Kooperatifler; ortaklarının ekonomik menfaatlerini korumak ve geliştirmek için karşılıklı yardımlaşma ilkesine dayalı olarak kurulan tüzel kişilerdir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun çizdiği çerçevede kurulan kooperatiflerde konkordato başvurusu; üye-ortak ilişkisinin özel niteliği, kooperatifin amaç ve faaliyet alanı ile borca batıklık rejimi bakımından anonim ve limited şirketlerden farklı özellikler taşır.
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Kooperatifin Hukuki Niteliği ve Ortak-Üye İlişkisi
Kooperatifte üye-ortakların pozisyonu, sermaye şirketlerindeki pay sahipliğinden farklıdır: kooperatif ortakları hem sermaye sağlar hem de kural olarak kooperatifin faaliyet alanındaki ekonomik menfaate katılır (üretim, tüketim, konut, kredi vb.). Konkordato hâlinde bu iki nitelikli katılım ayrı ayrı değerlendirilir.
Borca Batıklık Rejimi (İİK m.179)
Kooperatifler de sermaye şirketleri ile birlikte İİK m.179’daki borca batıklık rejimine tabidir: aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğu beyan ve mahkemece tespit edilen kooperatifin, takibe gerek kalmaksızın iflasına karar verilir; m.179, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 63. maddesini saklı tutar. Yönetim kurulu, borca batıklık hâlini tespit ettiğinde konkordato başvurusu veya diğer yasal yolları değerlendirmekle yükümlüdür. Ayrıntı için mevcut sermaye şirketleri ve kooperatiflerde borca batıklık yazımıza bakabilirsiniz.
Konut Yapı Kooperatifi ve Ortakların Konut Hakkı
Konut yapı kooperatiflerinde ortaklar ödediği aidatlar karşılığında kural olarak konut edinme hakkını hedefler. Kooperatifin konkordato ilanı hâlinde, henüz teslim edilmemiş konutlar bakımından ortakların hakları özel bir hukuki değerlendirme gerektirir; alacaklar farklı hukuki nitelikte olabilir (adi alacak, ayni hak beklentisi vb.).
Kredi ve Üretim Kooperatiflerinde Alacak Rejimi
Tarım kredi kooperatifi, esnaf kredi kooperatifi ve üretim kooperatiflerinde ortakların cari borç ve alacak ilişkisi karmaşık olabilir. Konkordato mühletinde kooperatife karşı takip yasağı geçerli olurken, kooperatifin kendi ortaklarına karşı alacakları için özel değerlendirme yapılır.
Konkordato mu, Tasfiye mi?
Kooperatiflerde konkordato faaliyetin sürmesini hedefler; ancak amaç gerçekleştirilemeyecekse veya ortaklar aksi yönde karar alırsa tasfiye yolu değerlendirilebilir. Genel çerçeve için konkordato ile iflas farkı bakımından konkordato mu iflas mı yazımıza bakabilirsiniz.
Amme Alacakları ve Sosyal Yardım Fonları
Kooperatiflerin amme (vergi, SGK) borçları konkordatoda genel amme rejimine tabidir; ayrıntı için konkordato ve amme alacakları yazımıza bakabilirsiniz. Sosyal yardım fonlarına bağlı ilişkiler somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatifim konkordato ilan etti; ortak olarak ödediğim aidatlar ne olur?
Ortaklığınız sürüyorsa Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ödediğiniz aidatları kooperatif sermayesi sayar; Daire, iflas içi konkordatoda üyelerin nisaba katılmasını da doğru bulmamıştır (E. 2024/2156, K. 2024/2536). Konutu verilmeyen ortağın tazminatını ise Hukuk Genel Kurulu iflas alacağı kabul etmiştir (E. 2024/705, K. 2025/835). Ortaklıktan ayrılmışsanız çıkma payı talebiniz ayrıca değerlendirilir; hukuki destek alınması yararlıdır.
Kooperatif konkordato yerine tasfiyeyi tercih edebilir mi?
Evet. Kooperatif genel kurulu, amaç gerçekleşmez veya konkordato başarı şansı taşımıyorsa tasfiye kararı alabilir. Tasfiye süreci 1163 sayılı Kanunun tasfiye hükümleri çerçevesinde yürür.
Uzman görüşü almak için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
📞 0554 648 37 15 | 💬 WhatsApp
Kooperatif Yapısının Konkordatoya Etkisi
Kooperatifler 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile düzenlenen özel bir tüzel kişilik türüdür. Ticaret şirketi olmakla birlikte kâr amacı gütmez; ortaklarının müşterek ekonomik menfaatlerini korumayı amaçlar. Bu özgün yapı, konkordato sürecine önemli farklılıklar getirir.
Kooperatiflerin konkordato başvurusu, İİK m. 285-309 hükümlerine tabidir. Ancak ortak-alacaklı sıfatı özel bir sorundur: bir kooperatif ortağı aynı zamanda kooperatiften alacaklı olabilir (aidat, konut hakkı, aidat iadesi vb.). Bu ikili ilişki konkordato sürecinde titiz analiz gerektirir.
Genel kurul kararı olmadan yönetim kurulunun konkordato başvurusu yapıp yapamayacağı içtihat konusudur. Yaygın görüş, konkordato başvurusunun olağanüstü nitelikte bir işlem olduğu ve genel kurul onayı alınması gerektiği yönündedir. Ana sözleşmede aksine hüküm bulunması hâlinde farklı değerlendirme yapılabilir.
