Özel hastane, tıp merkezi ve diyaliz merkezinin genel sağlık sigortası kapsamında SGK nezdinde doğan alacakları devir ve temlik edilemez (5510 sayılı Kanun m.93/1; 2026 sözleşmesi m.15.5); Kanundaki haciz yasağı ise yalnızca sigortalıların gelir, aylık ve ödenekleri içindir. Bu nedenle SGK alacağı bankaya veya faktoring şirketine temlik edilemez ve rehnedilemez (TMK m.954), ama alacaklılar İİK m.89 haciz ihbarnamesiyle, vergi daireleri de 6183 sayılı Kanun m.79 haciz bildirisiyle bu alacağı haczettirebilir. SGK, ödeyeceği fatura tutarından önce kendi alacaklarını, yani yersiz ödemeyi, ceza koşulunu ve prim gibi diğer Kurum alacaklarını mahsup eder ve kalanı öder (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/6; sözleşme m.11.2 ila m.11.4). Haciz alacaklısının ulaşabileceği para kural olarak bu mahsuptan sonra kalan tutardır. Haciz ihbarnamesine itiraz süresi yedi gündür. Üçüncü kişi sıfatıyla haciz ihbarnamesi alan bir özel hastane şirketinin takip borçlularına karşı açtığı menfi tespit davası, husumetin takip alacaklısına yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmiş ve bu karar Yargıtay’ca onanmıştır (11. HD, 23.10.2024, E.2023/6098, K.2024/7523).
Bu rehber; SGK ile sözleşmeli özel hastane, tıp merkezi, poliklinik ve diyaliz merkezlerinden alacağı olan bankalar, tedarikçiler, kiraya verenler ve hizmet sağlayıcılar ile Kurumdaki fatura alacağına haciz gelen sağlık kuruluşu yönetimleri için yazıldı. Temlik ve rehin yasağı, haczin mümkün olduğu sınır, SGK’ya haciz ihbarnamesi gönderme usulü, Kurum mahsubunun önceliği, ödeme takvimi, ödeme durdurma ve fesih hâlinde haczin akıbeti, vergi dairesi ve SGK hacizleri, hacze iştirak, fazla haciz şikâyeti, konkordato mühleti ve iki dilekçe örneği madde numaralarıyla anlatılmıştır. Takip dosyasını, haciz ihbarnamesini veya Kurumun cevap yazısını Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; üçüncü kişi itirazı ve fazla haciz şikâyeti için süre yalnızca yedi gündür.
Bu yazının dayanakları. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.88, m.90, m.93/1 ve m.101; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16, m.17, m.78, m.82, m.85, m.89, m.100, m.120, m.200, m.201, m.257, m.261 ve m.294; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.21, m.22/A ve m.79; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.27, m.139, m.143 ila m.145, m.183 ve m.188; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.954; Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001; değişiklikleriyle) m.24; 2026 Yılı SGK Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.7.1.1, m.11.2 ila m.11.7, m.11.9 ve m.15.5; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 23.10.2024 tarihli E.2023/6098, K.2024/7523 ve 27.02.2025 tarihli E.2024/2700, K.2025/1376; 3. Hukuk Dairesi’nin 16.09.2021 tarihli E.2020/9367, K.2021/8606 ve 04.04.2023 tarihli E.2023/702, K.2023/951; kapatılan 17. Hukuk Dairesi’nin 08.04.2013 tarihli E.2013/1615, K.2013/5046, 18.04.2013 tarihli E.2013/1897, K.2013/5798 ve 11.02.2013 tarihli E.2013/1336, K.2013/1309; kapatılan 13. Hukuk Dairesi’nin 08.10.2007 tarihli E.2007/9648, K.2007/11783 sayılı kararları.
Kanun ve yönetmelik metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi ve Resmî Gazete’deki hâlinden, sözleşme hükümleri Kurumun yayımladığı 2026 yılı sözleşme metninden, kararlar Yargıtay Karar Arama ve UYAP Emsal Karar Arama sistemlerinden kontrol edilmiştir. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.
Bu yazı, SGK ile yapılan sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinden doğan fatura alacağının alacaklılar karşısındaki durumunu ele alır. Kurumun ceza koşulu ve fesih yetkileri SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi sayfasında, Kurumun yersiz ödeme alacağını nasıl hesaplayıp mahsup ettiği SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi rehberinde, müfettiş incelemesi sırasında ödemelerin durdurulması SGK Ödemelerin Durdurulması rehberinde anlatılmıştır. Haciz ihbarnamesinin genel kuralları için Haciz İhbarnamesi (İİK m.89) rehberine bakılabilir.
Üç Kural: Temlik Yok, Haciz Var, Önce Kurum Mahsubu
SGK ile sözleşmeli bir sağlık kuruluşunun en büyük varlığı çoğu zaman bina veya cihaz değil, Kurumdan her ay tahakkuk eden fatura alacağıdır. Bu alacak üzerinde hak iddia eden herkes, aynı anda işleyen üç kuralla karşılaşır:
- Temlik ve rehin yasağı. Sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları devir ve temlik edilemez (5510 sayılı Kanun m.93/1, birinci cümle). Sözleşme de sağlık kuruluşunun Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını hiçbir suretle devir ve temlik edemeyeceğini öngörür (2026 sözleşmesi m.15.5). Türk Medeni Kanunu yalnızca başkasına devredilebilen alacakların rehnedilebileceğini kabul ettiğinden (TMK m.954), bu alacağa rehin de kurulamayacağı sonucuna varılır.
- Haciz serbestisi. Aynı fıkranın ikinci cümlesi haciz yasağını yalnızca gelir, aylık ve ödenekler için koymuştur; bunlar da 88. maddeye göre takip edilen Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Sağlık hizmeti sunucusunun alacağı için kanunda bir haciz yasağı yoktur. Bu nedenle alacak, İİK m.89 ve 6183 sayılı Kanun m.79 yoluyla haczedilebilir.
- Kurum mahsubunun önceliği. Sağlık hizmeti sunucusuna ödenecek fatura tutarından Kurum alacakları mahsup edilir ve kalan tutar ilgili ödeme döneminde bildirilerek ödenir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/6). Kurum, prim ve her türlü alacaklarını işverenlere olan borçlarından mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye kanunen yetkilidir (5510 sayılı Kanun m.88). Sözleşme, yersiz ödemeleri ve ceza koşulunu kanuni faiziyle tahakkuk etmiş alacaktan mahsup eder (m.11.2 ila m.11.4).
Bu üç kural birlikte okunduğunda pratik sonuç şudur: Hastanenin alacaklısı SGK alacağını devralamaz, üzerinde rehin kuramaz; ancak haczedebilir ve haczin yakalayacağı para, Kurumun kendi alacaklarını düştükten sonra ödeyeceği net tutardır. Alacaklı açısından asıl soru, hangi ayın hangi tutarının haczin kapsamına girdiği ve sırada kimlerin önde olduğudur.
Alacağın niteliğini belirleyen hükümler
| Hüküm | Ne söyler | Sonucu |
|---|---|---|
| 5510 sayılı Kanun m.93/1, 1. cümle | Sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları devir ve temlik edilemez | Bankaya, faktoring şirketine, tedarikçiye veya ortağa temlik yapılamaz |
| 5510 sayılı Kanun m.93/1, 2. ve 3. cümle | Gelir, aylık ve ödenekler; 88. maddeye göre takip edilen alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez; muvafakat yoksa haciz talebi icra müdürünce reddedilir | Haciz yasağı yalnızca sigortalı ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödeneklerini kapsar |
| 2026 sözleşmesi m.15.5 | Sağlık kuruluşu, Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını hiçbir suretle devir ve temlik edemez | Yasak gelecekte doğacak fatura alacaklarını da kapsar |
| TMK m.954 | Başkasına devredilebilen alacaklar ve diğer haklar rehnedilebilir | Devredilemeyen SGK alacağı üzerinde rehin kurulamaz |
| TBK m.183 ve m.27 | Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacak devredilebilir; emredici hükme aykırı sözleşme kesin hükümsüzdür | Yasağa aykırı temlikin kesin hükümsüzlüğü ileri sürülebilir |
| İİK m.82/1 | Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar haczolunamaz | SGK fatura alacağı için özel bir haciz yasağı bulunmadığından bu bent uygulanmaz |
| Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/6 | Ödenecek fatura tutarından Kurum alacakları mahsup edilerek kalan tutar bildirilir ve süresinde ödenir | Haczin konusu kural olarak net tutardır |
Temlik Yasağı: Kapsamı ve Yasağa Aykırı Temlikin Sonucu
Temlik yasağı 5754 sayılı Kanunla 2008 yılında bugünkü şeklini almıştır ve sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan bütün alacaklarını kapsar. Kurumun avans olarak ödeyeceği tutar, inceleme tamamlandıktan sonra ödenecek bakiye ve kesintiye itiraz sonucunda iade edilecek tutar da bu sözleşme ilişkisinden doğduğu için yasağın kapsamında kabul edilmelidir. Sözleşmenin m.15.5 hükmü, yasağı açıkça doğmuş ve doğacak alacaklara yayar ve “hiçbir suretle” ifadesiyle kısmi temliki, teminat amaçlı temliki ve faktoring yoluyla temliki de dışarıda bırakmaz.
