İşyerinde mobbinge (psikolojik tacize) maruz kalan çalışanın başvurabileceği birden çok yol vardır: işyeri içi yazılı şikâyet, ALO 170 hattı, CİMER, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetimi, iş mahkemesi ve gerektiğinde savcılık. Mobbingin tanımı, unsurları ve tüm haklarınız için mobbing ana rehberimize bakabilirsiniz; bu yazı yalnızca başvuru ve şikâyet yollarına odaklanır.
10 Saniyede Hukuk · İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
İşyerinde mobbinge uğruyorum, ne yapabilirim?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
Mobbingi doğru mercie, doğru biçimde bildirmek için yanınızdayız.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppBaşvurudan Önce: Olayları ve Delilleri Kaydedin
Hangi yola başvurursanız başvurun, ilk adım kayıt tutmaktır: her olayı tarih, saat, yer ve tanık bilgisiyle not edin; e-posta, mesaj ve yazışmaları saklayın; psikolojik etkiler için hekim/psikiyatrist desteği alın (sağlık raporları hem sağlığınız hem de süreç için önemlidir). Delillerin nasıl toplanacağı ve dava süreci için mobbing davası ve ispatı rehberimize bakabilirsiniz.
1. İşyeri İçi Başvuru (İK ve Üst Yönetim)
İlk başvuru yeri çoğu zaman işyerinin kendi mekanizmalarıdır. İnsan Kaynakları birimine veya üst yönetime yazılı bir şikâyet sunmak, hem işverenin durumdan haberdar edilmesini sağlar hem de ileride kullanılmak üzere delil ve iyi niyet kaydı oluşturur. İşverenin, Türk Borçlar Kanunu m. 417 uyarınca işçiyi koruma ve gerekli önlemleri alma yükümlülüğü bulunduğundan, yazılı bildirime rağmen önlem alınmaması işverenin sorumluluğunu güçlendirir.
2. ALO 170 ve CİMER
ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işyerinde psikolojik taciz dâhil çalışma hayatına ilişkin danışma ve ihbar hattıdır; 2011/2 sayılı Genelge ile bu alandaki idari çerçeve oluşturulmuştur. Çağrı ile danışmanlık alabilir ve ihbarda bulunabilirsiniz. Ayrıca CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden de yazılı başvuru ve şikâyet yapılabilir.
3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı / İş Müfettişi
Bakanlığa yapılan şikâyet üzerine iş müfettişleri işyerinde inceleme yapabilir. Bu denetim, işyerindeki uygulamaların ve psikolojik taciz iddialarının idari yönden araştırılmasını sağlar. İdari süreç, hukuki dava yolundan bağımsızdır; ikisi birlikte yürütülebilir.
4. Kamu Çalışanları İçin Başvuru Yolları
Mobbing kamu sektöründe de yaşanabilir. Kamu görevlileri, Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsman) başvurabilir. Yargı yolu bakımından: mobbingin idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı hâllerde idareye başvurulup (reddi veya 60 günlük sessiz ret sonrası) idare mahkemesinde tam yargı davası açılır; failin kişisel kusuru söz konusuysa veya eylem TCK kapsamında suç oluşturuyorsa adli yargı yoluna gidilebilir.
5. Yargı Yolu: Arabuluculuk ve İş Mahkemesi
Özel sektör işçisi, mobbing nedeniyle tazminat ve işçilik alacakları için iş mahkemesinde dava açar. Ancak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabuluculuk başvurusu aynı zamanda zamanaşımını durdurur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılır. Talep edilebilecek tazminatlar ve dava süreci için mobbing davası rehberimize bakabilirsiniz.
6. Cumhuriyet Başsavcılığı (Suç Boyutu Varsa)
Mobbing kapsamındaki bazı davranışlar aynı zamanda suç oluşturabilir (örneğin hakaret, tehdit, cinsel taciz, eziyet). Bu hâllerde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Ceza süreci, tazminat ve işçilik alacakları için açılacak hukuk davasından ayrı yürür; ikisi birbirini engellemez.