Konut Yapı Kooperatiflerinde Özel Durumlar
Konut yapı kooperatifleri, konkordato başvurusunda en sık karşılaşılan kooperatif türüdür. Bu kooperatiflerde ortaklar, aidatlarını ödeyerek konut edinme hakkına sahiptir. Konkordato durumunda tamamlanamamış konutlar ve aidat ödemiş ama teslim almamış ortaklar özel korumayı gerektirir.
Tapusu devredilmemiş konut için ortağın talebi kooperatife karşı kişisel bir haktır; konkordatoda konusu para olmayan bu alacak, borçlu komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmedikçe eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir (İİK m.294/7). Bu talebin alacak mı sermaye payı mı sayılacağı da Yargıtay’da tartışmalıdır: 6. Hukuk Dairesi üyelik ödemelerini sermaye sayarak ortakları iflas içi konkordatoda nisaba katmamış (E. 2024/2156, K. 2024/2536), Hukuk Genel Kurulu ise konutu verilmeyen ortağın tazminatını iflas alacağı kabul etmiştir (E. 2024/705, K. 2025/835).
Kısmen tamamlanmış inşaatlarda tercih edilen çözüm inşaatın tamamlanması için ek finansman sağlanmasıdır. Ortakların kooperatiften çıkma hakkı ana sözleşmeyle ortadan kaldırılamayacağından ayrılmalar ve doğacak çıkma payı borçları projede hesaba katılmalıdır; Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, ayrılan üyelere çıkma payı borcunu ödeyemeyen ve talepten sonra da üye kaybeden konut yapı kooperatifinin tasdik kararını bozmuştur (E. 2021/35, K. 2021/715). Konkordato projesi ek finansmanın nasıl sağlanacağını göstermezse tasdik olasılığı düşer.
Tarım Kredi ve Üretim Kooperatiflerinde Farklar
Tarım kredi kooperatifleri, üye çiftçilere düşük faizli kredi sağlayan yapılar olarak Türkiye’de yaygındır. Konkordato sürecinde bu kooperatiflerin alacakları, üyelerinden olan alacaklardır. Kollektif tarımsal risk (ürün kaybı, iklim krizi) bu alacakları etkiler.
Üretim kooperatiflerinde (süt, arı, örtü altı tarım vb.) ise durum farklıdır. Kooperatif ortaklarından ürün alıp bunu piyasada satmakta; ortaklara ödemeleri geciktirebilmektedir. Konkordato mühletinde ödenmemiş ürün bedelleri, ortakların temel geçim kaynağı olduğu için öncelik gerektiren alacaklar arasında sayılabilir.
Devletten alınan destekler, kooperatiflerin konkordato sürecinde tampon işlev görür. Tarım ve Orman Bakanlığı destekleri, işgücü desteği ve devlet garantili krediler konkordato projesinin başarısında belirleyici olabilir. Bu destekler şartlı olsa da proje inandırıcılığını artırır.
Kooperatifin Konkordatodaki Hukukî Konumu
Kooperatifler, konkordato bakımından sermaye şirketleriyle aynı rejime tabidir; ancak ortaklık ilişkisinin kendine özgü yapısı birkaç noktada fark yaratır.
| Konu | Kooperatif bakımından | Dayanak |
|---|---|---|
| Konkordato talep edebilir mi? | Evet — İİK m.285 "herhangi bir borçlu" der | İİK m.285/1 |
| İflâsa tabi mi? | Evet — bu nedenle yetkili yer muamele merkezidir, yerleşim yeri değil | İİK m.285/3 + m.154/1 |
| Görevli mahkeme | Asliye ticaret mahkemesi | İİK m.285/3 |
| Borca batıklık hâli | Aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğu beyan ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe hacet kalmaksızın iflâsına karar verilir | İİK m.179 |
| Kooperatifler Kanunu saklı mı? | Evet — İİK m.179, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 63 üncü maddesi hükmünün saklı olduğunu açıkça belirtir | İİK m.179 |
| Talepten feragat | Borca batık olduğu anlaşılan kooperatif konkordato talebinden feragat ederse, mahkeme kesin mühleti kaldırarak iflâsa resen karar verir | İİK m.292/d |
Beşinci ve altıncı satır birlikte okunmalıdır. Borca batık bir kooperatif konkordatoya başvurup sonra vazgeçerse, İİK m.292/d devreye girer ve iflâs resen gündeme gelir. Yani kooperatif yönetimi için konkordato, "denemekten zarar gelmez" denecek bir yol değildir; başvuru öncesinde iyileşme senaryosunun gerçekçiliği ciddi biçimde değerlendirilmelidir.
Ortak Alacakları ve Aidat İlişkisi Nisapta Nasıl Değerlendirilir?