Türk Borçlar Kanunu, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklının borçlunun rızasını aramaksızın alacağını devredebileceğini söyler (TBK m.183/1). Engel bu kez bizzat kanundadır. Kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüz olduğundan (TBK m.27/1), SGK alacağını konu alan bir temliknamenin Kurum, hastanenin diğer alacaklıları ve iflas veya konkordato hâlinde alacaklılar topluluğu karşısında hüküm doğurmadığı savunulacaktır. TBK m.183’ün ikinci cümlesi, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralan üçüncü kişiyi korur; ancak bu koruma, alacağın devredilemeyeceğinin sözleşmeyle kararlaştırıldığı hâl için öngörülmüştür. Yasak kanundan doğduğunda devralanın iyiniyetine dayanılamayacağı kabul edilmelidir.
Yasağın bir başka sonucu, rehin yasağıdır. TMK m.954 yalnızca başkasına devredilebilen alacakların rehnedilebileceğini kabul eder; devri kanunla yasaklanmış SGK alacağı üzerinde alacak rehni kurulamaz. Kredi sözleşmelerinde sıkça görülen “Kurumdan doğmuş ve doğacak alacakların bankaya rehnedildiği” yönündeki genel kayıtların SGK alacağı bakımından sonuç doğurmayacağı bu nedenle ileri sürülebilir.
Kamu hastanesine mal veya hizmet satan tedarikçinin durumu farklıdır. Onun alacağı genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanmasından değil, bir satım veya hizmet sözleşmesinden doğar ve kanunda bir temlik yasağı yoktur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, devlet hastanesine mal teslim eden ve alacağını faktoring şirketine temlik eden bir şirketin geç ödeme nedeniyle açtığı davada, temlikle devredenin borç ilişkisinden çıktığını, öncelik hakları ve bağlı hakların, bu arada devirden sonra işleyen temerrüt faizinin de devralana geçtiğini belirterek davanın reddi gerektiğine karar vermiştir (16.09.2021, E.2020/9367, K.2021/8606). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin onadığı bir başka dosyada da kamu hastanesinin, faktoring şirketine temlik edilmiş fatura alacağını öderken önce firmanın vergi borcunu ödediği tespit edilmiş; noter onaylı temlik sözleşmesinde alacak muhatap tarafından ödeninceye kadar temlik edenin sorumluluğunun devam edeceği kararlaştırıldığından, faktoring şirketinin tahsil edemediği bakiye için temlik edene başvurabileceği kabul edilmiştir (27.02.2025, E.2024/2700, K.2025/1376). Bu iki karar, temlik serbest olduğunda bile kamu ödemelerinde vergi kesintisinin önce geldiğini ve temlik edenin riskinin sözleşmeye göre devam edebileceğini gösterir. Kamu ihalesi hakedişlerinin temliki ayrıca Hakediş Alacağının Temliki rehberinde anlatılmıştır.
SGK fatura alacağı üzerinde yapılabilecek ve yapılamayacak işlemler
| İşlem | Mümkün mü? | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| Bankaya veya faktoring şirketine temlik | Hayır | 5510 m.93/1; sözleşme m.15.5 | Kesin hükümsüzlük ileri sürülebilir (TBK m.27, m.183) |
| Teminat amaçlı temlik veya alacak rehni | Hayır | TMK m.954; sözleşme m.15.5 | Kredi sözleşmesindeki genel rehin kaydı SGK alacağına işlemez |
| Kurumun ödeme yaptığı banka hesabı üzerinde sözleşmesel rehin ve takas | Tartışmalı, savunulabilir | TBK m.139; kredi sözleşmesi | Para hesaba geçtikten sonra Kurum alacağı değil, bankaya karşı mevduat alacağıdır |
| İİK m.89 ile haciz | Evet | 5510 m.93/1 (haciz yasağı yok); İİK m.89 | Kurum mahsubundan sonra kalan tutar için |
| İhtiyati haciz | Evet | İİK m.257, m.261 | Karar, haciz ihbarnamesi usulüyle uygulanır |
| 6183 sayılı Kanun m.79 ile haciz bildirisi | Evet | 6183 m.79; 5510 m.88 | Vergi daireleri ve diğer amme alacaklıları için |
| Kurumun kendi alacaklarını mahsubu | Evet, önceliklidir | 5510 m.88; Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/5-6; sözleşme m.11.2-11.4 | Hacizden sonra doğan Kurum alacakları için tartışma vardır (aşağıda) |
Kurumun ödemeyi hastanenin banka hesabına yatırmasından sonra para, artık Kurum nezdinde doğan bir alacak değil, hastanenin bankaya karşı mevduat alacağıdır; bu alacak üzerinde bankanın kredi sözleşmesine dayanan rehin, takas ve mahsup hakkının m.93’ün kapsamına girmediği ileri sürülebilir. Yargıtay, genel bir kredi ilişkisinde bankanın sözleşmedeki rehin, hapis, takas ve mahsup hükmüne dayanarak müşterinin hesabındaki parayı mevcut risk karşılığında elinde tutmasında hukuka aykırılık görmemiş ve Hukuk Genel Kurulu’nun aynı doğrultudaki kararına atıf yapmıştır (kapatılan 17. HD, 11.02.2013, E.2013/1336, K.2013/1309). Bu karar SGK ödemesiyle ilgili değildir; ancak bankaların SGK alacağı yerine, Kurum ödemesinin geldiği hesabı teminat olarak kurgulamasının hukuki zeminini gösterir. Hesaba gelen paraya başka alacaklıların koyduğu hacizlerle bankanın takas hakkı arasındaki öncelik ise ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Temlik Edilemeyen Alacak Neden Haczedilebilir?
Temlik, alacaklının kendi iradesiyle yaptığı bir tasarruf işlemidir; haciz ise devletin cebri icra yetkisiyle alacaklı lehine alacağa el koymasıdır. Kanun koyucu m.93/1’de bu iki kurumu bilinçli olarak ayırmıştır: Gelir, aylık ve ödenekler için hem devir ve temliki hem de haczi yasaklamış, sağlık hizmeti sunucularının alacakları için ise yalnızca devir ve temliki yasaklamıştır. İcra ve İflas Kanunu da haczedilmezliği ancak özel kanunda açıkça gösterilen mallar için tanır (İİK m.82/1). Bu nedenle SGK fatura alacağının haczi mümkündür; lafzi yorum da sistematik yorum da bu sonucu destekler.
Haczin paraya çevrilme aşamasında ise temlik yasağı yeniden önem kazanır. İİK m.120/1, hacze iştirak eden bütün alacaklıların muvafakatiyle borçlunun piyasada fiyatı olmayan alacaklarının ödeme yerine geçmek üzere itibari değeriyle alacaklılara devredilmesine imkân verir. SGK alacağı kanunen devredilemediğinden bu yolun kullanılamayacağı, alacağın ancak Kurumdan icra dairesine yapılacak ödeme yoluyla tahsil edilebileceği savunulmalıdır. Aynı maddenin ikinci fıkrasındaki, alacaklıların üçüncü kişideki alacağın tahsilini masrafı kendilerine ait olmak üzere üzerlerine alma imkânı ise devir niteliğinde olmadığından kullanılabilir.
SGK’ya Haciz İhbarnamesi: Adım Adım
Takibi kesinleşmiş alacaklı veya ihtiyati haciz kararı almış alacaklı, borçlu sağlık kuruluşunun Kurum nezdindeki alacağını İİK m.89’a göre haczettirir. Hamiline yazılı olmayan veya ciro edilebilir bir senede dayanmayan bir alacak haczedildiğinde icra memuru, borçlu olan kişiye bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmadığını bildirir. Kurum bu ilişkide “üçüncü kişi”dir.
