmalıdır.
Hastanenin Tamamında Faaliyetin Durdurulması
Özel hastanenin tamamında faaliyet, Bakanlığın kararı üzerine valilikçe şu hâllerde geçici olarak durdurulur (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.45/1):
Tam faaliyet durdurma hâlleri
| Hâl | Süre |
|---|---|
| Mesul müdürün ölümü veya ayrılmasından sonra bir ay içinde yenisinin başlatılmaması | Yeni mesul müdür göreve başlayıncaya kadar |
| Zorunlu acil ünitesi, bulunması veya hizmet satın alınması zorunlu laboratuvarlar ya da zorunlu hizmet birimlerinden birinin veya birkaçının bulunmaması | Eksiklikler giderilinceye kadar |
| Taşınma talebi | Ön izin ve ruhsatlandırma sürelerini aşmamak üzere yeni binada faaliyete başlanıncaya kadar |
| Kısmen durdurulan birimin hastane faaliyetinde zorunlu birimlerden biri olması | Birimdeki durdurma süresince |
| Hastanenin tamamında hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan, hizmetin derhal durdurulmasını gerektiren acil ve telafisi güç durumlar | Eksiklik giderilinceye kadar; gerekçe denetim tespit tutanağıyla gösterilmelidir |
Zorunlu tıbbi hizmet birimlerinden birinin veya birkaçının bulunmaması hâlinde aynı kural bütün sağlık tesisleri için Denetim Yönetmeliğinde de tekrarlanmıştır (m.10/5). Doğal afet, salgın veya seferberlik gibi mücbir sebeplerde ise faaliyet Bakanlıkça en fazla beş yıl süreyle askıya alınabilir (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.45/3).
Acil Durdurma: “Telafisi Güç Durum” Koşulu
En hızlı ve en ağır işlem acil durdurmadır. Denetim sırasında sağlık tesisinin bir kısmında veya tamamında hastaların tedavisini olumsuz etkileyen, hizmetin devamı hâlinde hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan ve hizmetin gecikmeksizin derhal durdurulmasını gerektiren acil ve telafisi güç durumların ortaya çıkması ve bu durumun gerekçeleriyle birlikte denetim tespit tutanağıyla belgelenmesi hâlinde, eksiklik giderilinceye kadar ilgili birimde veya tesisin tamamında valilikçe faaliyet durdurulur ve Bakanlığa bildirilir (Denetim Yönetmeliği m.10/3). Tıbbi endikasyon ve uygulama denetiminde aynı karar komisyon tespiti ve müdürlüğün teklifiyle Bakanlık kararı üzerine verilir (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.42/6; Ayakta Yönetmelik m.30/6).
Bu yetkinin dört koşulu vardır ve her biri ayrı ayrı denetlenir:
- Durum acil ve telafisi güç olmalıdır; olağan bir eksiklik yeterli değildir.
- Hizmetin devamı hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokmalıdır.
- Gerekçe, denetim tespit tutanağında açıkça yazılmış olmalıdır.
- Durdurma eksiklik giderilinceye kadar sürer; eksiklik giderildiğinde durdurmanın devamı için dayanak kalmaz.
Danıştay 10. Dairesine yansıyan bir dosyada, bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanının muayenehanesindeki belirli bir işleme yönelik faaliyet, şikâyetler üzerine Denetim Yönetmeliğinin 10/3 maddesine dayanılarak durdurulmuş; idare mahkemesi işlemi iptal etmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay, kuruluşun diğer alanlarda faaliyeti sürdüğünden işlemin “belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem” sayılamayacağını, bu nedenle bölge idare mahkemesi kararının kesin olduğunu belirterek idarenin temyiz istemini reddetmiştir (09.09.2025, E.2025/2495, K.2025/3573). Karar, kuruluşun diğer alanlarda faaliyetini sürdürdüğü kısmi durdurmalarda dosyanın bölge idare mahkemesinde kesinleşebileceğini göstermesi bakımından önemlidir.
Ruhsatın Askıya Alınması ve İptali
Ruhsat askısı ve iptali
| Hâl | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Denetimde verilen sürede giderilmeyen eksiklik nedeniyle faaliyeti durdurulan kuruluşta, durdurma tarihinden itibaren altı ay içinde eksiklik giderilmezse | Ruhsat askıya alınır ve altı ay ek süre verilir; bu sürenin sonunda faaliyete geçemeyen kuruluşun ruhsatı iptal edilir | Özel Hastaneler Yönetmeliği m.46/1; Ayakta Yönetmelik m.32/1 |
| Kısmen durdurulduğu hâlde hasta kabulüne devam | Faaliyet iki kat süreyle tamamen durdurulur | m.46/2; m.32/2; Denetim Yönetmeliği m.10/4 |
| Tamamen durdurulduğu hâlde hasta kabulü | Ruhsat iptal edilir | m.46/2; m.32/2 |
| Tıp merkezinde uzman tabip sayısının beşin altına düşmesi ve altı ay içinde giderilmemesi | Ruhsat en fazla iki yıl askıya alınır; süre sonunda giderilmezse iptal edilir. Kuruluş talebiyle polikliniğe dönüşebilir | Ayakta Yönetmelik m.31/1 |
| Poliklinikte tabip sayısının asgarinin altına düşmesi ve üç ay içinde giderilmemesi | Ruhsat en fazla bir yıl askıya alınır | Ayakta Yönetmelik m.31/2-c |
| Kuruluşta suç oluşturan işlem yapılması ve bunun yargı kararıyla sabit olması | Faaliyet üç ay durdurulur; tekrarında ruhsat iptal edilir | Denetim Yönetmeliği m.10/15 |
| Askı süresi sonunda faaliyete geçilmemesi | Ruhsat iptal edilir | Ayakta Yönetmelik m.31/3 |
2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu da aynı mantığı kurar: teftişte görülen eksikliklerin belirlenen sürede tamamlanması mesul müdüre yazıyla ihtar edilir (m.34); sayılan eksiklikler tamamlanıncaya kadar hastanenin bir kısmına veya tamamına yeniden hasta kabulü valilikçe yasaklanır (m.36); yasağa rağmen hasta kabulüne devam eden hastanenin ruhsatı geri alınır (m.37); iki ihtara rağmen görevlerini ihmal eden mesul müdür bakımından da ruhsatın geri alınması ve mesul müdürün değiştirilmesi öngörülmüştür (m.38). Ruhsatı geri alınan hastanede yeni hasta kabul edilmez, mevcut hastaların tedavisi tamamlanır veya başka hastanelere nakledilir ve hastane kapatılır (m.40).
