Katılımevim veya Birevim’de tahsisat sırası gelen müşterinin sorusu değişir: “Bu parayla hangi evi veya aracı alabilirim?” Kanun ve Yönetmelik bu soruya iki kuralla cevap verir. Birincisi konu sınırıdır: tasarruf finansman sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi amacıyla tasarruf yapılması ve finansman sağlanması konu edilebilir; tüzel kişilerle konut finansmanı yapılamaz (6361 m.39/A/1; Yön. m.16/1). Bu nedenle arsa, tarla veya bağ gibi üzerinde yapı bulunmayan taşınmazlar finansman konusu olamaz. İkincisi teminat kuralıdır: tahsisat yapılan finansman konusu üzerine şirket lehine ipotek veya rehin konulması zorunludur ve konut ile iş yerlerinin, bankalara değerleme hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş kuruluşlarca değerlemesi yapılmalıdır (Yön. m.22/4). İkinci el ev veya araç, hisseli tapu, kooperatif konutu, projeden alınan daire veya yurt dışındaki bir ev için cevap, bu iki kural ile sözleşmenizdeki koşullara göre belirlenir.
Almak istediğiniz ev veya araç finansmana uygun mu?
Hukukçular Evi Ankara — tapu kaydını, satış sözleşmesini ve tasarruf finansman sözleşmenizi birlikte inceleyelim.
⚡ Net Cevap: Tasarruf finansmanla yalnızca konut, çatılı iş yeri veya taşıt alınabilir (Yön. m.16/1); arsa ve tarla bu kapsamda değildir. Finansman konusu üzerine şirket lehine ipotek veya rehin konulması zorunlu olduğundan (m.22/4), üzerine ipotek kurulamayan bir taşınmaz, örneğin tapusu kooperatif adına kayıtlı bir konut veya henüz tapuda satışı yapılmamış bir proje dairesi, bu engel kalkana kadar uygulamada finansmana konu edilemeyebilir. İkinci el konut ve taşıt Yönetmelikte yasaklanmamıştır; yaş, model veya iskân gibi ek koşullar varsa sözleşmede ve şirketin genel faaliyet ilkeleri dokümanında aranmalıdır (m.16/4, m.15/2-d). Paylı mülkiyette paydaş payını rehnedebilir (TMK m.688); ancak şirketin pay üzerine ipotekle finansman kullandırıp kullandırmayacağı sözleşmeye ve değerlemeye bağlıdır. Taşıtta azami tutar 6.250.000 TL, konut ve iş yerinde 62.500.000 TL’dir ve aynı kişi aynı şirketle bir taşıt ve bir konut veya iş yeri olmak üzere en fazla iki aktif sözleşme yapabilir (BDDK Karar 11537). Finansman konusu tasarruf dönemi içinde bir defaya mahsus değiştirilebilir (m.17/10).
Kanunun Çizdiği Sınır: Konut, Çatılı İş Yeri ve Taşıt
Tasarruf finansman, belirli bir amaca bağlı bir finansman türüdür. Müşterinin topladığı birikim ve kullanacağı finansman, yalnızca Kanunda sayılan varlıkların edinimi için kullanılabilir.
1- 6361 m.39/A/1 bakımından, sözleşmenin amacı: Tasarruf finansman sözleşmesi, önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için müşteriye finansman kullanma hakkı veren sözleşmedir.
2- Yönetmelik m.16/1 bakımından, konu sınırı: Tasarruf finansman sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi amacıyla tasarruf yapılması ve finansman sağlanması konu edilebilir. Tüzel kişi müşteriler ile konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamaz.
3- Yönetmelik m.16/4-a bakımından, sözleşmede belirtme: Finansman konusu, yani konut, çatılı iş yeri veya taşıt, sözleşmede açıkça yer almak zorundadır. Sözleşmenizin hangi konu için yapıldığını ilk sayfadan kontrol edin; tahsisatta farklı bir varlık almak istiyorsanız konu değişikliği gerekir.
4- Yönetmelik m.15/2-d bakımından, değer hesabı: Şirketin genel faaliyet ilkeleri dokümanı, finansmana konu olan varlıkların değerinin hesaplanmasına ilişkin açıklamaları içerir. Şirketin hangi varlıkları nasıl değerlendirdiği bu dokümanda gösterilir.
| Varlık | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Konut (daire, müstakil ev, villa) | Evet | Yön. m.16/1 |
| Çatılı iş yeri (dükkân, ofis, depo) | Evet | Yön. m.16/1 |
| Taşıt (otomobil, ticari araç) | Evet; tutar sınırı var | Yön. m.16/1; BDDK Karar 11537 |
| Arsa, tarla, bağ, bahçe | Hayır; Kanunda sayılan varlıklardan değildir | 6361 m.39/A/1; Yön. m.16/1 |
| Tüzel kişi için konut | Hayır | Yön. m.16/1 |
| Yapı sahibi olmak için arsa ile birlikte inşaat | Konut edinimi niteliğine ve teminata bağlı; sözleşmede aranmalı | Yön. m.16/1, m.22/4 |
Şirket adına sözleşme yapmak isteyenler için tüzel kişilere konut finansmanı yapılamayacağı kuralı şirket ve esnaf müşteri rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.