İİK m.89 sürecinin aşamaları
| Aşama | Süre ve sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Haciz talebi | Kesinleşmiş takip veya ihtiyati haciz kararı gerekir; ihtiyati haciz kararının yasal süresi içinde icra dairesinden infazı istenir ve karar haciz hükümlerine göre uygulanır | İİK m.78, m.257, m.261 |
| Birinci haciz ihbarnamesi | Kurumun borcunu yalnızca icra dairesine ödeyebileceği bildirilir; Kurum, borcu olmadığı, borcun ihbarnameden önce ödendiği veya borçluya verildiği gibi bir iddiada ise yedi gün içinde icra dairesine bildirir | İİK m.89/1 |
| İkinci haciz ihbarnamesi | Yedi gün içinde itiraz edilmezse borç zimmette sayılır; bu durum ikinci ihbarnameyle bildirilir ve yeniden yedi günlük itiraz süresi tanınır | İİK m.89/2 |
| Üçüncü haciz ihbarnamesi | İkinci ihbarnameye de itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa üçüncü kişiye on beş gün içinde ödemesi veya menfi tespit davası açması bildirilir; davanın açıldığını gösteren belge yirmi gün içinde verilirse cebri icra işlemleri durur | İİK m.89/3 |
| Menfi tespit davasının kaybedilmesi | Üçüncü kişi, dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir; dava maktu harca tabidir | İİK m.89/3; Kurum yönünden 5510 m.88 |
| İtiraza karşı alacaklının yolu | Alacaklı, üçüncü kişinin cevabının aksini icra mahkemesinde ispat ederek cezalandırılmasını ve tazminatı isteyebilir | İİK m.89/4 |
| Tebliğ yeri | İhbarname tüzel kişinin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir; merkez tüm birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunur; beyan harç ve resme tabi değildir | İİK m.89, son fıkra |
Kurumun bu süreçte iki özelliği vardır. Birincisi, 5510 sayılı Kanun m.88’e göre Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe sonuçlanması hâlinde İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz. Bu hüküm karşısında, üçüncü kişi sıfatıyla açtığı menfi tespit davasını kaybeden Kuruma İİK m.89/3’teki yüzde yirmi tazminatın ve m.89/4’teki yaptırımların uygulanamayacağı Kurum tarafından ileri sürülecektir. İkincisi, Kurum fatura alacaklarını aylık dönemler hâlinde ve inceleme sonucuna göre öder; bu nedenle cevabı çoğu zaman “şu an ödenecek tutar yoktur” ile “şu dönemden şu tutar ödenecektir” arasında bir yerde olur. Alacaklının işi, bu cevabı dönem dönem takip etmektir.
Haciz ihbarnamesinin içeriğinde borçlunun Kurum nezdindeki mevcut alacakları ile sözleşme ilişkisinden doğacak fatura alacaklarının ayrı ayrı belirtilmesi, Kurumun cevabının kapsamını netleştirir. İhbarname tarihinde henüz doğmamış alacakların haczin kapsamına girip girmeyeceği tartışılabileceğinden, yeni fatura dönemleri için ihbarnamenin yenilenmesi de düşünülmelidir. Kamu idarelerinden alınacak hakedişlere haciz konusu, inşaat sektörü bakımından İnşaat Firmasının Hakedişine Haciz rehberinde, üçüncü kişinin itiraz usulü Haciz İhbarnamesine Üçüncü Kişi İtirazı ve Üçüncü Haciz İhbarnamesi ve Menfi Tespit rehberlerinde anlatılmıştır.
SGK’nın Cevabı Nasıl Okunur?
Kurumun haciz ihbarnamesine verdiği cevap, alacaklının stratejisini belirler. Aşağıdaki tablo, sözleşme ve yönetmelik hükümlerine göre Kurumun verebileceği cevap türlerini ve her birinde alacaklının izleyebileceği yolu gösterir.
Kurum cevabı ve alacaklının yolu
| Kurumun beyanı | Dayanağı | Alacaklı ne yapmalı? |
|---|---|---|
| “Fatura dönemi inceleme aşamasındadır, ödenecek tutar yoktur” | Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/2-3 | Avans ve bakiye ödeme tarihlerini sormak; ödeme gününde haczin kapsamını teyit ettirmek; gerekirse ihbarnameyi yenilemek |
| “Alacak Kurum alacaklarına mahsup edilmiştir” | m.24/5-6; 5510 m.88; sözleşme m.11.2-11.3 | Mahsup edilen alacağın türünü, tutarını, tahakkuk ve bildirim tarihini istemek; haciz tebliğinden sonra doğan Kurum alacağı ile mahsubu sorgulamak |
| “Ödemeler durdurulmuştur” | Sözleşme m.11.7; 5510 m.103 | Durdurma kararının tarihini ve inceleme sonucunu takip etmek; inceleme sonunda serbest kalacak tutarın icra dairesine ödenmesini istemek |
| “Sözleşme feshedilmiştir, incelemeler sonuçlanıncaya kadar ödeme yapılmaz” | Sözleşme m.11.9 | Tüm fatura dönemlerinin inceleme ve itiraz sonuçlarını izlemek; kalan net tutar için haczi korumak |
| “Borçlu hakkında önceki hacizler mevcuttur” | İİK m.100; 6183 m.21 | Önceki haczin tarihini, tutarını ve alacaklısını öğrenmek; iştirak imkânını değerlendirmek |
| “Vergi borcu kesilmiştir” | 6183 m.22/A | Kesinti tutarını ve tahsil dairesini öğrenmek; kalan kısım için haczi sürdürmek |
| “Alacak üçüncü kişiye temlik edilmiştir” | Kanuni temlik yasağı | Temlikin 5510 m.93/1 karşısında hükümsüz olduğunu bildirmek; Kurumun temlik alana ödeme yapmamasını istemek |
Kurumun Kendi Alacakları: Mahsup Sırası
Kurumun mahsup yetkisi üç ayrı kaynaktan gelir. Kanun, Kurumun prim ve her türlü alacaklarını işverenlere olan borçlarından mahsup etmek suretiyle tahsil etmeye yetkili olduğunu söyler (5510 sayılı Kanun m.88). Fatura İnceleme Yönetmeliği, inceleme sonucu fazla ödeme yapıldığının tespiti hâlinde bu tutarın sağlık hizmeti sunucusunun Kurumdaki alacağından kanuni faiziyle mahsup edileceğini (m.24/5) ve ödenecek fatura tutarından Kurum alacakları mahsup edilerek kalan tutarın ödeneceğini (m.24/6) düzenler. Sözleşme ise yersiz ödemelerin ödeme tarihinden, ceza koşulunun tebliğ tarihinden itibaren kanuni faiziyle tahakkuk etmiş alacaktan mahsup edileceğini (m.11.2), sağlık kuruluşu adına tahakkuk etmiş her türlü Kurum alacağı ve ferilerinin de mahsup edilip varsa kalanın ödeneceğini (m.11.3) ve tahsilde önce yersiz ödemelerin mahsup edileceğini (m.11.4) öngörür.
Kurumun fatura ödemesinden düştüğü kalemler
| Kalem | Faiz veya fer’i | Dayanak |
|---|---|---|
| Yersiz ödemeler | Ödeme tarihinden itibaren kanuni faiz; ceza koşulundan önce mahsup edilir | Sözleşme m.11.2, m.11.4 |
| Ceza koşulu | Tebliğ tarihinden itibaren kanuni faiz | Sözleşme m.11.2 |
| İnceleme sonucu tespit edilen fazla ödeme | Kanuni faiz | Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/5 |
| Taksitlendirilmiş yersiz ödeme ve ceza koşulu taksitleri | Faiziyle; bir taksit ödenmezse taksitlendirme bozulur ve kalan borç defaten tahsil edilir | Sözleşme m.11.5, m.11.6 |
| Prim, idari para cezası ve diğer Kurum alacakları | Gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feriler | Sözleşme m.11.3; 5510 m.88, m.89 |
Takas, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleşir ve her iki borç takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erer (TBK m.143). Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir (TBK m.139). Bu kural Kurumun lehinedir: Sağlık kuruluşunun itiraz ettiği veya dava konusu yaptığı bir yersiz ödeme borcu bile mahsuba engel olmaz. Bu nedenle mahsuba karşı korunmanın yolu, Kurum alacağının dayanağını ortadan kaldırmaktır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Kurumun yersiz ödeme ve ceza koşulu toplamını şirketin Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edeceğini bildirdiği bir dosyada, kurum işleminin iptaline ilişkin kabul kararının onanmasından sonra Kurumun karar düzeltme talebini reddetmiştir (04.04.2023, E.2023/702, K.2023/951). Mahsup bildirimi de yargı denetimine açıktır.
Haciz bakımından tartışmalı soru, haciz ihbarnamesinin Kuruma tebliğinden sonra doğan Kurum alacaklarıyla mahsubun haciz alacaklısına karşı ileri sürülüp sürülemeyeceğidir. Haciz tebliğinden önce takas edilebilir duruma gelmiş Kurum alacakları bakımından mahsubun hacizden etkilenmeyeceği açıktır. Hacizden sonra doğan alacaklar için ise Borçlar Kanununun alacağın devrinde koyduğu ölçünün kıyasen uygulanması savunulabilir: Borçlu, devri öğrendiği anda muaccel olmayan alacağını, devredilen alacaktan önce veya onunla aynı anda muaccel olması koşuluyla takas edebilir (TBK m.188/2). Kurum ise sözleşme ve yönetmeliğin, mahsubu ödeme gününde yapılacak bir hesaplaşma olarak kurduğunu ve haciz alacaklısının borçlu hastaneden daha fazla hak elde edemeyeceğini ileri sürecektir. Bu tartışma, özellikle haciz konulduktan sonra müfettiş raporuyla büyük bir yersiz ödeme ve ceza koşulu tahakkuk ettirildiği dosyalarda belirleyici olur. Yersiz ödemenin hesap usulü SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi, ceza koşulunun indirimi SGK Ceza Koşulunun İndirilmesi Davası rehberlerinde anlatılmıştır.