Mesul müdür ve kadro koşulları Özel Hastane Açmak ve Devretmek ile Tıp Merkezi ve Poliklinik Açmak rehberlerinde anlatılmıştır. Ruhsat iptali, kuruluş bakımından geri dönüşü en zor işlemdir. İptal davası kazanılsa bile idarenin kararı uygulamaması ihtimaline karşı izlenecek yol Mahkeme Ruhsat İptalini Kaldırdı, İdare Hâlâ Faaliyete İzin Vermiyor rehberinde anlatılmıştır.
İdari Para Cezaları: 3359 sayılı Kanun ek m.11
3359 sayılı Kanun ek m.11’deki idari para cezaları (Kanun metnindeki tutarlar)
| Fiil | İdari para cezası |
|---|---|
| Özel izne tabi hizmet birimlerini ve sağlık kuruluşlarını izinsiz açmak veya buralarda hizmet sunmak | 250.000 TL’den az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yarısına kadar |
| Bakanlıkça belirlenen kayıtları uygun tutmamak veya bildirim zorunluluğunu yerine getirmemek | 50.000 TL’den az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde ikisi kadar |
| Acil hastaya müdahale esaslarına; personel, tıbbi cihaz ve donanım, bina ve hizmet birimleri, malzeme ve ilaç standartlarına uymamak | 100.000 TL’den az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde beşine kadar |
| Tanıtım ve bilgilendirme sınırını aşan reklam; yanıltıcı, aldatıcı veya haksız rekabet yaratan fiiller | 100.000 TL’den az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde ikisine kadar |
| Aynı fiilin bir yıl içinde tekrarı | İdari para cezası bir kat artırılır |
| Üçüncü kez işlenmesi | İlgili bölümün veya tesisin tamamının faaliyeti on güne kadar durdurulur |
Aynı isim ve sahiplikte birden fazla kuruluş varsa yaptırım yalnızca ihlalin yapıldığı kuruluşla sınırlı uygulanır; para cezasını vali, faaliyet durdurmayı Sağlık Bakanlığı verir (3359 sayılı Kanun ek m.11). Ruhsatsız veya yetkisiz sağlık hizmeti verenler için ise aynı maddede bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.
Hesaplama ve uygulama kuralları Denetim Yönetmeliğindedir: cezaya esas brüt hizmet geliri, fiilin işlendiği tarihten önceki aya aittir; tesis o ay faaliyette değilse en son faaliyette olduğu ayın geliri esas alınır ve brüt gelir bildirimi mesul müdür ile mali müşavir tarafından onaylanır (m.10/10). Aynı fiilin bir yıl içinde ikinci kez tekrarında ceza bir kat artırılır ve bir yıllık süre ilk tespit tarihinden itibaren 365 gün olarak hesaplanır (m.10/11, m.10/17). Birden fazla aykırılıkta para cezaları ayrı ayrı, faaliyet durdurmalarda en uzun süreli olanı uygulanır (m.10/13). Acil hizmetlerden veya ilave ücret alınamayacak hizmetlerden ilave ücret alınmasında ilk tespitte bir önceki ayın brüt hizmet gelirinin binde biri oranında ceza verilir ve fazla alınan ücret iade ettirilir; ikinci tespitte ceza bir kat artırılır, üçüncü tespitte poliklinik faaliyeti bir gün durdurulur (m.10/7).
Para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (Denetim Yönetmeliği m.10/11). Bu süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanır ve ödeme yapılması kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (5326 sayılı Kanun m.17/6). Kanun metnindeki alt sınırların yeniden değerleme oranında artırılıp artırılmayacağı (m.17/7) ve güncel tutarlar, ceza yazısıyla birlikte ayrıca kontrol edilmelidir.
Lehe Değişiklik: Danıştay’ın 2025 Tarihli Kararı
Yaptırım formları sık değişir. Ayakta teşhis ve tedavi kuruluşlarına ilişkin önceki yönetmeliğin formu 16.01.2024’te, Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek-2 formu 29.08.2026’da değiştirilmiştir. Bu değişikliklerin derdest dosyalara etkisi Danıştay’ın önemli bir kararında ele alınmıştır.
Olayda İstanbul’daki bir saç ve estetik cerrahi tıp merkezine, sorumlu uzman hekimlerin denetim sırasında merkezde bulunmadığı ve çalışma belgesi olmayan personel çalıştırıldığı gerekçesiyle 14.841,10 TL idari para cezası verilmiş ve ilgili birim mühürlenerek bir ay süreyle kapatılmıştı. İdare mahkemesi davayı reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmişti. Danıştay 10. Dairesi; eylemlerin dosya içeriğiyle sabit olduğunu kabul etmekle birlikte, aynı fiiller için yaptırım formunun 16.01.2024’te kuruluş lehine değiştirildiğini (bir aylık birim kapatma yerine uyarı, para cezası ve otuz gün süre verilmesi), Kabahatler Kanunu’nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükmü uyarınca Türk Ceza Kanunu’nun lehe kanun ilkesinin uygulanacağını ve ceza niteliği ağır basan bu tür yaptırımlarda kuruluşun lehe düzenlemeden yararlandırılması gerektiğini belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur (07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37).