Teminat Kuralı: Üzerine İpotek veya Rehin Kurulabilmeli
Konu sınırından sonra ikinci ve uygulamada daha belirleyici kural, finansman konusunun teminata elverişli olmasıdır. Tasarruf finansman şirketi, kullandırdığı finansmanın güvencesi olarak finansman konusu üzerinde ipotek veya rehin kurmak zorundadır.
1- Yönetmelik m.22/4 bakımından, zorunlu teminat: Tahsisat yapılan sözleşme kapsamındaki finansman konusu üzerine şirket lehine ipotek ya da rehin işlenmesi zorunludur. Bu zorunluluk, finansmanla alınacak varlığın müşteri adına tescil edilebilmesini ve üzerine şirket lehine teminat kurulabilmesini gerektirir.
2- TMK m.856 bakımından, ipoteğin şekli: Taşınmaz rehni tapu kütüğüne tescil ile kurulur ve taşınmaz rehninin kurulmasına ilişkin sözleşmenin geçerliliği resmî şekilde yapılmış olmasına bağlıdır. İpotek, taşınmazın maliki tarafından verilir; bu nedenle taşınmaz müşteri adına tescil edilmedikçe, malik üçüncü kişi sıfatıyla müşterinin borcu için ipotek vermeyi kabul etmedikçe şirket lehine ipotek kurulamaz. Uygulamada tasarruf finansmanda beklenen, satış ile ipoteğin tapuda aynı süreçte, müşteri adına tescil edilen taşınmaz üzerinde kurulmasıdır.
3- Yönetmelik m.22/4 bakımından, değerleme: Konut ve çatılı iş yeri sözleşmelerinin finansmanında teminat gösterilecek gayrimenkullerin, Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.01.2017, S.29946) kapsamında yetkilendirilmiş değerleme kuruluşlarınca ve o yönetmelikteki usul ve esaslara uygun olarak değerlemesinin yapılması zorunludur.
4- Sonuç bakımından: Bir varlığın finansmana uygun olup olmadığını belirleyen soru, “tapuda veya sicilde müşteri adına tescil edilip üzerine şirket lehine teminat kurulabilir mi?” sorusudur. Değerlemenin düşük çıkması veya taşınmazın kabul edilmemesi hâlinde müşterinin seçenekleri tahsisatta kefil ve finansman reddi rehberimizde anlatılmıştır.
Tapu kaydınızda sorun mu var?
Tapu kaydını ve satış belgelerini WhatsApp’tan gönderin; ipotek kurulabilirliğini birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
Özel Durumlar: Hangi Varlıkta Ne Sorun Çıkar?
Aşağıda uygulamada en sık sorulan varlık türleri, iki temel kural açısından tek tek değerlendirilmiştir. Her durumda son söz sözleşmenize ve şirketin değerlendirmesine aittir; bu değerlendirme ancak sözleşmede ve Yönetmelikte dayanağı olan ölçütlere göre yapılabilir.
1- İkinci el konut bakımından: Yönetmelikte ikinci el konutun finansman konusu olamayacağına ilişkin bir kural yer almaz. Tapusu satıcı adına kayıtlı, üzerinde ipotek kurulmasına engel bir şerh veya haciz bulunmayan ve değerlemesi yapılabilen ikinci el konut finansmana konu edilebilir. Tapuda mevcut bir ipotek veya haciz varsa, satış ve şirket lehine ipotek tesisiyle eş zamanlı olarak kaldırılması gerekir.
2- İkinci el taşıt bakımından: Yönetmelik taşıtın sıfır veya ikinci el olmasına ilişkin bir ayrım yapmaz. Aracın yaşı, kilometresi veya modeline ilişkin bir sınır varsa bu sınır sözleşmede veya şirketin dokümanında aranmalıdır. Taşıt üzerinde şirket lehine rehin kurulması zorunludur (m.22/4); satış ve rehin işlemlerinin aynı süreçte yapılması, ödemenin satıcıya güvenli biçimde ulaşmasını sağlar.