Ödeme Takvimi: Haciz Hangi Parayı Yakalar?
Kurumun ödeme takvimi Fatura İnceleme Yönetmeliğinin 24. maddesinde düzenlenmiştir ve haczin zamanlamasını doğrudan etkiler; fatura teslimi, altmış günlük avans ve üç aylık inceleme süresi 5510 sayılı Kanun m.97/7’de de kanun düzeyinde yer alır. Ödemeler her ayın 15. günü yapılır; o gün hafta sonu veya resmî tatile denk gelirse takip eden ilk iş günü ödenir. Fatura eki belgelerin teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde incelemesi tamamlananların kesinti tutarları dışındaki kısmı 60. güne kadar ödenir; sağlık kurum ve kuruluşlarının temin ettiği faturalandırılabilir tıbbi malzeme ile yatarak tedavide kullanılan faturalandırılabilir ilaç tutarlarında bu süre 15 gündür. 60 gün içinde incelemesi tamamlanamayan fatura döneminde tahakkuk eden tutarın tamamı 60. gün avans olarak ödenir ve inceleme devam eder; fatura ve ekleri teslim tarihinden itibaren üç ay içinde incelenerek avans hesabı kapatılır. Süresinde itiraz edilmeyen kesinti, sağlık kuruluşunca kabul edilmiş sayılır; kesintiye itirazın usulü ve kesinti iadesi davası SGK Fatura Kesintisine İtiraz rehberinde anlatılmıştır.
Fatura döneminden ödemeye
| Aşama | Süre | Haciz bakımından anlamı |
|---|---|---|
| Fatura ve eki belgelerin teslimi | Dönem sonunda | Alacak tahakkuk etmiştir, ancak ödeme günü gelmemiştir |
| İncelemenin 60 gün içinde tamamlanması | 60. güne kadar ödeme | Kesinti dışındaki tutar, mahsuptan sonra icra dairesine ödenir |
| İncelemenin 60 günde tamamlanamaması | 60. gün tahakkukun tamamı avans olarak ödenir | Avans da haczin kapsamındadır; ancak sonraki fazla ödeme mahsuba konu olabilir |
| Avans hesabının kapatılması | Teslimden itibaren üç ay içinde | Fazla ödeme çıkarsa kanuni faiziyle sonraki alacaklardan mahsup edilir |
| Kesintiye itiraz | İtiraz süresi içinde | İtiraz sonucunda iade edilecek tutar da sağlık kuruluşunun Kurum alacağıdır |
| Ödeme günü | Her ayın 15. günü | Haczin pratikte para yakaladığı gün |
Bu takvim, alacaklıya iki şey söyler. Birincisi, haciz ihbarnamesinin ayın 15’inden hemen önce tebliğ edilmesi, o ay ödenecek tutarın icra dairesine yönelmesini sağlar; tebliğin ödeme gününden sonra yapılması, o ayın parasının hastaneye ödenmesiyle sonuçlanabilir. İkincisi, avans olarak ödenen tutar kesin değildir; üç aylık inceleme sonunda fazla ödeme çıkarsa Kurum bunu sonraki dönemin alacağından mahsup eder ve haciz alacaklısının sonraki aylarda alacağı tutar azalır.
Ödeme Durdurma ve Fesih Hâlinde Haczin Akıbeti
Kurum müfettişlerince yapılan inceleme veya soruşturma sırasında, oluşabilecek Kurum alacağının tahsilinin riske gireceği öngörülürse sağlık kuruluşunun Kurum nezdindeki muaccel veya müeccel alacaklarının ödemesi durdurulabilir (sözleşme m.11.7; 5510 sayılı Kanun m.103 uyarınca yürürlüğe konulan usul ve esaslar). Sözleşmenin taraflardan biri tarafından feshedilmesi hâlinde ise Kurum kayıtlarındaki tüm fatura dönemlerine ait inceleme, denetim ve itiraz işlemleri sonuçlanıncaya kadar avans dahil hiçbir ödeme yapılmaz (m.11.9).
Yargıtay, eski Bağ-Kur eczane sözleşmelerindeki benzer bir hükmü bağlayıcı bulmuştur: Soruşturma nedeniyle sözleşmesi askıya alınan eczacının doğmuş ve doğacak alacaklarının soruşturma tamamlanıncaya kadar ödenmeyeceğine ilişkin hüküm uyarınca, soruşturma sonuçlanıncaya kadar o döneme ait fatura bedellerinin ödenmemesi sözleşmeye uygun kabul edilmiş ve itirazın iptali davasının kabulüne ilişkin karar bozulmuştur (kapatılan 13. HD, 08.10.2007, E.2007/9648, K.2007/11783). Haciz alacaklısı, borçlunun hakkından fazlasını elde edemeyeceğinden, ödeme durdurma veya fesih süresince Kurumdan icra dairesine para gelmemesi beklenmelidir.
Bununla birlikte haciz ortadan kalkmaz. Durdurma kararının kaldırılması, incelemenin sonuçlanması veya fesih sonrası tüm dönemlerin hesaplaşmasıyla serbest kalacak net tutarın icra dairesine ödenmesi gerekir. Bu nedenle alacaklının, durdurma ve fesih sürecini borçlu hastane kadar yakından izlemesi ve Kurumun hesaplaşma yazılarını icra dosyasına getirtmesi önemlidir. Ödeme durdurmanın koşulları SGK Ödemelerin Durdurulması, fesih sonrası süreç SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı ve SGK Sistematik Fesih rehberlerinde anlatılmıştır.
Birden Fazla Alacaklı: Sıra, Hacze İştirak ve Vergi Kesintisi
Ödeme güçlüğüne düşen bir sağlık kuruluşunun Kurumdaki alacağına çoğu zaman tek bir alacaklı değil, bankalar, tedarikçiler, vergi dairesi ve personel aynı anda yönelir. Kurumdan icra dairesine gelen paranın kime ödeneceği üç kurala göre belirlenir.
- İlk haciz ve iştirak. İlk haciz üzerine paraya çevrilen malın tutarı vezneye girinceye kadar, kanunda sayılan belgelere sahip alacaklılar, yani ilk hacizden önceki bir takipte aciz vesikası almış olanlar, takipten önce açılmış davada ilam alanlar, takipten önce tarihli resmî veya tarih ve imzası onaylı senedi olanlar ile resmî dairelerin yetkileri içinde verdiği makbuz veya belgeye dayananlar aynı derecede hacze iştirak eder. Bunların dışındaki alacaklılar ancak önceki dereceden artan tutar için iştirak edebilir (İİK m.100).
- Amme alacağının iştiraki. Üçüncü kişiler tarafından haczedilen mal paraya çevrilmeden önce aynı mal üzerine amme alacağı için de haciz konulursa bu alacak da hacze iştirak eder ve satış bedeli aralarında garameten paylaştırılır; rehinli alacaklıların hakları saklıdır (6183 sayılı Kanun m.21). Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup imtiyazlı alacaktır (5510 sayılı Kanun m.88).
- Kamu ödemelerinde amme borcu kesintisi. Hazine ve Maliye Bakanı, 5018 sayılı Kanuna tabi kamu idarelerinin yapacağı her türlü ödemede, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dahil, vadesi geçmiş borç bulunmadığına ilişkin belge aranması ve istihkak sahibinin amme borçlarının kesilerek tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu getirmeye yetkilidir (6183 sayılı Kanun m.22/A). Kurumun hastaneye veya icra dairesine yapacağı ödeme, Bakanlığın belirlediği tür, tutar ve oranlar çerçevesinde bu kesintiye konu olabilir.
Alacaklı türüne göre yol ve konum
| Alacaklı | Kullanacağı yol | Konumu |
|---|---|---|
| SGK (prim, yersiz ödeme, ceza koşulu) | Haciz gerekmez; mahsup | Ödeme gününde önce kendi alacağını düşer (5510 m.88; Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/6) |
| Vergi dairesi | 6183 m.79 haciz bildirisi; m.22/A kesintisi | Hacze iştirak eder ve garameten pay alır (6183 m.21) |
| Banka, faktoring şirketi | İİK m.89 haciz ihbarnamesi; ihtiyati haciz | Temlike dayanamaz; haciz sırasına göre |
| Tedarikçi, kiraya veren, hizmet sağlayıcı | İİK m.89 haciz ihbarnamesi; ihtiyati haciz | Haciz sırasına göre; iştirak koşullarını taşıyorsa aynı derecede |
| Çalışan (iş ilişkisinden doğan alacak) | İİK m.89; ilam veya takip | İflasta son bir yıl içinde tahakkuk etmiş alacakları birinci sıradadır; konkordato mühletinde de haciz yoluyla takip edilebilir (İİK m.206, m.294) |
Vergi Dairesinin veya SGK’nın Haciz Bildirisi: 6183 sayılı Kanun m.79
Amme alacakları İcra ve İflas Kanunuyla değil, 6183 sayılı Kanunla takip edilir. Üçüncü kişideki alacakların haczi, alacakları ödemesi gereken kişi veya kuruma haciz bildirisinin tebliğiyle yapılır; bildiri ile üçüncü kişiye borcunu ancak tahsil dairesine ödeyebileceği, amme borçlusuna yapacağı ödemenin geçerli olmayacağı bildirilir. Haciz bildirileri elektronik ortamda tebliğ edilebilir ve bunlara elektronik ortamda cevap verilebilir (6183 sayılı Kanun m.79).