Kooperatif dosyalarının en tartışmalı yanı, ortakların hem üye hem alacaklı olabilmesidir. Nisap tabanı bu ayrım yapılmadan kurulamaz.
| Kalem | Konkordatodaki konumu | Dikkat |
|---|---|---|
| Ortağın ödediği aidat ve sermaye payı | Ortaklık ilişkisinden doğar; alacak niteliği somut olaya göre değerlendirilir | Kooperatifler Kanunu ve ana sözleşme birlikte incelenmelidir |
| Ortağın kooperatiften olan ticari alacağı | Adi alacak niteliğindeyse projeye tabidir ve nisaba katılır | Ortaklık sıfatından bağımsız bir borç ilişkisine dayanmalıdır |
| Konut/işyeri teslim taahhüdü | Konusu para olmayan alacaktır; ortak eşit kıymette para alacağına çevirerek komiserliğe bildirir. Ancak borçlu, komiserin onayıyla aynen ifayı üstlenmekte serbesttir | İİK m.294 |
| Kooperatif çalışanlarının alacakları | İİK m.206/1 imtiyazlı; haciz yoluyla takip mümkündür ve tasdik için tam ödeme teminata bağlanmalıdır | İİK m.294/2, m.305/d |
| Yönetim kurulu üyelerinin alacakları | Borçlunun yakınları kapsamına giriyorsa nisap hesabına katılmaz | İİK m.302/4 — eş, çocuk ve evlilik bağı kalksa dahi eşin anası, babası, kardeşi |
🏘️ Yapı kooperatiflerinde aynen ifa tercihi belirleyicidir. Konut yapı kooperatiflerinde ortakların asıl beklentisi para değil teslimattır. İİK m.294 bu durumda borçluya bir tercih hakkı tanır: komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenebilir. Bu tercih yapıldığında edim para alacağına dönüşmez, inşaat tamamlanarak teslim edilir. Bu, hem ortakların menfaatine hem de nisap tabanının küçülmesi bakımından kooperatif lehinedir.
Kooperatifte Mühletin Sözleşmelere ve Finansmana Etkisi
| Hüküm | Kooperatife özgü sonucu |
|---|---|
| Sözleşmelerin devamı (İİK m.296/1) | Müteahhitlik, yapı denetim ve altyapı sözleşmeleri salt konkordato gerekçesiyle feshedilemez; sözleşmedeki aksi kayıtlar uygulanmaz |
| Karşılıklı ifa (İİK m.296/1 son cümle) | Mühlet süresince devam eden sözleşmelerden doğan edimler karşılıklı ifa edilir — yüklenici iş yapıyorsa hakedişi cari olarak ödenir |
| Aşırı külfetli sözleşmenin feshi (İİK m.296/2) | Zarar üreten uzun vadeli taahhütler komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle feshedilebilir; tazminat projeye tabi olur |
| Müstakbel alacak devri (İİK m.294) | Mühletten sonra doğacak ortak alacakları veya hakedişler önceden temlik edilmişse devir hükümsüzdür |
| Komiser izinli yeni borç (İİK m.308/c) | İnşaatın tamamlanması için mühlet içinde komiser izniyle alınan finansman konkordato şartlarına tabi değildir ve öncelikli ödenir |
| İzne tabi işlemler (İİK m.297/2) | Kooperatif arsası üzerinde ipotek tesisi veya taşınmaz devri mahkeme iznine tabidir; izinsiz işlem hükümsüzdür |
Kooperatifte Mühlet Rejiminin Uygulanması
Kooperatifler bakımından konkordato, ortak-üye ilişkisinin özel yapısı nedeniyle farklı sonuçlar doğurur; ancak mühletin genel rejimi aynen işler.
Uygulanan çerçeve
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip yasağı | Mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun’a göre yapılanlar dâhil hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur | İİK m.294 |
| Geçici koruma | İhtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz | İİK m.294 |
| Süreler | Bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez | İİK m.294 |
| İmtiyazlı alacak | 206. maddenin birinci sırasındaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; iflâs yoluyla takip yapılamaz | İİK m.294 |
| Faiz | Proje aksine hüküm içermedikçe rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur | İİK m.294 |
| Rehinli alacak | Kesin mühletin rehinli alacaklılar bakımından sonuçları ayrı maddede düzenlenmiştir | İİK m.295 |
| Komiser izni | Mühlet içinde komiserin izniyle kurulan işlemlerden doğan alacaklar takip yasağının dışındadır | |
| Şikâyet | Mühlete rağmen yapılan takip işlemlerine karşı icra hukuk mahkemesine şikâyet edilir |
Dördüncü satır, kooperatif çalışanlarının alacakları bakımından uygulanır: kanunun 206. maddesinin birinci sırasındaki alacaklar için mühlete rağmen haciz yoluyla takip yapılabilir; ancak aynı alacak için iflâs yoluyla takip yoluna gidilemez.
Ortaklık ilişkisi ile alacaklılık ilişkisi ayrıştırılmalıdır. Kooperatif ortağının ödediği aidat ve sermaye payı, kural olarak bir alacak değil ortaklık ilişkisinin sonucudur. Buna karşılık ortağın kooperatiften olan başka bir alacağı (örneğin teslim edilmeyen bir edim karşılığı ödenen bedelin iadesi) alacak niteliğindedir ve süresinde bildirilmelidir. Bu ayrım yapılmadan yapılan bildirimler, komiser incelemesinde çekişmeli sayılır.
Konut Yapı Kooperatiflerinde Özel Durumlar
Konut yapı kooperatiflerinde ortakların beklentisi para alacağı değil, taşınmaz teslimidir.