3- Hisseli tapu bakımından: Paylı mülkiyette her paydaş kendi payı üzerinde malik hak ve yetkilerine sahiptir; payını devredebilir ve rehnedebilir (TMK m.688). Bu nedenle hukuken bir pay üzerine ipotek kurulabilir. Ancak pay üzerindeki ipoteğin değeri ve paraya çevrilebilirliği tam mülkiyete göre sınırlı olduğundan, şirketin hisseli bir taşınmazı finansman konusu olarak kabul edip etmeyeceği sözleşmeye ve değerlemeye bağlıdır.
4- Kooperatif konutu bakımından: Kooperatif ortaklığı, kooperatif tüzel kişiliğindeki bir ortaklık payıdır; konutun tapusu kooperatif adına kayıtlı olduğu sürece ortak adına tescil yapılamaz. Kooperatifin kendi taşınmazı üzerinde ortağın borcu için ipotek vermesi ise uygulamada beklenebilecek bir durum değildir. Tapunun ortak adına devri tamamlandıktan sonra durum değişir. Kooperatif hisseli tapuların hukuki niteliği kooperatif hisseli tapu yazımızda anlatılmıştır.
5- Kat irtifakı kurulmuş proje dairesi bakımından: Kat irtifakı tapuda tescil edilmiş bir mülkiyet biçimidir ve bağımsız bölüm için kat irtifakıyla tapuda satış yapılmışsa, şirket lehine ipotek kurulması da gündeme gelebilir. Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş kat mülkiyetine geçiş yazımızda anlatılmıştır.
6- Yalnızca noterde satış vaadiyle alınan proje dairesi bakımından: Satış vaadi sözleşmesi, alıcıya tapuda mülkiyet sağlamaz; alıcı adına tescil yapılmadıkça, müteahhit veya arsa sahibi üçüncü kişi sıfatıyla ipotek vermedikçe müşterinin borcu için ipotek kurulamaz. Bu durumda tahsisat ödemesinin tapuda satış yapılmadan müteahhide aktarılması, müşteri için ciddi bir risk doğurur.
7- Yurt dışındaki konut bakımından: Yönetmelik yurt dışındaki varlıklar için ayrı bir kural içermez; ancak değerlemenin Türkiye’de bankalara değerleme hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılması zorunluluğu ve şirket lehine teminat kurulması şartı, yurt dışındaki taşınmazların finansmanını uygulamada ciddi biçimde zorlaştırır.
| Varlık | Temel sorun | Değerlendirme |
|---|---|---|
| İkinci el konut | Tapudaki şerh, ipotek veya haciz | Engeller kaldırılırsa finansmana konu olabilir |
| İkinci el taşıt | Yaş veya model sınırı sözleşmede olabilir | Yönetmelik ayrım yapmaz; rehin zorunlu |
| Hisseli tapu | Pay ipoteğinin değeri sınırlı | Hukuken mümkün; kabul sözleşme ve değerlemeye bağlı |
| Kooperatif konutu (tapu kooperatifte) | Ortak adına tescil yok | Tapu devrine kadar uygulamada mümkün olmaz |
| Kat irtifaklı proje dairesi (tapuda satış yapılmış) | Değerleme ve inşaat durumu | İpotek kurulabilirse gündeme gelebilir |
| Yalnızca satış vaadiyle proje dairesi | Müşteri adına mülkiyet ve tescil yok | Tapu devri beklenmelidir |
| Yurt dışındaki konut | Değerleme ve teminat şartları | Uygulamada ciddi engeller |
| Arsa veya tarla | Kanunda sayılan varlık değil | Finansman konusu olamaz |
Projeden Konut Alırken: Ön Ödemeli Konut Kuralları
Tasarruf finansmanla projeden, yani henüz tamamlanmamış bir yapıdan konut almak isteyen müşteri, iki ayrı mevzuatın kesişim noktasındadır: tasarruf finansman mevzuatı ile 6502 sayılı Kanunun ön ödemeli konut satışı hükümleri. Bu durumda riskin büyük kısmı müteahhitle yapılan sözleşmede doğar.
1- TKHK m.40-41 bakımından, ön ödemeli konut satışı: Tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşme ön ödemeli konut satış sözleşmesidir (m.40/1). Tüketiciye sözleşmeden en az bir gün önce ön bilgilendirme formu verilmelidir (m.40/2); yapı ruhsatı alınmadan tüketiciyle bu sözleşme yapılamaz (m.40/3). Satışın tapu siciline tescil edilmesi, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur (m.41).