Sağlık kuruluşları bu maddeyle iki farklı konumda karşılaşır. Birincisinde vergi dairesi, hastanenin vergi borcu için SGK’ya haciz bildirisi gönderir; Kurum üçüncü kişidir. İkincisinde SGK, hastanede çalışan bir hekim şirketinin, alt yüklenicinin veya başka bir işverenin prim borcu için hastaneye haciz bildirisi gönderir; bu kez hastane üçüncü kişidir ve süreleri kaçırırsa başkasının borcunu ödemek zorunda kalabilir.
İİK m.89 ile 6183 sayılı Kanun m.79’un karşılaştırması
| Konu | İİK m.89 | 6183 m.79 |
|---|---|---|
| Kim gönderir? | İcra dairesi, özel alacaklının talebiyle | Tahsil dairesi (vergi dairesi, SGK) |
| İtiraz süresi | Tebliğden itibaren yedi gün; yazılı veya sözlü | Tebliğden itibaren yedi gün; yazılı |
| İtiraz edilmezse | İkinci ve üçüncü ihbarname; sonunda zimmette sayılma | Doğrudan mal elinde ve borç zimmetinde sayılır, hakkında 6183 hükümleri uygulanır |
| Menfi tespit davası | Üçüncü ihbarnameden sonra on beş gün; belge yirmi gün içinde verilirse cebri icra durur | Süre kaçırılmışsa tebliğden itibaren bir yıl; teminat karşılığında takip durdurulabilir |
| İspat yükü | Üçüncü kişi, takip borçlusuna borçlu olmadığını ispat eder | Üçüncü kişi, tebliğ tarihi itibarıyla borçlu olmadığını ispat eder |
| Haksız çıkmanın yaptırımı | Dava konusu şeyin yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat | Haksız çıkılan tutarın yüzde onu oranında inkâr tazminatı |
| Görevli mahkeme | Takibin yapıldığı veya yerleşim yeri mahkemesi | Kanun “genel mahkemeler” der; SGK alacaklarında Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir (5510 m.88) |
SGK’nın gönderdiği haciz bildirisine karşı açılacak menfi tespit davasında görevli mahkeme konusunda Yargıtay, iş mahkemesini görevli kabul etmiştir. Dava dışı bir amme borçlusunun alacağının tespiti amacıyla Kurumca 6183 sayılı Kanun m.79 uyarınca gönderilen haciz bildirisine yedi günlük süre içinde cevap veremeyen üçüncü kişinin açtığı menfi tespit davasında, iş mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesinin ayrı ayrı görevsizlik kararı vermesi üzerine Yargıtay, Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğunu belirterek yargı yeri olarak iş mahkemesini belirlemiştir (kapatılan 17. HD, 08.04.2013, E.2013/1615, K.2013/5046). Aynı Daire, Kurumun prim alacağı için gönderdiği haciz ihbarnamesi ve ödeme emirlerine karşı açılan menfi tespit davasında asliye hukuk mahkemesinin verdiği görevsizlik kararını, yalnızca vekâlet ücreti yönünden düzelterek onamıştır (18.04.2013, E.2013/1897, K.2013/5798). Yargı yolu ve görev ayrımının genel çerçevesi Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? rehberinde anlatılmıştır.
Hastane Üçüncü Kişi Olduğunda: Hekim, Ortak ve Tedarikçi Alacaklarına Gelen Haciz
Sağlık kuruluşları yalnızca hacizle karşılaşan değil, haciz ihbarnamesi alan taraftır da. Sözleşmeli hekimlerin hakedişleri, ortaklara olan borçlar, kira bedelleri ve tedarikçi ödemeleri için hastaneye her ay çok sayıda haciz ihbarnamesi gelebilir. Bu ihbarnamelere süresinde ve doğru içerikle cevap verilmemesi, hastanenin borcu olmayan bir tutarı ödemek zorunda kalmasıyla sonuçlanabilir. İhbarnameden sonra borçluya yapılan ödeme geçerli değildir (İİK m.89/1); hastane aynı borcu iki kez ödeme riskiyle karşı karşıya kalır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 23.10.2024 tarihli kararına konu olayda, bir özel hastanenin sahibi olan şirkete, bir bankanın takip borçluları aleyhine yürüttüğü takipte üç haciz ihbarnamesi gönderilmiştir. Şirketin anlatımına göre birinci ihbarnameye itiraz süresi kaçırılmış, ikinci ihbarnameye yapılan itiraz yedi günlük süre iş günü olarak hesaplandığı için icra dairesince kabul edilmemiştir. Üçüncü ihbarname üzerine şirket, on beş günlük süre içinde menfi tespit davası açmış, ancak davayı takip alacaklısı bankaya değil takip borçlularına yöneltmiştir. İlk derece mahkemesi, İİK m.89’a göre açılan menfi tespit davasında husumetin takip alacaklısına yöneltilmesi gerektiğini belirterek davayı pasif husumet yokluğundan reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır (E.2023/6098, K.2024/7523). Haciz ihbarnamesine itirazın içeriği Haciz İhbarnamesine Üçüncü Kişi İtirazı rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Hastane Yönetimi İçin: SGK Alacağına Haciz Gelince İlk İşler
Kurumdaki alacağa haciz geldiğinde hastanenin nakit akışı birkaç gün içinde durabilir. Personel ücretleri, SGK primleri, ilaç ve tıbbi malzeme ödemeleri aynı kaynaktan yapıldığından, hacze karşı ilk günlerde atılacak adımlar işletmenin devamını belirler.
Hastanenin önündeki yollar
| Yol | Ne zaman? | Süre ve sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fazla haciz şikâyeti | İhbarname takip alacağını, faizi ve masrafları aşan tutarı kapsıyorsa | Öğrenmeden itibaren yedi gün; haciz alacağa yetecek miktarla sınırlandırılır | İİK m.16, m.17, m.85/1 |
| Usulsüz işleme şikâyet | Takip kesinleşmeden haciz yapılmışsa veya ihbarname usule aykırıysa | Yedi gün; işlem bozulur veya düzeltilir | İİK m.16, m.17 |
| Menfi tespit veya istirdat davası | Takip konusu borç yoksa ya da ödenmişse | Takipten önce veya sonra açılabilir | İİK m.72 |
| İhtiyati hacze itiraz | Haciz bir ihtiyati haciz kararına dayanıyorsa | Kanundaki süre içinde mahkemeye itiraz; teminatla kaldırma | İİK m.265, m.266 |
| Kurum borcunun taksitlendirilmesi | Mahsup nedeniyle Kurumdan para gelmiyorsa | Yersiz ödeme ve ceza koşulu için taksit talebi; taksitler alacaktan mahsup edilir | Sözleşme m.11.5, m.11.6 |
| Konkordato | Borçlar genel olarak ödenemiyorsa | Mühlet içinde 6183 sayılı Kanuna göre yapılanlar dahil hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur, ihtiyati haciz kararları uygulanmaz | İİK m.294 |
Fazla haciz, SGK alacağı bakımından sık rastlanan bir sorundur. Haciz ihbarnameleri çoğu zaman borçlunun üçüncü kişi nezdindeki “bütün hak ve alacakları” üzerine gönderilir; Kurum da bu ihbarname üzerine o ay ödenecek tutarın tamamını icra dairesine yönlendirebilir. Oysa borçlunun üçüncü kişideki alacak ve haklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar dahil bütün alacaklarına yetecek miktar haczolunur ve 7445 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır (İİK m.85/1). Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.16) ve icra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılır (İİK m.18).
Konkordato ise SGK alacağının korunması bakımından en güçlü araçtır. Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanuna göre yapılanlar dahil hiçbir takip yapılamaz, önceden başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; yalnızca birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294). Aynı madde, takasın iflas hükümlerine, yani İİK m.200 ve m.201’e tabi olduğunu ve bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilanı tarihinin esas alınacağını söyler. İİK m.200/1, müflisin borçlusunun iflas açıldıktan sonra müflisin alacaklısı olması hâlinde takas yapılamayacağını öngördüğünden, geçici mühletin ilanından sonra doğan Kurum alacaklarının mühletten önceki hastane alacaklarından mahsup edilmesine bu hüküm karşısında itiraz edilebileceği ileri sürülebilir. Konkordato mühletinin alacak devri ve takas bakımından sonuçları Konkordatoda Faktoring ve Alacağın Temliki rehberinde anlatılmıştır.
