Bütün Tekliflerin Reddi ve İhalenin İptali 2026 (4734 m.39): Komisyon Kararı, Yaklaşık Maliyet Üstü Teklif, Ödenek ve Başvuru Yolu

İdare, ihale komisyonu kararı üzerine verilmiş bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir ve bu nedenle isteklilere karşı bir yükümlülük altına girmez (4734 m.39). Ancak bu serbesti karar mekanizmasına bağlıdır: iptal ihale komisyonunun gerekçeli kararıyla başlar, uygulama yönetmeliklerine göre gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler kendiliğinden iptal sebebi değildir; komisyon yaklaşık maliyeti, güncellemeyi ve piyasa rayicini sorgulayıp bütçe ödeneğini de gözeterek karar verir (KİGT 16.3.1). Şikâyetsiz verilen iptal kararına karşı yol 30 günlük iptal davasıdır; şikâyet kaydından sonra verilen iptale karşı ise beş gün içinde Kuruma başvurulur. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Madde 39 Ne Söyler?

Kanunun 39 uncu maddesi dört cümleden oluşur: İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi hâlinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak idare, isteklilerin talepte bulunması hâlinde ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir (4734 m.39).

Gerekçe Bildirimi: Kanun ile Yönetmelikler Arasındaki Fark

Kanun gerekçenin talep üzerine bildirileceğini söyler. Uygulama yönetmelikleri ise aynı hükmü tekrar ederken bir adım daha ileri gider: ihalenin iptal edilmesi hâlinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir (Mal Alımı Yön. m.63/1; Hizmet Alımı Yön. m.64/1; Yapım İşleri Yön. m.65/1). Bu nedenle mal, hizmet ve yapım ihalelerinde gerekçesiz iptal bildirimi yönetmeliğe aykırıdır.

Gerekçe ayrıca ihale komisyonu kararında da yer almak zorundadır. Kanun, komisyon kararlarında ihale yapılmamışsa nedenlerinin belirtileceğini düzenler (4734 m.40/5). Böylece iptalin gerekçesi iki belgede aranır: komisyon kararı ve isteklilere yapılan bildirim. İkisi arasında fark varsa bu fark itiraz ve davada ilk incelenecek husustur.

Kararın Şekli: Komisyon Kararı ve İhale Yetkilisi

Bütün tekliflerin reddi, ihale yetkilisinin ihale kararını onaylamamasından farklı bir işlemdir. Birincisinde iptal iradesi ihale komisyonu kararıyla başlar (4734 m.39). İkincisinde komisyon bir istekliyi belirlemiştir; ihale yetkilisi karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde kararı onaylar veya gerekçesini açıkça belirterek iptal eder ve iptal hâlinde ihale hükümsüz sayılır (4734 m.40/6-7).

Uygulamada komisyon kararı “bütün teklifler uygun görülmemiştir” gibi tek bir cümleyle yetinebilmektedir. Kanunun aradığı, ihale yapılmamışsa nedenlerinin karar metninde gösterilmesidir; hangi teklifin hangi sebeple uygun görülmediği yazılmamışsa kararın denetimi de mümkün olmaz. Komisyonun çalışma usulü için ihale komisyonu ve karar süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Takdir Yetkisinin Çerçevesi

“Serbesttir” ifadesi idareye takdir yetkisi tanır; ancak bu yetki Kanunun diğer hükümlerinden bağımsız kullanılamaz. İdareler ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur (4734 m.5/1). Kamu İhale Genel Tebliği de yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerde komisyonun takdir yetkisini açıkça tanırken bu yetkinin hangi sorularla kullanılacağını sayar ve kabul kararını kamu yararı ile hizmet gereklerine bağlar (KİGT 16.3.1, 16.3.2).

Rekabetin oluşmadığı veya kaynakların etkin kullanılmadığı gerekçesiyle verilen iptallerin başvuru yolu bakımından özel bir kuralı vardır; bu kural aşağıda “Başvuru Yolu” başlığında anlatılmıştır (Başvurular Tebliği m.2/3).

Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler (KİGT 16.3.1)

Yaklaşık maliyet, ihaleden önce her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir (4734 m.9). Mal alımlarında bu hesap ihale onay belgesi düzenlenmeden önce yapılır (Mal Alımı Yön. m.7/1). Hesap cetveli ihale işlem dosyasının parçasıdır (4734 m.7). İhale günü komisyon yaklaşık maliyeti, teklif zarflarını inceledikten sonra ve zarfları açmadan önce açıklar; zarfların hiçbiri Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun değilse yaklaşık maliyet açıklanmaz (KİGT 16.2.4).

Tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde çıkması kendiliğinden iptal sebebi değildir. Genel Tebliğ, komisyonun önce üç soruyu sorgulamasını, sonra teklifleri yaklaşık maliyetle karşılaştırıp bütçe ödeneklerini de gözeterek karar vermesini ister.

Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve gizliliği için yaklaşık maliyet yazımıza bakabilirsiniz.

Ödenek Gerekçesi ve Kanunun 62 nci Maddesi

Ödenek yetersizliği iptal gerekçeleri arasında sık görülür; ancak Kanun idareye ihaleden önce ödenek planlaması yükler. Birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için işin süresine uygun olarak yıllar itibarıyla ödeneğin bütçede bulunmasını sağlayacak programlama yapılmış olmalıdır; yatırım projelerinde ilk yıl ödeneği, stratejik öneme sahip yatırımlar hariç, proje maliyetinin yüzde onundan az olamaz ve sonraki yıllar için programlanan dilimler azaltılamaz (4734 m.62/a). Öngörülen ödeneklerin kullanılmasına imkân verecek süre dikkate alınarak ihalelerin zamanında yapılması esastır (4734 m.62/b).

Danışmanlık Hizmetlerinde Özel Kural

Danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ihale, toplam puanı en yüksek istekli ile görüşme yapılarak sonuçlandırılır. Genel Tebliğe göre bu isteklinin mali teklifi yaklaşık maliyetin üzerindeyse ihale, bütçe ödenekleri dikkate alınarak ya bu istekli üzerine bırakılır ya da iptal edilir (KİGT 16.3.3). Yani danışmanlıkta yaklaşık maliyet üstü teklif karşısında ikinci bir istekliye geçme seçeneği yoktur; karar bu istekli ile iptal arasındadır.

Belli İstekliler Usulünde Zorunlu İptal

Belli istekliler arasında ihale usulünde iptal takdire değil Kanuna bağlıdır: ihaleye davet edilebilecek aday sayısının beşten az olması veya teklif veren istekli sayısının üçten az olması hâlinde ihale iptal edilir (4734 m.20). Teklif veren sayısı üçten az olduğu için iptal edilen ihalede doküman gözden geçirilip varsa hatalar ve eksiklikler giderilerek ön yeterliği tespit edilen bütün istekliler tekrar davet edilebilir ve ihale sonuçlandırılabilir (4734 m.20; Mal Alımı Yön. m.63/2; Hizmet Alımı Yön. m.64/2; Yapım İşleri Yön. m.65/2). Ayrıntı için belli istekliler arasında ihale yazımıza bakabilirsiniz.

Teklif Geçerlilik Süresi Dolunca İptal Edilmez

Şikâyet veya dava nedeniyle süreç uzadığında teklif geçerlilik süresi uzatılmış ve bu süre de dolmuş olabilir. Genel Tebliğe göre bu durumda ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ikinci teklif sahibi kabul ederse sözleşme imzalanabilir; idare ihale üzerinde kalan istekliye sözleşmeyi imzalayıp imzalamayacağını sormadan yalnızca teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçesiyle ihaleyi iptal etmemelidir. Süre dolduğu için sözleşmeyi imzalamayan istekli hakkında geçici teminatın gelir kaydı ve yasaklama hükümleri uygulanmaz (KİGT 16.7).

İptalin İstekliler Bakımından Sonuçları

Teminatın gelir kaydı konusunda teminatın gelir kaydı ve geçici ve kesin teminat yazılarımıza bakabilirsiniz.

