Özel hastane, tıp merkezi ve diyaliz merkezinin SGK faturasındaki kesintiye itiraz, Kurum sisteminde “incelendi” ibaresinin belirdiği veya kesintinin tebliğ edildiği tarihi izleyen 5 iş günü, üçüncü basamak kuruluşlarda 10 iş günü içinde, gerekçesiyle birlikte yapılır; süresinde itiraz edilmeyen kesinti kabul edilmiş sayılır ve aynı fatura dönemi için ikinci kez itiraz edilemez (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8, m.24/4). Faturaların yüzde 5 ila 10’u örnekleme yöntemiyle incelenir ve bulunan hata oranı dönemin bütün faturalarına uygulanır (5502 sayılı Kanun ek m.1); bu nedenle örneklemdeki küçük bir kesinti, dönem toplamında büyük bir tutara dönüşür. İtirazı Kurumdan iki ve kuruluştan bir hekimin katıldığı itiraz değerlendirme komisyonu karara bağlar; karara bağlanamayan itirazlar üst komisyona gider (m.9, m.10). Komisyon kararları Kurum içinde nihaidir, ancak kesinti mahkemede tartışılabilir: Yargıtay, bir özel hastanenin üç aylık faturalarından yapılan 1.457.627,20 TL kesintinin büyük bölümünü iptal eden kararı onamış (3. HD, 21.05.2026, E.2025/6275, K.2026/3305), Hukuk Genel Kurulu da örnekleme yoluyla incelenip mutabakata varılmış bir dönemin yıllar sonra yeniden incelenerek kesinti yapılmasını işlem güvenliğine aykırı bulmuştur (11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918).
Bu rehber; SGK’ya teslim ettiği faturalarda kesintiyle karşılaşan özel hastaneler, tıp merkezleri, dal merkezleri, poliklinikler ve diyaliz merkezleri için yazıldı. Kesintinin örnekleme yöntemiyle nasıl hesaplandığı, fatura tesliminden ödemeye kadar takvim, 5 ve 10 iş günlük itiraz süresi, itiraz değerlendirme komisyonu ve üst komisyon, kesintinin ceza koşuluna dönüştüğü hâller, mutabakattan sonra yeniden inceleme yasağı, kesinti iadesi davasında görev, yetki, faiz, bilirkişi ve harç konuları, Yargıtay kararları ve iki dilekçe örneğiyle madde numaralarıyla anlatılmıştır. Kesinti listesini ve inceleme sonucunu Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numaralı hattan WhatsApp ile gönderebilirsiniz; itiraz için süre yalnızca 5 iş günüdür.
Bu yazının dayanakları. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.73 ve m.97/7; 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ek m.1 ve m.36; Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001; RG 15.04.2017, 30039 ve RG 26.10.2021, 31640 değişiklikleriyle) m.4 ila m.10 ve m.24; 2026 Yılı SGK Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.7.1.1, m.7.2.7, m.7.2.8, m.11.1 ila m.11.3, m.11.8, m.12.1, m.12.2, m.14.20 ve m.17; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117, m.146 ve m.147; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.17 ve m.266; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 11.10.2023 tarihli E.2022/1225, K.2023/918; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 15.01.2025 tarihli E.2024/334, K.2025/251, 11.03.2025 tarihli E.2024/1317, K.2025/1503, 20.10.2025 tarihli E.2025/1456, K.2025/4953, 02.02.2026 tarihli E.2025/4760, K.2026/418, 04.05.2026 tarihli E.2025/5831, K.2026/2749 ve 21.05.2026 tarihli E.2025/6275, K.2026/3305 sayılı kararları.
Kanun ve yönetmelik metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi ve Resmî Gazete’deki hâlinden, sözleşme hükümleri Kurumun yayımladığı 2026 yılı sözleşme metninden, kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden kontrol edilmiştir. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır.
Bu yazı, faturanın incelenmesi sırasında ödenecek tutardan düşülen kesintileri ele alır. Ödeme yapıldıktan sonra müfettiş veya denetim raporuyla istenen yersiz ödemeler SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi, ceza koşulları SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi, Kurumun ödemeleri durdurması SGK Ödemelerin Durdurulması, Kurumdaki alacağa gelen hacizler ise SGK Hak Edişine Haciz ve Temlik Yasağı rehberlerinde anlatılmıştır.
Kesinti Nedir ve Neye Dayanır?
Kurum, sözleşmeli sağlık kuruluşuna sunduğu hizmetler karşılığında mevzuat ve sözleşmede belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapmakla yükümlüdür (2026 sözleşmesi m.7.1.1). Aynı sözleşme, Kurum mevzuatı ve sözleşme hükümlerine aykırı olarak fatura edilen sağlık hizmeti bedellerinin ödenmeyeceğini, ödenmişse yersiz ödeme sayılacağını söyler (m.11.1). Kesinti, bu kuralın faturanın incelenmesi aşamasındaki uygulamasıdır: Kurumun inceleme birimi, fatura eki belgeleri ilgili mevzuat ve tıbbi uygunluk yönünden inceler ve uygun görmediği tutarı ödenecek bedelden düşer (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.7).
Kesintinin hukuki zemini üç katmandan oluşur. En üstte Kanun vardır: Sağlık hizmeti sunucuları bir ay içinde düzenledikleri fatura ve ekleri izleyen ayın on beşine kadar Kuruma teslim eder; fatura bedelinin tamamı teslim tarihinden itibaren altmış gün içinde avans olarak ödenir; fatura ve ekleri üç ay içinde incelenerek avans hesabı kapatılır (5510 sayılı Kanun m.97/7). Ortada 5502 sayılı Kanunun ek 1. maddesi ve Fatura İnceleme Yönetmeliği, en altta ise yıllık sözleşme ile sözleşmenin parçası sayılan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) bulunur. Sözleşme, sağlık kuruluşunun fatura ve incelemeye esas her türlü veri ve belgeyi MEDULA üzerinden elektronik ortamda iletmesini (m.7.2.7) ve MEDULA’ya eklenememiş kurallar bulunsa bile mevzuattaki kurallara uymayı kabul etmesini (m.7.2.8) şart koşar. Bu son hüküm, “MEDULA kabul etti” savunmasının tek başına yeterli olmayacağını gösterir.
