İkamet izni başvurusu reddedilen, uzatılmayan veya izni iptal edilen yabancı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Ancak uzatma reddinde on gün, iptalde ise doğrudan sınır dışı etme riski bulunduğundan dava dilekçesinin hızla ve tek seferde eksiksiz hazırlanması gerekir. Bu sayfada; dilekçenin kanuni unsurları, ekleri, yürütmenin durdurulması talebi, kısa dönem davalarındaki özel usul ve ret gerekçesine göre değiştirilecek paragraflarla birlikte indirilebilir bir dava dilekçesi örneği yer almaktadır.
Kısa cevap (19 Kasım 2026): İkamet izni reddi, uzatılmaması veya iptaline karşı dava, tebliği izleyen günden itibaren 60 gün içinde (2577 m.7), kural olarak kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (2577 m.32/1; 6458 m.101). Davalı, işlemi yapan valiliktir. Süre uzun görünse de beklemek risklidir: uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar ve ikamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-f, j). İkamet izni davası, sınır dışı davasındaki gibi kendiliğinden durdurucu etki doğurmaz; bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulması istenmelidir (2577 m.27/2). Kısa dönem izin davalarında dosya savunmayla tekemmül ettiği için bütün iddia ve deliller ilk dilekçede sunulmalıdır (6458 m.31/7). Dilekçe örneğini aşağıda ve PDF olarak bulabilirsiniz. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Ret kararı mı tebliğ edildi? Süreyi birlikte hesaplayalım
Uzatma reddinde on günlük çıkış süresi ve yürütmenin durdurulması talebi aynı anda planlanmalıdır. Hukukçular Evi Ankara, 0554 648 37 15.
Hangi Karara, Ne Kadar Sürede Dava Açılır?
Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır (6458 m.25/1). Tebligatta yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır (m.25/2). Bu kararlar idari işlemdir ve özel bir süre öngörülmediğinden dava süresi altmış gündür (2577 m.7/1). Süre, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar; tatil günleri süreye dahildir, son gün tatile rastlarsa süre izleyen iş gününün bitimine kadar uzar (m.7/2-a, m.8).
Dava açmadan önce işlemi yapan makama veya üst makama başvurulması zorunlu değildir. Bu yola gidilirse başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi geçen süre de hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar (2577 m.11). Değerlendirmemize göre ikamet izni dosyalarında bu yol, on günlük çıkış süresi ve iptalde sınır dışı riski nedeniyle çoğu zaman zaman kaybettirir; doğrudan yürütmenin durdurulması talepli dava açmak daha güvenlidir.
Karar türüne göre dava süresi ve ek risk
| Karar | Dava süresi | Ek risk | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İlk ikamet izni başvurusunun reddi | 60 gün | Türkiye’de en fazla on gün kalma imkânı veren belge verilir; süre sonunda vize veya ikamet ihlali hükümleri işler | 2577 m.7/1; Yönetmelik m.22/11; 6458 m.54/1-e, g |
| Uzatma başvurusunun reddi | 60 gün | On güne kadar kalma belgesi verilir; 10 gün içinde Türkiye’den çıkış yapılmazsa sınır dışı etme kararı alınır | Yönetmelik m.22/11; 6458 m.54/1-j |
| İkamet izninin iptali | 60 gün | İkamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır | 6458 m.54/1-f |
| Aile ikamet izninin reddi veya iptali | 60 gün | Aile bireylerinin her biri için ayrı işlem; çocuğun yüksek yararı | 6458 m.25/1, m.36 |
| Sınır dışı etme kararı | 7 gün | Dava açılınca yargılama sonuçlanana kadar sınır dışı edilmez | 6458 m.53/3 |
Tablodaki son satır ayrı bir dosyadır: ret veya iptalden sonra hakkında sınır dışı etme kararı tebliğ edilen yabancı, bu karara karşı yedi gün içinde ayrıca dava açmalıdır. Sınır dışı kararına karşı dilekçe için sınır dışı kararının iptali dava dilekçesi örneği, yabancılar davalarında hangi dosyanın hangi mahkemeye gideceği için görev ve yetki rehberimiz yazılarımıza bakılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme, Davalı İdare
Görevli mahkeme idare mahkemesidir. Özel bir yetki kuralı bulunmadığından yetkili mahkeme, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 m.32/1). Bir yerde birden fazla idare mahkemesi varsa 6458 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin davaların hangi mahkemede görüleceğini Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler (6458 m.101); dilekçe nöbetçi idare mahkemesine hitaben yazılır. Davalı, ret, uzatmama veya iptal kararını veren valiliktir; dilekçede “[ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)” şeklinde gösterilir.
