Henüz inşa edilmemiş veya tamamlanmamış bir konutu peşin ya da taksitle ödeyerek satın aldıysanız, yani maketten konut aldıysanız, sözleşmeniz ön ödemeli konut satışıdır (6502 sayılı Kanun m.40). Yapı ruhsatı alınmadan bu sözleşme yapılamaz. Satış tapuda, satış vaadi ise noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır; aksi hâlde satıcı sözleşmenin geçersizliğini tüketici aleyhine ileri süremez (m.40/3, m.41/1). Tüketici on dört gün içinde gerekçesiz ve cezasız cayabilir (m.43). Sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar süre arttıkça artan sınırlı bir tazminatla gerekçesiz dönebilir (m.45). Konut sözleşmede taahhüt edilen sürede ve her hâlde kırk sekiz ay içinde teslim edilmelidir (m.44). Satıcı yükümlülüğünü yerine getirmezse veya projeyi değiştirirse tüketici hiçbir bedel ödemeden dönebilir. Otuz ve üzeri konutlu projelerde satıcı satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası veya başka bir teminat sağlamak zorundadır.
10 Saniyede Hukuk · Tüketici Hukuku
Maketten (ön ödemeli) konut mu alıyorum?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
Maketten aldığınız konut teslim edilmedi mi?
Hukukçular Evi Ankara — dönme, bedel iadesi ve tescil süreçlerinde yanınızdayız.
⚡ Net Cevap: Cayma ve dönme bildirimlerinin satıcıya noter aracılığıyla yöneltilmesi yeterlidir (Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik m.8/2, m.9/2). Caymada ödemeler 14 gün içinde, dönmede 180 gün içinde iade edilir (Yön. m.8/5; TKHK m.45/3). Satıcı yükümlülüğünü yerine getirmezse ya da tüketici ölür veya kazanç elde etmekten sürekli yoksun kalırsa, dönme teslime kadar hiçbir bedel ödenmeden kullanılır (Yön. m.9/4). Konut birden fazla kişiye satılmışsa da bedelsiz dönme hakkı vardır (m.9/5). Proje değişikliğini kabul etmeyen tüketici bildirimden itibaren bir ay içinde bedelsiz dönebilir (m.11). Gecikme faizi, sözleşmedeki faizin yüzde otuz fazlasını aşamaz (m.7/1-f).
Ön Ödemeli Konut Satışı Nedir?
“Ön ödemeli konut satış sözleşmesi, tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir.” (TKHK m.40/1)
Uygulamada “maketten satış”, “projeden satış” veya “topraktan satış” adlarıyla anılan bu sözleşmelerde tüketici henüz var olmayan veya tamamlanmamış bir konutun bedelini önceden öder. Kanun bu riski dengelemek için özel bir koruma rejimi öngörmüştür. Konut kavramı, Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi mesken amaçlı kullanılan ya da mesken niteliği taşımamakla birlikte tüketicilerin kullanımına sunulan her türlü bağımsız bölümü kapsar (Yönetmelik m.4/1-e). Satıcı, ticari veya mesleki amaçla hareket eden müteahhit veya inşaat şirketidir. Bireyler arasındaki satışlar bu rejime tabi değildir. Ayrıntılı usul ve esaslar Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik’te (RG 27/11/2014-29188; 2017 ve 2022 değişiklikleri dâhil) düzenlenmiştir.