Kesintiye ilişkin temel hükümler
| Hüküm | Ne söyler | Kuruluş açısından sonucu |
|---|---|---|
| 5510 m.97/7 | Fatura izleyen ayın 15’ine kadar teslim edilir; bedelin tamamı 60 gün içinde avans olarak ödenir; üç ay içinde incelenerek avans hesabı kapatılır | Kesinti çoğu zaman avans ödendikten sonra, sonraki ödemeden düşülür |
| 5502 ek m.1 | Faturalar yüzde 5 ila 10 oranında örnekleme metoduyla incelenir; sonuç dönemin bütün faturalarına uygulanır; örneklemeyi kabul etmeyenler bunu hizmete başlamadan önce yazılı bildirir | Örneklemdeki hata oranı dönemin tamamına yansır |
| Yönetmelik m.6 | Başvuru numaraları yüzde 5 ila 10 oranında basit rastgele yöntemle örneklenir; örnekleme iptali yalnızca Kurum bilgi işlem sisteminden kaynaklanan teknik sorunla yapılabilir; Kurum gerektiğinde faturaların tamamını inceleyebilir | Örneklemin seçimine sonradan itiraz alanı dardır |
| Yönetmelik m.8 | İtiraz 5 iş günü, üçüncü basamakta 10 iş günü içinde, gerekçeli ve sistem üzerinden yapılır; süresinde itiraz edilmeyen kesinti kabul edilmiş sayılır; itiraz nihaidir | Süre ve içerik hatası telafi edilemez |
| Yönetmelik m.9 ve m.10 | İtiraz değerlendirme komisyonu ve üst komisyon; toplanma ve karar süreleri | Komisyonda kuruluşun bir hekim üyesi bulunur |
| Yönetmelik m.24/4-6 | Süresinde itiraz edilmeyen kesinti kabul edilmiş sayılır; fazla ödeme kanuni faiziyle sonraki alacaktan mahsup edilir; fatura tutarından Kurum alacakları düşülerek kalan ödenir | Kesinti ve mahsup aynı ödeme gününde hesaplaşır |
| Sözleşme m.11.1 | Mevzuata ve sözleşmeye aykırı fatura edilen bedel ödenmez; ödenmişse yersiz ödemedir | Kesinti ile yersiz ödeme aynı ölçüye tabidir |
| Sözleşme m.17 | Sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda Ankara ili mahkemeleri ve icra müdürlükleri yetkilidir | Kesinti iadesi davasının yetkili yeri |
Örnekleme Yöntemi: Küçük Hata, Büyük Kesinti
Kesinti tutarı, örnekleme yöntemiyle yapılan incelemelerdeki kesinti oranının, örnekleme oranı dikkate alınarak faturanın tamamına yansıtılmasıyla bulunur (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.4/1-g). Örnekleme yöntemi, ödemeye esas kanıtlayıcı belgelerden belirlenen oranda belgenin incelemeye alınmasını ve bulunan kesinti oranının bütün belgelere teşmil edilmesini ifade eder (m.4/1-i). Kanun da bu sonucu açıkça yazar: İnceleme sonucunda bulunan hata oranı, incelenen döneme ait bütün faturalara uygulanarak ödenecek tutar tespit edilir ve hata oranının bütün alacaklara teşmili sonucunda kalan tutarın ödenmesi dışında başka bir ödeme yapılmaz (5502 sayılı Kanun ek m.1).
Örnek hesap: örneklemdeki kesinti dönem toplamına nasıl yansır?
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Dönem fatura toplamı | 10.000.000 TL | Bir aylık fatura dönemi |
| Örneklenen dosyaların tutarı (yüzde 5) | 500.000 TL | Basit rastgele yöntemle seçilen başvurular |
| Örneklemde bulunan kesinti | 25.000 TL | İnceleme hekiminin uygun görmediği işlemler |
| Kesinti oranı | Yüzde 5 | 25.000 / 500.000 |
| Dönemin tamamına yansıyan kesinti | 500.000 TL | 10.000.000 × yüzde 5 |
| Örneklemdeki 1 TL’lik kesintinin karşılığı | Yaklaşık 20 TL | Örnekleme oranı yüzde 5 olduğunda |
Tablodaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiştir; gerçek dosyada oran ve tutarlar Kurumun inceleme sonucuna göre belirlenir. Ancak hesap mantığı şunu açıkça gösterir: Örneklemde haksız bulunan her kesinti satırı, örnekleme oranının tersiyle çarpılarak kuruluşa geri döner. İtirazda kazanılan küçük görünümlü bir satır, dönem toplamında çok daha büyük bir tutara karşılık gelir. Bu nedenle itiraz ve dava stratejisi, satır satır tutar değil, oran üzerinden kurulmalıdır.
Örnekleme yöntemini kabul etmeyen kuruluşun fatura eki belgelerinin tamamı incelenir (Yönetmelik m.6/3). Kanuna göre bu tercih hizmete başlamadan önce Kuruma yazılı olarak bildirilir, bildirilmezse örnekleme yöntemi kabul edilmiş sayılır (5502 sayılı Kanun ek m.1); 2026 sözleşmesinin başvuru formunda da örnekleme yönteminin kabul veya reddi ayrıca işaretlenir. Tam inceleme her satırın ayrı ayrı tartışılmasına imkân verir, ancak sözleşme, örneklemeye dahil edilmeksizin tamamı incelenen işlemlerin SUT’a göre fatura edilmediğinin tespiti hâlinde her bir hasta için 57.241 TL ceza koşulu öngörür (m.12.2). Örneklemeden çıkma kararı bu ceza riski hesaba katılmadan verilmemelidir.
Kurumun “gerektiğinde faturaların tamamını inceleme” yetkisinin sınırı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında çizilmiştir. Genel Kurul, Kanun metninde bulunmayan ve yönetmelikle eklenen bu yetkinin, her ayın birinci ve son gününü kapsayan fatura dönemi için gerektiğinde örnekleme yöntemi yerine o aya ait faturaların incelenebilmesi yetkisini ifade ettiğini belirtmiştir (11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918). Bu yorum, örnekleme yoluyla kapatılmış bir dönemin sonradan bütün faturalarıyla yeniden açılmasına karşı en güçlü dayanaktır; ayrıntısı aşağıda anlatılmıştır.
Takvim: Fatura Tesliminden Kesinti Kararına
Fatura döneminden itiraz kararına kadar süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Fatura eki belgelerin teslimi | Takip eden ayın 1’i ile 15’i arası; süresinde teslim edilen fatura teslim edildiği ayın 15’inde, geç teslim edilen fatura izleyen ayın 15’inde teslim edilmiş sayılır | 5510 m.97/7; Yönetmelik m.5/1 |
| Avans ödemesi | Teslimden itibaren 60 gün içinde fatura bedelinin tamamı | 5510 m.97/7; Yönetmelik m.24/3 |
| Tıbbi malzeme ve yatarak tedavide ilaç | İnceleme ve ödeme 15 günlük sürelere bağlıdır | Yönetmelik m.24/2-3 (RG 15.04.2017 değişikliği) |
| İncelemenin tamamlanması ve avans hesabının kapatılması | Teslimden itibaren üç ay içinde | 5510 m.97/7; Yönetmelik m.24/3 |
| Kesintiye itiraz | “İncelendi” ibaresinin belirdiği veya tebliğ tarihini izleyen 5 iş günü; üçüncü basamakta 10 iş günü | Yönetmelik m.8/1 |
| Manuel faturalarda itiraz | İncelemenin bittiğine dair yazının tebliğini izleyen 5 iş günü; faksla itirazda asıl 3 iş günü içinde gönderilir | Yönetmelik m.8/3 |
| Komisyonun toplanması | İtirazın Kurum kayıtlarına girdiği tarihi izleyen 5 iş günü içinde | Yönetmelik m.9/2 |
| Komisyon kararı | En fazla 30 iş günü içinde | Yönetmelik m.9/3 |
| Üst komisyonun toplanması ve kararı | İleti tarihini izleyen 10 iş günü içinde toplanır; en çok 10 iş günü içinde karar verir | Yönetmelik m.10/2-3 |
| Kesintinin ödemeye yansıması | Ödemeler her ayın 15’inde; kesinti ve Kurum alacakları mahsup edilerek kalan ödenir | Yönetmelik m.24/1, m.24/6 |
İtiraz süresinin başlangıcında yönetmelik iki olaydan söz eder: Kurum sisteminde “incelendi” ibaresinin belirmesi veya kesintinin tebliği. Hangisinin önce gerçekleştiği tartışmalı olabileceğinden, kuruluşun süreyi daima daha erken olan tarihten saymasını öneririz. Kuruluşun MEDULA ekranlarını her iş günü kontrol eden ve “incelendi” ibaresini tarihiyle kayıt altına alan bir sorumlu belirlemesi, sürenin kaçırılmasını önlemenin en basit yoludur.
