Sermaye Şirketleri ve Kooperatiflerde İflas: Borca Batıklık (İİK 179, TTK 376)

Anonim, limited şirketler ile kooperatifler borca batık duruma düşerse özel bir iflas rejimine tabidir. Borca batıklık; aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre pasifleri karşılayamaması halidir (TTK m. 376/3, İİK m. 179). Yönetim organı durumu asliye ticaret mahkemesine bildirmek zorundadır.

Borca Batıklık (Teknik İflas) Nedir?

TTK m. 376 sermaye kaybını üç kademeli olarak düzenler: sermayenin yarısının kaybı (376/1), üçte ikisinin kaybı (376/2) ve borca batıklık (376/3). Sermaye kaybı genel kurul tedbirleriyle aşılabilirken, borca batıklık daha ağır bir durumdur: şirketin aktifleri, alacaklılara olan borçlarını (pasifi) karşılayamamaktadır. Uygulamada bu duruma teknik iflas da denir.

Borca Batıklığın Tespiti: Ara Bilanço

Borca batıklık şüphesi doğduğunda yönetim organı, aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkarır. Bu bilançoya göre borca batıklık tespit edilirse iflas bildirimi yükümlülüğü doğar. Tespit teknik bilgi gerektirdiğinden, mahkeme aşamasında bilirkişi incelemesi yapılır. Not olarak, Ticaret Bakanlığı tebliği uyarınca, henüz ifa edilmemiş yabancı para yükümlülüklerinden doğan kur farkı zararları, geçici süreyle (1 Ocak 2027’ye kadar) bu hesaplamada dikkate alınmayabilir.

İflas Bildirimi Yükümlülüğü (TTK m. 376/3, İİK m. 179)

Borca batıklık tespit edilirse yönetim organı durumu asliye ticaret mahkemesine bildirmek ve şirketin iflasını istemek zorundadır. Bu bildirimi yapmaya yetkili organlar: anonim şirkette yönetim kurulu, limited şirkette müdür/müdürler kurulu, kooperatifte yönetim kurulu, şirket tasfiye hâlindeyse tasfiye memurlarıdır. İİK m. 179 uyarınca, idare ve temsil ile görevli bu kişilerin yanı sıra bir alacaklı da borca batık şirketin iflasını mahkemeden isteyebilir.

İflasın Ertelenmesi Kaldırıldı: Yerine Konkordato

Önemli bir değişiklik: iflasın ertelenmesi kurumu 2018 yılında 7101 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Artık borca batık bir şirket için iflasın ertelenmesi talep edilemez. Bunun yerine yönetim organı veya alacaklılar, iflas talebiyle birlikte konkordato (İİK m. 285 vd.) yoluna başvurabilir. Konkordato, işletmenin ayakta kalmasını ve borçların alacaklılarla anlaşarak yeniden yapılandırılmasını hedefler. Detaylı bilgi için Konkordato Rehberimize bakabilirsiniz.

Yönetim Kurulunun Sorumluluğu ve İflas İstememe Suçu

Borca batıklığın zamanında mahkemeye bildirilmemesi ciddi sonuçlar doğurur. Yönetim kurulu üyeleri, kanundan doğan bu yükümlülüğü kusurlarıyla ihlal ederlerse TTK m. 553 uyarınca şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumlu olur. Ayrıca borca batık olduğu hâlde iflası istememe, İİK m. 345/a kapsamında iflas istememe suçunu oluşturabilir; bu suç şikayete tabidir ve şikayet hakkı fiilin öğrenilmesinden 3 ay, her hâlde işlenmesinden 1 yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m. 347).

Sermaye Şirketinin İflası Açıldıktan Sonra

Mahkeme iflasa karar verirse genel iflas tasfiyesi işler: iflas masası oluşur, alacaklar masaya kaydedilir, sıra cetveli düzenlenir ve masa malları paraya çevrilerek alacaklılara dağıtılır. Limited şirketlerde de TTK m. 633-634 uyarınca bu konularda anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Borca batıklık nedir?

Sermaye şirketi veya kooperatifin, aktiflerinin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre pasiflerini (borçlarını) karşılayamaması halidir (TTK m. 376/3, İİK m. 179). Uygulamada teknik iflas da denir.

Borca batıklığı kim mahkemeye bildirir?

Anonim şirkette yönetim kurulu, limited şirkette müdür/müdürler kurulu, kooperatifte yönetim kurulu, tasfiye hâlinde ise tasfiye memurları bildirir. Ayrıca bir alacaklı da iflas isteyebilir (İİK m. 179).

İflasın ertelenmesi hâlâ mümkün mü?

Hayır. İflasın ertelenmesi 2018 yılında 7101 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Yerine konkordato (İİK m. 285 vd.) gelmiştir.

Borca batıklık tespit edilirse şirket ne yapabilir?

Yönetim organı veya alacaklılar, iflas talebiyle birlikte konkordato yoluna başvurabilir. Konkordato işletmenin ayakta kalmasını ve borçların yeniden yapılandırılmasını hedefler.

Borca batıklık bildirilmezse ne olur?

Yönetim kurulu üyeleri TTK m. 553 uyarınca sorumlu olabilir; ayrıca İİK m. 345/a kapsamında iflas istememe suçu oluşabilir. Şikayet süresi 3 ay/her hâlde 1 yıldır (m. 347).

Limited şirketlerde de aynı kurallar geçerli mi?

Evet. TTK m. 633-634 uyarınca borca batıklık ve iflas bildirimi konularında anonim şirket hükümleri limited şirketlere kıyasen uygulanır.