Dilekçe ve ekleri idare mahkemesine veya ait olduğu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir idare mahkemesine, idare mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesine, yurt dışında ise Türk konsolosluklarına verilebilir (2577 m.4). Türkiye’den çıkmak zorunda kalan yabancı, davayı konsolosluk aracılığıyla veya konsoloslukta düzenleyeceği vekâletnameyle Türkiye’deki avukatı üzerinden takip edebilir; yurt dışından vekâlet verme için yurt dışından vekâletname yazımıza bakılabilir.
Dava Dilekçesinde Bulunması Zorunlu Unsurlar (İYUK m.3)
İdari davalar, mahkeme başkanlığına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır (2577 m.3/1). Kanun dilekçede bulunması gereken unsurları sayar; eksiklik dilekçenin reddine ve yenilenmesi için süre verilmesine yol açabileceğinden, ilk dilekçede hepsi eksiksiz yer almalıdır.
Dilekçenin unsurları ve ikamet dosyasındaki karşılığı
| Unsur | İkamet izni dosyasında ne yazılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Tarafların ve vekillerin ad, soyad veya unvanı ve adresleri | Davacının adı, uyruğu, yabancı kimlik numarası, pasaport numarası ve Türkiye’deki adresi; vekilin adı ve adresi; davalı valilik | 2577 m.3/2-a |
| Davanın konusu ve sebepleri, dayandığı deliller | Hangi işlemin iptalinin istendiği; ret gerekçesinin neden hukuka aykırı olduğu; ekli belgeler | 2577 m.3/2-b |
| Dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi | Tebliğ tarihi ve tebliğin şekli (elden, e-posta, posta) | 2577 m.3/2-c |
| İşlemin aslı veya örneği | Ret, uzatmama veya iptal kararı ile tebliğ belgesi | 2577 m.3/3 |
| Örnek sayısı | Dilekçe ve eklerin örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur | 2577 m.3/3 |
| Yürütmenin durdurulması talebi | Başlıkta ve sonuç bölümünde açıkça; gerekçesiyle | 2577 m.27/2 |
Kısa dönem ikamet izni davalarında bir usul farkı daha vardır. 2024’te eklenen 6458 sayılı Kanun m.31/7’ye göre bu davalarda savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Oysa genel kurala göre davacı, savunmaya karşı ikinci bir dilekçe verebilir (2577 m.16/2). Bu nedenle kısa dönem izin davasında savunmaya cevap verme imkânı bulunmayabileceği varsayılmalı; idarenin savunmada ileri sürebileceği hususlar da ilk dilekçede karşılanmalıdır. Aynı fıkraya göre davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa, dosyanın işlemden kaldırılmasından sonra yeni adresin bildirilmesi için süre iki ay olarak uygulanır; adres değişikliği mahkemeye derhâl bildirilmelidir. Duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir.
Yürütmenin Durdurulması: Neden ve Nasıl İstenir?
İkamet izni davası açılması işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Sınır dışı etme kararına karşı açılan davada Kanun yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceğini açıkça öngörür (6458 m.53/3); ikamet izni davaları için böyle bir hüküm yoktur. Bu nedenle uzatma reddi veya iptal kararına karşı dilekçede yürütmenin durdurulması mutlaka istenmelidir.
Yürütmenin durdurulması kuralları (2577 m.27)
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Şartlar | İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması; iki şart birlikte aranır | m.27/2 |
| Savunma alınmadan karar | Uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerde idarenin savunması alınmadan karar verilebilir | m.27/2 |
| Gerekçe | Kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve hangi zararların doğacağı belirtilir | m.27/2 |
| Teminat | Kural olarak teminat karşılığında verilir; durumun gereğine göre teminat aranmayabilir; adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz | m.27/6 |
| İtiraz | Karara karşı tebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus bölge idare mahkemesine; itiraz merci 7 günde karar verir ve karar kesindir | m.27/7 |
Dilekçede zarar somut olarak anlatılmalıdır: Türkiye’de geçen yıllar, aile bireyleri, okula giden çocuklar, iş veya öğrenim, sahip olunan konut ve on günlük çıkış süresi ya da iptalde sınır dışı riski. Açık hukuka aykırılık için de ret gerekçesinin neden yanlış olduğu belgeyle gösterilmelidir. Yalnızca “telafisi güç zarar doğacaktır” cümlesi çoğu zaman yeterli olmaz.