| İşlem | Tüketici koruması | Dayanak |
|---|---|---|
| Müteahhitten maketten konut alımı | Ön ödemeli konut rejimi | TKHK m.40-46 |
| Müteahhitten tamamlanmış ve tapusu devredilen konut | Ayıplı mal hükümleri | TKHK m.8-12 |
| Arsa sahibinin kat karşılığı sözleşmesi | Eser sözleşmesi; tüketici rejimi değil | TBK m.470 vd. |
| Bireyden noterde satış vaadiyle alım | Genel hükümler | TBK m.237 |
| Kooperatif üyeliğiyle konut edinme | Kooperatif mevzuatı; somut olaya göre değerlendirilir | Kooperatifler Kanunu |
Sözleşmenin Geçerlilik Şartları
| Şart | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Yapı ruhsatı | Ruhsat alınmadan ön ödemeli konut sözleşmesi yapılamaz | TKHK m.40/3; Yön. m.6/3 |
| Ön bilgilendirme formu | Sözleşmeden en az bir gün önce, yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla | TKHK m.40/2; Yön. m.5 |
| Resmî şekil | Kat irtifakının tapuda devriyle birlikte yazılı sözleşme veya noterde düzenleme şeklinde satış vaadi | TKHK m.41/1; Yön. m.6/1 |
| Geçersizliğin ileri sürülmesi | Satıcı geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez | TKHK m.41/1 |
| Ödeme yasağı | Geçerli sözleşme yapılmadan hiçbir isim altında ödeme veya senet istenemez | TKHK m.41/2; Yön. m.6/2 |
| Teminat | 30 ve üzeri konutlu projelerde satıştan önce bina tamamlama sigortası veya diğer teminat | TKHK m.42; Yön. m.12 |
Satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılmaması hâlinde sözleşme geçersizdir. Ancak Kanun, satıcının bu geçersizliği tüketici aleyhine ileri sürmesini yasaklar (TKHK m.41/1; Yönetmelik m.6/1). Böylece müteahhit, kendi eksikliğine dayanarak tüketiciyi sözleşmeden kurtulmak veya ödemeleri alıkoymak için kullanamaz. Satış ofisinde imzalanan “ön protokol” veya “rezervasyon formu” karşılığında kapora alınması, geçerli sözleşme olmadan ödeme istenmesi yasağına aykırıdır (m.41/2). Bu tür ödemelerin iadesi için kapora ve cayma parası rehberine, noterde düzenlenen satış vaadi için tapu satış vaadi sözleşmesi rehberine bakabilirsiniz.
Sözleşme İmzalamadan Önce Kontrol Listesi
| Kontrol | Neden | Dayanak |
|---|---|---|
| Yapı ruhsatı ve alınış tarihi | Ruhsatsız satış yasaktır | TKHK m.40/3; Yön. m.5/1-g |
| Tapu kaydında arsa maliki, ipotek ve şerhler | Satıcının tasarruf yetkisi ve yükler | TMK m.1020 (tapu sicilinin açıklığı) |
| Ön bilgilendirme formu ve planlar | En az bir gün önce verilmelidir | TKHK m.40/2; Yön. m.5 |
| Teminat türü ve belgesi | Satıcının iflasında güvence | TKHK m.42; Yön. m.12 |
| Sözleşmenin şekli | Tapuda veya noterde düzenleme şeklinde | TKHK m.41/1 |
| Teslim tarihi | 48 ayı aşamaz | TKHK m.44/1 |
| Net ve brüt alanlar | Teslimde metrekare eksikliği ayıp oluşturur | Yön. m.7/1-ç |
| Ödeme planı ve banka hesabı | Ödemelerin ispatı | Yön. m.7/1-h |
Satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenlenmesi ve tapuya şerh verilmesi, tüketicinin konut üzerindeki hakkını üçüncü kişilere karşı da korur. Şerh verilmemiş bir satış vaadi, müteahhidin aynı bağımsız bölümü başkasına satması veya bölüm üzerine haciz konulması riskini artırır. Konutun birden fazla kişiye satıldığı durumlarda tüketici teslime kadar hiçbir bedel ödemeden dönebilir (Yönetmelik m.9/5); ancak konutun kendisini almak isteyen tüketici için tescil davası ve şerhin önceliği belirleyici olur.
Ön Bilgilendirme Formu ve Sözleşmenin Zorunlu İçeriği
Ön bilgilendirme formunda satıcının bilgileri, konutun ada, parsel, blok, kat ve net-brüt alanları, tüm vergiler dahil peşin ve taksitli satış fiyatı, varsa faiz, cayma ve dönme hakları, teslim tarihi, teminat, yapı ruhsatının alınış tarihi ve ortak giderlere katılım bilgileri yer almalıdır. Forma ek olarak bağımsız bölüm planı, vaziyet planı, kat planı ve mahal listesi verilir. Teminat bina tamamlama sigortasıysa sigortaya ilişkin önemli hususlar formu da eklenir. Ön bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü satıcıya aittir (Yönetmelik m.5).