Alacaklı İçin Strateji: SGK Alacağından Nasıl Tahsilat Yapılır?
Sağlık kuruluşundan alacaklı olan banka, tedarikçi veya hizmet sağlayıcının ilk sorusu, alacağını hangi yolla güvenceye alacağıdır. SGK alacağı temlik edilemediğinden ve rehnedilemediğinden, güvence sözleşmeyle değil, icra hukukunun araçlarıyla kurulur.
- Erken ihtiyati haciz. Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun üçüncü kişideki alacaklarını ihtiyaten haczettirebilir (İİK m.257). Karar, haciz ihbarnamesi usulüyle Kuruma bildirilir (İİK m.261). Diğer alacaklılardan önce konulan haciz, sırada öne geçmenin başlıca yoludur; ancak iştirak koşullarını taşıyan alacaklılar aynı dereceye girebilir (İİK m.100). İhtiyati haczin koşulları ve borçlunun itirazı Şirkete İhtiyati Haciz Geldi rehberinde anlatılmıştır.
- Doğru zamanlama. Kurum ödemelerini her ayın 15. günü yaptığından, ihbarnamenin bu tarihten önce tebliğ edilmesi o ayın ödemesini yakalar.
- Kapsamlı ihbarname. Mevcut alacaklar, avanslar, inceleme sonrası bakiyeler, kesinti itirazı sonucu iade edilecek tutarlar ve doğacak fatura alacakları ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Kurumdan bilgi istemek. Mahsup edilen her alacağın türü, tutarı, tahakkuk ve bildirim tarihi, ödeme durdurma kararı olup olmadığı ve önceki hacizler istenmelidir.
- Banka hesabını da takip etmek. Kurum ödemesi hastanenin hesabına geçtikten sonra o hesaptaki para da haczedilebilir; ancak hesabın bulunduğu bankanın kredi sözleşmesine dayanan takas ve rehin iddiasıyla karşılaşılabilir.
- Temlik yerine geçerli teminat. Yeni bir kredi veya tedarik ilişkisinde SGK alacağının temliki yerine ipotek, ticari işletme rehni, kefalet veya kambiyo senedi gibi kanunen geçerli teminatlar tercih edilmelidir.
Teminat seçenekleri ve SGK alacağı
| Teminat | Geçerliliği | Not |
|---|---|---|
| SGK alacağının temliki | Geçersiz | 5510 m.93/1; sözleşme m.15.5 |
| SGK alacağı üzerinde rehin | Kurulamaz | TMK m.954 |
| Kurum ödemesinin geldiği banka hesabı üzerinde rehin ve takas | Savunulabilir | Para hesaba geçtikten sonraki mevduat alacağı için; diğer hacizlerle öncelik ayrıca değerlendirilir |
| Taşınmaz ipoteği veya ticari işletme rehni | Geçerli | Şekil koşullarına uyulmalıdır |
| Kefalet | Geçerli | Kefaletin şekil koşullarına uyulmalıdır |
| Çek veya bono | Geçerli | Kambiyo senetlerine özgü takip yolu kullanılabilir |
| İhtiyati haciz | Mahkeme kararıyla | Haciz ihbarnamesi usulüyle Kuruma bildirilir |
Faktoring şirketleri bakımından ayrıca dikkat edilmesi gereken nokta, konkordato riskidir. Konkordato mühletinin verilmesinden önce müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa devir hükümsüzdür (İİK m.294). SGK alacağı bakımından bu hükme gerek kalmadan temlik zaten yasaktır; ancak sağlık kuruluşunun SGK dışındaki kamu idarelerinden veya özel sigorta şirketlerinden doğan alacaklarının temlikinde bu hüküm belirleyici olur. Kamu idaresinin ödemediği hakedişlerin tahsili İdare Hakedişi Ödemiyor rehberinde anlatılmıştır.
SGK’ya Haciz İhbarnamesi Gönderilmesi Talebi Örneği (İİK m.89/1)
Bu örnek, kesinleşmiş bir ilamsız takipte alacaklı vekilinin, borçlu özel hastanenin SGK nezdindeki fatura alacaklarının haczi için icra dairesine vereceği talep için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur.
[İL] [SAYI]. İCRA DAİRESİ’NE
DOSYA NO: [Yıl]/[sayı] E.
ALACAKLI: [unvan] — [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
BORÇLU: [unvan] (Özel [ad] Hastanesi) — [adres]
ÜÇÜNCÜ KİŞİ: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — merkez adresi ile borçlu sağlık kuruluşuyla sözleşme ilişkisini yürüten [birim] adresi
KONU: Borçlunun Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki doğmuş ve doğacak fatura alacaklarının haczi için İİK m.89/1 uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. İİK m.78: Takip kesinleşmiştir
1. Müvekkil tarafından borçlu aleyhine [tarih] tarihinde başlatılan takipte ödeme emri [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş, süresinde itiraz edilmediğinden takip kesinleşmiştir. Dosya alacağı işlemiş faiz ve masraflar dahil [tutar] TL’dir.
2. Borçlu, Sosyal Güvenlik Kurumu ile sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzalamış özel bir sağlık kuruluşudur. Kurum sigortalılarına sunduğu hizmetler karşılığında her fatura döneminde Kurum nezdinde alacak doğmaktadır (Ek-2).
B. 5510 sayılı Kanun m.93/1 ve İİK m.82/1: Alacak haczedilebilir niteliktedir
3. 5510 sayılı Kanunun 93. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacaklarının yalnızca devir ve temlikini yasaklamaktadır. Aynı fıkradaki haciz yasağı gelir, aylık ve ödeneklerle sınırlıdır. İİK m.82/1 de ancak özel kanunda haczi caiz olmadığı açıkça gösterilen malları haczedilmez saymaktadır.
4. Bu nedenle borçlunun Kurumdaki fatura alacakları haczedilebilir. Kurumun, bu alacağın başka bir kişiye temlik edildiği gerekçesiyle icra dairesine ödeme yapmaktan kaçınması da mümkün değildir; çünkü böyle bir temlik kanunen yasaktır ve Kuruma karşı hüküm doğurmaz.
C. İİK m.89/1 ve son fıkrası: İhbarnamenin kapsamı ve tebliğ yeri
5. Haciz ihbarnamesinin, borçlunun Kurum nezdindeki tahakkuk etmiş ve ödeme günü gelmiş fatura alacaklarını, inceleme sürecindeki fatura dönemleri için ödenecek avansları ve inceleme sonrası bakiyeleri, kesintilere yapılan itirazlar sonucunda iade edilecek tutarları ve ihbarnamenin tebliğinden sonra sözleşme ilişkisinden doğacak fatura alacaklarını kapsayacak şekilde düzenlenmesini talep ederiz.
6. İhbarnamenin, tüm birimlerini kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlü olan Kurum merkezine ve borçluyla sözleşme ilişkisini yürüten birime ayrı ayrı tebliğ edilmesini talep ederiz.
D. Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24 ve 5510 sayılı Kanun m.88: Kurumdan istenecek bilgiler
7. Kurum, ödeyeceği fatura tutarından kendi alacaklarını mahsup ederek kalanı ödemektedir. Kurum beyanının denetlenebilmesi için ihbarnamede; mahsup edilen her alacağın türünün, tutarının, tahakkuk ve bildirim tarihinin, ödemelerin durdurulmuş olup olmadığının, borçlu hakkında daha önce konulmuş haciz bulunup bulunmadığının ve bunların sırasının, bir sonraki ödeme gününde ödenecek tutarın bildirilmesinin istenmesini talep ederiz.
E. TBK m.188/2 (kıyasen): Hacizden sonra doğan Kurum alacakları
8. Haciz ihbarnamesinin Kuruma tebliğinden sonra doğan ve haczedilen alacaktan sonra muaccel olan Kurum alacaklarının, müvekkilin haczettiği alacaklardan mahsup edilmesi müvekkile karşı ileri sürülemez. Alacağın devrinde borçlunun takas imkânını sınırlayan TBK m.188/2’deki ölçü, haciz bakımından da kıyasen uygulanmalıdır. Bu husus ihbarnamede Kuruma ayrıca bildirilmelidir.
F. İİK m.89/2 ve m.89/3: Süresinde beyanda bulunulmaması hâli
9. Kurumun yedi günlük süre içinde beyanda bulunmaması hâlinde, İİK m.89/2 ve m.89/3 uyarınca ikinci ve üçüncü haciz ihbarnamelerinin gönderilmesini şimdiden talep ederiz.
