Mobbinge Karşı Başvuru Yolları: ALO 170, CİMER ve Şikâyet (İşyerinde Psikolojik Taciz)

İşyerinde mobbinge (psikolojik tacize) maruz kalan çalışanın başvurabileceği birden çok yol vardır: işyeri içi yazılı şikâyet, ALO 170 hattı, CİMER, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetimi, iş mahkemesi ve gerektiğinde savcılık. Mobbingin tanımı, unsurları ve tüm haklarınız için mobbing ana rehberimize bakabilirsiniz; bu yazı yalnızca başvuru ve şikâyet yollarına odaklanır.

Başvurudan Önce: Olayları ve Delilleri Kaydedin

Hangi yola başvurursanız başvurun, ilk adım kayıt tutmaktır: her olayı tarih, saat, yer ve tanık bilgisiyle not edin; e-posta, mesaj ve yazışmaları saklayın; psikolojik etkiler için hekim/psikiyatrist desteği alın (sağlık raporları hem sağlığınız hem de süreç için önemlidir). Delillerin nasıl toplanacağı ve dava süreci için mobbing davası ve ispatı rehberimize bakabilirsiniz.

1. İşyeri İçi Başvuru (İK ve Üst Yönetim)

İlk başvuru yeri çoğu zaman işyerinin kendi mekanizmalarıdır. İnsan Kaynakları birimine veya üst yönetime yazılı bir şikâyet sunmak, hem işverenin durumdan haberdar edilmesini sağlar hem de ileride kullanılmak üzere delil ve iyi niyet kaydı oluşturur. İşverenin, Türk Borçlar Kanunu m. 417 uyarınca işçiyi koruma ve gerekli önlemleri alma yükümlülüğü bulunduğundan, yazılı bildirime rağmen önlem alınmaması işverenin sorumluluğunu güçlendirir.

2. ALO 170 ve CİMER

ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işyerinde psikolojik taciz dâhil çalışma hayatına ilişkin danışma ve ihbar hattıdır; 2011/2 sayılı Genelge ile bu alandaki idari çerçeve oluşturulmuştur. Çağrı ile danışmanlık alabilir ve ihbarda bulunabilirsiniz. Ayrıca CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden de yazılı başvuru ve şikâyet yapılabilir.

3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı / İş Müfettişi

Bakanlığa yapılan şikâyet üzerine iş müfettişleri işyerinde inceleme yapabilir. Bu denetim, işyerindeki uygulamaların ve psikolojik taciz iddialarının idari yönden araştırılmasını sağlar. İdari süreç, hukuki dava yolundan bağımsızdır; ikisi birlikte yürütülebilir.

4. Kamu Çalışanları İçin Başvuru Yolları

Mobbing kamu sektöründe de yaşanabilir. Kamu görevlileri, Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsman) başvurabilir. Yargı yolu bakımından: mobbingin idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı hâllerde idareye başvurulup (reddi veya 60 günlük sessiz ret sonrası) idare mahkemesinde tam yargı davası açılır; failin kişisel kusuru söz konusuysa veya eylem TCK kapsamında suç oluşturuyorsa adli yargı yoluna gidilebilir.

5. Yargı Yolu: Arabuluculuk ve İş Mahkemesi

Özel sektör işçisi, mobbing nedeniyle tazminat ve işçilik alacakları için iş mahkemesinde dava açar. Ancak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabuluculuk başvurusu aynı zamanda zamanaşımını durdurur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılır. Talep edilebilecek tazminatlar ve dava süreci için mobbing davası rehberimize bakabilirsiniz.

6. Cumhuriyet Başsavcılığı (Suç Boyutu Varsa)

Mobbing kapsamındaki bazı davranışlar aynı zamanda suç oluşturabilir (örneğin hakaret, tehdit, cinsel taciz, eziyet). Bu hâllerde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Ceza süreci, tazminat ve işçilik alacakları için açılacak hukuk davasından ayrı yürür; ikisi birbirini engellemez.

Sıkça Sorulan Sorular

Mobbinge karşı ilk olarak nereye başvurmalıyım?

Önce olayları ve delilleri kaydedin; ardından işyeri içinde İK veya üst yönetime yazılı şikâyet sunabilir, ALO 170 ve CİMER’e başvurabilirsiniz. Tazminat için iş mahkemesi yolu da açıktır.

ALO 170 nedir, ne işe yarar?

ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın çalışma hayatına ilişkin danışma ve ihbar hattıdır. İşyerinde psikolojik taciz konusunda danışmanlık alabilir ve ihbarda bulunabilirsiniz.

İşyeri içi şikâyet etmek işime yarar mı?

Evet. İK veya üst yönetime yazılı şikâyet, işvereni durumdan haberdar eder ve ileride kullanılmak üzere delil ile iyi niyet kaydı oluşturur. Önlem alınmaması işverenin sorumluluğunu artırır.

Kamu görevlisiysem nereye başvururum?

Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsman) başvurabilirsiniz. Hizmet kusuru varsa idareye başvurup idare mahkemesinde tam yargı davası; failin kişisel kusuru/suç varsa adli yargı yoluna gidilebilir.

Mobbing için dava açmadan arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. İşçilik alacağı ve tazminat talepleri için 7036 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir; arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur.

Mobbing suç duyurusu yapılabilir mi?

Mobbing kapsamındaki davranışlar hakaret, tehdit veya eziyet gibi suç oluşturuyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Ceza süreci hukuk davasından ayrı yürür.