Değerlendirme başlıkları
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Ortak sıfatı | Ortaklık ilişkisinin devam edip etmediği |
| Ödemeler | Yapılan aidat ve ara ödemelerin dökümü |
| Teslim beklentisi | Konut teslim yükümlülüğünün niteliği |
| Tapu | Ferdileşme yapılmış olup olmadığı |
| Arsa | Kooperatif arsası üzerindeki ipotek ve hacizler |
| Yüklenici | Yüklenici ile kooperatif arasındaki sözleşme ilişkisi |
| Genel kurul | Tasfiye veya konkordato kararının usulüne uygunluğu |
| Alacak kaydı | Para alacağı niteliğindeki taleplerin süresinde bildirilmesi |
Dördüncü satır, ortakların konumunu belirleyen en önemli veridir: ferdileşme tamamlanmış ve tapu devri yapılmışsa ortağın taşınmaz üzerindeki hakkı ayni nitelik kazanır. Ferdileşme yapılmamışsa talep, kooperatife karşı kişisel bir hak olarak değerlendirilir.
Mühlet rejimi için konkordatoda kesin mühlet rehberimize bakabilirsiniz.
Kooperatifte Karar Süreci ve Sorumluluk
Konkordato başvurusu, kooperatifin organları tarafından usulüne uygun alınmış bir kararla yapılmalıdır.
Denetim başlıkları
| Konu | Ne kontrol edilir |
|---|---|
| Yetkili organ | Kararın hangi organca alınacağı |
| Genel kurul | Toplantı ve karar nisaplarına uygunluk |
| Yönetim kurulu | Temsil yetkisinin kapsamı |
| Ortak bilgilendirme | Ortakların süreçten haberdar edilmesi |
| Denetim | Denetim organının raporları |
| Sorumluluk | Yöneticilerin sorumluluğunun ayrıca değerlendirilmesi |
| Amme alacağı | Kooperatif borçlarında sorumluluk rejimi |
| Kayıt | Karar defterinin ve kayıtların düzenliliği |
Altıncı satır, süreçten bağımsız yürüyen bir risktir: kooperatifin konkordatoya girmesi, yöneticilerin kendi kusurlarından doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu sorumluluk ayrı bir dava konusudur.
Tasfiye ile konkordato arasındaki tercih ortakların menfaatine göre yapılır. Kooperatifin amacı gerçekleşemeyecek durumdaysa tasfiye; faaliyetin sürdürülmesi ortaklara daha fazla fayda sağlayacaksa konkordato gündeme gelir. Bu karşılaştırmanın somut rakamlarla yapılması, hem genel kurul kararının hem de mahkemeye sunulacak projenin dayanağını oluşturur.
Kooperatif Alacaklıları Bakımından Yol
Kooperatifin alacaklıları, alacağın niteliğine göre farklı konumlarda yer alır.
Alacak türüne göre
| Alacak | Değerlendirme |
|---|---|
| Ortak alacağı | Ortaklık ilişkisinden doğan taleplerin ayrıştırılması |
| Yüklenici | İnşaat sözleşmesinden doğan hakediş alacağı |
| Tedarikçi | Adi alacak olarak süresinde bildirilmesi |
| Banka kredisi | Rehinli ise ayrı rejime tabi olması (İİK m.295) |
| Personel | İmtiyazlı sıradaki alacaklarda haciz yoluyla takip imkânı |
| Kamu alacağı | 6183 kapsamındaki takiplerin de mühletle durması |
| Arsa sahibi | Kat karşılığı ilişkisinden doğan taleplerin niteliği |
| Bildirim | İlanda belirtilen sürede alacak kaydı yapılması |
Yedinci satır, arsa payı karşılığı yürüyen projelerde belirleyicidir: arsa sahibinin talebi para alacağı mı yoksa taşınmaz devri mi olduğuna göre farklı değerlendirilir ve bu ayrım sözleşme hükümlerinden çıkarılır.
Ortakların konumu alacaklılıkla sınırlı değildir. Kooperatif ortağı hem ortaklık ilişkisinin tarafı hem de bazı hâllerde alacaklıdır. Genel kurulda oy kullanma ile alacaklılar toplantısında oy kullanma farklı hukuki temellere dayanır. Bu ayrımın karıştırılması, hem nisap hesabında hem de ortakların hak arama yollarında karışıklık doğurur.
Kooperatifler İçin Diğer Yol: Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırma (İİK m.309/m)
Kooperatifler, konkordatonun yanında sermaye şirketleriyle birlikte uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma yoluna da başvurabilir. Muaccel para borçlarını ödeyemeyecek durumda olan, borca batık olan ya da bu hâllerden birine düşme tehlikesi kuvvetle muhtemel olan bir kooperatif, önceden müzakere edilmiş ve projeden etkilenen alacaklıların gerekli çoğunluğuyla kabul edilmiş yeniden yapılandırma projesiyle muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine başvurabilir (İİK m.309/m).
Kooperatif için iki yolun karşılaştırması
| Ölçüt | Konkordato | Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma |
|---|---|---|
| Başvuru anındaki proje | Ön proje; müzakere mühlet içinde komiser gözetiminde yapılır | Önceden müzakere edilmiş ve gerekli çoğunlukla kabul edilmiş proje |
| Çoğunluk | Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan ya da alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk (m.302) | Projeden etkilenip oylamaya katılan alacaklıların sayıca yarısını aşan ve oy kullananların alacaklarının en az üçte ikisini oluşturan çoğunluk; her alacaklı sınıfında ayrı ayrı (m.309/m) |
| Başvuru ekleri | Ön proje, malvarlığı belgeleri, alacaklı listesi, karşılaştırma tablosu, makul güvence raporu (m.286) | Noterce onaylı onay tutanakları, çoğunluk cetveli, iflasla karşılaştırma belgesi, bağımsız denetim kuruluşunun finansal analiz raporları (m.309/o) |
| Görevli mahkeme | Asliye ticaret mahkemesi (m.285/3) | Muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi (m.309/m) |
| Uygun olduğu durum | Alacaklılarla anlaşma henüz yoksa ve icra baskısı sürüyorsa | Ana alacaklılarla, özellikle yüklenici ve bankalarla başvurudan önce anlaşma sağlanabiliyorsa |
Konut yapı kooperatiflerinde alacaklıların önemli kısmı yüklenici, bankalar ve tedarikçilerden oluştuğundan, bu kesimle önceden anlaşma sağlanabiliyorsa uzlaşma yolu daha hızlı sonuç verebilir. Ayrıntı: uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma.