G. İİK m.100: Kurumdan gelecek paranın dosyaya aktarılması
10. Kurumdan icra dairesine yatırılacak paranın, hacze iştirak koşullarını taşıyan alacaklıların hakları saklı kalmak kaydıyla dosyamıza aktarılmasını ve dosya alacağı tamamen ödeninceye kadar her ödeme döneminde bu işlemin tekrarlanmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM
11. Açıklanan nedenlerle; borçlunun Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki doğmuş ve doğacak fatura alacaklarının dosya alacağı ve fer’ileri kadarına İİK m.89/1 uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmesine, ihbarnamenin Kurum merkezine ve ilgili birime ayrı ayrı tebliğine, Kurumdan 7. paragrafta sayılan bilgilerin istenmesine, süresinde beyanda bulunulmaması hâlinde ikinci ve üçüncü ihbarnamelerin gönderilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Alacaklı Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Ödeme emri tebliğ belgesi ve kesinleşme bilgisi 2. Borçlunun Kurumla sözleşmeli olduğuna ilişkin belge 3. Vekâletname
Fazla Haciz Nedeniyle İcra Mahkemesine Şikâyet Dilekçesi Örneği (İİK m.16 ve m.85)
Bu örnek, takip tutarını aşacak şekilde SGK alacağının tamamına haciz ihbarnamesi gönderilen bir özel hastane için hazırlanmıştır. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır.
[İL] NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ’NE
ŞİKÂYET EDEN (BORÇLU): [unvan] (Özel [ad] Hastanesi) — [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
KARŞI TARAF (ALACAKLI): [unvan] — [adres]
ŞİKÂYET OLUNAN İŞLEM: [İl] [sayı]. İcra Dairesi’nin [yıl]/[sayı] E. sayılı dosyasında [tarih] tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen ve müvekkilin Kurum nezdindeki bütün alacaklarını takip tutarıyla sınırlamaksızın haczeden haciz ihbarnamesi
ÖĞRENME TARİHİ: [Tarih]
KONU: Haczin dosya alacağı, faiz ve masraflar toplamıyla sınırlandırılması ve bu tutarı aşan kısım yönünden kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. İİK m.16: Şikâyet süresindedir
1. Müvekkil, şikâyet olunan işlemi Kurumun [tarih] tarihli yazısıyla [tarih] tarihinde öğrenmiştir (Ek-1). Şikâyetimiz yedi günlük süre içindedir.
B. İİK m.85/1: Haciz alacağa yetecek miktarla sınırlıdır
2. İİK m.85/1 uyarınca borçlunun üçüncü kişideki alacak ve haklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar dahil bütün alacaklarına yetecek miktar haczolunur. 7445 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
3. Dosya alacağı faiz ve masraflar dahil [tutar] TL iken, ihbarname müvekkilin Kurumdaki bütün alacaklarını tutar sınırı olmaksızın kapsamaktadır. Kurum da [dönem] dönemine ait [tutar] TL’nin tamamını icra dairesine aktaracağını bildirmiştir (Ek-2). Haciz bu hâliyle dosya alacağının [kat] katına ulaşmaktadır.
C. 5510 sayılı Kanun m.93/1 ve Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24: Kurum alacağı işletmenin düzenli tek gelir kaynağıdır
4. Müvekkil, Kurum sigortalılarına hizmet veren [yatak sayısı] yataklı bir sağlık kuruluşudur. Kurumun her ayın 15. günü yaptığı ödeme, [sayı] personelin ücretinin, sigorta primlerinin ve ilaç ile tıbbi malzeme tedarikçilerinin ödenmesinin düzenli tek kaynağıdır (Ek-4). Kanun bu alacağın temlikini yasakladığından müvekkilin bu alacağı teminat göstererek finansman sağlama imkânı da yoktur.
5. Takip tutarını aşan haciz, müvekkilin ücret ve prim ödemelerini aksatmasına, doğacak prim borcunun Kurumca sonraki fatura ödemelerinden mahsup edilmesine ve sonuçta işletmenin faaliyetini sürdürememesine yol açacaktır. Bu sonuç, takip alacaklısının tahsil imkânını da zayıflatır.
D. İİK m.100: Sınırlandırma diğer alacaklıların haklarını etkilemez
6. Haczin takip tutarıyla sınırlandırılması, hacze iştirak koşullarını taşıyan alacaklıların haklarını ortadan kaldırmaz. İştirak hâlinde icra dairesi, başvuru üzerine aynı derecedeki alacaklıların bütün alacaklarına yetecek oranda ilave haciz yapar. Bu nedenle fazla haczin sürdürülmesinde korunmaya değer bir yarar yoktur.
E. İİK m.17: İşlemin düzeltilmesi
7. Şikâyetin kabulü hâlinde şikâyet olunan işlem bozulur veya düzeltilir. Haczin dosya alacağı, faiz ve masraflar toplamıyla sınırlandırılması, bu tutar Kurumdan tahsil edildiğinde haczin son bulacağının Kuruma bildirilmesi ve aşan kısım yönünden haczin kaldırılması işlemi düzeltecektir.
F. İİK m.18: İvedi inceleme
8. İcra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerdendir. Kurumun bir sonraki ödeme günü [tarih] olduğundan, şikâyetin bu tarihten önce incelenmesini talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM
9. Açıklanan nedenlerle; şikâyetimizin kabulüne, [yıl]/[sayı] E. sayılı dosyada Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen haciz ihbarnamesinin dosya alacağı, işlemiş faiz ve masraflar toplamı olan [tutar] TL ile sınırlandırılmasına, bu tutarı aşan kısım yönünden haczin kaldırılmasına ve kararın Kuruma bildirilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Şikâyet Eden Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Kurumun haciz yazısı ve tebliğ belgesi 2. Kurumun ödeme ve aktarım bildirimi 3. Dosya hesap özeti 4. Personel, prim ve tedarikçi ödeme tabloları 5. Vekâletname
Sık Yapılan Hatalar
- SGK alacağının temlikine güvenerek kredi veya mal vermek. Temlik kanunen yasaktır; alacaklı teminatsız kalır.
- Kredi sözleşmesindeki genel rehin kaydını yeterli saymak. Devredilemeyen alacak rehnedilemez.
- Ödeme gününü kaçırmak. Ayın 15’inden sonra tebliğ edilen ihbarname o ayın ödemesini yakalamayabilir.
- Kurum mahsubunu hesaba katmamak. Brüt fatura tutarı, haciz alacaklısının alacağı tutar değildir.
- Kurumun “ödenecek tutar yok” cevabını kesin sanmak. İnceleme veya durdurma bittiğinde serbest kalacak tutar takip edilmelidir.
- Yedi günü iş günü saymak. İtiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür.
- Menfi tespit davasını yanlış kişiye açmak. İİK m.89 davası takip alacaklısına karşı açılır.
- Fazla hacze karşı süresinde şikâyet etmemek. Öğrenmeden itibaren yedi gün geçerse şikâyet hakkı tehlikeye girer.
- SGK’nın haciz bildirisine asliye hukukta dava açmak. Kurumun 6183 uyuşmazlıklarında iş mahkemesi görevli ve yetkilidir.
- Konkordato seçeneğini geç değerlendirmek. Mühletin koruması ancak mühlet kararıyla başlar; geç kalınan her ödeme günü, Kurumdan gelen paranın hacizli alacaklılara aktarılması demektir.
Büromuzun Bu Dosyalarda Yaptığı İş
SGK alacağına ilişkin dosyalarda iki tarafta da çalışıyoruz. Alacaklılar için ihtiyati haciz kararını alıyor, Kuruma gönderilecek haciz ihbarnamesini kapsamı ve zamanlamasıyla hazırlıyor, Kurumun cevabını, mahsup hesabını ve önceki hacizleri inceleyerek tahsilatı dönem dönem takip ediyoruz. Sağlık kuruluşları için fazla haciz ve usulsüz işlem şikâyetlerini, menfi tespit ve istirdat davalarını, Kurumun mahsup ve yersiz ödeme işlemlerine karşı davaları ve gerektiğinde konkordato başvurusunu yürütüyoruz. Hastaneye gelen haciz ihbarnamelerine yedi gün içinde verilecek cevapları da hazırlıyoruz.
Büromuz Ankara’dadır. Takip dosyasını, haciz ihbarnamesini veya Kurumun cevap yazısını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Ceza Koşulu, İtiraz, MEDULA, Fesih ve Dava Yolu
- SGK Fatura Kesintisine İtiraz ve Kesinti İadesi Davası: 5 İş Günü, Örnekleme, Komisyon ve Dava
- SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi: Geriye Dönük 10 ve 5 Yıl Sınırı, Kanuni Faiz, Mahsup ve Taksit
- SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi: Yüzde 80 Sınırı, Altı Ay ve Teminat Mektubu
- SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı: İlk 10 İş Günü, Fesih İtirazı ve İhtiyati Tedbir
- SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı: Müfettiş Raporuyla Uyarısız Fesih ve İptal Davası
- SGK Ceza Koşulunun İndirilmesi Davası: Tacir Olan Sağlık Kuruluşu ve İktisaden Mahv Ölçütü
- Hastane ve Tıp Merkezi Devrinde SGK İncelemesi: Pay Devri, İşletme Devri ve Müteselsil Sorumluluk
- Özel Hastane ve Tıp Merkezinde Faaliyet Durdurma ve Ruhsat İptali: Savunma ve İptal Davası
- Haciz İhbarnamesi (İİK m.89): Üç İhbarname, Yedi Günlük İtiraz, Menfi Tespit ve Yüzde Yirmi Tazminat
- Bana Haciz İhbarnamesi (89/1) Geldi: Üçüncü Kişi Nasıl İtiraz Eder?