Ret Gerekçesine Göre Dilekçede Neyi İspat Etmelisiniz?
Ret gerekçesi, ispat konusu ve delil
| Ret gerekçesi | Dilekçede gösterilecek husus | Delil | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Şartların sağlanmaması | Hangi şartın eksik görüldüğü ve bu şartın mevcut olduğu | Tapu, kira, sigorta, gelir, adres kaydı | 6458 m.32/1, m.33/1-a |
| Belge eksikliği | Eksikliğin bildirilmediği, tamamlama imkânı verilmediği | Başvuru dökümü, e-posta ve sistem kayıtları, eksik belgenin kendisi | Yönetmelik m.22/1; 6458 m.21/3 |
| Amaç dışı kullanım | İdarenin somut tespitinin bulunmadığı; iznin amacına uygun kullanıldığı | Adres kaydı, faturalar, öğrenci belgesi, tanık | 6458 m.33/1-b |
| Yurt dışında 120 günü aşma | Gün hesabının yanlışlığı veya istisnai nedenler | Giriş-çıkış kaydı, sağlık raporu, eğitim ve görev belgeleri | 6458 m.33/2; Yönetmelik m.29/1-c |
| Aile izninde gelir yetersizliği | Gelirin asgari ücret ve fert başına üçte bir sınırının üzerinde olduğu | Bordro, banka dökümü, kira geliri, vergi kaydı | 6458 m.35/1-a |
| Giriş yasağı veya sınır dışı kararı | Kararın geçerli olmadığı veya kaldırıldığı | Tahdit kaydı sorgusu, mahkeme kararı | 6458 m.33/1-ç |
| Kamu düzeni veya güvenlik | Somut olgu gösterilmediği; işleme esas belgelerin istenmesi | Adli sicil, giriş-çıkış kaydı | 6458 m.32/1-b; 2577 m.20/1 |
Kamu düzeni veya kamu güvenliği gerekçesiyle verilen ret kararları için ayrıntılı bir dilekçe örneği ikamet izni reddine itiraz ve dava rehberimizde yer almaktadır; bu sayfadaki örnek, diğer ret gerekçeleri için hazırlanmıştır. Ret gerekçelerinin genel değerlendirmesi için ikamet izni başvurusu ve reddi, ev sahiplerine özgü ret sebepleri için ev alarak ikamet izni yazılarımıza bakılabilir.
İkamet İzni Uzatma Reddine Karşı Dava Dilekçesi Örneği
Kullanım notu: Aşağıdaki metin, kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izni uzatma başvurusu reddedilen yabancı için hazırlanmış genel bir örnektir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı; dosyada karşılığı olmayan paragraflar çıkarılmalıdır. Ret gerekçesi bir sonraki bölümdeki durumlardan birine uyuyorsa ilgili paragraf 3. maddeden sonra eklenmelidir. Dilekçenin indirilebilir sürümü: İkamet izni reddi dava dilekçesi örneği (PDF).
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI : [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], Pasaport No: [ … ], [Türkiye’deki adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad], [Baro ve sicil no], [adres] (tebligat adresi)
DAVALI : [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU : Davacının [kısa dönem / aile / öğrenci] ikamet izni uzatma başvurusunun reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin öncelikle savunma alınmaksızın ve teminatsız yürütmesinin durdurulması ve iptali talebidir.
TEBLİĞ TARİHİ : [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde ve yetkili mahkemede açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7/1, m.32/1; 6458 sayılı Kanun m.101)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşlemi tesis eden Valilik Mahkemenizin yargı çevresindedir. Dava, tebliği izleyen günden itibaren işleyen altmış günlük süre içinde açılmıştır.