Kararın uygulamadaki sonucu açıktır: savunmada ve davada, işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren form ve yönetmelik değişiklikleri taranmalı, kuruluş lehine olan hükmün uygulanması istenmelidir. Faaliyet durdurma ve para cezasının aynı işlemle verildiği bu dosyada davanın idare mahkemesinde görüldüğü de ayrıca not edilmelidir.
Faaliyet Durdurulduğunda: Hastalar, Asılı Yazı ve Yeni Hasta Yasağı
- Yatan hastalar. Faaliyet durdurma, ruhsat askısı veya iptalinde mevcut yatan hastaların tedavisine devam edilir; durdurma süresince tesise veya ilgili birime yeni hasta kabul edilmez (Denetim Yönetmeliği m.10/2). Hastanelerde müdürlük önce yatan hastaları tespit eder; nakli mümkün olmayanların tedavisi tamamlandıktan ve diğerleri nakledildikten sonra faaliyet durdurulur (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.47).
- Acil hizmetler. Birim veya poliklinik faaliyetinin durdurulması acil sağlık hizmetleri hariç uygulanır (Denetim Yönetmeliği m.10/4).
- Asılı yazı. Durdurmanın gerekçesini gösteren, müdürlük mührü ve müdür imzası bulunan yazı tesisin girişine asılır ve süre bitene kadar kalır (m.10/8).
- Faaliyette olmayan tesis. Tesis veya birim faaliyette olmadığı için uygulanamayan durdurma, faaliyete geçişten itibaren en geç üç ay içinde uygulanır (m.10/9).
- Devir. Sahiplik değiştiğinde devralan, devredenin denetimde tespit edilen uygunsuzluklarından doğan yaptırım sorumluluğunu da devralmış sayılır ve faaliyet durdurma süresinin tamamlanmasını beklemek zorundadır (m.10/12). Devir sürecinde bu riskin nasıl yönetileceği Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi rehberinde anlatılmıştır.
SGK Sözleşmesine Etkisi
Bakanlık yaptırımlarının SGK sözleşmesindeki karşılığı
| Bakanlık işlemi | SGK bakımından sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Bir branşta veya birimde geçici olarak hizmet sunumuna son verilmesi | İlgili branş MEDULA’da pasif hâle getirilir; pasif öncesinde yatan hastaların ve başlanmış seanslı tedavilerin tamamlanması yükümlülüğü sürer | Sözleşme m.10.2 |
| Ruhsatın Sağlık Bakanlığınca iptali | İptal tarihinden itibaren sözleşme başka bir işleme gerek kalmaksızın feshedilmiş sayılır | Sözleşme m.13.3 |
| Faaliyetine son verme veya kapanma | Sözleşme kendiliğinden sona erer; fatura teslim süreleri ve ödeme kısıtı uygulanır | Sözleşme m.13.2 |
| SGK’nın nitelikli dolandırıcılık bildirimi | Kuruluş ve ilgili hekimler hakkında ruhsat iptali dahil işlemler için Bakanlığa bildirim yapılır | Sözleşme m.9.5; 5510 sayılı Kanun m.103 |
Ruhsat iptaline karşı açılan davada yürütmenin durdurulması kararı alınması, SGK sözleşmesinin “feshedilmiş sayılması” sonucunun da önüne geçmek bakımından belirleyicidir. SGK tarafındaki fesih ve MEDULA süreçleri SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı rehberinde, SGK’nın suç duyurusu ve ceza süreci SGK Zararına Nitelikli Dolandırıcılık Soruşturması rehberinde ayrıca anlatılmıştır. SGK’nın kendi müfettiş incelemesine dayanan uyarısız fesih ise Bakanlık yaptırımlarından bağımsız bir süreçtir; ayrıntısı SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı rehberindedir.
Yargı Yolu: İdare Mahkemesi mi, Sulh Ceza Hâkimliği mi?
Yaptırıma göre başvuru yolu
| Yaptırım | Başvuru yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Faaliyet durdurma, birim kapatma, ruhsat askısı veya iptali | İdare mahkemesinde iptal davası | Yazılı bildirimden itibaren 60 gün | İYUK m.2, m.7 |
| Yalnızca idari para cezası | Sulh ceza hâkimliğine başvuru | Tebliğden itibaren 15 gün | 5326 sayılı Kanun m.27/1 |
| Aynı işlemle verilen para cezası ve faaliyet durdurma | Para cezasına ilişkin itirazlar da işlemin iptali talebiyle birlikte idare mahkemesinde görülür | Yazılı bildirimden itibaren 60 gün | 5326 sayılı Kanun m.27/8 |
| Durdurma süresince uğranılan zarar | Tam yargı davası; iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra açılabilir | İYUK m.12’deki süreler | İYUK m.2/1-b, m.12 |
İdari para cezası tek başına verilmişse ve süre geçirilirse ceza kesinleşir (5326 sayılı Kanun m.27/1). Para cezası ile faaliyet durdurmanın aynı valilik oluru veya Bakanlık işlemiyle verildiği durumlarda ise hukuka aykırılık iddiaları bütünüyle idare mahkemesinde ileri sürülür (m.27/8); Danıştay’ın yukarıdaki kararına konu dosya bu niteliktedir. Hangi yolun izleneceğinde tereddüt varsa süre bakımından kısa olan 15 günlük süre esas alınarak hazırlık yapılmalıdır. Yargı yolu ayrımının genel kuralları Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? rehberindedir.
İptal Davası: Süre, Mahkeme ve İnceleme
- Süre. İdare mahkemesinde dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Dava açmadan önce işlemin kaldırılması üst makamdan, yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (m.11). Faaliyet durdurmada zaman kritik olduğundan bu yol genellikle tercih edilmez.