| Bilgi | Önemi |
|---|---|
| Konutun ada, parsel, blok, kat ve net-brüt alanları | Teslim edilen konutun sözleşmeye uygunluğu |
| Peşin ve taksitli satış fiyatı, masraflar | Toplam yükümlülüğün netliği |
| Faiz oranı ve en fazla yüzde otuz fazlasıyla gecikme faizi | Gecikme faizinin sınırı |
| Ön ödeme tutarı, ödeme planı ve banka hesabı | Ödemelerin ispatı |
| Cayma ve dönme hakları, tazminat, bildirim adresi | Hakların kullanımı |
| Teminat bilgisi | Satıcının iflasında güvence |
| Teslim tarihi ve şekli | Gecikmenin tespiti |
| Yapı ruhsatının alınış tarihi | Satışın hukuka uygunluğu |
| Ortak giderler ve başvuru yolları | Teslim sonrası yükümlülükler |
Sözleşmeden dönmek mi istiyorsunuz?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
On Dört Günlük Cayma Hakkı (TKHK m.43; Yön. m.8)
Tüketici, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya noter aracılığıyla yöneltilmesi yeterlidir. Satıcı, tüketicinin cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğini ispatlamakla yükümlüdür (TKHK m.43/1; Yönetmelik m.8/1-2, m.8/7). Caymada tüketiciye iade edilecek tutar ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belge, bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç on dört gün içinde geri verilir (Yön. m.8/5). Tüketici de satıcının iadesinden itibaren on gün içinde edinimlerini iade eder (m.8/6).
Konut kısmen veya tamamen bağlı krediyle alınıyorsa kredi sözleşmesi, sözleşme tarihinde hüküm doğurmak üzere cayma süresinin sonunda yürürlüğe girer. Konut finansmanı kuruluşu bu süre içinde faiz, komisyon veya başka bir masraf isteyemez (TKHK m.43/2). Bina tamamlama sigortası da aynı şekilde cayma süresinin sonunda yürürlüğe girer (Yön. m.8/4). Konut kredisinin genel kuralları için tüketici kredisi rehberine bakabilirsiniz.
Yirmi Dört Aya Kadar Sözleşmeden Dönme (TKHK m.45; Yön. m.9)
| Dönme zamanı | Azami tazminat |
|---|---|
| İlk 3 ay | Sözleşme bedelinin %2’si |
| 3-6 ay | %4 |
| 6-12 ay | %6 |
| 12-24 ay | %8 |
| Her durumda | Ayrıca satış veya satış vaadinden doğan vergi, harç ve benzeri yasal masraflar |
Tüketici sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebilir. Bildirim noter aracılığıyla yapılır ve bağlı kredi varsa satıcı durumu konut finansmanı kuruluşuna derhal bildirir (TKHK m.45/1; Yön. m.9/1-3). Dönmede iade edilecek tutar ve belgeler, dönme bildiriminin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç yüz seksen gün içinde geri verilir (TKHK m.45/3; Yön. m.9/6). Bağlı kredi varsa satıcı, masraf ve tazminat düşülmüş bedeli yüz seksen gün içinde konut finansmanı kuruluşuna iade eder ve kuruluş bunu tüketiciye derhal öder (Yön. m.9/7). Bu oranlar üst sınırdır; sözleşmeye bunları aşan “cayma bedeli” veya “kapora yanar” kayıtları konulamaz.
| Hâl | Süre |
|---|---|
| Satıcının yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmemesi | Devir veya teslime kadar |
| Tüketicinin ölümü | Devir veya teslime kadar |
| Tüketicinin kazanç elde etmekten sürekli yoksun kalması nedeniyle ödeme yapamaması | Devir veya teslime kadar |
| Olağan koşullu taksitle satış önerisinin satıcıca kabul edilmemesi | Devir veya teslime kadar |
| Konutun birden fazla tüketiciye satılması | Devir veya teslime kadar |
| Proje değişikliğinin kabul edilmemesi | Bildirimden itibaren bir ay içinde |
Teslim Süresi: En Fazla 48 Ay (TKHK m.44; Yön. m.10)
“Ön ödemeli konutun sözleşmede taahhüt edilen süre içinde tüketiciye teslim edilmesi zorunludur. Bu süre her hâlükârda sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemez.” (TKHK m.44/1)
Kırk sekiz ay, 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanunla getirilmiştir; önceki üst sınır otuz altı aydı. Sözleşmede daha kısa bir süre kararlaştırılmışsa satıcı bu süreyle bağlıdır. Kat mülkiyetine konu konutun tüketici adına tescili veya kat irtifakına konu konutun tüketici adına tescil edilmesiyle birlikte oturmaya elverişli biçimde zilyetliğinin devri, teslim sayılır (Yön. m.10/2). Oturmaya elverişli olmayan, yani yapı kullanma izni alınmamış veya altyapısı tamamlanmamış bir konutun anahtarının verilmesi teslim sayılmaz. Teslim yükümlülüğüne aykırılıkta teslim edilmeyen her konut için idari para cezası uygulanır (TKHK m.77/5). Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş için kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş rehberine bakabilirsiniz.