İtirazın Süresi ve İçeriği
Sağlık kurum veya kuruluşu, incelenen fatura dönemine ait kesinti tutarı ve gerekçelerine ilişkin kabul ya da itiraz kararını süresi içinde Kurum bilgi işlem sistemi üzerinden bildirir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8/1). Yönetmeliğin itiraza ilişkin dört kuralı, kuruluşun bütün stratejisini belirler:
- Süre. Genel kural 5 iş günüdür; üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularında süre 10 iş günüdür (m.8/1).
- Gerekçe. Gerekçesi belirtilmemiş itirazlar değerlendirmeye alınmaz (m.8/2). “Kesintiyi kabul etmiyoruz” şeklinde genel bir itiraz, itiraz yapılmamış gibi sonuç doğurabilir.
- Tek itiraz. İncelenen fatura dönemiyle ilgili itiraz nihaidir; aynı dönem için yeniden itiraz edilemez (m.8/4).
- Kabul karinesi. Süresinde itiraz edilmeyen kesinti kuruluş tarafından kabul edilmiş sayılır ve inceleme sonucu belirlenen tutarda ödeme yapılır (m.8/3, m.24/4).
Kabul karinesinin dava hakkını ortadan kaldırıp kaldırmayacağı ayrı bir sorudur. Kurum, süresinde itiraz edilmemiş kesintiye karşı açılan davada bu hükme dayanacaktır. Buna karşılık sözleşmenin bir özel hukuk sözleşmesi olduğu Hukuk Genel Kurulu kararında açıkça kabul edilmiştir; Anayasa m.36’daki hak arama özgürlüğü karşısında yönetmelikteki karinenin mahkemeye başvuruyu engelleyen bir hak düşürücü süre gibi yorumlanamayacağı savunulabilir. Ancak bu savunmaya güvenmek yerine sürenin kaçırılmaması esastır. Yargıtay’a yansıyan bir dosyada Kurum, kuruluşun kurum içi itiraz yollarını tükettiğini ispatlaması gerektiğini de ileri sürmüş, Yargıtay bu itirazı da içeren temyiz itirazlarını reddetmiştir (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251).
İtiraz gerekçesinde bulunması gerekenler
| Unsur | İçerik | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Kesinti satırının kimliği | Takip veya başvuru numarası, işlem kodu, tarih ve tutar | Komisyon ve bilirkişi satır bazında inceler |
| Kurumun kesinti gerekçesi | MEDULA’daki gerekçe aynen aktarılır | Neye cevap verildiği açık olmalıdır |
| Dayanılan hüküm | SUT maddesi, sözleşme maddesi, ilgili genelge veya duyuru | Tıbbi değil hukuki kesintide belirleyicidir |
| Tıbbi gerekçe | Endikasyon, klinik seyir, konsültasyon ve hekim değerlendirmesi | Tıbbi uygunluk incelemesinin karşılığıdır |
| Belgeler | Epikriz, ameliyat ve işlem notları, istem ve sonuç kayıtları, rapor ve onaylar, malzeme kayıtları | Komisyon belge isteyebilir; mahkemede de aynı belgeler kullanılır |
| Oran etkisi | Satırın örnekleme oranıyla dönem toplamına etkisi | İtirazın değerini gösterir |
İtiraz Değerlendirme Komisyonu ve Üst Komisyon
Sağlık kurum ve kuruluşlarının itirazlarını, sağlık sosyal güvenlik merkez müdürünün görevlendireceği uzman tabip, tabip, diş tabibi veya eczacılar arasından iki personel ile kuruluşun hak ve alacaklarından vazgeçme konusunda yetkilendirdiği ve kuruluşta çalışma izin belgesiyle görev yapan bir hekimden oluşan üç üyeli komisyon değerlendirir. Kuruluşta çalışma izin belgesiyle görev yapan hekim yoksa kanuni temsilci komisyona katılır; temsilcinin yetki belgesi toplantıdan önce Kuruma verilir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.9/1).
Komisyonun karar nisabı 26.10.2021 tarihli değişiklikten sonra dikkatle okunmalıdır. Değişiklikle m.9/1’in son cümlesi, komisyonun salt çoğunlukla toplanacağı ve toplantıya katılanların çoğunluğuyla karar alacağı şeklinde yeniden yazılmıştır. Buna karşılık aynı maddenin üçüncü fıkrası, kararların en fazla 30 iş günü içinde ve oy birliğiyle alınacağını söylemeye devam etmektedir; karara bağlanamayan itirazlar gerekçeleriyle üst komisyona gönderilir (m.9/3, m.9/4). Aynı değişiklik eczane komisyonu için “oy birliği” ibaresini açıkça “oy çokluğu” olarak değiştirdiği hâlde sağlık kurum ve kuruluşları komisyonunun üçüncü fıkrasına dokunmamıştır. Bu nedenle kuruluş hekiminin karşı oy kullandığı itirazların oy çokluğuyla reddedilemeyeceği, üst komisyona gönderilmesi gerektiği savunulabilir.
Komisyonların yapısı
| Komisyon | Üyeler | Toplanma ve karar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sağlık kurum/kuruluşu itiraz değerlendirme komisyonu | Kurumdan iki hekim veya eczacı; kuruluştan çalışma izin belgeli ve yetkilendirilmiş bir hekim (yoksa kanuni temsilci) | İtirazdan sonra 5 iş günü içinde toplanır; en fazla 30 iş günü içinde karar verir; kararlar nihaidir | Yönetmelik m.9 |
| Sağlık kurumu/kuruluşu itiraz değerlendirme üst komisyonu | Kurumun sağlık hizmetleri sınıfı personelinden en az beş üye; üçüncü basamak resmî sağlık kurumlarındaki uzman tabiplerden de üye belirlenebilir | İleti tarihinden itibaren 10 iş günü içinde toplanır; en çok 10 iş günü içinde salt çoğunlukla karar verir; kararlar MEDULA üzerinden bildirilir | Yönetmelik m.10 |
Komisyonun iki yetkisi kuruluş açısından risk taşır. Komisyon, itiraza konu başvuru ve takip numaralarına ait belgeleri kuruluştan isteyebilir (m.9/5) ve mevzuata aykırı fatura edildiğini tespit ettiği örneklenmiş diğer takipleri de inceleyebilir veya incelenmesini isteyebilir (m.9/6). Yani itiraz, yalnızca itiraz edilen satırla sınırlı bir inceleme değildir; örneklemdeki diğer dosyalar da yeniden gündeme gelebilir. İtiraz dosyası hazırlanırken örneklemdeki bütün takiplerin önceden gözden geçirilmesi bu nedenle önemlidir.
Kuruluş yetkilisinin mücbir sebep dışında komisyon toplantısına katılmaması hâlinde durum tutanağa geçirilir, itirazlar katılanlarca karara bağlanır ve bu karara karşı Kuruma itiraz edilemez (m.9/7). Toplantıya katılacak hekimin yetki belgesinin önceden Kuruma verilmesi ve toplantı tarihlerinin takvimde izlenmesi, kuruluşun komisyondaki tek sesini korumanın şartıdır.
Kesintiden Ceza Koşuluna: Aynı Tespit İki Kez Can Yakabilir
Fatura incelemesindeki her tespit yalnızca kesintiyle kalmaz. Sözleşme, bazı inceleme bulgularına ayrıca ceza koşulu bağlar. Kuruluş, itirazını yazarken kesintinin bu hükümlerden birine kapı açıp açmadığını da değerlendirmelidir.