Başvuru Yolu: İptal Ne Zaman Verildi?

İptal kararına karşı hangi yola gidileceğini kararın içeriği değil, verildiği an belirler. Kanuna göre ihalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan yalnızca şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bunlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvurulur (4734 m.56/1; Başvurular Yön. m.6/3, 7/1-d).

Kuruma yapılan itirazen şikâyet idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir (Başvurular Yön. m.18/3). Kurul teklifin geçerli olduğuna dair düzeltici işlem kararı verirse idare iptal kararını geri almak zorundadır; geri almazsa iptal kararına karşı doğrudan idari yargıya gidilir (Başvurular Tebliği m.2/4). İvedi yargılamada dava açma süresi otuz gündür ve idareye başvuru yolunu düzenleyen İYUK m.11 uygulanmaz (İYUK m.20/A-2). Ayrıntı için ihale kararına karşı dava yol haritası ve itirazen şikâyetin usul şartları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek 1: Şikâyetsiz Verilen İptal Kararına Karşı Dava

İlk örnekte idare, hiçbir şikâyet bulunmadan, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle bütün teklifleri reddetmiştir. Davacının teklifi yaklaşık maliyetin yüzde dört üzerindedir ve yaklaşık maliyet bir yıl önceki fiyatlarla hazırlanmıştır.

Örnek 2: Şikâyetten Sonra Ödenek Gerekçesiyle Verilen İptale İtirazen Şikâyet

İkinci örnekte ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ikinci istekli şikâyette bulunmuş, idare şikâyet kayda alındıktan sonra bu kez ödeneğin yetersiz olduğu gerekçesiyle bütün teklifleri reddetmiştir. İptal şikâyetten sonra verildiği için yol Kuruma beş gün içinde başvurudur.

Bu tür başvurularda ilk kontrol, iptal kararının şikâyet dilekçesinin idare kaydına girdiği tarihten önce mi sonra mı alındığıdır. Önce alınmışsa ve şikâyetsiz bir iptal ise yol Kurum değil, otuz günlük süre içinde idari yargıdır (Başvurular Tebliği m.8/3; İYUK m.20/A).

İdare İçin: Denetime Elverişli İptal Kararı

İptal Bildiriminden Sonra Kontrol Listesi

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

İptal bildirimi geldiğinde başvuru yolunu iptalin zamanına göre belirliyor, komisyon kararını yaklaşık maliyet sorgulaması ve ödenek yönünden inceliyor, beş günlük itirazen şikâyet veya otuz günlük ivedi dava süresi içinde başvuruyu hazırlıyoruz. İdareler için denetime elverişli iptal kararı ve yeniden ihale planlamasında danışmanlık veriyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• İhalenin İptal Hâlleri
• İhale İptal Kararına İtiraz
• Yaklaşık Maliyet
• İhale Komisyonu ve Karar Süreci
• Belli İstekliler Arasında İhale
• Teminatın Gelir Kaydı
• Geçici ve Kesin Teminat
• İtirazen Şikâyetin Usul Şartları
• İhalede İdareye Şikâyet
• İhale Kararına Karşı Dava Yol Haritası
• KİK Kararları ve KİK Kararına Karşı Dava

Sıkça Sorulan Sorular

İdare bütün teklifleri reddedebilir mi?

Evet. İhale komisyonu kararı üzerine idare bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir ve bu nedenle yükümlülük altına girmez (4734 m.39).

Bu yetki sınırsız mı?

Hayır. Takdir yetkisidir ve Kanunun temel ilkeleriyle birlikte kullanılır; yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerde komisyonun yapacağı sorgulama Genel Tebliğde sayılmıştır (4734 m.5/1; KİGT 16.3.1).

İptal gerekçesi bildirilmek zorunda mı?

Kanuna göre talep üzerine bildirilir; mal, hizmet ve yapım uygulama yönetmeliklerine göre ise iptal gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir (4734 m.39; Mal Alımı Yön. m.63/1; Hizmet Alımı Yön. m.64/1; Yapım İşleri Yön. m.65/1).