- Yetkili mahkeme. Kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir ve yetki kamu düzenindendir (m.32). Faaliyet durdurma ve ruhsat işlemleri Bakanlık oluru üzerine valilikçe uygulandığından, yetkili mahkeme dosyadaki işlemin niteliğine göre belirlenir.
- Hasım. İşlemi tesis eden makam (Bakanlık oluru varsa Sağlık Bakanlığı) ile işlemi uygulayan valilik birlikte gösterilebilir. Danıştay’a yansıyan iki dosyada da valilik davalı olarak yer almıştır.
- İnceleme. İdare mahkemesi işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetler (m.2/1-a). Faaliyet durdurmada en sık tartışılan unsurlar sebep (uygunsuzluğun gerçekten bulunup bulunmadığı), şekil (şerh, savunma ve komisyon aşamaları) ve konudur (uygulanan form satırının ve sürenin fiile uygunluğu).
- Kanun yolu. İdare mahkemesi kararlarına karşı 30 gün içinde istinaf yoluna gidilir (m.45). Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün ya da daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan davalarda bölge idare mahkemesi kararı Danıştay’da temyiz edilebilir (m.46/1-e); kısmi durdurmalarda Danıştay bu koşulun bulunmadığına karar verebilmektedir (E.2025/2495, K.2025/3573).
Yürütmenin Durdurulması: Yargılama Boyunca Faaliyeti Sürdürmek
Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Faaliyet durdurma kısa süreli ise dava sonuçlanmadan süre dolacağından yürütmenin durdurulması talebi davanın asıl amacı hâline gelir.
Yürütmenin durdurulmasının kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Koşullar | İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte aranır | İYUK m.27/2 |
| Savunma | Kural olarak davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan da durdurulabilir | m.27/2 |
| Gerekçe | Kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve hangi telafisi güç zararların doğacağı gösterilir | m.27/2 |
| Teminat | Kural olarak teminat karşılığında verilir; durumun gereğine göre teminat aranmayabilir | m.27/6 |
| İtiraz | Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir; itiraz merci yedi gün içinde karar verir | m.27/7 |
| Kararın uygulanması | İdare, yürütmenin durdurulması kararının gereğini gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirir | m.28/1 |
Bir aylık veya daha kısa süreli birim kapatma, “uygulanmakla etkisi tükenecek” işlemin tipik örneğidir; bu nedenle yürütmenin durdurulmasının idarenin savunması alınmadan istenmesi ileri sürülebilir. Telafisi güç zarar; tedavisi süren hastalar, sözleşmeli hekimler, personel, SGK branş pasifliği ve kuruluşun gelir kaybı gibi somut verilerle gösterilir. Açık hukuka aykırılık ise tutanaktaki gerekçe eksikliği, savunma veya komisyon aşamasının atlanması, yanlış form satırı ve lehe değişiklik gibi belgeyle gösterilebilen noktalara dayandırılmalıdır.
Danıştay Kararları
Faaliyet durdurmaya ilişkin Danıştay kararları
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| 10. Daire, 07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37 | Tıp merkezinde sorumlu uzman hekimlerin denetimde bulunmaması ve çalışma belgesiz personel; 14.841,10 TL idari para cezası ve ilgili birimin mühürlenerek bir ay kapatılması. İdare mahkemesi davayı reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinafı reddetmiş | Bozma: eylemler sabit olsa da yaptırım formu 16.01.2024’te lehe değişmiştir; Kabahatler Kanunu’nun zaman bakımından uygulama hükmü ve lehe kanun ilkesi uygulanmalıdır |
| 10. Daire, 09.09.2025, E.2025/2495, K.2025/3573 | Denetim Yönetmeliği m.10/3’e dayanılarak muayenehanede belirli bir işleme yönelik faaliyetin durdurulması; idare mahkemesi işlemi iptal etmiş, bölge idare mahkemesi istinafı reddetmiş | İdarenin temyizi reddedildi: kuruluşun diğer alanlarda faaliyeti sürdüğünden işlem otuz gün veya daha uzun süreyle ticari faaliyeti engelleyen işlem değildir; bölge idare mahkemesi kararı kesindir |
Süreler Tek Tabloda
Bakanlık denetiminde süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Tutanağa şerh | Denetim sırasında, imza aşamasında | Denetim Yönetmeliği m.11/1 |
| Şerhin belgelerini verme | Tutanak tarihini izleyen yedi gün | m.11/1 |
| Savunma | Tebliğden itibaren yedi gün; gerekçeli talep üzerine en çok yedi gün ek süre | m.11/2 |
| İl komisyonunun değerlendirmesi | Başvurudan itibaren en çok otuz gün | m.11/3 |
| Yaptırımın uygulanması | Olurdan itibaren en geç on beş iş günü | m.10/2 |
| Süre sonu denetimi | Verilen sürenin bitiminden itibaren en geç on beş iş günü | m.5/1-c |
| İdari para cezasının ödenmesi | Tebliğden itibaren bir ay; bu sürede ödemede yüzde 25 indirim | m.10/11; 5326 sayılı Kanun m.17/6 |
| Para cezasına karşı sulh ceza hâkimliği | Tebliğden itibaren 15 gün | 5326 sayılı Kanun m.27/1 |
| İptal davası | Yazılı bildirimden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
| Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | Tebliğden itibaren yedi gün | İYUK m.27/7 |
| İstinaf ve temyiz | Tebliğden itibaren 30 gün | İYUK m.45, m.46 |
| Durdurmada eksikliğin giderilmesi | Altı ay; giderilmezse askı ve altı ay ek süre, ardından iptal | Özel Hastaneler Yönetmeliği m.46/1; Ayakta Yönetmelik m.32/1 |
Denetim Günü ve Sonrası: Yapılacaklar
- Denetim ekibine mesul müdür veya yetkili bir yönetici eşlik etsin; ekibin görevlendirme yazısını ve denetimin türünü öğrenin.