Teslimde gecikme, satıcının yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesidir. Bu nedenle tüketici hiçbir bedel ödemeden sözleşmeden dönebilir (Yön. m.9/4-a). Sözleşmeyi sürdürmek isteyen tüketici ise gecikme nedeniyle ödediği kira gibi zararlarının tazminini isteyebilir. Borçlunun temerrüdü genel hükümlere göre değerlendirilir (TBK m.123-125). Dönmede bedel iadesinin dava yoluyla istenmesi için ön ödemeli konuttan dönme dava dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.
Senaryolara Göre Değerlendirme
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İmzadan 10 gün sonra vazgeçildi | Cezasız cayma; ödemeler 14 gün içinde iade | TKHK m.43; Yön. m.8/5 |
| Sözleşmenin 8. ayında kişisel nedenle vazgeçildi | Yasal masraflar ve en fazla %6 tazminat | TKHK m.45/1 |
| Taahhüt edilen teslim tarihi 1 yıl geçti | Teslime kadar bedelsiz dönme veya gecikme zararı | Yön. m.9/4-a; TBK m.125 |
| Bağımsız bölümün alanı küçültüldü | Proje değişikliği; bir ay içinde bedelsiz dönme | Yön. m.11 |
| Aynı daire başka bir alıcıya da satıldı | Bedelsiz dönme; tescil ve tazminat yolları | Yön. m.9/5 |
| Alıcı vefat etti, mirasçılar ödeme yapamıyor | Bedelsiz dönme | TKHK m.45/2; Yön. m.9/4-b |
| Teslimden 3 yıl sonra çatıda su sızıntısı | Ayıplı konut; 5 yıllık zamanaşımı | TKHK m.11, m.12/1 |
Metrekare Eksikliği ve Mahal Listesine Aykırılık
Ön bilgilendirme formunda ve sözleşmede bağımsız bölümün net ve brüt alanları, imar mevzuatına göre belirlenmiş hâliyle gösterilmek zorundadır (Yönetmelik m.5/1-b, m.7/1-ç). Forma eklenen mahal listesi de kullanılacak malzemeyi ve donanımı gösterir. Teslim edilen konutun alanı sözleşmede yazandan küçükse veya mahal listesinde taahhüt edilen malzeme kullanılmamışsa, konut sözleşmeye aykırıdır ve ayıplı mal hükümleri uygulanır. Tüketici bu durumda ayıp oranında bedel indirimi, eksikliklerin giderilmesi veya ayıbın niteliğine göre sözleşmeden dönme isteyebilir (TKHK m.8, m.11). Alan farkının tespiti için bilirkişi incelemesi gerekir. Teslim sırasında bir tutanakla eksikliklerin kayda geçirilmesi, sonraki ispatı kolaylaştırır.
Proje Değişikliği
Sözleşmeye konu konutun yer aldığı projede sonradan değişiklik yapılırsa bu değişiklik tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilmelidir. Tüketici değişikliği kabul etmeyerek bir ay içinde vergi, harç, masraf, tazminat ve benzeri hiçbir bedel ödemeden sözleşmeden dönebilir. Değişiklik yasal zorunluluklardan veya mücbir sebepten kaynaklanıyorsa satıcı, dönmedeki masraf ve tazminat oranlarını dikkate alarak kesinti yapabilir (Yönetmelik m.11). Kat sayısının artırılması, sosyal alanların kaldırılması, cephenin veya bağımsız bölümün metrekaresinin değişmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bildirimin tarihi, bir aylık sürenin başlangıcı olduğundan saklanmalıdır.