Fatura incelemesinde ortaya çıkabilecek yaptırımlar
| Tespit | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Mevzuata ve sözleşmeye aykırı fatura edilen bedel | Ödenmez; ödenmişse yersiz ödeme olarak geri alınır | Sözleşme m.11.1 |
| İncelemeye esas belgelerin usulüne uygun düzenlenmemesi veya iletilmemesi | Her belge için 572 TL ceza koşulu; bir fatura döneminde en fazla 28.620 TL | Sözleşme m.12.1 |
| Örneklemeye dahil edilmeksizin tamamı incelenen işlemlerin SUT’a göre fatura edilmemesi | Her bir hasta için 57.241 TL ceza koşulu | Sözleşme m.12.2 |
| Acil serviste (yeşil alan hariç) sunulan hizmetlerin tahakkukunun dönem toplamının yüzde 25’ini aşması | Mücbir sebepler dışında aşan tutar ödenmez | Sözleşme m.11.8 |
| Ceza koşulu gerektiren fiilin faturayı teslim etmeden önce kuruluşça Kuruma bildirilmesi | Yersiz ödeme tahsil edilir, ceza koşulu uygulanmaz | Sözleşme m.14.20 |
Tablodaki son satır, uygulamada yeterince kullanılmayan bir korumadır. Kuruluş, kendi iç denetiminde hatalı faturalandırma tespit ederse bunu faturayı teslim etmeden önce Kuruma bildirdiğinde yalnızca yersiz ödeme tahsil edilir, ceza koşulu uygulanmaz (m.14.20). Faturanın teslimden önce bir iç kontrol listesinden geçirilmesi, hem kesinti oranını düşürür hem de ceza koşulu riskini ortadan kaldırır. Sunulmayan hizmetin fatura edildiği iddiası ise kesintinin çok ötesinde, on kat ceza koşulu ve ceza soruşturması doğurabilir; bu konu SGK 10 Kat Ceza Koşulu rehberinde anlatılmıştır.
Mutabakattan Sonra Yeniden İnceleme: Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, örnekleme yoluyla incelenmiş ve kesintileri konusunda taraflarca mutabakata varılmış bir fatura döneminin sonradan yeniden incelenerek kesinti ve ceza koşulu uygulanıp uygulanamayacağını incelemiştir (11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918). Dosyada bir özel sağlık kuruluşunun 2012 yılı faturaları örnekleme yoluyla incelenmiş, her ay için ayrı mutabakat metni imzalanmış ve kuruluş, toplam fatura tutarının yaklaşık yüzde 5’ine karşılık gelen 1.615.041,25 TL kesintiyi ödemişti. Kurum yıllar sonra aynı dönemi yeniden denetime tabi tutmuş ve düzenlenen rapor doğrultusunda 258.641,04 TL yersiz ödeme ile faizi ve 179.800 TL cezai işlem dahil toplam 643.572,99 TL’yi davacılardan birinin 2017 yılı alacaklarından mahsup yoluyla tahsil etmişti.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, sözleşmede ve mevzuatta örnekleme yoluyla incelenen dönemlerin yeniden incelenemeyeceğine dair bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kabul kararını bozmuş, mahkeme ise önceki kararında direnmişti. Hukuk Genel Kurulu direnme kararını yerinde bulmuştur. Genel Kurula göre sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi bir özel hukuk sözleşmesidir; taraflardan biri örnekleme yöntemiyle denetlenmeyi ve hataların bütün döneme yansıtılması sonucunu kabullenmiş, diğer taraf da bu yöntemle zaman ve emekten tasarruf etmiştir. İradeler bu şekilde uyuşmuş ve mutabakata varılan kesintiler yapılmışken aynı dönemin yeniden denetlenip yeniden kesintiye konu edilmesi işlem güvenliğini zedeler ve sözleşme hukukuna aykırıdır. Genel Kurul ayrıca sonradan yapılan incelemede bulunan tutarın örnekleme yoluyla yapılan kesintiden oldukça az olduğunu da vurgulamıştır.
Kararın sınırları da bilinmelidir. Genel Kurul yalnızca örnekleme yoluyla kapatılmış bir dönemin yeniden açılması sorununu çözmüş; Kurumun diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı 3. Hukuk Dairesine göndermiştir. Sahte belge, sunulmayan hizmet veya kimlik kullanımı gibi örneklemle tespiti mümkün olmayan fiillere dayanan sonraki incelemelerde Kurum farklı bir değerlendirme isteyecektir. Ödeme yapıldıktan sonra istenen yersiz ödemelerin geriye dönük sınırları SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi rehberinde anlatılmıştır.
Kesinti İadesi Davası
Komisyon kararları Kurum içinde nihaidir (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.9/3, m.10/5); ancak bu nitelik, kesintinin hukuka uygunluğunun mahkemede tartışılmasını engellemez. Yargıtay’a yansıyan dosyalarda kuruluşlar, kesintinin iptali, Kuruma borçlu olmadıklarının tespiti ve kesilen tutarın faiziyle iadesi istemiyle dava açmış; mahkemeler kesintileri sözleşme, SUT ve tıbbi uygunluk yönünden esastan incelemiştir. Bir dosyada Kurum, itirazların itiraz komisyonunda reddedildiğini ileri sürmüş, Yargıtay buna rağmen kesintinin büyük kısmını iptal eden kararı onamıştır (3. HD, 11.03.2025, E.2024/1317, K.2025/1503).
Yargıtay’a yansıyan kesinti davalarından örnekler
| Karar | Konu ve tutar | Sonuç |
|---|---|---|
| 3. HD, 21.05.2026, E.2025/6275, K.2026/3305 | Özel hastanenin Ekim, Kasım ve Aralık 2015 dönemlerinde fatura ettiği 1.984.158,42 TL tutarındaki işlemler üzerinde örnekleme yoluyla yapılan inceleme sonucu 1.457.627,20 TL kesinti | İlk derece mahkemesi dönemler itibarıyla toplam 1.380.477,74 TL’lik kısım yönünden işlemleri iptal etmiş; Kurumun mutabakat savunmasına rağmen karar onanmıştır |
| 3. HD, 11.03.2025, E.2024/1317, K.2025/1503 | Yoğun bakım ünitesinin koşulları taşımadığı gerekçesiyle Nisan, Mayıs ve Haziran 2015 hak edişlerinden 388.062,98 TL kesinti | Uzman bilirkişi heyetinin kesinti sebeplerini tek tek incelediği rapor esas alınarak 363.314,67 TL’lik kısım iptal edilmiş; karar onanmıştır |
| 3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251 | Ocak 2018 dönemi hak edişinden 389.608,76 TL kesinti | 379.105,72 TL’nin kesinti tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesine ilişkin karar harç yönünden düzeltilerek onanmıştır |
| 3. HD, 04.05.2026, E.2025/5831, K.2026/2749 | Yurt dışında bulunan hekimler adına işlem fatura edildiği gerekçesiyle 211.595,25 TL kesinti ve 1.291.996,80 TL ceza koşulu | İlk derece mahkemesinin iptal kararı, sözleşme ve SUT hükümlerinin dikkate alınmadığı gerekçesiyle Kurum yararına bozulmuştur |
| Hukuk Genel Kurulu, 11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918 | Örnekleme yoluyla kapatılmış 2012 dönemi için yıllar sonra yapılan 643.572,99 TL kesinti ve tahsilat | Mutabakattan sonra yeniden kesinti işlem güvenliğine aykırı bulunmuş, direnme kararı yerinde görülmüştür |
Görev, yetki ve harç
Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin özel hukuk sözleşmesi olduğu Hukuk Genel Kurulu kararında açıkça kabul edilmiştir. Yukarıdaki dosyaların tamamı adli yargıda, asliye hukuk mahkemelerinde görülmüş ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesince incelenmiştir. Yargı yolu ve görev ayrımının genel çerçevesi Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? rehberinde anlatılmıştır.