2- TKHK m.43-45 bakımından, tüketicinin hakları: Tüketici on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir (m.43); teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez (m.44). Sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar tüketicinin gerekçe göstermeden dönme hakkı vardır; bu durumda satıcı vergi, harç ve benzeri yasal masraflar ile ilk üç ay için sözleşme bedelinin yüzde ikisine, üç ila altı ay için yüzde dördüne, altı ila on iki ay için yüzde altısına, on iki ila yirmi dört ay için yüzde sekizine kadar tazminat isteyebilir (m.45/1). Satıcı yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden bedel talep edemez; iade dönme bildiriminden itibaren en geç yüz seksen gün içinde yapılır (m.45/2-3).
3- TKHK m.42 bakımından, teminat: Projenin büyüklüğüne göre satıcı, ön ödemeli konut satışına başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırmak veya teminat sağlamak zorundadır; Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik, konut adedi otuz ve üzerinde olan projeler için bina tamamlama sigortasını öngörür (Yön. m.12/1).
4- Tasarruf finansman bakımından birleşik değerlendirme: Tahsisat ödemesi, sözleşmede öngörülen tarihten itibaren on iş günü içinde satıcıya yapılır (Yön. m.17/9); ancak finansman konusu üzerine şirket lehine ipotek kurulması zorunludur (m.22/4). Bu iki kural, ödemenin ancak müşteri adına tapuda tescil yapılabildiği ve ipotek kurulabildiği aşamada gerçekleşebileceğini gösterir. Müteahhidin bu aşamadan önce ödeme talep etmesi hâlinde ödemenin hangi teminatla yapılacağı yazılı olarak netleştirilmelidir. Ön ödemeli konut satışının tüm kuralları ön ödemeli konut rehberimizde anlatılmıştır.
Tutar Sınırları ve Vade
Hangi varlığın alınabileceği, finansman tutarı ve vadesi ile de sınırlıdır.
| Konu | Sınır | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşıt sözleşmesinde azami tutar | 6.250.000 TL (1 Ekim 2026’dan itibaren) | BDDK Karar 11537 |
| Konut veya çatılı iş yeri sözleşmesinde azami tutar | 62.500.000 TL | BDDK Karar 11537 |
| Aynı kişi veya risk grubu | En fazla iki aktif sözleşme: bir taşıt ve bir konut veya çatılı iş yeri | BDDK Karar 11537 |
| Finansman / toplam tasarruf | Müşteri bazlıda en fazla yüzde 150; çekilişlide bu sınır uygulanmaz | Yön. m.22/2 |
| Finansman vadesi | Konut ve iş yerinde 120 ay, taşıtta 60 ay | Yön. m.22/3 |
Çekilişli sözleşmelerdeki farklı kurallar çekilişli tasarruf finansman rehberimizde anlatılmıştır. Ev veya araç fiyatının sözleşme tutarını aşması hâlinde tutar artırma seçeneği ise birikim ve enflasyon rehberimizde yer almaktadır.
Finansman Konusunu Değiştirmek
Konut için sözleşme yapıp araç almak isteyen veya tersini düşünen müşteri için Yönetmelik bir imkân tanır; ancak bu imkân sınırlıdır.
1- Yönetmelik m.17/10 bakımından: Müşteri tasarruf dönemi bitene kadar finansman konusunu bir defaya mahsus değiştirebilir; talep on beş iş günü içinde karşılanır.
2- Tutar ve sözleşme sayısı bakımından: Konut sözleşmesi taşıta çevrildiğinde taşıt finansmanı için öngörülen 60 aylık azami vade (m.22/3) ve 6.250.000 TL’lik azami tutar (BDDK Karar 11537) dikkate alınmalıdır. Aynı şirketle zaten bir taşıt sözleşmeniz varsa, konu değişikliğinin “bir taşıt ve bir konut veya çatılı iş yeri” sınırıyla uyumlu olup olmadığını değişiklik talebinden önce şirketten yazılı olarak sorun.
3- Tüzel kişi bakımından: Tüzel kişi müşteri finansman konusunu konut olarak değiştiremez; tüzel kişilerle konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamaz (m.16/1).