Teminat: Bina Tamamlama Sigortası ve Diğer Güvenceler
| Teminat | İşleyiş |
|---|---|
| Bina tamamlama sigortası | Satıcının inşaatı tamamlayamaması riskine karşı; tazminat iflas veya tasfiye masasına girmez, haczedilemez (TKHK m.42/2) |
| Banka teminat mektubu | Teslim yükümlülüğü yerine getirilmezse tüketicinin ödediği bedel ilk talepte bankaca ödenir |
| Hakediş sistemi | Ödemeler bloke hesaba yatırılır, inşaat ilerledikçe serbest bırakılır; satıcı teslim etmezse ödenmemiş kısım tüketiciye iade edilir |
| Bağlı kredi | Kredi tutarı kadar teminat; kalan tutar için satıcı ayrı teminat sağlar |
Teminat zorunluluğu, konut sayısı otuz ve üzerinde olan projeler için satışa başlamadan önce yerine getirilmelidir (Yönetmelik m.12/1). Hangi teminatın verildiği ön bilgilendirme formunda ve sözleşmede gösterilir. Satıcının iflası veya işi bırakması hâlinde tüketicinin öncelikli başvuracağı güvence bu teminattır. Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce poliçe veya teminat mektubunun bir örneği istenmelidir.
Ödemeler, Senetler ve Konut Kredisi
Tüketicinin yaptığı işlemler nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde yalnızca nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı senet düzenlenebilir. Bu kurala aykırı düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir (TKHK m.4/5). Tüketicinin taksitlerini ödemede temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları sözleşmede gösterilmelidir (Yönetmelik m.7/1-g). Konutun bir kısmı bağlı krediyle finanse edilmişse, dönmede satıcı masraf ve tazminatı düşerek bedeli konut finansmanı kuruluşuna iade eder. Kuruluş bu tutarı tüketiciye derhal öder (m.9/7). Konut kredisinde erken ödemede faiz indirimi ve sabit faizde sınırlı erken ödeme tazminatı kuralları ayrıca uygulanır (TKHK m.37). Satıcının cayma veya dönme bildirimini konut finansmanı kuruluşuna derhal bildirme yükümlülüğü vardır (Yönetmelik m.8/2, m.9/2). Proje dairesi tasarruf finansman (Katılımevim, Birevim vb.) ile alınacaksa şirket lehine ipotek zorunluluğu nedeniyle ödemenin tapu devriyle ilişkisi tasarruf finansmanla hangi ev alınır rehberimizde anlatılmıştır.
Tüketicinin Ölümü veya Çalışma Gücünü Kaybetmesi
Tüketicinin ölmesi veya kazanç elde etmekten sürekli olarak yoksun kalması nedeniyle ön ödemeleri yapamayacak duruma düşmesi hâlinde, tüketici veya mirasçıları teslime kadar hiçbir bedel ödemeden sözleşmeden dönebilir. Kazanç elde etmekten sürekli yoksun kalan tüketicinin olağan koşullarla bir taksitle satış sözleşmesi yapılması önerisini satıcının kabul etmemesi de bedelsiz dönme sebebidir (TKHK m.45/2; Yönetmelik m.9/4-b, c, ç). Bu hükümler, uzun vadeli taksit yükümlülüğü altına giren ailelerin beklenmedik bir ölüm veya ağır hastalık karşısında birikimlerini kaybetmesini önler. Durumun ölüm belgesi, veraset ilamı veya maluliyet raporu gibi resmî belgelerle ispatlanması gerekir.
Teslimden Sonra: Ayıplı ve Eksik Konut
Konut teslim edildikten sonra ortaya çıkan ayıplar için ayıplı mal hükümleri uygulanır. Tüketici dönme, indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir (TKHK m.11/1). Onarım veya değişim talebi konutlarda altmış iş günü içinde yerine getirilmelidir (m.11/4). Konutlarda ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/1, m.12/3). Eksik veya ayıplı konut için ayıplı ve eksik konut dava dilekçesi örneğine bakabilirsiniz.