Sözleşme, uyuşmazlıklarda Ankara ili mahkemelerini ve icra müdürlüklerini yetkili kılar (m.17). Tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılan yetki sözleşmesinde, aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca sözleşmeyle belirlenen mahkemelerde açılır (HMK m.17). Yargıtay’a yansıyan dosyaların bir kısmı İstanbul, Bursa, Gaziantep ve Elazığ’da görülmüştür; ancak davanın Ankara’da açılması, Kurumun yetki itirazıyla kaybedilecek zamanı önler.
Kurum harçtan muaftır (5502 sayılı Kanun m.36). Yargıtay, Kurum aleyhine sonuçlanan bir kesinti davasında harcın Kurumdan tahsiline hükmedilmesini hatalı bulmuş ve davacının yatırdığı harcın kendisine iadesine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı düzeltmiştir (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251).
Bilirkişi: Uzmanlık ve satır bazında inceleme
Kesinti davası çoğu zaman bilirkişi raporuyla sonuçlanır (HMK m.266). Yargıtay’ın ve bölge adliye mahkemelerinin aradığı iki ölçüt öne çıkmaktadır. Birincisi uzmanlıktır: Bir kamu üniversitesi hastanesinin 2009 Eylül dönemi faturasından yapılan 1.202.574,93 TL kesintiye ilişkin dosyada bölge adliye mahkemesi, bilirkişi heyetinin kesinti işlemine esas tetkik ve tedavilerin uygulandığı uzmanlık alanlarından oluşturulmadığı gerekçesiyle ilk kararı kaldırmış; uzman hekimlerden oluşan yeni heyetin raporuyla 662.707,31 TL’lik kesintinin yerinde olmadığı kabul edilmiştir. Yargıtay bu kararı, kamu üniversitelerine özgü 5510 sayılı Kanun geçici m.90 ve m.99 hükümleri nedeniyle bozmuştur (3. HD, 20.10.2025, E.2025/1456, K.2025/4953). İkincisi ayrıntıdır: Yargıtay, kesinti sebeplerinin hasta bazında tek tek değerlendirildiği ve bu değerlendirmenin raporda hastalara göre ayrı ayrı gösterildiği denetime elverişli bir rapor alınmasını istemiştir (3. HD’nin 15.09.2022 tarihli bozma ilamı, 3. HD, 02.02.2026, E.2025/4760, K.2026/418 sayılı kararda aktarılmıştır). Onanan kararlarda da raporun sözleşme ve mevzuata göre her işlem bazında gerekçeli değerlendirme içermesi belirleyici olmuştur (3. HD, 21.05.2026, E.2025/6275, K.2026/3305).
Aynı derecede önemli bir uyarı da vardır: Hizmetin gerçekten verilmiş olması kesintinin iptali için tek başına yeterli değildir. Yargıtay, hekimlerin yurt dışında bulunduğu tarihlerde onlar adına işlem fatura edildiği gerekçesiyle yapılan kesinti ve ceza koşulunu iptal eden kararı, bilirkişi raporlarında sözleşme ve SUT hükümlerinin dikkate alınmadığını, cezai işlem ve kesintinin yerinde olup olmadığının hizmetin sigortalılara verilmiş olup olmadığına bakılmaksızın sözleşme, SUT ve mevzuata göre değerlendirilmesi gerektiğini belirterek bozmuştur (3. HD, 04.05.2026, E.2025/5831, K.2026/2749). Dava, “hasta tedavi edildi” savunmasıyla değil, her satırın sözleşme ve SUT kuralına uygunluğuyla kazanılır. Bilirkişi raporuna itirazın usulü Bilirkişi Raporuna İtiraz rehberinde anlatılmıştır.
Faiz ve zamanaşımı
Kanun, fatura bedelinin teslim tarihinden itibaren altmış gün içinde ödeneceğini ve üç ay içinde avans hesabının kapatılacağını öngörür (5510 sayılı Kanun m.97/7). Borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle borçlu temerrüde düşer (TBK m.117). Yargıtay’ın düzelterek onadığı bir kararda, Kurumun kesinti tarihi itibarıyla ödenmeyen kısım için temerrüde düştüğü kabul edilmiş ve iadesine karar verilen tutara kesinti tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmüştür; Kurum temyizde kesinti tarihinden faiz işletilmesinin haksız olduğunu ileri sürmüş, bu itiraz da reddedilmiştir (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251). Kuruluşlar dava dilekçelerinde çoğu zaman avans faizi istemektedir; avans faizine hükmedilip hükmedilemeyeceği işin ticari iş niteliğine bağlı olarak tartışmalıdır ve Yargıtay’dan bu konuda yerleşik bir kararla karşılaşmadık.
Kesinti iadesi alacağı için kanunda özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Genel on yıllık sürenin (TBK m.146) uygulanacağı ileri sürülebilir; ancak Kurumun dönemsel edimler veya hizmet niteliğindeki ilişkiler için öngörülen beş yıllık sürelere (TBK m.147) dayanması ihtimali karşısında davanın gecikmeden açılması önerilir. Yargıtay’a yansıyan bir dosyada Kurum cevap dilekçesinde zamanaşımı savunmasında bulunmuş, ancak Yargıtay kararı esasa ilişkin başka bir gerekçeyle bozduğundan kararda zamanaşımına ilişkin bir değerlendirme yer almamıştır (3. HD, 04.05.2026, E.2025/5831, K.2026/2749).
Kesinti iadesi davasının yol haritası
| Aşama | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava öncesi | İtiraz ve komisyon kararlarını, kesinti listesini, örneklem dökümünü ve mutabakat metinlerini toplamak; satır bazında tıbbi değerlendirme yaptırmak | Yönetmelik m.8-m.10 |
| Dava türü | Kesinti işleminin iptali, borçlu olunmadığının tespiti ve kesilen tutarın faiziyle iadesi; henüz kesilmemiş tutar için menfi tespit | Sözleşme m.7.1.1; HMK; İİK m.72 |
| Yetki ve görev | Ankara asliye hukuk mahkemesi | Sözleşme m.17; HMK m.17 |
| Bilirkişi | Kesintiye konu branşlarda uzman hekim ve SUT uzmanından oluşan heyet; hasta ve işlem bazında rapor | HMK m.266; Yargıtay kararları |
| Faiz | Kesinti tarihinden itibaren | TBK m.117; 5510 m.97/7 |
| Harç | Kurum harçtan muaftır; kazanılan davada davacının yatırdığı harç kendisine iade edilir | 5502 m.36 |
Kuruluş İçin Kontrol Listesi
- MEDULA’daki “incelendi” ibaresini her iş günü kontrol eden ve tarihini kayda geçiren bir sorumlu belirleyin.
- İtiraz süresini daima en erken tarihten sayın; 5 iş günü, üçüncü basamakta 10 iş günü.
- Her kesinti satırı için gerekçe, dayanak hüküm ve belgeyi hazırlayın; genel itiraz yapmayın.
- Örneklemdeki diğer takipleri de itirazdan önce gözden geçirin; komisyon bunları da inceleyebilir.
- Komisyona katılacak hekimin yetki belgesini önceden verin ve toplantıyı kaçırmayın.
- Kuruluş hekiminin karşı oy kullandığı itirazların üst komisyona gönderilmesini isteyin.