- Tutanağı imzalamadan önce her uygunsuzluk maddesini sorgu formundaki numarasıyla okuyun; itiraz ettiğiniz maddeler için numara ve kısa gerekçe yazarak şerh koyun.
- Tutanağın suretini veya elektronik imzalı nüshasını alın; kurumsal e-posta adresini kontrol edin.
- Şerhin dayanağı olan belgeleri (çalışma belgeleri, nöbet ve izin çizelgeleri, cihaz bakım kayıtları, sözleşmeler) yedi gün içinde resmî kayıtla müdürlüğe verin.
- Savunma istem yazısı geldiğinde yedi günlük süreyi hesaplayın; gerekiyorsa gerekçeli ek süre isteyin.
- Uygunsuzluğun karşılığı olan form satırını ve öngörülen yaptırımı belirleyin; işlem tarihinden sonraki yönetmelik ve form değişikliklerini tarayın.
- Eksiklik gerçekten varsa derhal giderin ve bunu belgeleyin; bu, yaptırımı kendiliğinden kaldırmaz ama süre ve ölçü tartışmasında kullanılır.
- Durdurma kararı uygulanırsa yeni hasta kabulünü tamamen kesin; yatan ve acil hastalar için yönetmeliğin öngördüğü düzeni kurun.
- SGK’ya branş veya hizmet değişikliğini zamanında bildirin; MEDULA pasif sürecini takip edin.
- İptal davasını ve yürütmenin durdurulması talebini durdurma süresi dolmadan sonuç alınabilecek şekilde hazırlayın.
Savunma Dilekçesi Örneği (Denetim Yönetmeliği m.11/2)
Bu örnek, olağan dışı denetimde sorumlu uzman hekimin merkezde bulunmadığı ve bir personelin çalışma belgesinin bulunmadığı gerekçesiyle birim kapatma ve para cezası öngörülen bir tıp merkezi için hazırlanmıştır. Savunma, istem yazısının tebliğinden itibaren yedi gün içinde il sağlık müdürlüğüne verilir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur.
[İL] VALİLİĞİ
İl Sağlık Müdürlüğü
Sağlık Hizmetleri Başkanlığı
SAVUNMA VEREN: [unvan] — [işletme adı] Tıp Merkezi, [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
KONU: [Tarih] tarihli denetim tespit tutanağına ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı savunma istem yazısına karşı savunmamızın ve ekli belgelerin sunulmasıdır.
TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]
AÇIKLAMALAR
A. Denetim Yönetmeliği m.11/1: Tutanağa şerh konulmuş ve belgeler süresinde sunulmuştur
1. [Tarih] tarihli olağan dışı denetimde düzenlenen tutanağın [sıra no] ve [sıra no] numaralı maddelerine mesul müdürümüz imza sırasında şerh koymuş, dayanak belgeler [tarih] tarihinde, yedi günlük süre içinde müdürlüğünüze sunulmuştur (Ek-1). İtirazımız usulüne uygun yapılmış olup il denetim ve değerlendirme komisyonunca değerlendirilmesi gerekir.
B. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği m.28: Yetkisiz kişi tarafından hizmet sunulmamıştır
2. Tutanakta, denetim saatinde [uzmanlık dalı] uzmanı hekimin merkezde bulunmadığı yazılmıştır. Hekim adına çalışma belgesi düzenlenmiştir ve denetim günü [saat aralığında] çalışma çizelgesine uygun olarak [ameliyat / izin / nöbet] nedeniyle merkezde bulunmamaktadır (Ek-2). O saatte ilgili birimde hiçbir girişimsel işlem yapılmamış, randevular ertesi güne alınmıştır (Ek-3).
3. Birimde yetkisi olmayan bir kişinin hizmet sunduğuna ilişkin tutanakta somut bir tespit yoktur. Hekimin denetim anında bulunmaması tek başına yetkisiz hizmet sunumu anlamına gelmez.
C. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği m.28/1-c: Çalışma belgesine ilişkin eksiklik giderilmiştir
4. Tutanakta adı geçen [unvan] [ad soyad] için çalışma belgesi başvurusu [tarih] tarihinde yapılmış, belge [tarih] tarihinde düzenlenmiştir (Ek-4). Kişi başvuru sürecinde hasta işlemine katılmamıştır. Eksiklik giderilmiş olup uygulanacak yaptırımın belirlenmesinde bu durumun dikkate alınmasını talep ediyoruz.
D. Denetim Yönetmeliği m.10/1 ve yaptırım formu: Öngörülen yaptırım fiile karşılık gelen satıra uygun değildir
5. Savunma istem yazısında birim kapatma öngörülmüştür. Oysa tutanaktaki tespit, yaptırım formunun [satır no] numaralı satırına girmektedir; bu satırda ilk tespit için öngörülen yaptırım [uyarı / süre verilmesi / idari para cezası]dır. Birim kapatma öngören satır yetkisiz hizmet sunumunun tespitini arar; böyle bir tespit yoktur.
E. 5326 sayılı Kanun m.5 ve 5237 sayılı Kanun m.7: Lehe düzenleme uygulanmalıdır
6. Fiilin tespit tarihinden sonra yaptırım formunda yapılan [tarih] tarihli değişiklikle aynı fiil için daha hafif yaptırım öngörülmüştür. Danıştay 10. Dairesi, bu tür yaptırımlarda lehe düzenlemenin uygulanması gerektiğini kabul etmiştir (07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37).
F. Denetim Yönetmeliği m.10/3: Acil durdurma koşulları yoktur
7. Tutanakta hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan, hizmetin derhal durdurulmasını gerektiren acil ve telafisi güç bir durum belirtilmemiştir. Bu nedenle denetim günü veya savunma alınmadan birimin kapatılması mümkün değildir.
