Evlenen kadının soyadı konusu, Türkiye’de uzun süre tartışılmış ve Anayasa Mahkemesi’nin önemli bir kararıyla yeni bir döneme girilmiştir. Bu yazıda evli kadının kendi soyadını kullanma hakkını ve güncel hukuki durumu açıklıyoruz.
Eski Durum: Koca Soyadı Zorunluluğu
Daha önce, Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi, kadının evlenmekle kocasının soyadını almasını zorunlu kılıyordu. Kadın ancak dilekçeyle başvurarak kendi soyadını kocasının soyadının önünde kullanabiliyor, yani kendi soyadını tek başına taşıyamıyordu. Bu düzenleme, kadın-erkek eşitliği açısından uzun süre eleştirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı
Anayasa Mahkemesi, 22 Şubat 2023 tarihli kararıyla TMK 187’nin ilgili hükmünü, eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etti. İptal kararı 28 Nisan 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve 9 ay sonra, 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra söz konusu hüküm uygulanamaz hâle geldi.
Güncel Durum: Kendi Soyadını Kullanma
İptal kararıyla birlikte, evli kadın artık kendi soyadını tek başına kullanabilmektedir. Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları, kadının kendi soyadını tek başına kullanma hakkını güvence altına almıştır. Kadın; kendi soyadını tek başına, kocasının soyadını veya her ikisini birlikte kullanma tercihlerinden birini seçebilir.
Başvuru Yolu
Karar yürürlüğe girdikten sonra evlenen kadınlar için, kendi soyadını kullanma genellikle nüfus müdürlüğüne yapılacak idari başvuruyla mümkündür; mahkeme kararı gerekmeyebilir. Karardan önce evlenmiş ve koca soyadını taşıyan kadınların ise, duruma göre mahkeme yoluna başvurması gerekebilir. Güncel uygulama için nüfus müdürlüğünden bilgi alınması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evli kadın kendi soyadını tek başına kullanabilir mi?
Evet. Anayasa Mahkemesi’nin TMK 187’yi iptal eden kararı 2024’te yürürlüğe girdikten sonra, evli kadın kendi soyadını tek başına kullanabilmektedir.
Bu değişiklik ne zaman yürürlüğe girdi?
AYM’nin 22 Şubat 2023 tarihli iptal kararı, 28 Nisan 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve 9 ay sonra 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi.
Hangi soyadı seçeneklerim var?
Kendi soyadınızı tek başına, kocanızın soyadını veya her ikisini birlikte kullanma tercihlerinden birini seçebilirsiniz.
Nasıl başvururum?
Karardan sonra evlenenler için genellikle nüfus müdürlüğüne idari başvuru yeterlidir. Karardan önce evlenmiş kadınlar için duruma göre mahkeme yolu gerekebilir; nüfus müdürlüğünden güncel bilgi alın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