- Mutabakat metinlerini, kesinti listelerini ve ödeme belgelerini fatura dönemi bazında saklayın.
- Faturayı teslim etmeden önce iç kontrol yapın; tespit edilen hatayı teslimden önce bildirmek ceza koşulunu önler.
- Örneklemeden çıkma kararını tam inceleme hâlindeki hasta başına ceza koşulu riskiyle birlikte değerlendirin.
- Komisyonda sonuç alınamayan önemli tutarlar için davayı gecikmeden, Ankara’da ve uzman bilirkişi talebiyle açın.
Kesintiye İtiraz Dilekçesi Örneği (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8)
İtiraz Kurum bilgi işlem sistemi üzerinden yapılır; aşağıdaki metin, sisteme eklenecek itiraz gerekçesi ve komisyona sunulacak yazı olarak hazırlanmıştır. Örnek, yoğun bakım faturalarından yapılan kesintiye itiraz eden bir özel hastane için düzenlenmiştir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulur.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
[İL] SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
[AD] SAĞLIK SOSYAL GÜVENLİK MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜNE
Sağlık Kurum/Kuruluşu İtiraz Değerlendirme Komisyonuna sunulmak üzere
İTİRAZ EDEN: [unvan] — Özel [ad] Hastanesi, [adres], MEDULA tesis kodu [kod]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
FATURA DÖNEMİ: [Ay/yıl]
KONU: [Ay/yıl] fatura dönemine ilişkin inceleme sonucunda yapılan [tutar] TL kesintiye itirazımız ve gerekçelerimizdir.
AÇIKLAMALAR
A. Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8/1 ve m.8/2: İtiraz süresinde ve gerekçelidir
1. [Ay/yıl] dönemi faturamız için Kurum sisteminde “incelendi” ibaresi [tarih] tarihinde belirmiştir. İtirazımız bu tarihi izleyen 5 iş günü içinde, kesintiye uğrayan her satır için ayrı gerekçe gösterilerek yapılmaktadır. Satır bazındaki gerekçe ve belgeler ekli tabloda gösterilmiştir (Ek-1).
B. [SUT ilgili madde] ve Sağlık Bakanlığı yoğun bakım mevzuatı: Yoğun bakım ünitemiz tescilli ve koşulları taşımaktadır
2. [Takip numaraları] numaralı takiplerde yoğun bakım bedelleri, ünitenin yoğun bakım koşullarını taşımadığı gerekçesiyle kesilmiştir. Oysa hastanemizin [basamak] basamak yoğun bakım ünitesi [tarih] tarihinden bu yana tescillidir (Ek-2); yatak sayısı, tıbbi cihaz ve donanım ile nöbet listeleri ilgili dönemde mevzuata uygundur (Ek-3).
3. Kesintiye konu hastaların her biri için yoğun bakım yatış endikasyonu, klinik seyir ve hekim değerlendirmesi epikriz ve gözlem kayıtlarıyla ekte ayrı ayrı gösterilmiştir (Ek-4). Yatışlar tıbbi zorunluluğa dayanmaktadır.
C. 5502 sayılı Kanun ek m.1 ve Yönetmelik m.4/1-g: Kesinti oranı yeniden hesaplanmalıdır
4. Örneklemde haksız bulunan her satır, kesinti oranı yoluyla dönemin tamamına yansıtılmaktadır. İtirazımızın kabul edilmesi hâlinde örneklemdeki kesinti [tutar] TL’ye, kesinti oranı yüzde [oran]’a düşecek ve dönemin tamamına yansıyan kesinti buna göre yeniden hesaplanmalıdır (Ek-5).
D. Yönetmelik m.9/1 ve m.9/3: Karar nisabı
5. Komisyon kararlarının oy birliğiyle alınacağı yönetmelikte açıkça yazılıdır. Hastanemizi temsil eden hekim üyenin karşı oy kullandığı satırların karara bağlanamayan itiraz olarak gerekçeleriyle Sağlık Kurumu/Kuruluşu İtiraz Değerlendirme Üst Komisyonuna gönderilmesini talep ederiz.
E. Yönetmelik m.9/1: Komisyona katılacak hekim
6. Hastanemizi komisyonda temsil edecek ve hak ve alacaklarımızdan vazgeçme konusunda yetkili hekimimiz [ad soyad, uzmanlık] olup yetki belgesi ekte sunulmuştur (Ek-6).
SONUÇ VE İSTEM
7. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulü ile [ay/yıl] fatura dönemine ilişkin kesintinin ekli tabloda gösterilen satırlar yönünden kaldırılmasına, kesinti oranının yeniden hesaplanarak dönemin tamamına yansıtılan tutarın düzeltilmesine, oy birliği sağlanamayan satırların üst komisyona gönderilmesine karar verilmesini, dava ve diğer yasal haklarımız saklı kalmak kaydıyla saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
İtiraz Eden Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Satır bazında itiraz tablosu 2. Yoğun bakım tescil belgesi 3. Yatak, cihaz ve nöbet listeleri 4. Hasta bazında epikriz ve gözlem kayıtları 5. Kesinti oranının yeniden hesabı 6. Hekim yetki belgesi 7. Vekâletname
Kesinti İadesi Dava Dilekçesi Örneği
Bu örnek, itirazı reddedilen yoğun bakım kesintisi için Ankara’da açılacak dava için hazırlanmıştır. Dava, kesinti işleminin iptali, borçlu olunmadığının tespiti ve kesilen tutarın faiziyle iadesi istemlerini birlikte içerir.
ANKARA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [unvan] — Özel [ad] Hastanesi, [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
DAVALI: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — Ankara
DAVA DEĞERİ: [tutar] TL
KONU: [Ay/yıl] fatura dönemlerinde yapılan [tutar] TL kesinti işleminin iptali, bu tutardan borçlu olmadığımızın tespiti ve kesilen tutarın kesinti tarihinden itibaren faiziyle davalıdan tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. Sözleşme m.17 ve HMK m.17: Mahkemeniz yetkilidir
1. Taraflar arasındaki [yıl] yılı Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 17. maddesi, sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda Ankara ili mahkemelerini yetkili kılmıştır. Müvekkil tacir, davalı kamu tüzel kişisidir; yetki sözleşmesi geçerlidir.
B. 5510 sayılı Kanun m.97/7 ve sözleşme m.7.1.1: Davalının ödeme yükümlülüğü
2. Müvekkil, Kurum sigortalılarına sunduğu hizmetlere ilişkin [ay/yıl] dönemlerinin faturalarını süresinde teslim etmiştir (Ek-1). Davalı, sunulan hizmetler karşılığında mevzuat ve sözleşmede belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapmakla yükümlüdür.
3. Davalı, yoğun bakım ünitesinin koşulları taşımadığı gerekçesiyle dönemler itibarıyla toplam [tutar] TL kesinti yapmış, müvekkilin süresinde yaptığı itiraz [tarih] tarihli komisyon kararıyla reddedilmiştir (Ek-2, Ek-3).
C. [SUT ilgili madde] ve Sağlık Bakanlığı yoğun bakım mevzuatı: Kesinti sebebi gerçekleşmemiştir
4. Müvekkilin yoğun bakım ünitesi ilgili dönemde tescillidir ve yatak, cihaz, donanım ve personel koşullarını taşımaktadır (Ek-4). Kesintiye konu her hasta için yatış endikasyonu ve klinik seyir tıbbi kayıtlarla belgelidir (Ek-5). Yargıtay, yoğun bakım koşullarının taşınmadığı gerekçesiyle yapılan kesintinin uzman bilirkişi heyetinin incelemesiyle büyük ölçüde iptal edildiği kararı onamıştır (3. HD, 11.03.2025, E.2024/1317, K.2025/1503).