- İİK 89/3: Üçüncü Haciz İhbarnamesi ve Menfi Tespit Davası
- İnşaat Firmasının Hakedişine Haciz: İdareye ve İşverene Gelen 89/1
- Hakediş Alacağının Temliki: TBK m.183-194, İdareye Bildirim ve SGK, Vergi Kesintileri
- Konkordatoda Faktoring ve Alacağın Temliki: Mühletten Sonra Doğan Alacağın Devri ve Takas
- Şirkete İhtiyati Haciz Geldi: Ne Yapmalı? Yedi Günlük İtiraz ve Teminatla Kaldırma
- Menfi Tespit Davası (İİK m.72): Borçtan Kurtulma Davası
- SGK Sözleşmesi Yenileme 2027: Aralık Başvurusu, Borç Eşiği, Taksit ve Teminat
- SUT’a Karşı Danıştay’da İptal Davası: 60 Gün, Sağlık Bakanlığı Görüşü ve Yürütmeyi Durdurma
Sıkça Sorulan Sorular
SGK’dan olan alacağımızı bankaya veya faktoring şirketine temlik edebilir miyiz?
Hayır. Sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları devir ve temlik edilemez (5510 sayılı Kanun m.93/1). 2026 sözleşmesi de sağlık kuruluşunun Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını hiçbir suretle devir ve temlik edemeyeceğini öngörür (m.15.5).
Yasağa rağmen temlik yapıldıysa ne olur?
Kanunun emredici hükmüne aykırı temlikin kesin hükümsüz olduğu ileri sürülebilir (TBK m.27, m.183). Temlik alan banka veya faktoring şirketi Kuruma karşı alacaklı sıfatı kazanamaz; asıl kredi veya ticari alacağı devam eder, ancak SGK alacağı üzerinde bir teminatı yoktur. Kurum da temlike dayanarak ödeme yapmamalıdır.
SGK alacağı rehnedilebilir mi?
Hayır. Yalnızca başkasına devredilebilen alacaklar rehnedilebilir (TMK m.954). Kanunen devredilemeyen SGK alacağı üzerinde alacak rehni kurulamaz; kredi sözleşmelerindeki genel rehin kayıtları bu alacağa işlemez.
Temlik edilemeyen SGK alacağı haczedilebilir mi?
Evet. 5510 sayılı Kanun m.93/1’deki haciz yasağı yalnızca sigortalıların ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri içindir. Sağlık hizmeti sunucusunun alacağı için kanunda haciz yasağı bulunmadığından alacak İİK m.89 haciz ihbarnamesiyle, amme alacakları için de 6183 sayılı Kanun m.79 haciz bildirisiyle haczedilebilir.
SGK haciz ihbarnamesine rağmen önce kendi alacağını keser mi?
Evet. Ödenecek fatura tutarından Kurum alacakları mahsup edilir ve kalan tutar ödenir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24/6). Kurum prim ve her türlü alacaklarını işverenlere olan borçlarından mahsup etmeye yetkilidir (5510 m.88); yersiz ödemeler ve ceza koşulu da kanuni faiziyle tahakkuk etmiş alacaktan mahsup edilir (sözleşme m.11.2-11.4). Haciz tebliğinden sonra doğan Kurum alacaklarıyla mahsubun haciz alacaklısına karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği ise tartışmalıdır.
SGK ödemeleri ne zaman yapar, haciz hangi tarihte para getirir?
Ödemeler her ayın 15. günü yapılır. Teslimden itibaren 60 gün içinde incelemesi tamamlanan faturaların kesinti dışı kısmı 60. güne kadar ödenir; incelemesi tamamlanamayan dönemin tahakkukunun tamamı 60. gün avans olarak ödenir ve üç ay içinde avans hesabı kapatılır (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.24). İhbarnamenin ödeme gününden önce tebliğ edilmesi o ayın ödemesini yakalar.
Ödemeler durdurulmuşsa veya sözleşme feshedilmişse haciz ne olur?
Müfettiş incelemesi sırasında ödemeler durdurulabilir (sözleşme m.11.7); fesih hâlinde de tüm dönemlerin inceleme ve itiraz işlemleri sonuçlanıncaya kadar avans dahil hiçbir ödeme yapılmaz (m.11.9). Bu sürede icra dairesine para gelmez; ancak haciz devam eder ve süreç sonunda serbest kalacak net tutara yönelir.
Vergi dairesi de SGK alacağına haciz koyduysa sıra nasıl belirlenir?
Amme alacağı için konulan haciz, mal paraya çevrilmeden önce konulmuşsa hacze iştirak eder ve bedel garameten paylaştırılır (6183 m.21). Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu idarelerinin ödemelerinde, icra dairelerinin ödeme emirleri üzerine yapılanlar dahil, amme borçlarının kesilerek tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu getirebilir (6183 m.22/A).
Hastanemize bir hekimin alacağı için haciz ihbarnamesi geldi, ne yapmalıyız?
Tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı beyanda bulunun; süre iş günüyle değil takvim günüyle işler. İhbarnameden sonra hekime yapılacak ödeme geçerli değildir. Üçüncü ihbarnameden sonra açılacak menfi tespit davası takip alacaklısına karşı açılmalıdır; Yargıtay, takip borçlularına açılan davanın husumetten reddini onamıştır (11. HD, 23.10.2024, E.2023/6098, K.2024/7523).
SGK alacağımızın tamamına haciz konuldu, maaş ödeyemiyoruz; ne yapabiliriz?
Haciz, alacaklının ana, faiz ve masraflar dahil alacağına yetecek miktarla sınırlıdır ve bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m.85/1). İşlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet ederek haczin takip tutarıyla sınırlandırılmasını isteyebilirsiniz (İİK m.16, m.17). Borçlar genel olarak ödenemiyorsa konkordato değerlendirilmelidir.
Konkordato SGK alacağı üzerindeki hacizleri durdurur mu?
Mühlet içinde 6183 sayılı Kanuna göre yapılanlar dahil hiçbir takip yapılamaz, önceden başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; yalnızca birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294). Takas ise İİK m.200 ve m.201’e tabidir ve geçici mühletin ilanı tarihi esas alınır.
SGK’nın gönderdiği haciz bildirisine karşı hangi mahkemede dava açılır?
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir (5510 m.88). Yargıtay da Kurumun haciz bildirisine karşı açılan menfi tespit davasında iş mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (kapatılan 17. HD, 08.04.2013, E.2013/1615, K.2013/5046). İtiraz süresi kaçırılmışsa dava tebliğden itibaren bir yıl içinde açılır (6183 m.79).
Kaynakça
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.88, m.90, m.93 ve m.101; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.21, m.22/A ve m.79; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.954 (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinler).
- Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001) ve 15.04.2017 ile 2021 yılı değişiklik yönetmelikleri.
- 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.7.1.1, m.11.2 ila m.11.9 ve m.15.5.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 23.10.2024, E.2023/6098, K.2024/7523; 27.02.2025, E.2024/2700, K.2025/1376.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.09.2021, E.2020/9367, K.2021/8606; 04.04.2023, E.2023/702, K.2023/951.
- Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, 11.02.2013, E.2013/1336, K.2013/1309; 08.04.2013, E.2013/1615, K.2013/5046; 18.04.2013, E.2013/1897, K.2013/5798.
- Yargıtay (kapatılan) 13. Hukuk Dairesi, 08.10.2007, E.2007/9648, K.2007/11783.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Kurumun mahsup ve ödeme uygulaması, sözleşmenin ve Fatura İnceleme Yönetmeliğinin işlem tarihindeki hâline göre belirlenir; sözleşme her yıl yenilendiğinden ilgili dönemin sözleşme metni ayrıca kontrol edilmelidir.
SGK hak edişinize haciz mi geldi, ya da bir hastaneden SGK alacağı üzerinden tahsilat mı yapacaksınız?
Haciz ihbarnamesinin kapsamı ve zamanlaması, Kurum mahsubunun kontrolü, fazla haciz şikâyeti ve hastaneye gelen ihbarnamelere yedi gün içinde cevap için hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Haciz ihbarnamesine itiraz ve fazla haciz şikâyeti için yedi gün; üçüncü ihbarnameden sonra menfi tespit davası için on beş gün; 6183 sayılı Kanuna göre gönderilen haciz bildirisine itiraz için yedi gün, süre kaçırıldıysa menfi tespit için bir yıl. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi · Sağlık Hukuku ve Malpraktis Rehberleri · TİTCK Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