Kooperatif Konkordatosunda Mühletin Kaldırılması, Fesih ve Ceza Riski
Kooperatiflerde mühlet döneminin en hassas konuları, kooperatif taşınmazları üzerindeki işlemler ve ortaklardan yapılan tahsilattır. Komiser bu hareketleri izler; aşağıdaki hâllerden biri gerçekleşirse mahkeme, borçluyu, varsa talep eden alacaklıyı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet ettikten sonra kesin mühleti kaldırabilir (İİK m.292).
Mühlet ve tasdik sonrasında riskler
| Risk | Kanundaki kural | Kooperatifte örnek | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Malvarlığının korunması için iflas gereği | İflasa tabi borçlu bakımından malvarlığının korunması için iflasın açılması gerekiyorsa mahkeme kesin mühleti kaldırır ve iflasa resen karar verir | Kooperatif arsası veya inşaatın korunamaması, değerinin hızla düşmesi | İİK m.292/1-a |
| Başarıya ulaşamama | Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa mühlet kaldırılır | Ortakların ödeme taahhütlerinin projenin dayandığı ölçüde gerçekleşmemesi | İİK m.292/1-b |
| İzinsiz işlem ve zarar verme amacı | Borçlu m.297’ye aykırı davranır, komiserin talimatlarına uymaz ya da alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ederse mühlet kaldırılır | Kooperatif taşınmazını veya bağımsız bölümleri mahkeme izni olmadan devretmek, üzerinde ipotek kurmak | İİK m.292/1-c |
| Borca batık kooperatifin feragati | Borca batık olduğu anlaşılan kooperatif talebinden feragat ederse iflasa resen karar verilir | Genel kurulun, borca batık kooperatif için konkordato talebinden vazgeçilmesine karar vermesi | İİK m.292/1-d |
| Tasdikten sonra ödemenin aksaması | Kendisine projeye göre ödeme yapılmayan alacaklı konkordatonun kendisi hakkında feshini isteyebilir | Ortak aidatlarına bağlanan ödeme planının aksaması | İİK m.308/e |
| Kötü niyetle sakatlanmış konkordato | Her alacaklı kötü niyetle sakatlanmış konkordatonun tamamen feshini isteyebilir | Bir alacaklıya, örneğin yükleniciye proje dışında ek ödeme veya daire vaadi | İİK m.308/f, m.308/d |
| Ceza sorumluluğu | Hileli davranışla alacaklıları veya komiseri hataya düşüren ya da projeye uymayarak kasten zarara sebebiyet veren borçlu, şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapisle cezalandırılır; aynı hüküm kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma projeleri için de geçerlidir | Ortak sayısı, tahsilat veya inşaat seviyesi hakkında komisere gerçeğe aykırı bilgi verilmesi | İİK m.334 |
Kooperatif genel kurulunun ve yönetim kurulunun mühlet döneminde alacağı her karar, bu riskler bakımından önceden değerlendirilmelidir. Mühletin kaldırılmasının sonuçları için konkordato talebi reddedilirse iflas, tasdikten sonraki yollar için konkordatonun feshi rehberlerine bakabilirsiniz.
Proje Kapsamındaki Tapu ve Sicil İşlemlerinde İstisnalar (İİK m.308/g)
Tasdik edilen konkordato projesi kapsamında yapılacak işlemler Harçlar Kanunu’na tabi harçlardan, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden istisnadır; alacaklılarca tahsil edilecek tutarlar banka ve sigorta muameleleri vergisinden, kooperatife kullandırılacak krediler Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan istisna edilmiştir. Bu istisnalar yalnızca projede belirtilen işlemler bakımından ve borçlu ile proje kapsamındaki alacaklılara özgü olarak uygulanır; üçüncü kişiler yararlanamaz (İİK m.308/g). Konut yapı kooperatiflerinde projede öngörülen taşınmaz devirleri ve teminat işlemleri için tapu müdürlüğüne başvururken işlemin tasdik edilen projede yer aldığının gösterilmesi gerekir; projede yer almayan devirler bu istisnadan yararlanamaz.
Yargıtay Kararlarında Kooperatif Ortağının Konumu ve Konut Yapı Kooperatifi Konkordatosu
Kooperatif konkordatosunda temel soru, ortağın alacaklı mı sermayedar mı sayılacağıdır; cevap nisabı (İİK m.302/3) ve projenin gerçekçiliğini belirler. 6. Hukuk Dairesi üyelik ödemelerini sermaye sayarken Hukuk Genel Kurulu konutu verilmeyen ortağın tazminatını iflas alacağı kabul etmiştir.