Satıcıyla Sözleşme Yaparken Dikkat Edilecekler
| Kontrol | Neden? | Dayanak |
|---|---|---|
| Tapu kaydı: malik, şerh, ipotek, haciz | Şirket lehine ipotek kurulabilirliği | Yön. m.22/4; TMK m.856 |
| Taşınmazın niteliği: konut veya çatılı iş yeri mi, arsa mı? | Konu sınırı | Yön. m.16/1 |
| Değerleme ihtimali | Yetkili değerleme kuruluşunun raporu | Yön. m.22/4 |
| Satış sözleşmesinde finansman şartı | Tahsisat gecikirse kapora riskini sınırlar | TBK m.170 |
| Kaporanın iade koşulları | Tahsisat olmazsa kaporanın akıbeti | TBK m.177-178 |
| Proje dairesinde yapı ruhsatı ve satış şekli | Ön ödemeli konut kuralları | TKHK m.40-41 |
| Taşıtta satış ve rehin işleminin eş zamanlılığı | Ödemenin güvenliği | Yön. m.22/4, m.17/9 |
| Sözleşmenizdeki finansman konusu | Konu değişikliği gerekip gerekmediği | Yön. m.16/4-a, m.17/10 |
Satıcıya kapora verilmesinin hukuki sonuçları kapora rehberimizde, tahsisat gecikmesinin satıcıyla ilişkiye etkisi tahsisat gecikmesi rehberimizde anlatılmıştır.
Şirketin Sık Verdiği Cevaplar ve Değerlendirmesi
1- “İkinci el konut finanse etmiyoruz” cevabı bakımından: Yönetmelikte ikinci el konutu dışlayan bir kural yer almaz. Böyle bir sınırlama varsa sözleşmede açıkça yazılı olmalıdır; sözleşmede yazmayan bir sınırlamanın tahsisat anında ileri sürülmesi, sözleşmede olmayan bir koşulun sonradan eklenmesi anlamına gelir.
2- “Aracınız belirli bir yaştan büyük” cevabı bakımından: Yaş sınırı Yönetmelikte değil, varsa sözleşmede veya şirket dokümanında yer alır. Sınırın imzadan önce bildirilip bildirilmediği ve açık yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir; bu konu sözleşmede haksız şart rehberimizde anlatılan ölçütlerle değerlendirilir.
3- “Tapu kooperatif adına, finanse edemeyiz” cevabı bakımından: Bu cevap, ipotek zorunluluğu karşısında çoğu durumda haklıdır (m.22/4). Tapu devri tamamlandıktan sonra yeniden başvurulabilir.
4- “Müteahhide tapu devrinden önce ödeme yapamayız” cevabı bakımından: Bu cevap da teminat zorunluluğuyla uyumludur. Müteahhidin tapudan önce ödeme talep ettiği durumlarda satıcıyla yapılan sözleşmenin ödeme takvimi bu kurala göre düzenlenmelidir.
5- “Değerleme raporu düşük, bu evi alamazsınız” cevabı bakımından: Yönetmeliğin 22’nci maddesi finansmanı değerleme bedelinin belirli bir oranıyla sınırlayan bir hüküm içermez; buradaki sınır toplam tasarruf tutarına bağlıdır. Değerlemeye bağlı bir oran varsa sözleşmede yazılı olmalıdır. Rapora itiraz yolları ekspertiz raporuna şikâyet yazımızda anlatılmıştır.
Şirket seçtiğiniz evi veya aracı kabul etmedi mi?
Hukukçular Evi Ankara — ret gerekçesinin sözleşmenizde ve mevzuatta dayanağı olup olmadığını birlikte kontrol edelim.
Finansman Konusu Uygunluk Talep Yazısı Örneği
Aşağıdaki metin, tahsisat öncesinde satın almak istediği varlığın finansmana uygun olup olmadığını şirketten yazılı olarak öğrenmek isteyen müşteri için hazırlanmıştır. Satıcıya kapora vermeden önce bu yazıyı göndermek, sonradan doğabilecek riskleri azaltır.
Diğer yazı örnekleri Katılımevim ve Birevim dilekçe örneklerimizde ve dilekçe örnekleri dizinimizde yer almaktadır. Dosyanızın değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Çatılı İş Yeri: Dükkân, Ofis ve Depo
Konut dışında tasarruf finansmanın ikinci taşınmaz konusu çatılı iş yeridir. Yönetmelik yalnızca “iş yeri” değil, “çatılı iş yeri” ifadesini kullanır (m.16/1). İfadenin lafzı, üzerinde bir yapı bulunan iş yerlerini işaret eder; üzerinde yapı bulunmayan açık alanların bu kapsamda değerlendirilmesi güçtür.
1- Yönetmelik m.16/1 bakımından: Dükkân, ofis, büro, depo veya atölye gibi yapı niteliğindeki iş yerleri finansman konusu olabilir. Açık otopark, açık depolama alanı veya tarla gibi üzerinde yapı bulunmayan alanlar, “çatılı” şartını karşılamadığından finansman konusu olarak kabul edilmesi beklenmez.
2- Yönetmelik m.22/4 bakımından: Çatılı iş yeri için de konutta olduğu gibi yetkili kuruluşça değerleme ve şirket lehine ipotek zorunludur. İş yerinin tapu kaydındaki niteliği, değerleme ve ipotek sürecinde incelenir.