Satıcının İdari Sorumluluğu ve Şikâyet
Yapı ruhsatı alınmadan ön ödemeli konut sözleşmesi yapan satıcılar ile konutu süresinde teslim etmeyen satıcılar hakkında Kanunda ağır idari para cezaları öngörülmüştür; teslim yükümlülüğüne aykırılıkta ceza teslim edilmeyen her konut için ayrı ayrı uygulanır (TKHK m.77/5). Bu cezalar Ticaret Bakanlığı il müdürlüklerince uygulanır. Tüketici, satıcının Kanuna aykırı uygulamalarını ticaret il müdürlüğüne veya e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemine bildirebilir. İdari şikâyet, tüketicinin bedel iadesi veya tescil taleplerini karşılamaz; bunlar için ayrıca hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulmalıdır. Ancak aynı projeden çok sayıda tüketicinin şikâyeti, satıcı üzerinde etkili bir baskı oluşturur.
Teslim Gecikmesinde Tazminat
Sözleşmeyi sürdürmek ve konutu almak isteyen tüketici, gecikme nedeniyle uğradığı zararların giderilmesini isteyebilir. Borçlunun temerrüdünde alacaklı, ifa ile birlikte gecikme tazminatı isteyebilir (TBK m.125). Uygulamada en sık talep edilen kalem, konutun teslim edilmesi gereken tarihten fiili teslim tarihine kadar tüketicinin ödemek zorunda kaldığı kira bedelidir. Zararın ispatı için kira sözleşmesi ve ödeme dekontları saklanmalıdır. Sözleşmedeki “teslim tarihi tahminidir” veya “gecikmeden satıcı sorumlu değildir” gibi kayıtlar, Kanunun açık teslim yükümlülüğü karşısında haksız şart denetimine tabidir (TKHK m.5). Mücbir sebep iddiası ise satıcı tarafından ispatlanmalıdır.
Teslim Gecikmesi Nedeniyle Bedelsiz Dönme İçin Noter İhtarnamesi Örneği
Başvuru Yolu
Ön ödemeli konut uyuşmazlıkları tüketici işlemidir. Uyuşmazlık değeri 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine, üzerindeyse tüketici mahkemesine başvurulur (TKHK m.68/1, m.73). Tüketici mahkemesinde bedel iadesi gibi alacak davalarından önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Ancak tüketici işlemi niteliğindeki ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda, örneğin tapu tescil davalarında, arabuluculuk şartı aranmaz (m.73/A-1-d). Tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (m.73/2, m.73/5). Noterde satış vaadine dayanan tescil davası için satış vaadine dayalı tapu iptali ve tescil, yolsuz tescil için tapu iptali ve tescil rehberlerine bakabilirsiniz. Hakem heyeti yolu için tüketici hakem heyeti ve hakem heyeti 2026 sınırı sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Satış ofisinde protokol imzalayıp kapora ödemek: Geçerli sözleşme olmadan ödeme istenemez.
- Yapı ruhsatını kontrol etmemek: Ruhsatsız satış yasaktır.
- Cayma veya dönmeyi e-postayla bildirmek: Yönetmelik noter aracılığıyla bildirimi öngörür.
- Gecikmede tazminat ödeyerek dönmek: Satıcının yükümlülüğünü yerine getirmediği hâllerde dönme bedelsizdir.
- Proje değişikliği bildirimini saklamamak: Bir aylık bedelsiz dönme süresi bu tarihten işler.
- Teminat belgesini istememek: Satıcının iflasında temel güvence teminattır.
Ön ödemeli konut uyuşmazlıklarında Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Arsa sahibi ile müteahhit arasındaki kat karşılığı sözleşmeler için kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi rehberine bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ön ödemeli konut satışı nedir?
Tüketicinin konut bedelini önceden peşin veya taksitle ödediği, satıcının konutu sonradan devir veya teslim ettiği sözleşmedir (TKHK m.40/1).
Yapı ruhsatı olmadan maketten konut satılabilir mi?
Hayır. Yapı ruhsatı alınmadan ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz (TKHK m.40/3).
Satış ofisinde imzaladığım protokol geçerli mi?
Satış tapuda, satış vaadi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır; ancak satıcı geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez (TKHK m.41/1).
Kapora istenebilir mi?
Geçerli bir sözleşme yapılmadan hiçbir isim altında ödeme veya senet istenemez (TKHK m.41/2).
Kaç gün içinde cayabilirim?
Sözleşmeden itibaren 14 gün içinde gerekçesiz ve cezasız (TKHK m.43/1); bildirim noter aracılığıyla yapılır (Yön. m.8/2).