SONUÇ VE İSTEM
8. Açıklanan nedenlerle; şerh ve savunmamızın il denetim ve değerlendirme komisyonunca değerlendirilmesine, kuruluşumuz hakkında birim kapatma ve idari para cezası uygulanmamasına; aksi kanaat hâlinde yaptırım formunun fiile karşılık gelen satırı ve lehe hükümler uyarınca yalnızca uyarı ve süre verilmesi ile yetinilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Savunma Veren Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Şerhli tutanak ve yedi gün içinde sunulan belgelerin alındı belgesi 2. Hekim çalışma belgesi ve çalışma çizelgesi 3. Randevu kayıtları 4. Çalışma belgesi başvurusu ve düzenlenen belge 5. Vekâletname
Faaliyet Durdurma İşleminin İptali ve Yürütmenin Durdurulması Talepli Dava Dilekçesi Örneği
Bu örnek, aynı tıp merkezine savunmadan sonra verilen bir aylık birim kapatma ve idari para cezasına karşı açılacak dava için hazırlanmıştır. Dava, yazılı bildirimden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır.
[İL] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
Yürütmenin durdurulması taleplidir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlem olduğundan savunma alınmadan karar verilmesi talep edilmektedir.
DAVACI: [unvan] — [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
DAVALILAR: 1. Sağlık Bakanlığı — Ankara 2. [İl] Valiliği (İl Sağlık Müdürlüğü)
DAVA KONUSU İŞLEM: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Bakanlık oluru ile [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Valilik oluru üzerine müvekkil tıp merkezinin [birim] biriminin [süre] süreyle faaliyetinin durdurulmasına ve [tutar] TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem
TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]
AÇIKLAMALAR
A. İYUK m.7: Dava süresindedir
1. Dava konusu işlem [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Davamız 60 günlük süre içindedir. Para cezası faaliyet durdurmayla aynı işlemle verildiğinden, buna ilişkin hukuka aykırılık iddialarımız da Mahkemenizde incelenmelidir (5326 sayılı Kanun m.27/8).
B. Denetim Yönetmeliği m.11 ve m.12: Usul hükümlerine uyulmamıştır
2. Müvekkil tutanağa şerh koymuş, belgelerini yedi gün içinde, savunmasını da süresinde vermiştir (Ek-1, Ek-2). Ancak il denetim ve değerlendirme komisyonunun şerh ve savunmayı değerlendiren gerekçeli raporu müvekkile bildirilmemiş; faaliyet durdurma için zorunlu olan Bakanlık İdari Yaptırım Değerlendirme Komisyonu kararı da işlemde gösterilmemiştir. Bu aşamaları atlayan işlem şekil yönünden hukuka aykırıdır.
C. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yönetmeliği m.28: Sebep unsuru gerçekleşmemiştir
3. İşlemin dayanağı, denetim saatinde uzman hekimin merkezde bulunmamasıdır. Hekim çalışma belgesine sahiptir ve o saatte çalışma çizelgesine uygun olarak merkezde değildir; birimde hiçbir girişimsel işlem yapılmamıştır (Ek-3). Yetkisiz kişi tarafından hizmet sunulduğuna ilişkin bir tespit bulunmadığından birim kapatmayı gerektiren sebep oluşmamıştır.
D. Denetim Yönetmeliği m.10/1 ve yaptırım formu: Konu unsuru hukuka aykırıdır
4. Tespit edilen olgu, yaptırım formunun [satır no] numaralı satırına girmekte olup bu satır ilk tespitte uyarı ve süre verilmesini öngörmektedir. İdare, fiile karşılık gelmeyen ve daha ağır yaptırım öngören satırı uygulamıştır.
E. 5326 sayılı Kanun m.5 ve 5237 sayılı Kanun m.7: Lehe düzenleme uygulanmamıştır
5. Fiilden sonra yürürlüğe giren [tarih] tarihli değişiklikle aynı fiil için daha hafif yaptırım öngörülmüştür. Danıştay 10. Dairesi, ceza niteliği ağır basan faaliyet durdurma ve para cezası yaptırımlarında lehe düzenlemenin uygulanması gerektiğini belirterek aynı yönde bir kararı bozmuştur (07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37).
F. İYUK m.27: Yürütmenin durdurulması koşulları gerçekleşmiştir
6. İşlem yukarıda açıklanan nedenlerle açıkça hukuka aykırıdır. Birimin kapatılması hâlinde bu birimde tedavisi süren [sayı] hastanın tedavisi kesintiye uğrayacak, [sayı] sözleşmeli hekim ve personel çalışamayacak, birim SGK sözleşmesi bakımından MEDULA’da pasif hâle getirilecek ve kuruluş aylık [tutar] TL gelir kaybına uğrayacaktır (Ek-4). Bu zararlar davanın sonunda giderilemez.
7. Faaliyet durdurma süresi [süre] olup işlem uygulanmakla etkisi tükenecek niteliktedir. Bu nedenle davalı idarelerin savunması alınmadan yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini, teminat istenmemesini, istenmesi hâlinde ise makul bir tutar belirlenmesini talep ediyoruz.
G. Deliller ve hukuki nedenler
8. Denetim tespit tutanağı ve şerh, savunma istem yazısı ve savunma, komisyon kararları ve Bakanlık oluru (davalı idarelerden istenmesi talebiyle), çalışma belgeleri ve çizelgeler, randevu ve hasta kayıtları, SGK yazışmaları, mali tablolar, bilirkişi incelemesi ve her türlü delil.