Komisyon kararı olmadan bütün teklifler reddedilebilir mi?

Hayır. Madde 39 iptali ihale komisyonu kararına bağlar; komisyon kararında ihale yapılmamışsa nedenleri belirtilir (4734 m.39, 40/5).

İhale yetkilisinin onaylamaması ile farkı nedir?

Onaylamama, komisyonun belirlediği sonucu ihale yetkilisinin beş iş günü içinde gerekçesini açıkça belirterek iptal etmesidir; bütün tekliflerin reddi ise komisyon kararıyla başlar (4734 m.40/6).

Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif iptal sebebi mi?

Kendiliğinden değil. Komisyon yaklaşık maliyeti, güncellemeyi ve piyasa rayicini sorgulayıp bütçe ödeneğini de gözeterek teklifleri uygun bulursa ihaleyi sonuçlandırır, uygun bulmazsa iptal eder (KİGT 16.3.1).

Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif kabul edilebilir mi?

Evet. Ek ödenek varsa veya ödenek aktarımı mümkünse kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kabul edilebilir; sorumluluk idareye aittir (KİGT 16.3.2).

Ödenek yetersizliği geçerli bir gerekçe mi?

Kullanılabilir; ancak idare ihaleden önce ödenek programlamasını yapmak zorunda olduğundan gerekçe somut olgularla desteklenmelidir (4734 m.62/a-b).

Danışmanlık ihalesinde mali teklif yaklaşık maliyeti aşarsa ne olur?

İhale bütçe ödenekleri dikkate alınarak toplam puanı en yüksek istekli üzerine bırakılır ya da iptal edilir (KİGT 16.3.3).

Belli istekliler usulünde iptal ne zaman zorunludur?

Davet edilebilecek aday sayısı beşten veya teklif veren sayısı üçten azsa; teklif sayısı nedeniyle iptalde doküman düzeltilip ön yeterliği tespit edilenlerin tamamı yeniden davet edilebilir (4734 m.20).

Teklif geçerlilik süresi dolarsa ihale iptal edilir mi?

Hayır. İdare istekliye sözleşmeyi imzalayıp imzalamayacağını sormadan yalnızca bu gerekçeyle ihaleyi iptal etmemelidir (KİGT 16.7).

İptal edilen ihalede masraflarımı isteyebilir miyim?

Sırf bütün tekliflerin reddi nedeniyle hayır; iptal hukuka aykırıysa iptal davasıyla birlikte veya sonrasında tam yargı davası gündeme gelir (4734 m.39; İYUK m.12).

İptal edilen ihalede geçici teminat yanar mı?

İptal tek başına gelir kaydı sebebi değildir; ancak taahhüt edilen duruma aykırılık anlaşılan isteklinin teminatı ihale iptal edilse de gelir kaydedilir, yasaklama verilmez (KİGT 17.6.3).

Şikâyetsiz verilen iptale karşı nereye başvurulur?

Kuruma başvurulamaz; otuz gün içinde idari yargıda dava açılır (Başvurular Tebliği m.8/3; İYUK m.20/A).

Şikâyetten sonra verilen iptale karşı yol nedir?

Şikâyet dilekçesinin kaydından sonra herhangi bir nedenle verilen iptale karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma itirazen şikâyet (4734 m.56/1; Başvurular Tebliği m.8/2-a).

Kurul iptal kararını hangi kapsamda inceler?

İdarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak (Başvurular Yön. m.18/3).

Rekabet oluşmadı gerekçesiyle iptalde yol farklı mı?

Evet. Bu gerekçeyle iptal ile birlikte teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karşı önce idareye şikâyet edilir; önceden bir şikâyet varsa beş gün içinde doğrudan Kuruma da başvurulabilir (Başvurular Tebliği m.2/3).

İptal edilen ihale yeniden yapılabilir mi?

Evet. İdare iptal nedenini gidererek yeniden ihaleye çıkabilir; yeni dokümandaki aykırılıklara karşı şikâyet yolu açıktır (4734 m.54, 55).