2. Olaylar
Davacı [tarih] tarihinden beri Türkiye’de [kısa dönem / aile / öğrenci] ikamet izniyle yaşamaktadır. Son izninin bitiminden önce, [tarih] tarihinde, Kanun’un öngördüğü süre içinde uzatma başvurusunda bulunmuştur (6458 sayılı Kanun m.24/2). Başvuruya [tapu / kira sözleşmesi, sağlık sigortası, gelir belgeleri, adres kaydı, okul kaydı] eklenmiştir. Davalı idare başvuruyu “[ret gerekçesi aynen yazılır]” gerekçesiyle reddetmiştir.
3. İşlem somut bir gerekçeye dayanmamaktadır (6458 sayılı Kanun m.25/2, m.33/1; Anayasa m.125)
Kanun’un 33. maddesi uzatmanın reddi için belirli sebepler sayar: Kanun’da aranan şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması ya da hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması. Dava konusu işlemde bu sebeplerden hangisine dayanıldığı, hangi şartın hangi belgeye göre karşılanmadığı gösterilmemiştir. Kanun maddesinin yalnızca tekrar edilmesi, işlemin sebep unsurunu oluşturmaz. Dava açıldıktan sonra savunmada ileri sürülecek yeni bir gerekçe, işlem tarihinde var olmayan bir sebebi işleme eklemez.
4. Uzatmanın bütün şartları mevcuttur (6458 sayılı Kanun m.32/1)
Davacı, izninin dayandığı [taşınmaz sahipliği / aile birliği / öğrenim] gerekçesini korumaktadır ve buna ilişkin belgeler dosyadadır. Davacı 7. madde kapsamına girmemektedir; genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun bir konutta oturmakta, adresi adres kayıt sisteminde kayıtlıdır. Talep edilen süreyi kapsayan sağlık sigortası yaptırılmıştır. Davalı idare, bu şartlardan hangisinin karşılanmadığını göstermemiştir.
5. Eksik belge bildirilmeden karar verilmiştir (Uygulama Yönetmeliği m.22/1; 6458 sayılı Kanun m.21/3)
Yönetmeliğe göre başvuru sırasında eksik ya da ihtiyaç duyulacak tamamlayıcı bilgi ve belgeler yabancıya bildirilir; bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde tamamlanmaması hâlinde başvuru işlemden kaldırılır. Kanun da eksik bilgi ve belgelerin ilgiliye bildirileceğini öngörmektedir. Davacıya herhangi bir eksiklik bildirilmemiş, tamamlama imkânı tanınmadan başvuru reddedilmiştir. [Eksik görülen belge varsa, bu dilekçe ekinde sunulmuştur.]
6. Davacının kişisel ve ailevi durumu değerlendirilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/1; Anayasa m.20, m.41; AİHS m.8)
Kanun, Türkiye içinden yapılan ikamet izni taleplerinin reddinde ve uzatılmamasında yabancının Türkiye’deki aile bağlarının, ikamet süresinin, menşe ülkedeki durumunun ve çocuğun yüksek yararının göz önünde bulundurulmasını emreder. Davacı [ … ] yıldır Türkiye’de yaşamakta; eşi ve [ … ] çocuğu da Türkiye’dedir, çocukları [okul adı]nda öğrenim görmektedir. İşlemde bu hususlara ilişkin hiçbir değerlendirme yoktur. Aile hayatına bu ölçüde müdahale eden bir işlemin ölçülü ve gerekçeli olması gerekir (Anayasa m.13).
7. Yürütmenin savunma alınmaksızın ve teminatsız durdurulması gerekir (2577 sayılı Kanun m.27/2, m.27/6; 6458 sayılı Kanun m.54/1-j)
Kanun’a göre ikamet izni uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır. İkamet izni davası açılması, sınır dışı etme kararına karşı açılan davadaki gibi kendiliğinden durdurucu etki doğurmamaktadır. İşlemin uygulanması hâlinde davacı, yıllardır yaşadığı ülkeden, ailesinden ve [işinden / okulundan] ayrılmak zorunda kalacak, hakkında sınır dışı etme ve giriş yasağı süreci başlayabilecektir. Bu zarar telafisi güç ve imkânsızdır. Yukarıda açıklanan nedenlerle işlem açıkça hukuka aykırıdır. Uygulanmakla etkisi tükenecek bu işlem bakımından yürütmenin savunma alınmaksızın durdurulmasını, durumun gereği olarak teminat aranmamasını talep ediyoruz.