D. 5502 sayılı Kanun ek m.1 ve Fatura İnceleme Yönetmeliği m.4/1-g: Oran hesabı
5. Kesinti, örneklemde bulunan oranın dönemin tamamına yansıtılmasıyla hesaplanmıştır. Örneklemdeki satırların haksız olduğunun anlaşılması hâlinde dönemin tamamına yansıtılan kesinti de aynı oranda ortadan kalkar. İade edilecek tutarın bilirkişi tarafından oran üzerinden yeniden hesaplanması gerekir.
E. HMK m.266: Bilirkişi heyetinin oluşumu ve raporun niteliği
6. Uyuşmazlığın çözümü tıbbi ve teknik bilgi gerektirdiğinden, kesintiye konu branşlarda uzman hekimler ile SUT ve Kurum mevzuatında uzman bilirkişiden oluşan bir heyetten rapor alınmasını talep ederiz. Yargıtay, kesinti sebeplerinin hasta bazında tek tek değerlendirildiği ve hastalara göre ayrı ayrı gösterildiği denetime elverişli rapor alınmasını aramaktadır (3. HD, 02.02.2026, E.2025/4760, K.2026/418 sayılı kararda aktarılan bozma ilamı).
F. TBK m.117 ve 5510 sayılı Kanun m.97/7: Faiz başlangıcı
7. Fatura bedelinin ödeme günü Kanunla belirlenmiştir. Davalı, kesinti tarihinde ödemesi gereken tutarı ödemediğinden bu tarihte temerrüde düşmüştür. Yargıtay, kesinti iadesine kesinti tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini onamıştır (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251).
G. 5502 sayılı Kanun m.36: Harç
8. Davalı harçtan muaf olduğundan, davanın kabulü hâlinde müvekkilin yatırdığı harcın kendisine iadesine karar verilmesini talep ederiz.
H. Deliller ve hukuki nedenler
9. Faturalar ve teslim belgeleri, kesinti listeleri ve örneklem dökümü, itiraz dilekçesi ve komisyon kararları, yoğun bakım tescil belgeleri, tıbbi kayıtlar, mutabakat metinleri, MEDULA kayıtları (davalıdan istenmesi talebiyle), bilirkişi incelemesi ve her türlü delil.
10. 5510 sayılı Kanun m.97; 5502 sayılı Kanun ek m.1 ve m.36; Fatura İnceleme Yönetmeliği; taraflar arasındaki sözleşme ve SUT; 6098 sayılı TBK; 6100 sayılı HMK ve ilgili diğer mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM
11. Açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulüne, davalının [ay/yıl] dönemlerinde yaptığı [tutar] TL kesinti işleminin iptaline, müvekkilin bu tutardan davalıya borçlu olmadığının tespitine, kesilen [tutar] TL’nin kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yatırılan harcın müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Davacı Vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: 1. Faturalar ve teslim belgeleri 2. Kesinti listeleri 3. İtiraz ve komisyon kararı 4. Yoğun bakım tescil belgeleri 5. Hasta bazında tıbbi kayıtlar 6. Vekâletname
Sık Yapılan Hatalar
- “İncelendi” ibaresini geç fark etmek. Süre 5 iş günüdür ve bu ibarenin belirmesiyle başlayabilir.
- Genel ifadeli itiraz. Gerekçesiz itiraz değerlendirmeye alınmaz.
- İtirazı parça parça yapmak. Aynı dönem için ikinci itiraz mümkün değildir.
- Satır tutarına bakıp itirazdan vazgeçmek. Örneklemdeki küçük tutar, oran yoluyla dönemin tamamına yansır.
- Komisyon toplantısını kaçırmak. Katılmayan kuruluşun aleyhine verilen karara Kurum içinde itiraz edilemez.
- Mutabakat metinlerini saklamamak. Yıllar sonraki yeniden incelemeye karşı en güçlü belge bunlardır.
- “Hizmeti verdik” savunmasına güvenmek. Yargıtay, sözleşme ve SUT kurallarına uygunluğu ayrıca aramaktadır.
- Genel bilirkişiyle yetinmek. Kesintiye konu branşta uzman hekim ve hasta bazında rapor istenmelidir.
- Örneklemeden düşünmeden çıkmak. Tam incelemede SUT’a aykırı faturalandırma hasta başına ceza koşulu doğurur.
- Davayı yanlış yerde açmak. Sözleşme Ankara mahkemelerini yetkili kılmıştır.
Büromuzun Bu Dosyalarda Yaptığı İş
Fatura kesintisi dosyalarında “incelendi” ibaresinin belirdiği günden itibaren çalışıyoruz: kesinti listesini ve örneklem dökümünü satır bazında inceliyor, kuruluşun hekimleriyle birlikte tıbbi gerekçeleri ve belgeleri hazırlıyor, kesinti oranının dönem toplamına etkisini hesaplıyor ve itirazı 5 iş günü içinde sisteme yüklenecek şekilde düzenliyoruz. Komisyon ve üst komisyon aşamasını takip ediyor, sonuç alınamayan tutarlar için kesinti iadesi davasını Ankara’da, uzman bilirkişi heyeti talebiyle açıyoruz. Aynı dönemin yıllar sonra yeniden incelenmesi hâlinde mutabakat metinlerine dayanan savunmayı da yürütüyoruz.
Büromuz Ankara’dadır. Kesinti listesini, inceleme sonucunu veya komisyon kararını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi 2026: Ceza Koşulu, İtiraz, MEDULA, Fesih ve Dava Yolu
- SUT’a Karşı Danıştay’da İptal Davası: 60 Gün, Sağlık Bakanlığı Görüşü ve Yürütmeyi Durdurma
- SGK Yersiz Ödeme Borç Bildirimi: Geriye Dönük 10 ve 5 Yıl Sınırı, Kanuni Faiz, Mahsup ve Taksit
- SGK 10 Kat Ceza Koşulu: Sunulmayan Hizmetin Fatura Edildiği İddiası, Savunma ve İtiraz
- SGK’ya Bildirilmeyen Hekim Cezası: Hekim Bildirimi, MEDULA Aktif-Pasif Kaydı ve Yüzde 60 Kuralı
- SGK İlave Ücret Cezası: 5 Kat Ceza Koşulu ve 10 İş Günü İçinde İade ile İndirim
- SGK Kimlik Tespiti ve Biyometrik Doğrulama Cezası: Başvuru Başına Ceza ve İtiraz
- SGK Ödemelerin Durdurulması ve Müfettiş İncelemesi: Yüzde 80 Sınırı, Altı Ay ve Teminat Mektubu
- SGK Hak Edişine Haciz ve Temlik Yasağı: Haciz İhbarnamesi, Kurum Mahsubu, Fazla Haciz ve Konkordato
- SGK Ceza Koşulunun İndirilmesi Davası: Tacir Olan Sağlık Kuruluşu ve İktisaden Mahv Ölçütü
- SGK Sözleşmeyi Feshetti, MEDULA Kapandı: İlk 10 İş Günü, Fesih İtirazı ve İhtiyati Tedbir
- Bilirkişi Raporuna İtiraz: İki Haftalık Süre, Ek Rapor ve Yeni Bilirkişi
- Genel İşlem Koşulları ve İrade Bozukluğu (TBK m.20-25, 36-39)
- Menfi Tespit Davası (İİK m.72): Borçtan Kurtulma Davası
- Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? Görevli Yargı Yolu
- SGK Sözleşmesi Yenileme 2027: Aralık Başvurusu, Borç Eşiği, Taksit ve Teminat
- SGK Zararına Nitelikli Dolandırıcılık Soruşturması: Hastane Yöneticisi, Ortağı ve Hekimi İçin Savunma
- SGK Sistematik Fesih ve 3 Yıl Sözleşme Yasağı: Müfettiş Raporuyla Uyarısız Fesih, İtiraz ve İptal Davası
- SGK Fatura İnceleme Usul ve Esasları: Eczane, Optisyenlik ve Medikal Firmalarda Örnekleme, Eşikler ve Komisyonlar
Sıkça Sorulan Sorular
SGK fatura kesintisine itiraz süresi ne kadar?