Cayınca param ne zaman iade edilir?
Bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç 14 gün içinde (Yön. m.8/5).
24 ay içinde dönersem ne öderim?
Yasal masraflar ile süreye göre sözleşme bedelinin %2, %4, %6 veya %8’ine kadar tazminat (TKHK m.45/1).
Dönmede param ne zaman iade edilir?
Dönme bildiriminin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç 180 gün içinde (TKHK m.45/3).
Konut geç teslim edildi, tazminat öder miyim?
Hayır. Satıcı yükümlülüğünü yerine getirmediyse teslime kadar hiçbir bedel ödemeden dönebilirsiniz (Yön. m.9/4-a; TKHK m.45/2).
Konut en geç ne zaman teslim edilmeli?
Sözleşmede taahhüt edilen sürede ve her hâlde sözleşmeden itibaren 48 ay içinde (TKHK m.44/1).
Anahtar verildi ama iskân yok, teslim sayılır mı?
Teslim için kat irtifakının tescili ile birlikte konutun oturmaya elverişli biçimde zilyetliğinin devri gerekir (Yön. m.10/2).
Proje değiştirildi, ne yapabilirim?
Değişikliği kabul etmeyerek bildirimden itibaren bir ay içinde bedelsiz dönebilirsiniz; yasal zorunluluk veya mücbir sebepte kesinti yapılabilir (Yön. m.11).
Müteahhit iflas ederse ne olur?
30 ve üzeri konutlu projelerde bina tamamlama sigortası veya banka teminat mektubu gibi bir teminat zorunludur; sigorta tazminatı iflas masasına girmez (TKHK m.42; Yön. m.12-15).
Aynı daire başkasına da satıldı, ne yapabilirim?
Teslime kadar hiçbir bedel ödemeden dönebilirsiniz (Yön. m.9/5); ayrıca tescil ve tazminat yolları değerlendirilir.
Gecikme faizi ne kadar olabilir?
Sözleşmedeki faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçemez (Yön. m.7/1-f).
Teslim edilen dairenin metrekaresi eksik, ne yapabilirim?
Sözleşmedeki net ve brüt alana aykırılık ayıptır; bedel indirimi veya ayıbın niteliğine göre dönme istenebilir (Yön. m.7/1-ç; TKHK m.11).
Müteahhit taksitler için senet imzalatabilir mi?
Yalnızca nama yazılı ve her taksit için ayrı senet düzenlenebilir; aykırı senetler tüketici yönünden geçersizdir (TKHK m.4/5).
Konut kredisiyle aldığım dairede dönersem para kime iade edilir?
Satıcı masraf ve tazminatı düşerek bedeli konut finansmanı kuruluşuna iade eder; kuruluş tüketiciye derhal öder (Yön. m.9/7).
Babam vefat etti, taksitler ödenemiyor. Ne yapabiliriz?
Mirasçılar teslime kadar hiçbir bedel ödemeden sözleşmeden dönebilir (TKHK m.45/2; Yön. m.9/4-b).
Teslimden sonra çıkan ayıplar için süre ne kadar?
Konutlarda teslimden itibaren beş yıl; ağır kusur veya hilede zamanaşımı uygulanmaz (TKHK m.12).
Teslim gecikti ama daireyi istiyorum, ne talep edebilirim?
Konutun teslimiyle birlikte gecikme nedeniyle ödediğiniz kira gibi zararların tazminini isteyebilirsiniz (TBK m.125).
30 konuttan küçük projede teminat zorunlu mu?
Yönetmelikteki teminat zorunluluğu konut adedi 30 ve üzerindeki projeler içindir (Yön. m.12/1).
Nereye başvurmalıyım?
186.000 TL altı uyuşmazlıklarda hakem heyetine; üzerinde arabuluculuktan sonra tüketici mahkemesine. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda arabuluculuk şartı aranmaz (TKHK m.73/A-1-d).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
Maketten konut uyuşmazlıklarında avukat desteği
Hukukçular Evi Ankara
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 6502 sayılı Kanun ve Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik (RG 27/11/2014-29188; 11/3/2017-30004 ve 4/8/2022-31913 değişiklikleri dâhil) hükümleri 23 Eylül 2026 itibarıyla güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.