8. Dosyanın tekemmülü hakkında (6458 sayılı Kanun m.31/7)
Kısa dönem ikamet izni davalarında dosya savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle tekemmül etmiş sayıldığından, davacının bütün iddia ve delilleri bu dilekçede sunulmuştur. Başvuru dosyasının ve işleme esas alınan bütün belgelerin davalı idareden istenmesini talep ediyoruz (2577 sayılı Kanun m.20/1).
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m.13, 20, 36, 41, 125; AİHS m.8; 6458 sayılı Kanun m.19, 21, 24, 25, 31, 32, 33, 54, 101; 2577 sayılı Kanun m.2, 3, 7, 20, 27, 32 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER : Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi, başvuru dosyası (davalı idareden istenmesi), pasaport ve önceki ikamet izinleri, [tapu / kira sözleşmesi], sağlık sigortası poliçesi, gelir belgeleri, adres kayıt belgesi, nüfus ve okul kayıtları, giriş-çıkış kaydı, tanık, bilirkişi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re’sen gözetilecek nedenlerle; (1) dava konusu [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin öncelikle savunma alınmaksızın ve teminatsız yürütmesinin durdurulmasına, (2) işlemin iptaline, (3) yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. [tarih]
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)
EKLER
1. Vekâletname
2. Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi
3. Uzatma başvurusunun alındı belgesi
4. Pasaport ve ikamet izni örnekleri
5. [Tapu / kira sözleşmesi], sağlık sigortası, gelir belgeleri
6. Adres kayıt belgesi, nüfus ve okul kayıtları
7. Harç ve gider avansı makbuzu
Ret Gerekçesine Göre Eklenecek Paragraflar
İşlemde dayanılan gerekçe aşağıdakilerden birine uyuyorsa, ilgili paragraf dilekçenin “Açıklamalar” bölümüne ayrı bir madde olarak eklenmelidir. Paragraflar birbirini dışlamaz; birden fazla gerekçeye dayanan işlemlerde hepsi kullanılabilir. Yurt dışında kalış nedeniyle iptalde dava tek yol değildir: Yönetmeliğe göre bu gerekçeyle izni iptal edilen yabancıdan yeniden başvuruda yeni gerekçe istenmez ve Türkiye’de bulunanlar iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde yeniden başvurabilir (Yönetmelik m.21/11, m.21/12). Gün hesabına itiraz yoksa bu yol davadan hızlıdır.
A. Yurt dışında kalış (120 gün) gerekçesiyle iptal veya uzatmama
B. İznin amaç dışı kullanıldığı gerekçesi
C. Belge eksikliği gerekçesi
Ç. Aile ikamet izninin reddi (gelir şartı)
D. İkamet izninin iptali (sınır dışı riski)
Dilekçe Ekleri Kontrol Listesi
Dava dilekçesine eklenecek belgeler
| Belge | Neden gerekli? |
|---|---|
| Vekâletname | Dava avukat aracılığıyla açılıyorsa |
| Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi | İşlemin aslı veya örneği eklenir; tebliğ tarihi süreyi gösterir (2577 m.3/3) |
| Başvuru veya uzatma başvurusu alındı belgesi | Başvurunun süresinde yapıldığını gösterir (6458 m.24/2) |
| Pasaport ve önceki ikamet izinleri | Türkiye’deki ikamet süresi ve kimlik |
| İzin gerekçesine ait belgeler | Tapu, kira sözleşmesi, öğrenci belgesi, evlilik ve doğum kayıtları |
| Sağlık sigortası ve gelir belgeleri | Şartların mevcut olduğunu gösterir |
| Adres kayıt belgesi | Adres şartı ve tebligat |
| Giriş-çıkış kaydı | Yurt dışında kalış gerekçeli işlemlerde zorunlu delil |
| Okul ve aile belgeleri | Aile bağları ve çocuğun yüksek yararı (6458 m.25/1) |
| Yabancı dildeki belgelerin tercümesi | Yabancı ülkede düzenlenen belgelerde apostil veya konsolosluk onayı ve tercüme |
| Harç ve gider avansı makbuzu | Dava açılırken yatırılır; adli yardım istenebilir |
Yabancı ülkede düzenlenmiş belgelerin onay zinciri için apostil ve yabancı belgelerin tasdiki, sağlık sigortası yükümlülüğü için yabancılarda sağlık sigortası, adres kaydı için yabancı kimlik numarası ve adres kaydı yazılarımıza bakılabilir.