ALO 170 ve İdari Başvuru Yolları
Dava açmadan önce idari yollar işletilebilir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| ALO 170 | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | Ücretsiz hat |
| Konu | Mobbing, ücret, İSG, çalışma koşulları | Geniş |
| Gizlilik | Kimlik korunması talep edilebilir | İşten çıkarma riski |
| Müfettiş denetimi | İşyerinde inceleme | Kayıt ve tanık |
| Rapor | Tespitler davada delil olur | Değerli |
| İdari para cezası | İhlal tespitinde | İşverene |
| CİMER | Alternatif kanal | Kayıt oluşur |
| Kamu Denetçiliği | Kamu görevlileri için | Ayrı yol |
| Sınır | İdari yol tazminat sağlamaz | Dava gerekir |
Beşinci ve dokuzuncu satırlar bu yolun değerini ve sınırını birlikte verir: iş müfettişi raporundaki tespitler sonraki davada güçlü bir yazılı delil oluşturur; ancak idari başvuru tazminat tahsilini sağlamaz — maddi ve manevi tazminat için ayrıca dava açılması gerekir.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
Mobbing Şikâyetinde İşten Çıkarılma Riski
Şikâyet sonrası fesih ayrı bir koruma doğurur.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Misilleme feshi | Şikâyet sonrası yapılan fesih | Şüphe uyandırır |
| İş güvencesi varsa | İşe iade davası | Bir ay içinde |
| Güvence yoksa | Kötü niyet tazminatı | İhbarın üç katı |
| Ayrımcılık tazminatı | Şikâyet nedeniyle fesihte | Dört aya kadar ücret |
| İspat kolaylığı | Zamansal yakınlık emare oluşturur | Yük işverene geçer |
| Gizlilik talebi | ALO 170 başvurusunda | Kimlik korunur |
| Toplu şikâyet | Birden fazla çalışan | Güç artar |
| Sendika desteği | Üyeyseniz | Ek koruma |
| Belge | Şikâyet tarihini belgeleyin | Zamansal bağ |
Beşinci ve dokuzuncu satırlar en etkili savunmayı verir: şikâyet ile fesih arasındaki zamansal yakınlık, feshin misilleme amaçlı olduğu yönünde güçlü bir emare oluşturur ve ispat yükünü işverene geçirir; bu nedenle şikâyet tarihinin resmî kayıtla belgelenmesi kritik önem taşır.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
Mobbing ve Ayrımcılık Ayrımı
İkisi de kişilik hakkını ihlal eder; hukuki temelleri farklıdır.
| Ölçüt | Mobbing | Ayrımcılık |
|---|---|---|
| Mobbing | Sistematik yıldırma | Sebep aranmaz |
| Ayrımcılık | Korunan bir özellik nedeniyle farklı muamele | Sebep belirleyici |
| Korunan sebepler | Cinsiyet, din, dil, ırk, engellilik, sendika | Kanunda |
| Tazminat — mobbing | Manevi tazminat | TMK m.24-25 |
| Tazminat — ayrımcılık | Dört aya kadar ücret | İK m.5 |
| Birlikte olabilir | Ayrımcı sebeple mobbing | İkisi de istenir |
| İspat | Her ikisinde de emare yeterli | Yük işverene geçer |
| Haklı fesih | İkisinde de mümkün | Kıdem doğar |
| Talep | Ayrı ayrı gösterin | Farklı hukuki temel |
İkinci ve altıncı satırlar ayrımı ve birleşimi verir: ayrımcılıkta farklı muamelenin cinsiyet, din, engellilik veya sendika üyeliği gibi korunan bir özellikten kaynaklanması aranır; mobbingde ise böyle bir sebep şartı yoktur. Ancak ayrımcı bir sebeple yürütülen yıldırma faaliyetinde her iki tazminat birlikte talep edilebilir.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
Mobbing Şikâyetinde Adım Adım Süreç
Başvuru sırası, sonuç alma ihtimalini artırır.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Kayıt tutun | Olay günlüğü ve belgeler | İlk adım |
| 2. İç başvuru | İK, etik hattı veya üst amir | Yazılı |
| 3. Yanıt bekleyin | Makul süre | Kayda geçsin |
| 4. Sağlık başvurusu | Psikolojik etkiler için | Rapor oluşur |
| 5. ALO 170 | Bakanlık şikâyet hattı | Gizlilik isteyin |
| 6. Müfettiş denetimi | İşyerinde inceleme | Rapor delil olur |
| 7. Ceza şikâyeti | Hakaret, tehdit, taciz varsa | Altı ay içinde |
| 8. Haklı fesih | Devam ederse | Kıdem doğar |
| 9. Dava | Tazminat ve alacaklar | Arabuluculuk sonrası |
İkinci ve altıncı satırlar iki kritik adımdır: işverene yapılan yazılı iç başvuru, hem işverenin durumu bildiğini kanıtlar hem önlem alınmaması hâlinde sorumluluğunu doğurur; ayrıca iş müfettişi raporundaki tespitler sonraki davada yazılı delil değeri taşır.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