9. 2577 sayılı Kanun m.2, m.7, m.27; 3359 sayılı Kanun ek m.11; 5326 sayılı Kanun m.5, m.27; Özel Sağlık Tesislerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik m.8, m.10, m.11, m.12; Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik m.28 ve m.35; ilgili diğer mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM
10. Açıklanan nedenlerle; öncelikle davalı idarelerin savunması alınmadan ve teminatsız olarak dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına; davanın kabulü ile faaliyet durdurma ve idari para cezasına ilişkin işlemin iptaline; tam yargı davası açma hakkımız saklı kalmak üzere, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idarelere yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Şerhli tutanak ve sunulan belgeler 2. Savunma istem yazısı ve savunma 3. Çalışma belgeleri, çizelgeler ve randevu kayıtları 4. Hasta, personel ve gelir tabloları 5. Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi 6. Vekâletname
Sık Yapılan Hatalar
- Tutanağı şerhsiz imzalamak. İtiraz imza aşamasında şerh konularak yapılır; şerhsiz imzalanan tutanak, sonradan yapılan itirazı zayıflatır.
- Yedi günlük belge süresini kaçırmak. Süresinde verilmeyen belgeler işleme konulmaz ve itiraz gerekçesi ortadan kalkar.
- Savunmayı geç vermek. Yedi gün içinde savunma vermeyen kuruluş savunma yapmamış sayılır; ek süre ancak gerekçeli talep üzerine verilir.
- Durdurulan birimde hasta kabul etmek. Sonuç, iki kat süreyle tam durdurma ve ardından ruhsat iptalidir.
- Form satırını kontrol etmemek. Yaptırım, fiile karşılık gelen satıra göre belirlenir; yanlış satır en güçlü iptal sebeplerinden biridir.
- Sonraki değişiklikleri taramamak. Lehe değişiklik, Danıştay kararıyla iptal sebebi olarak kabul edilmiştir.
- Yanlış mercie gitmek. Yalnızca para cezası varsa sulh ceza hâkimliği ve 15 gün; durdurma veya ruhsat işlemi varsa idare mahkemesi ve 60 gün.
- Yürütmenin durdurulmasını istememek. Kısa süreli durdurmada dava sonuçlanmadan süre dolar; dava açmanın asıl yararı yürütmenin durdurulmasıdır.
- SGK tarafını unutmak. Branş kapanması MEDULA’da pasifliğe, ruhsat iptali sözleşmenin feshedilmiş sayılmasına yol açar.
- Devirde yaptırım geçmişini sormamak. Devralan, devredenin denetimde tespit edilen uygunsuzluklarından doğan yaptırımları da devralır.
Büromuzun Bu Dosyalarda Yaptığı İş
Bakanlık denetimi dosyalarında denetim gününden itibaren çalışıyoruz: tutanağın şerhini, yedi gün içinde sunulacak belgeleri ve savunmayı hazırlıyor, uygulanacak form satırını ve sonraki mevzuat değişikliklerini inceliyoruz. Faaliyet durdurma, ruhsat askısı veya iptali ile para cezasına karşı yargı yolunu belirleyip idare mahkemesinde iptal davasını yürütmenin durdurulması talebiyle açıyor, gerektiğinde tam yargı davasını yürütüyoruz. SGK sözleşmesindeki MEDULA ve fesih sonuçlarını aynı plan içinde takip ediyoruz.
Büromuz Ankara’dadır. Denetim tutanağını, savunma istem yazısını veya yaptırım kararını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Ceza Koşulu, İtiraz, MEDULA, Fesih ve Dava Yolu
- SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı: İlk 10 İş Günü, Fesih İtirazı ve İhtiyati Tedbir
- SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı: Müfettiş Raporuyla Uyarısız Fesih, İtiraz ve İptal Davası
- SGK Zararına Nitelikli Dolandırıcılık Soruşturması: Hastane Yöneticisi, Ortağı ve Hekimi İçin Savunma
- Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi: Pay Devri, İşletme Devri ve Müteselsil Sorumluluk
- Özel Hastane Açmak ve Devretmek: Ruhsat, Kadro ve Mesul Müdürlük
- Tıp Merkezi ve Poliklinik Açmak: Planlama, Ruhsat, İtiraz ve Denetim
- Diyaliz Merkezi Ruhsatı: Ruhsat ve Faaliyet İzni, Mesul Müdür, Personel Sayısı
- Mahkeme Ruhsat İptalini Kaldırdı, İdare Hâlâ Faaliyete İzin Vermiyor
- Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? Görevli Yargı Yolu
- SGK Sözleşmesi Yenileme 2027: Aralık Başvurusu, Borç Eşiği, Taksit ve Teminat
- SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi: Yüzde 80 Sınırı, 6 Ay Kuralı, Teminat ve İtiraz
- SGK Hak Edişine Haciz ve Temlik Yasağı: Haciz İhbarnamesi, Kurum Mahsubu, Fazla Haciz ve Konkordato
- SUT’a Karşı Danıştay’da İptal Davası: 60 Gün, Sağlık Bakanlığı Görüşü ve Yürütmeyi Durdurma
Sıkça Sorulan Sorular
Özel hastanenin faaliyetini kim durdurur?
Faaliyetin kısmen veya tamamen durdurulması, ruhsatın askıya alınması veya iptali Sağlık Bakanlığı oluruyla uygulanır; dosya önce il denetim ve değerlendirme komisyonunda, sonra Bakanlıktaki İdari Yaptırım Değerlendirme Komisyonunda görüşülür. Acil ve telafisi güç durumlarda ise valilik faaliyeti derhal durdurur ve Bakanlığa bildirir (Denetim Yönetmeliği m.10, m.12).
Denetim tutanağına nasıl itiraz edilir?
İtiraz, tutanağın imzası sırasında şerh konularak yapılır; şerhte itiraz edilen maddenin sorgu formundaki numarası ve gerekçesi yazılır. Denetimde sunulamayan açıklama ve belgeler tutanak tarihini izleyen yedi gün içinde resmî kayıtla müdürlüğe verilir; süresinde verilmeyenler işleme konulmaz (Denetim Yönetmeliği m.11/1).
Savunma için ne kadar süre var?
Savunma, istem yazısının tebliğinden itibaren yedi gün içinde il sağlık müdürlüğüne verilir. Gerekçeli talep üzerine en çok yedi gün ek süre verilebilir; süresinde savunma vermeyen kuruluş savunma yapmamış sayılır (Denetim Yönetmeliği m.11/2).