Dava Açıldıktan Sonra: Savunma, Karar ve Kanun Yolları
Dava sonrası takvim
| Aşama | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Dilekçenin davalıya tebliği ve savunma | Taraflar tebliğden itibaren 30 gün içinde cevap verebilir | 2577 m.16/1, 16/3 |
| Dosyanın tekemmülü (kısa dönem izin) | Savunmanın verilmesi veya süresinin geçmesiyle | 6458 m.31/7 |
| Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | Tebliği izleyen günden itibaren 7 gün, bölge idare mahkemesine | 2577 m.27/7 |
| İstinaf | Karar tebliğinden itibaren 30 gün, bölge idare mahkemesine | 2577 m.45/1 |
| Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru | Olağan yolların tüketilmesinden itibaren 30 gün; yalnız Türk vatandaşlarına tanınan haklar için yabancı başvuramaz | 6216 m.45, 46/3, 47/5 |
İptal kararı verilirse idare kararın gereğini yerine getirmek zorundadır; ancak iptal kararı yabancıya kendiliğinden ikamet izni vermez, idarenin yeniden işlem yapması gerekir. Dava sürerken yeni bir ikamet izni başvurusu yapılması da mümkündür; değerlendirmemize göre bu yol, ret gerekçesi kolayca giderilebilecek bir eksikliğe dayanıyorsa dava ile birlikte düşünülmelidir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru için Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yazımıza bakılabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Altmış günlük süreyi esas alıp uzatma reddinden sonraki on günlük çıkış süresini gözden kaçırmak.
- Dilekçede yürütmenin durdurulmasını istememek veya gerekçesiz istemek.
- Kısa dönem izin davasında ikinci dilekçe verilebileceğini varsayıp delilleri sonraya bırakmak.
- Davalıyı yanlış göstermek; işlemi yapan valilik yerine başka bir kurumu hasım göstermek.
- Ret gerekçesini dilekçeye aynen yazmamak ve hangi şartın neden mevcut olduğunu göstermemek.
- Aile bireylerinin her biri için ayrı işlem bulunduğunu unutmak.
- Yurt dışı kalış gerekçesinde giriş-çıkış kaydını eklememek.
- Adres değişikliğini mahkemeye bildirmemek; kısa dönem davalarında bu sürenin iki ay olduğunu bilmemek.
- Sınır dışı kararı tebliğ edildiğinde, onun için ayrıca yedi gün içinde dava açmamak.
Sıkça Sorulan Sorular
İkamet izni reddine karşı kaç gün içinde dava açılır?
Tebliği izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (2577 m.7). Uzatma reddinde on günlük çıkış süresi ve iptalde sınır dışı riski bulunduğundan dava beklenmeden açılmalıdır.
Uzatma başvurum reddedildi, Türkiye’de ne kadar kalabilirim?
Kanun’a göre ikamet izni uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-j). Bu nedenle dava açılırken yürütmenin durdurulması istenmelidir.
İkamet izni davası açınca sınır dışı edilmem mi?
İkamet izni davası kendiliğinden durdurucu etki doğurmaz. Sınır dışı etme kararına karşı açılan davada yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmeme kuralı vardır (6458 m.53/3); ikamet izni davası için ise yürütmenin durdurulması kararı gerekir.
Dava hangi mahkemede ve kime karşı açılır?
Kural olarak kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde, ilgili valiliğe (İl Göç İdaresi Müdürlüğü) karşı açılır (2577 m.32/1; 6458 m.101).
Dava dilekçesinde neler bulunmalı?
Tarafların ve vekilin ad ve adresleri, davanın konusu ve sebepleri, deliller, işlemin tebliğ tarihi ve işlemin örneği bulunmalıdır (2577 m.3). Yürütmenin durdurulması talebi başlıkta ve sonuçta açıkça yazılmalıdır.
Kısa dönem ikamet izni davasında ikinci dilekçe verilebilir mi?