3- Tüzel kişiler bakımından: Şirketler ve diğer tüzel kişiler konut için sözleşme yapamaz; ancak çatılı iş yeri ve taşıt için sözleşme yapabilir (m.16/1). Şirket adına yapılan sözleşmelerde tüketici hukukunun uygulanıp uygulanmayacağı ayrı bir sorudur ve şirket müşteri rehberimizde incelenmiştir.
Tahsisattan Tapuya: Adım Adım Süreç
Tahsisat sırası gelen müşteri için süreç, satın alınacak varlığın seçilmesiyle başlar ve şirket lehine ipotek veya rehin kurulup satıcıya ödeme yapılmasıyla tamamlanır. Aşağıdaki tablo, Yönetmelikte yer alan kurallar çerçevesinde bu süreci özetler; ara adımların ayrıntısı sözleşmenize ve şirketin dokümanına göre değişebilir.
| Adım | Kim yapar? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| 1. Tahsisat bildirimi | Şirket | Tahsisat koşulları sözleşmede yazılıdır (Yön. m.16/4) |
| 2. Varlığın seçilmesi ve uygunluk sorusu | Müşteri | Konu sınırı ve sözleşmedeki finansman konusu (m.16/1, 16/4-a) |
| 3. Değerleme (konut ve iş yeri) | Yetkili değerleme kuruluşu | Bankalara değerleme hizmeti vermeye yetkili kuruluş (m.22/4) |
| 4. Satıcıyla sözleşme ve kapora | Müşteri ve satıcı | Finansman şartı ve kaporanın akıbeti yazılmalı (TBK m.170, 177-178) |
| 5. Tapuda satış ve ipotek / araçta satış ve rehin | Tapu müdürlüğü veya ilgili merci | Şirket lehine teminat zorunlu (m.22/4; TMK m.856) |
| 6. Satıcıya ödeme | Şirket | Sözleşmede öngörülen tarihten itibaren on iş günü içinde (m.17/9) |
| 7. Finansman dönemi | Müşteri | Konutta en fazla 120 ay, taşıtta en fazla 60 ay (m.22/3) |
Satıcıya ödemenin gecikmesi hâlinde müşterinin başvurabileceği yollar tahsisat gecikmesi rehberimizde, finansman döneminde ipoteğin kaldırılması ise finansman dönemi ve erken kapama rehberimizde anlatılmıştır.
Örnek Senaryolar
Aşağıdaki senaryolar, danışanlarımızın sık sorduğu durumlar esas alınarak kurgulanmıştır; kişisel bilgi içermez. Her senaryoda değerlendirme, sözleşmenin ve şirket dokümanının içeriğine göre değişebilir.
1- Etimesgut’ta ikinci el daire, tapuda banka ipoteği bakımından: Satıcının dairesi üzerinde, satıcının kendi konut kredisi için kurulmuş bir banka ipoteği bulunmaktadır. Yönetmelik ikinci el daireyi dışlamaz; ancak şirket lehine ipotek kurulabilmesi için mevcut ipoteğin kaldırılması gerekir. Uygulamada kredinin kapatılması, eski ipoteğin terkini, satış ve yeni ipoteğin aynı gün tapuda yapılması planlanır. Bu sıralama, satıcıyla yapılan sözleşmede yazılı olarak belirlenmelidir.
2- On iki yaşındaki araç bakımından: Müşteri taşıt sözleşmesiyle on iki yaşında bir araç almak istemekte, şirket ise yaş sınırı olduğunu söylemektedir. Yönetmelikte yaş sınırı yoktur. Sınır sözleşmede veya şirketin müşteriye sözleşmeden önce verilen dokümanlarında açıkça yer alıyorsa uygulanabilir; yer almıyorsa müşteri, sınırın dayanağını yazılı olarak istemelidir.
3- Köyde hisseli ev bakımından: Müşteri, kardeşleriyle paylı mülkiyetteki köy evinin yarı payını almak istemektedir. TMK m.688/3’e göre pay rehnedilebilir; ancak pay üzerindeki ipoteğin paraya çevrilmesi tam mülkiyete göre güç olduğundan şirketin bu payı teminat olarak kabul etmesi beklenmeyebilir. Değerleme raporunun payı nasıl değerlendirdiği de belirleyicidir.
4- Kooperatif dairesi bakımından: Müşteri, konut yapı kooperatifinden ortaklık devralarak daire almak istemektedir. Tapu kooperatif adına kayıtlı olduğu sürece müşteri adına tescil yapılamaz ve ipotek kurulamaz. Seçenekler, kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulup tapunun ortak adına devredilmesini beklemek ya da finansman konusu olarak başka bir taşınmaz seçmektir.