Faaliyeti durdurulan birimde hasta bakılırsa ne olur?
Faaliyeti durdurulduğu hâlde hasta kabulüne devam eden kuruluşun faaliyeti iki kat süreyle tamamen durdurulur; buna rağmen hasta kabul ederse ruhsatı Bakanlıkça iptal edilir. Acil sağlık hizmetleri ve yatan hastaların tedavisi bu yasağın dışındadır (Denetim Yönetmeliği m.10/2, m.10/4; Özel Hastaneler Yönetmeliği m.46/2).
Ruhsat hangi durumda iptal edilir?
Denetimde verilen sürede giderilmeyen eksiklik nedeniyle faaliyeti durdurulan kuruluşta altı ay içinde eksiklik giderilmezse ruhsat askıya alınır ve altı ay ek süre verilir; bu sürede faaliyete geçilemezse ruhsat iptal edilir. Tamamen durdurulduğu hâlde hasta kabul etmek ve suç oluşturan işlemin yargı kararıyla sabit olup tekrarlanması da iptal sebebidir (Özel Hastaneler Yönetmeliği m.46; Ayakta Yönetmelik m.32; Denetim Yönetmeliği m.10/15).
Acil faaliyet durdurma hangi koşullarda yapılabilir?
Hastaların tedavisini olumsuz etkileyen, hizmetin devamı hâlinde hasta sağlığını ve güvenliğini tehlikeye sokan ve derhal durdurulmasını gerektiren acil ve telafisi güç bir durumun bulunması ve bunun gerekçeleriyle denetim tespit tutanağında gösterilmesi gerekir. Durdurma eksiklik giderilinceye kadar sürer (Denetim Yönetmeliği m.10/3; Özel Hastaneler Yönetmeliği m.42/6).
Özel hastaneye verilen idari para cezası ne kadar?
3359 sayılı Kanun ek m.11’e göre; acil hastaya müdahale esasları ile personel, cihaz, bina ve ilaç standartlarına uymamak 100.000 TL’den az olmamak üzere önceki ayın brüt hizmet gelirinin yüzde beşine kadar, kayıt ve bildirim yükümlülüklerine uymamak 50.000 TL’den az olmamak üzere yüzde ikisi kadar ceza gerektirir. Tekrarda ceza bir kat artırılır, üçüncü ihlalde faaliyet on güne kadar durdurulur.
Faaliyet durdurmaya karşı hangi mahkemede dava açılır?
Faaliyet durdurma, birim kapatma, ruhsat askısı ve iptaline karşı yazılı bildirimden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7). Para cezası aynı işlemle verilmişse o da idare mahkemesinde incelenir (5326 sayılı Kanun m.27/8); tek başına verilen para cezasına karşı ise 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
Dava açınca hastane yeniden açılır mı?
Dava açılması işlemi durdurmaz (İYUK m.27/1). Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğması birlikte aranır. Kısa süreli durdurma uygulanmakla etkisi tükenecek işlem olduğundan, idarenin savunması alınmadan karar verilmesi istenebilir.
Yaptırımdan sonra yönetmelik lehimize değişirse ne olur?
Danıştay 10. Dairesi, bir tıp merkezine verilen bir aylık birim kapatma ve para cezasında, yaptırım formu sonradan kuruluş lehine değiştirildiği için lehe düzenlemenin uygulanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37). Savunmada ve davada işlemden sonraki değişiklikler mutlaka taranmalıdır.
Ruhsat iptali SGK sözleşmesini etkiler mi?
Evet. Ruhsatın Sağlık Bakanlığınca iptali hâlinde SGK sözleşmesi iptal tarihinden itibaren başka bir işleme gerek kalmaksızın feshedilmiş sayılır (2026 Sözleşmesi m.13.3). Bir branşta geçici olarak hizmet sunumuna son verilirse ilgili branş MEDULA’da pasif hâle getirilir (m.10.2).
Faaliyeti durdurulmuş bir hastane devralınabilir mi?
Devralınabilir, ancak devralan, devredenin denetimde tespit edilen uygunsuzluklarından doğan yaptırım sorumluluğunu da devralmış sayılır ve faaliyet durdurma süresinin tamamlanmasını beklemek zorundadır; devredene verilen süre devralanın talebiyle yeniden verilebilir (Denetim Yönetmeliği m.10/12).
Kaynakça
- 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m.11; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinler).
- Özel Sağlık Tesislerinin Denetimi Hakkında Yönetmelik (RG 17.11.2023, 32372).
- Özel Hastaneler Yönetmeliği (RG 30.01.2025, 32798) ve 29.08.2026 tarihli değişiklik yönetmeliği.
- Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 19.04.2025).
- 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.9.5, m.10.2, m.13.2 ve m.13.3.
- Danıştay 10. Dairesi, 07.01.2025, E.2023/5838, K.2025/37; 09.09.2025, E.2025/2495, K.2025/3573.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Uygulanacak yaptırım, kuruluşun türüne göre ilgili yönetmeliğin ekindeki denetim, sorgu ve idari yaptırım formunun işlem tarihindeki hâline göre belirlenir; formlar sık değiştiğinden her dosyada güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir.
Sağlık müdürlüğü denetimi mi geldi, biriminiz kapatıldı mı, ruhsatınız mı tehlikede?
Tutanağa şerh, yedi gün içinde belgeler ve savunma, faaliyet durdurmaya karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması için denetim günü arayın.
Süreyi kaçırmayın
Şerh belgeleri ve savunma için yedi gün; tek başına verilen para cezasına karşı 15 gün; faaliyet durdurma ve ruhsat işlemine karşı 60 gün. Dava açmak işlemi durdurmaz. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi · Sağlık Hukuku ve Malpraktis Rehberleri · TİTCK Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