6458 m.31/7’ye göre bu davalarda dosya savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle tekemmül eder. Bu nedenle bütün iddia ve deliller ilk dilekçede sunulmalıdır.
Yürütmenin durdurulması için ne gerekir?
İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte aranır. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan karar verilebilir (2577 m.27/2).
Yürütmenin durdurulması talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Karara karşı tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (2577 m.27/7).
Dava açmadan önce valiliğe itiraz etmeli miyim?
Zorunlu değildir. Üst makama veya işlemi yapan makama başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 m.11). On günlük çıkış süresi nedeniyle doğrudan yürütmenin durdurulması talepli dava açmak çoğu zaman daha güvenlidir.
Yurt dışında 120 gün kaldım diye iznim iptal edildi; ne yapabilirim?
Giriş-çıkış kaydıyla gün hesabı kontrol edilmeli; zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedeniyle yurt dışında geçen süreler hesap dışındadır (Yönetmelik m.29/1-c). Hesap hatası veya istisna varsa iptal davasında belgeleriyle ileri sürülmelidir. Kalış amacı sürüyorsa, iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde yeni gerekçe sunmadan yeniden başvurmak da mümkündür; bu durumda harçlar bir kat fazlasıyla alınır (Yönetmelik m.21/11, m.21/12).
Ailemin ikamet izinleri de reddedildi; tek dava yeterli mi?
İkamet izinleri her yabancı için ayrı düzenlenir (6458 m.23/1). Her aile bireyi hakkındaki işlem ayrıdır; davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve maddi olay ile hukuki sebeplerin aynı olması hâlinde müşterek dilekçe ile dava açılabilir (2577 m.5/2).
Mahkeme kararına karşı kanun yolu var mı?
İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (2577 m.45/1).
Türkiye’den çıkmak zorunda kalırsam dava ne olur?
Dava devam eder. Dilekçe yurt dışında Türk konsolosluklarına verilebilir (2577 m.4); dava konsoloslukta düzenlenen vekâletnameyle Türkiye’deki avukat aracılığıyla takip edilebilir.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Ret, uzatmama veya iptal kararının tebliğ tarihine göre dava ve çıkış sürelerini hesaplar; ret gerekçesine göre delilleri toplar ve yürütmenin durdurulması talepli dava dilekçesini aynı gün içinde hazırlarız. Aile bireylerinin işlemlerini birlikte değerlendirir, gerekirse sınır dışı etme kararına karşı ayrıca dava açar ve idari gözetim hâlinde sulh ceza hâkimliğine başvururuz. Türkiye dışına çıkmak zorunda kalan müvekkillerimizin davalarını konsoloslukta verilen vekâletnameyle Türkiye’den takip ederiz.
Dava dilekçenizi süresinde birlikte hazırlayalım
Ret, uzatmama veya iptal kararınızı ve tebliğ belgesini gönderin; süreyi ve yürütmenin durdurulması talebini birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Yabancılar Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)İkamet izni, sınır dışı, çalışma izni ve vatandaşlık rehberlerinin tamamı
- İkamet İzni Reddine İtiraz ve Dava (Kamu Düzeni Dilekçesi Dahil)
- İkamet İzni Başvurusu ve Reddi
- İkamet İzni Uzatma ve Yenileme
- İkamet İzninin İptali
- Sınır Dışı Kararının İptali Dava Dilekçesi Örneği
- Çalışma İzni Reddine İtiraz ve Dava Dilekçesi Örneği
- Yabancılar Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Kısa Dönem İkamet İzni
Bu içerik Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku alanındadır.
Yabancılar Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Kapsam notu: Bu yazı 19 Kasım 2026 itibarıyla 6458 sayılı Kanun’un 21, 23, 24, 25, 31, 32, 33, 35, 36, 53, 54 ve 101. maddelerine (7533 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dahil), Uygulama Yönetmeliği’nin 21, 22 ve 29. maddelerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 3, 4, 5, 7, 8, 11, 16, 20, 27, 32 ve 45. maddelerine ve 6216 sayılı Kanun’un 45-47. maddelerine dayanır. Dilekçe örneği genel nitelikte olup her dosyanın kendi olgularına göre uyarlanmalıdır. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.