5- Müteahhit peşin ödeme istiyor bakımından: Yapı ruhsatı alınmış bir projede müteahhit, tapu devrinden önce ödemenin tamamını istemektedir. Şirket lehine ipotek zorunlu olduğundan (m.22/4) ödemenin tapu devri ve ipotekle eş zamanlı yapılması gerekir. Ayrıca satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılıp yapılmadığı ve otuz ve üzeri konutlu projede bina tamamlama sigortası bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir (TKHK m.41-42).
6- Yurt dışında yaşayan müşteri bakımından: Almanya’da yaşayan müşteri, Türkiye’deki bir konutu almak istemektedir. Müşterinin yurt dışında yaşaması, Türkiye’deki bir konutun finansman konusu olmasına engel değildir; ancak imza ve tapu işlemleri için vekâletname düzenlenmesi gerekebilir. Buna karşılık yurt dışındaki bir konutun finansmanı, değerleme ve teminat şartları nedeniyle uygulamada ciddi engellerle karşılaşır.
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Sözleşmedeki finansman konusu nedir? | Tahsisatta başka bir varlık almak için konu değişikliği gerekir (m.16/4-a, 17/10) |
| İkinci el konut veya taşıt için ek koşul var mı? | Yönetmelikte olmayan koşul ancak sözleşmede yazılıysa ileri sürülebilir |
| Taşıtta yaş veya model sınırı var mı? | Yazılı değilse tahsisat anında sürpriz doğar |
| Hisseli tapu, kooperatif veya proje dairesi kabul ediliyor mu? | Teminat politikası şirketten şirkete değişebilir |
| Değerleme ücretini kim öder? | Masraf kalemleri sözleşmede açıkça yer almalıdır |
| Satıcıya ödeme hangi aşamada yapılır? | Tapu, ipotek ve ödeme sıralaması kapora riskini belirler (m.17/9, 22/4) |
Sözleşmede yer alan ve müşteri aleyhine dengesizlik yaratan koşulların değerlendirilmesi için haksız şart rehberimize, şirketin güvenilirliğine ilişkin denetim ve güvenceler için güvenilirlik rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Arsa almak için sözleşme yapmak: Arsa ve tarla Kanunda sayılan varlıklardan değildir.
- Tapuyu kontrol etmeden kapora vermek: Şerh, ipotek veya haciz, şirket lehine ipotek kurulmasını engelleyebilir.
- Kooperatif konutunu hemen finanse edilebilir sanmak: Tapu kooperatif adına olduğu sürece ipotek kurulamaz.
- Proje dairesinde tapudan önce ödeme beklemek: Teminat zorunluluğu nedeniyle ödeme tescile bağlanır.
- Aynı şirketle ikinci taşıt sözleşmesi yapmaya çalışmak: 1 Ekim 2026’dan itibaren mümkün değildir.
- Konu değişikliğini son ana bırakmak: Hak tasarruf dönemi içinde ve bir defaya mahsus kullanılabilir.
- Şirketin sınırlamalarını sözlü öğrenmek: Ek koşulları dayanağıyla birlikte yazılı isteyin.
Sık Sorulan Sorular
Katılımevim veya Birevim ile arsa alınabilir mi?
Hayır. Tasarruf finansman sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi konu edilebilir (6361 m.39/A/1; Yön. m.16/1).
İkinci el ev alabilir miyim?
Yönetmelikte ikinci el konutu dışlayan bir kural yoktur. Tapusunda ipotek kurulmasına engel bir durum bulunmayan ve değerlemesi yapılabilen konut finansmana konu olabilir (Yön. m.22/4).
İkinci el araç alabilir miyim?
Yönetmelik sıfır ve ikinci el taşıt arasında ayrım yapmaz. Yaş veya model sınırı varsa sözleşmede aranmalıdır; araç üzerinde şirket lehine rehin kurulması zorunludur.
Hisseli tapulu ev alınabilir mi?
Paydaş payını rehnedebilir (TMK m.688); bu nedenle hukuken pay üzerine ipotek mümkündür. Ancak şirketin bunu kabul edip etmeyeceği sözleşmeye ve değerlemeye bağlıdır.
Kooperatiften ev alabilir miyim?
Tapu kooperatif adına kayıtlı olduğu sürece ortak adına tescil ve ipotek kurulması uygulamada mümkün olmaz. Tapunun ortak adına devrinden sonra finansman gündeme gelebilir.
Projeden daire alabilir miyim?