Kesinti tutarı ve gerekçelerine itiraz, Kurum sisteminde “incelendi” ibaresinin belirdiği veya tebliğ edildiği tarihi izleyen 5 iş günü içinde yapılır; üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularında bu süre 10 iş günüdür. Manuel faturalarda süre, incelemenin bittiğine dair yazının tebliğinden itibaren 5 iş günüdür (Fatura İnceleme Yönetmeliği m.8).
Süresinde itiraz edilmezse ne olur?
Süresinde itiraz edilmeyen kesinti kuruluş tarafından kabul edilmiş sayılır ve inceleme sonucu belirlenen tutarda ödeme yapılır (Yönetmelik m.8/3, m.24/4). Kurum, sonradan açılan davada bu hükme dayanacaktır; bu nedenle süre hiçbir şekilde kaçırılmamalıdır.
Aynı fatura dönemi için ikinci kez itiraz edilebilir mi?
Hayır. İncelenen fatura dönemiyle ilgili olarak Kuruma yapılan itirazlar nihaidir ve aynı dönem için yeniden itiraz edilemez (Yönetmelik m.8/4). Bütün gerekçeler ilk itirazda, satır bazında ve belgeleriyle sunulmalıdır.
Örnekleme yönteminde kesinti nasıl hesaplanır?
Faturaların yüzde 5 ila 10’u basit rastgele yöntemle örneklenir; örneklemde bulunan kesinti oranı, örnekleme oranı dikkate alınarak dönemin bütün faturalarına yansıtılır (5502 sayılı Kanun ek m.1; Yönetmelik m.4/1-g, m.6). Örnekleme oranı yüzde 5 ise örneklemdeki her 1 TL’lik kesinti dönem toplamında yaklaşık 20 TL’ye karşılık gelir.
İtiraz komisyonunda kimler bulunur?
Komisyon, sağlık sosyal güvenlik merkez müdürünün görevlendirdiği iki hekim veya eczacı ile kuruluşun hak ve alacaklarından vazgeçme konusunda yetkilendirdiği, kuruluşta çalışma izin belgesiyle görev yapan bir hekimden oluşur; böyle bir hekim yoksa kanuni temsilci katılır (Yönetmelik m.9/1).
Komisyon kararına karşı ne yapılabilir?
Komisyon kararları Kurum içinde nihaidir; karara bağlanamayan itirazlar üst komisyona gönderilir (Yönetmelik m.9/3-4, m.10). Kesintinin hukuka uygunluğu ise mahkemede tartışılabilir; Yargıtay, itirazları komisyonda reddedilen bir kuruluşun kesintisinin büyük bölümünü iptal eden kararı onamıştır (3. HD, 11.03.2025, E.2024/1317, K.2025/1503).
Örnekleme yoluyla kapatılmış bir dönem yıllar sonra yeniden incelenebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, örnekleme yoluyla incelenip her ay için mutabakata varılmış ve kesintisi ödenmiş bir dönemin yeniden denetlenerek kesinti ve ceza koşulu uygulanmasını işlem güvenliğine ve sözleşme hukukuna aykırı bulan direnme kararını yerinde görmüştür (11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918).
Kesinti iadesi davası hangi mahkemede açılır?
Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi özel hukuk sözleşmesidir ve Yargıtay’a yansıyan kesinti davaları asliye hukuk mahkemelerinde görülmüştür. Sözleşme, uyuşmazlıklarda Ankara ili mahkemelerini yetkili kılar (m.17; HMK m.17).
Kesilen tutara hangi tarihten faiz istenir?
Yargıtay’ın düzelterek onadığı bir kararda Kurumun kesinti tarihi itibarıyla temerrüde düştüğü kabul edilmiş ve iadesine karar verilen tutara kesinti tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmüştür (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251). Avans faizi istenip istenemeyeceği tartışmalıdır.
Hizmet gerçekten verildiyse kesinti iptal edilir mi?
Tek başına yeterli değildir. Yargıtay, kesinti ve ceza koşulunun yerinde olup olmadığının hizmetin verilmiş olup olmadığına bakılmaksızın sözleşme, SUT ve mevzuata göre değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, bu değerlendirmeyi yapmayan bilirkişi raporuna dayanan iptal kararını bozmuştur (3. HD, 04.05.2026, E.2025/5831, K.2026/2749).
Örnekleme yönteminden çıkmak avantajlı mı?
Örneklemeyi kabul etmeyen kuruluşun bütün belgeleri incelenir ve her satır ayrı ayrı tartışılabilir; ancak sözleşme, tamamı incelenen işlemlerin SUT’a göre fatura edilmediğinin tespiti hâlinde her bir hasta için 57.241 TL ceza koşulu öngörür (m.12.2). Tercih hizmete başlamadan önce yazılı bildirilir; bildirilmezse örnekleme kabul edilmiş sayılır (5502 sayılı Kanun ek m.1).
Kesinti davasında harç kime yüklenir?
Kurum harçtan muaftır (5502 sayılı Kanun m.36). Yargıtay, Kurum aleyhine sonuçlanan bir kesinti davasında harcın Kurumdan tahsiline hükmedilmesini hatalı bulmuş ve davacının yatırdığı harcın kendisine iadesine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (3. HD, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251).
Kaynakça
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.73 ve m.97; 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ek m.1 ve m.36; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinler).
- Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 08.03.2017, 30001) ve değişiklik yönetmelikleri (RG 15.04.2017, 30039; RG 26.10.2021, 31640).
- 2026 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi m.7, m.11, m.12, m.14.20 ve m.17.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 11.10.2023, E.2022/1225, K.2023/918.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 15.01.2025, E.2024/334, K.2025/251; 11.03.2025, E.2024/1317, K.2025/1503; 20.10.2025, E.2025/1456, K.2025/4953; 02.02.2026, E.2025/4760, K.2026/418; 04.05.2026, E.2025/5831, K.2026/2749; 21.05.2026, E.2025/6275, K.2026/3305.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Kesintinin dayanağı olan SUT hükümleri sık değiştiğinden, her itirazda ve davada ilgili fatura dönemindeki SUT metni ve o yılın sözleşmesi ayrıca kontrol edilmelidir.
SGK faturanızda kesinti mi çıktı, itirazınız komisyonda mı reddedildi?
Satır bazında itiraz, kesinti oranının yeniden hesabı, komisyon ve üst komisyon süreci ile kesinti iadesi davası için “incelendi” ibaresini gördüğünüz gün arayın.
Süreyi kaçırmayın
Kesintiye itiraz için 5 iş günü, üçüncü basamak kuruluşlarda 10 iş günü; manuel faturada faksla itirazın aslı için 3 iş günü. Süresinde itiraz edilmeyen kesinti kabul edilmiş sayılır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
SGK Cezai Şartı ve Sözleşme Feshi Merkezi · Sağlık Hukuku ve Malpraktis Rehberleri · TİTCK Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