Kooperatif ortakları ve konut yapı kooperatiflerine ilişkin Yargıtay kararları
| Karar | Uyuşmazlık | Yargıtay’ın tespiti |
|---|---|---|
| Yargıtay 6. HD, E. 2024/2156, K. 2024/2536, T. 09.09.2024 | İflas içi konkordatoda ortakların nisaba katılması | Sermaye payı borç değildir, ortaklar nisaba dahil edilemez. Düzelterek onama. |
| Yargıtay HGK, E. 2024/705, K. 2025/835, T. 17.12.2025 | Konutu verilmeyen ortağın tazminatının masaya kaydı | TTK m.480/3 uygulanmaz, tazminat iflas alacağıdır. Direnme yerinde. |
| Yargıtay 6. HD, E. 2021/35, K. 2021/715, T. 11.10.2021 | Üye kaybeden, çıkma payı borcu biriken kooperatifin tasdiki | Proje hayata geçirilemez. Bozma. |
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/2156, K. 2024/2536, T. 09.09.2024
Müflis bir konut yapı kooperatifi, iflas içi konkordato projesinin alacaklılar toplantısında kabul edildiğini ileri sürerek tasdik istemiş; ilk derece mahkemesi borçların nasıl ödeneceği ve üyelere ek ödeme getirilip getirilmeyeceği genel kurulda karara bağlanmadığından talebi reddetmiştir. Daire, ret kararına karşı iflas idaresinin kanun yoluna gidemeyeceğini belirtmiş, üyelerin nisaba katılmasının da doğru olmadığını ekleyerek kararı düzelterek onamıştır.
İİK m.309/2, m.302’yi iflas içi konkordatoya da uygular. Ek ödemeye dayanan projede yükümlülük ve tutarı genel kurulca açıkça kararlaştırılmalıdır. Adi konkordatoda ortakları oylamaya katan listeye itiraz eden alacaklı da bu gerekçeye dayanabilir.
Kararın ilgili bölümü
“Kooperatiflerde üyelerin payları için yapılan ödemelerin ortaklığın sermayesini oluşturacağı, sermaye payının ise ortaklığa verilmiş bir borç olmadığından ortaklığın iflası halinde ortakların iflas alacaklısı olamayacağından konkordato nisabında üyelerin nisaba dahil edilmesi doğru görülmemiş olup nisabın sağlanmadığı anlaşılıp, talebin bu nedenle de reddine karar verilmesi gerekirken, bu hususun gözetilmemesi doğru olmamış”
Kaynak: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/2156, K. 2024/2536, T. 09.09.2024. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/705, K. 2025/835, T. 17.12.2025
Kurada konut verilmeyen ortağın tazminat davası, kooperatif iflas edince kayıt kabul davasına dönüşmüştür. 6. Hukuk Dairesinin sermaye payı gerekçeli bozmasına mahkeme direnmiş; Genel Kurul oy çokluğuyla direnmeyi yerinde bularak TTK m.480/3’ün konut teslimini amaçlayan kooperatife uygulanamayacağını belirtmiştir.
Daire çoğunluğu bu karardan sonra da E. 2025/3954, K. 2026/616 ve E. 2025/4168, K. 2026/1562 kararlarında sermaye payı görüşünü sürdürmüş, karşı oylar Genel Kurul kararına dayanmıştır. Daire, iflas masasına karşı tapu iptali ve tescil istenemeyeceğini de kabul eder (E. 2023/1166, K. 2024/1927). Konkordatoda konusu para olmayan alacak da borçlu komiserin onayıyla aynen ifayı üstlenmedikçe para alacağına çevrilerek bildirilir (İİK m.294/7).
Kararın ilgili bölümü
“Bu nedenle kooperatif ortağının kendisine konut verilmemesi nedeniyle isteyebileceği tazminatın iflas masasına kaydı mümkün alacaklardan olduğunun kabulü gerekir.”
Kaynak: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/705, K. 2025/835, T. 17.12.2025. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/35, K. 2021/715, T. 11.10.2021
Üye kaybıyla inşaatı finanse edemeyen konut yapı kooperatifinin konkordatosu tasdik edilmiş, istinaf reddedilmiştir. Daire; kooperatifin ayrılan üyelere çıkma payı borcu nedeniyle darboğaza girdiğini, 7101 sayılı Kanunla kaldırılan iflas ertelemesinden beş yıl yararlanmasına rağmen toparlanamadığını ve talepten sonra da üye kaybettiğini belirterek tasdiki bozmuştur. Bozmadan sonra verilen iflas kararı da kooperatif temsilcileri İİK m.292/3 uyarınca dinlenmediğinden E. 2022/2177, K. 2022/2733 ile bozulmuştur.
Ayrılan her üye yeni bir çıkma payı borcu doğurur, kalanların yükünü artırır. Projede üye sayısının seyri, ödenmemiş çıkma payları ve ek ödeme kararları gösterilmeden kaynaklarla orantılılık (İİK m.305/1-b) savunulamaz.
Kararın ilgili bölümü
“Önceden ayrılan üyelerin çıkma payı alacaklarını ödeyemeyen kooperatifin sonradan üye kaybetmiş olması ve kalan üyelerin çıkan tüm üyelerin çıkma paylarını ödeyecek maddi gücünün bulunduğunun kabulü gerçekle örtüşmediği gibi başkaca geliri olduğu iddia edilmeyen davacı kooperatifin konkordato projesini hayata geçirilebilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.”
Kaynak: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/35, K. 2021/715, T. 11.10.2021. Karar metni UYAP Emsal Karar Arama sisteminden alınmıştır.