Tapuda kat irtifakıyla satış yapılmış ve ipotek kurulabiliyorsa gündeme gelebilir. Yalnızca noterde satış vaadiyle alınan dairede mülkiyet ve tescil olmadığından ipotek kurulamaz.
Yurt dışında ev alabilir miyim?
Yönetmelikte ayrı bir kural yoktur; ancak Türkiye’de yetkilendirilmiş kuruluşça değerleme ve şirket lehine teminat zorunluluğu uygulamada ciddi engeller doğurur (Yön. m.22/4).
Şirket adına konut alınabilir mi?
Hayır. Tüzel kişi müşteriler ile konut finansmanına yönelik sözleşme yapılamaz (Yön. m.16/1); tüzel kişiler yalnızca çatılı iş yeri veya taşıt için sözleşme yapabilir.
Taşıt için en fazla ne kadar finansman kullanabilirim?
1 Ekim 2026’dan itibaren taşıt sözleşmesinde azami tutar 6.250.000 TL’dir (BDDK Karar 11537); taşıt finansmanının vadesi en fazla 60 aydır (Yön. m.22/3).
Aynı şirketle iki araç sözleşmesi yapabilir miyim?
1 Ekim 2026’dan itibaren hayır. Aynı kişi aynı şirketle en fazla iki aktif sözleşme yapabilir: bir taşıt ve bir konut veya çatılı iş yeri (BDDK Karar 11537).
Konut sözleşmemle araba alabilir miyim?
Tasarruf dönemi bitene kadar finansman konusunu bir defaya mahsus değiştirebilirsiniz; talep on beş iş günü içinde karşılanır (Yön. m.17/10). Yeni konu için geçerli tutar ve vade sınırları uygulanır.
Değerleme kim tarafından yapılır?
Konut ve iş yerlerinde, bankalara değerleme hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş kuruluşlarca ve ilgili yönetmelikteki usule göre (Yön. m.22/4).
Tapuda eski ipotek veya haciz varsa ne olur?
Şirket lehine ipotek kurulabilmesi için bu kayıtların satış ve ipotek tesisiyle eş zamanlı olarak kaldırılması gerekir. Aksi hâlde finansman kullandırılması güçleşir.
Şirket seçtiğim aracı yaşı nedeniyle reddetti; haklı mı?
Yönetmelikte yaş sınırı yoktur. Sınır sözleşmede veya şirket dokümanında açıkça yer alıyorsa uygulanabilir; yer almıyorsa tahsisat anında sonradan eklenmiş bir koşul niteliğindedir.
Müteahhit tapudan önce ödeme istiyor; ne yapmalıyım?
Tahsisat ödemesi finansman konusu üzerine ipotek kurulmasıyla birlikte düşünülmelidir (Yön. m.22/4). Ödeme takvimini tapu devri ve ipotek tesisine göre yazılı olarak netleştirin; ön ödemeli konut kurallarını (TKHK m.40-45) kontrol edin.
Villa veya yazlık alınabilir mi?
Konut niteliğindeki her taşınmaz, tapusunda ipotek kurulmasına engel bir durum yoksa ve değerlemesi yapılabiliyorsa finansman konusu olabilir (Yön. m.16/1, m.22/4).
Dükkân veya ofis alabilir miyim?
Evet. Çatılı iş yeri tasarruf finansmanın konusudur (Yön. m.16/1); konut için geçerli teminat ve değerleme kuralları iş yeri için de uygulanır.
Satıcı akrabam olabilir mi?
Yönetmeliğin incelediğimiz hükümlerinde bu konuda bir yasak bulunmamaktadır; sözleşmede veya şirket dokümanında bir sınırlama olup olmadığı kontrol edilmelidir. Satışın gerçek bir satış olması ve bedelin gerçeği yansıtması gerekir.
Bu yazının kaynakları. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (m.39/A/1); Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 07.04.2021; değişiklik RG 30.05.2025; m.15/2-d, 16/1, 16/4-a, 17/9, 17/10, 22/2, 22/3, 22/4); Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.01.2017, S.29946); BDDK’nın 30.07.2026 tarihli ve 11537 sayılı Kurul Kararı; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.688, 856); 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.40-45); Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik (m.12/1); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.170, 177-178). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir şirketin kabul politikası hakkında bilgi içermez.
📚 İlgili Rehberler
Tahsisat öncesi satın alma planınız için değerlendirme
Tapu, satış sözleşmesi, kapora ve finansman konusu: satın almadan önce riskleri birlikte netleştirelim.
Bu içerik tüketici hukuku ve tasarruf finansman kümesindedir.
Katılımevim ve Birevim Hukuk Rehberi · Tüketici Hukuku Rehberi · Ön Ödemeli Konut · Tüm hukuk dalları