Mobbingde Sık Sorulan Durumlar
En çok merak edilen hususlar.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Tek olay mobbing mi | Hayır — süreklilik gerekir | Ama suç olabilir |
| Amirim sürekli bağırıyor | Sistematikse mobbing | Kayıt tutun |
| Görevsiz bırakıldım | Tipik mobbing biçimi | Yazılı emirleri saklayın |
| İş arkadaşlarım dışlıyor | Yatay mobbing | İşveren önlem almalı |
| Şikâyet edersem çıkarırlar mı | Misilleme feshi korunur | Zamansal yakınlık emare |
| Ses kaydı alabilir miyim | Delil değeri tartışmalı | Yazılı delil tercih edin |
| İstifa mı etmeliyim | Haklı fesih yazın | Kıdem doğar |
| Tazminat ne kadar | Süre, yoğunluk ve sonuca göre | Hâkim takdiri |
| İlk adım | Kayıt tutmaya başlayın | En değerli delil |
Yedinci satır en kritik uyarıdır: mobbinge maruz kalan işçi “istifa ediyorum” ifadesini kullanmamalı, İş Kanunu m.24 kapsamında haklı nedenle feshettiğini yazmalıdır — bu tek fark kıdem tazminatı hakkını belirler. Dokuzuncu satır ise ilk ve en etkili adımdır.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
Kamu Görevlileri İçin Mobbing Yolları
Memurlar ve kamu görevlileri için farklı bir usul işler.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Uygulanacak mevzuat | 657 sayılı Kanun ve idari mevzuat | İş Kanunu değil |
| Şikâyet mercii | Amir veya disiplin birimi | Hiyerarşi |
| Disiplin soruşturması | Fail hakkında | İdari süreç |
| CİMER | Genel başvuru kanalı | Kayıt |
| Kamu Denetçiliği Kurumu | Ombudsman başvurusu | İdari işlemlere karşı |
| İdari dava | İdare mahkemesi | Tam yargı davası |
| Manevi tazminat | İdareye karşı | Hizmet kusuru |
| Ceza şikâyeti | Hakaret, tehdit varsa | Soruşturma izni gerekebilir |
| Süre | İdari başvuru ve dava süreleri kısa | Kaçırmayın |
Birinci ve dokuzuncu satırlar iki temel farkı verir: kamu görevlilerinin mobbing iddiaları İş Kanunu’na değil idari mevzuata tabidir ve talepler idare mahkemesinde tam yargı davasıyla ileri sürülür; ayrıca idari başvuru ve dava süreleri iş hukukundakine göre çok daha kısadır, bu nedenle gecikilmemelidir.
İSG ve işyeri hakları rehberlerimiz: işverenin İSG yükümlülükleri · mobbing davası ve ispatı · işyerinde ayrımcılık yasağı · engelli çalıştırma yükümlülüğü · geçici iş göremezlik ödeneği · çalışmaktan kaçınma hakkı
İlgili Rehberler
Mobbing şikâyetinizi en doğru mercie taşımak için uzman avukat desteği alın.
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSıkça Sorulan Sorular
Mobbinge karşı ilk olarak nereye başvurmalıyım?
Önce olayları ve delilleri kaydedin; ardından işyeri içinde İK veya üst yönetime yazılı şikâyet sunabilir, ALO 170 ve CİMER’e başvurabilirsiniz. Tazminat için iş mahkemesi yolu da açıktır.
ALO 170 nedir, ne işe yarar?
ALO 170, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın çalışma hayatına ilişkin danışma ve ihbar hattıdır. İşyerinde psikolojik taciz konusunda danışmanlık alabilir ve ihbarda bulunabilirsiniz.
İşyeri içi şikâyet etmek işime yarar mı?
Evet. İK veya üst yönetime yazılı şikâyet, işvereni durumdan haberdar eder ve ileride kullanılmak üzere delil ile iyi niyet kaydı oluşturur. Önlem alınmaması işverenin sorumluluğunu artırır.
Kamu görevlisiysem nereye başvururum?
Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsman) başvurabilirsiniz. Hizmet kusuru varsa idareye başvurup idare mahkemesinde tam yargı davası; failin kişisel kusuru/suç varsa adli yargı yoluna gidilebilir.
Mobbing için dava açmadan arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. İşçilik alacağı ve tazminat talepleri için 7036 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir; arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur.
Mobbing suç duyurusu yapılabilir mi?
Mobbing kapsamındaki davranışlar hakaret, tehdit veya eziyet gibi suç oluşturuyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir. Ceza süreci hukuk davasından ayrı yürür.