Ortakların listede hangi sıfatla yer aldığı, üyeliğin sürüp sürmediği ve konut tahsisi; üye defteri, genel kurul kararları ve ödeme dökümleriyle gösterilmelidir. Nisaba itiraz eden alacaklı, itirazını tasdik duruşmasından en az üç gün önce yazılı bildirmelidir (İİK m.304/1); çekişmeli alacağın hesaba katılmasına mahkeme karar verir (İİK m.302/6).
Sıkça Sorulan Sorular
Kooperatif konkordatosunda genel kurul onayı gerekli mi?
Konut kooperatifinde konut edinme hakkım konkordatoda korunur mu?
Kooperatif ortağı aynı zamanda alacaklı olabilir mi?
Tamamlanmamış konut inşaatları konkordatoda ne olur?
Devlet desteği kooperatif konkordatosunda etkili mi?
Kooperatif ortakları konkordatoda alacaklı sayılıp oy kullanabilir mi?
Üyelerin ayrılması kooperatifin konkordato projesini nasıl etkiler?
Resmî kaynaklar: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.285 vd.) · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel hâliyle verilmiştir.
İlgili Rehberler
- Kooperatif Ortaklıktan Çıkarma Kararına İtiraz Dilekçesi (1163 m.16)
- 📘 İcra ve İflas Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Konkordato Hukuku Genel Rehber
- Konkordato Süreci: Adım Adım Yol Haritası
- Konkordato İnşaat Sektörü 2026
- Konkordato Yargıtay Kararları Özeti
Konunuza özel değerlendirme için ekibimizle iletişime geçin.
📞 0554 648 37 15 | 💬 WhatsApp
Kooperatiflerin Hukuki Yapısı
Kooperatifler, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında düzenlenen, tüzel kişiliğe sahip, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklardır. Bu tanım kooperatifi klasik sermaye şirketlerinden ayırır; zira kooperatiflerde kâr amacı ikinci plandadır, üye ihtiyacının karşılanması esastır.
Kooperatiflerin ticari işletme sıfatı taşıyıp taşımadığı tartışmalıdır; ancak tacir sıfatına haiz oldukları kabul edilmektedir. Bu nedenle konkordato mevzuatı bakımından İİK’nın 285 ve devamı hükümleri kooperatifler için de uygulanır. Ne var ki kooperatifin yapısı, ortakların sorumluluğu ve denetim rejimi konkordato sürecine özgü nitelikler katar.
Yapı Kooperatifleri ve Konkordato
Türkiye’de en sık konkordatoya konu olan kooperatif tipi yapı kooperatifleridir. Konut yapı kooperatifleri, üyelerinin barınma ihtiyacını karşılamak üzere arsa temini, inşaat ruhsatı alınması ve inşaatın tamamlanmasıyla bağımsız bölümlerin üyelere tahsisi süreçlerini yürütür. TOKİ ihaleleri, kentsel dönüşüm projeleri ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, yapı kooperatiflerinin finansal risklerini büyütmektedir.
Yapı kooperatifinin konkordato başvurusunda dikkat edilmesi gereken en kritik nokta, üyelerin ödedikleri aidatların ve arsa paylarının hukuki niteliğidir. Üyenin ödediği aidat, kooperatifin öz varlığına dönüştüğü için normal alacak niteliğinde değildir; ancak edim karşılığı ödemeler (örneğin belirli bir konutun tahsisi karşılığında ödenen bedel) alacak niteliği kazanabilir. Yönetim kurulunun konkordato talebi öncesinde genel kurul onayı alması, çoğu ana sözleşmede zorunludur.
Tüketim ve Kredi Kooperatifleri
Yapı kooperatiflerinin yanı sıra tarım kredi kooperatifleri, tarım satış kooperatifleri, esnaf kefalet kooperatifleri ve tüketim kooperatifleri de konkordato ile karşılaşabilmektedir. Çiftçilerin girdi tedariki için kurdukları kooperatifler, mahsul fiyatlarının düşmesi veya doğal afetler nedeniyle ödeme güçlüğüne düşebilir. Bu tip kooperatifler için tarım ve gıda sektörü konkordatosu yazımızda ele alınan mevsimsellik ve hasat dönemi kısıtları özel önem taşır.
Kredi kooperatiflerinde Ziraat Bankası veya Halk Bankası gibi kamu bankalarından kullanılan kredilerin yeniden yapılandırılması konkordatonun temel amacıdır. Esnaf kefalet kooperatiflerinde ise kefalet zincirinin kırılmaması için özel dikkat gerekir.
Kooperatif Ortağının Sorumluluğu
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.4/2 hükmü uyarınca ana sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça ortaklar sadece taahhüt ettikleri sermaye payları ile sınırlı sorumludur. Ancak ana sözleşmede sınırsız sorumluluk, ek ödeme yükümlülüğü veya belirli bir tutarla sınırlı ek sorumluluk kararlaştırılabilir. Bu husus konkordato sürecinde kritik önem taşır; zira kooperatifin borçlarını karşılamada yetersiz kalması halinde ana sözleşmedeki sorumluluk rejimine göre ortaklardan ek ödeme talep edilebilir.
Konkordato komiseri, ana sözleşmedeki sorumluluk hükümlerini titizlikle incelemeli ve ortaklardan tahsil edilebilecek ek ödemeleri konkordato projesine dahil etmelidir. Ortakların bu ek ödemelere itiraz hakkı ve ana sözleşme değişikliği ile sorumluluğun ağırlaştırılamayacağı ilkesi göz önünde bulundurulmalıdır.
Kooperatif Konkordatosunda Alacaklılar Toplantısı
Kooperatif konkordatosunda en özgün nokta üye ile alacaklı ayrımının netleştirilmesi zorunluluğudur. Ortak sıfatı ile alacaklı sıfatının aynı kişide birleşmesi mümkündür; örneğin yapı kooperatifi üyesi hem sermaye payı sahibi hem de kooperatiften konut alacaklısı olabilir. Alacaklılar toplantısında oy hakkı yalnızca alacaklı sıfatı üzerinden hesaplanır; ortaklık payı üzerinden oy verilemez.
İİK m.302/3 uyarınca konkordato projesinin kabulü için gerekli çoğunluk kooperatiflerde de aranır: kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını ya da kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk. Kooperatifin iflası hâlinde tasfiye İİK’nın iflas hükümlerine göre yapılır ve alacaklar sıra cetveline kaydedilir; konkordato süreci iflasla sonuçlanırsa mahkeme tasfiyenin basit veya adi usulde yapılmasına ve gerektiğinde komiserlerce yürütülmesine karar verir (İİK m.308/2). Ortakların ödemelerinin iflas masasına alacak olarak kaydedilip kaydedilemeyeceği Yargıtay’da tartışmalı olduğundan konkordato yolu üyelerin menfaatine daha uygun düşebilir. Genel karşılaştırma için konkordato ile iflas arasındaki farkı karşılaştırdığımız yazımıza bakabilirsiniz.
🗺️ Konkordato Konu Haritası
Konkordato sürecinin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
📋 Güncel Liste ve Sorgulama
- Konkordato İlan Eden Şirketler 2026
- Firmalar Nasıl Öğrenilir? Resmî Kaynaklar
- Geçici Mühlet İlanı ve Bildirimler (İİK 288)
⏳ Mühlet Rejimi
- Geçici Mühlet Nedir? Süresi ve Uzatılması
- Kesin Mühlet ve 1 Yıllık Süre
- Geçici Mühlet ile Kesin Mühlet Farkı
- Mühlette İcra Takipleri Durur mu?
- Mühlette Faiz İşler mi? (İİK 294)
👤 Konkordato Komiseri
- Konkordato Komiseri Nedir?
- Komiserin Görev ve Yetkileri (İİK 290)
- Komiser Nasıl Olunur? Şartlar ve Liste
- Komiserin Sorumluluğu ve Ücreti
💼 Alacaklının Konumu
- Borçlum Konkordato İlan Etti: Ne Yapmalıyım?
- Alacaklının Hakları ve Alacak Bildirimi
- Alacakların Bildirilmesi ve İncelenmesi
- Alacaklılar Toplantısı ve Oylama
- Alacaklılar Kurulu: Oluşumu ve Görevleri
⚖️ Başvuru, Proje ve Sonuç
- Başvuru Nasıl Yapılır? Belgeler ve Adımlar
- Hangi Mahkemeye Başvurulur?
- Konkordato Projesi ve İyileştirme Belgesi
- Masraflar ve Gider Avansı
- Talep Reddedilirse İflasa Karar Verilir mi?
- Konkordato Sonrası Süreç ve Yükümlülükler
- Sicil Şerhinin Kaldırılması
🏭 Sektörel ve Özel Durumlar
- Tekstil Sektöründe Konkordato
- İnşaat Sektöründe Konkordato
- Turizm ve Otelcilikte Konkordato
- İşçi Alacakları: Kıdem, İhbar, Ücret
- Vergi ve SGK Amme Alacakları
- Teminat Mektupları ve Banka Garantileri
- Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmeleri
- Konkordato mu İflas mı?
🛰️ Güncel takip: Konkordato ilanlarını gün gün izlemek için Konkordato Radarı sayfamızı kullanabilirsiniz.
Ticaret Bakanlığı Denetimi
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.65 uyarınca kooperatifler, kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye Millî Kooperatifler Birliği’nin işlem, hesap ve varlıkları ile ilgili işleri, ilgili Bakanlıkça denetlenir. Bu denetim yetkisi 2021 yılında yapılan değişikliklerle güçlendirilmiş ve Ticaret Bakanlığı kooperatifler üzerindeki gözetim rolünü genişletmiştir.
Konkordato sürecinde Ticaret Bakanlığı’nın denetim raporları büyük önem taşır; zira olağan denetimlerde tespit edilen usulsüzlükler, konkordato mahkemesinin iyi niyet incelemesinde belirleyici olabilir. Yönetim kurulu üyelerinin şahsi sorumluluğu, hileli veya taksirli iflas hükümleri ve kooperatife özgü cezai sorumluluk hükümleri (m.98 vd.) bu bağlamda gözden kaçırılmamalıdır. Konkordato dosyasının usulüne uygun hazırlanması için konkordato başvurusu adımlarımızı inceleyebilirsiniz.
Kooperatif konkordatosunun başarısı yönetim kurulunun şeffaflığına, ana sözleşme hükümlerinin doğru yorumlanmasına ve üye-alacaklı ayrımının net biçimde yapılmasına bağlıdır. Komiserin denetim raporlarını incelemesi, ortakların ek sorumluluk yükümlülüklerini değerlendirmesi ve Ticaret Bakanlığı ile eşgüdüm içinde çalışması sürecin sağlıklı yürütülmesi bakımından zorunludur.
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


