Satış İlanının Tebliği: Kimlere Yapılır, Usulsüzlük Neden İhaleyi Bozar? (İİK 127)

İhalenin feshi taleplerinin büyük kısmı, malın değeri veya artırmanın yürütülüşü hakkında değildir. En sık ileri sürülen ve en sık kabul edilen sebep çok daha basittir: satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemiş olması.

Bunun bir sebebi vardır. Satış ilanının tebliği, ilgililerin ihaleden haberdar olmasını ve artırmaya katılarak fiyatı yükseltebilmesini sağlayan işlemdir. Tebligat yapılmamışsa, ilgili kişi kendisini savunma imkânından tümüyle yoksun kalmış demektir. Yargıtay bu nedenle tebligat usulsüzlüğünü sıkı biçimde denetler.

İlan kimlere tebliğ edilir?

İİK 127’ye göre ilanın bir sureti borçluya, alacaklıya ve taşınmazın tapu siciline kayıtlı bulunan alakadarların tapuda kayıtlı adresleri varsa bu adreslerine tebliğ olunur.

Kapsam uygulamada şöyle somutlaşır:

• Borçlu ve varsa vekili
• Satış isteyen alacaklı
• İpotek alacaklıları
• Tapuya haciz koydurmuş diğer alacaklılar
• Sınırlı ayni hak sahipleri (intifa, geçit hakkı sahipleri gibi)

Tebliğ edilecek ilgililerin kimler olduğu, satış kararının verildiği tarih itibarıyla belirlenir. Satış kararından önce tapuya haciz koydurmuş bir alacaklıya satış ilanının tebliğ edilmemiş olması ihalenin feshini gerektirir.

İpotek alacaklısı bakımından Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tebliğ edilmemesinin ihaleye katılıp pey sürme olanağı ile ihaleye talebi ve talibi artırıcı yönde çalışmasını engellediğini belirterek bunu fesih sebebi saymıştır.

Vekile tebligat zorunludur

Vekil ile takip edilen işlerde vekile tebligat zorunludur. Borçluya bizzat yapılan tebligat, vekile yapılmamışsa usulsüzlüğü gidermez. Borçluya veya varsa vekiline satış ilanının tebliğ edilmemiş olması ya da usulsüz tebliğ edilmesi başlı başına ihalenin feshi sebebidir.

Yargıtay bu konuda usul bakımından da esnek davranmaktadır: şikâyet dilekçesinde “vekile satış ilanının tebliğ edilmediği” ayrıca ileri sürülmemiş olsa dahi, borçlu tarafından maddi vakıa olarak açıkça satış ilanının usulsüz tebliğ edildiğinin ileri sürülmesi yeterli sayılmaktadır.

Sık görülen tebligat usulsüzlükleri

Tebligat Kanunu 21/2 şerhinin bulunmaması. Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine 21/2’ye göre tebligat yapılabilmesi için, tebliği çıkaran merci tarafından tebliğ mazbatasına bu yönde meşruhat düşülmesi gerekir. Şerh yokken tebliğ memurunun kendiliğinden 21/2’ye göre işlem yapması tebligatı usulsüz kılar.

Tebligat Kanunu 35’in koşulsuz uygulanması. Gerçek kişi borçluya 35. maddeye göre tebliğ yapılabilmesi için, tebliğ tarihi itibarıyla adı geçenin adrese dayalı kayıt sisteminde adresinin bulunmaması gerekir.

Şirkette yetkili kişi araştırması yapılmaması. Tüzel kişilere yapılan tebligatta, Tebligat Yönetmeliği’nde belirtildiği şekilde evrakı almaya yetkili bir kişinin olup olmadığı araştırılmaksızın ve yetkili kişi yoksa bu husus tebliğ evrakına şerh edilmeksizin yapılan tebliğ usulsüzdür.

Muhatabın adreste bulunup bulunmadığının tespit edilmemesi. Bu tespit yapılmaksızın aynı çatı altında yaşayan kişiye yapılan tebligat usulsüz kabul edilmektedir.

Cezaevindeki borçluya doğrudan tebligat. Hükümlü olduğu anlaşılan borçluya, İİK 54/1 uyarınca bir temsilci tayin etmesi için süre verilerek sonucuna göre satış ilanı tebliğ edilmek suretiyle takibe devam edilmesi gerekir. Bu yol izlenmeden Tebligat Kanunu 21/2’ye göre yapılan tebligat usulsüzdür.

Vefat etmiş kişiye tebligat. Paydaşın vefatından sonra kendisine yapılan satış ilanı tebligatı geçersizdir; tebligatın mirasçılara yöneltilmesi gerekir.

Usulsüzlük her hâlde ihaleyi bozar mı?

Hayır. Burada dengeleyici bir ölçüt vardır ve bu ölçüt uygulamada belirleyici olur.

İhalenin feshini şikâyet yoluyla talep eden ilgili, vaki yolsuzluk neticesinde kendi menfaatlerinin muhtel olduğunu ispata mecburdur. Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre satış bedelinin muhammen bedelin üstünde olması hâlinde zarar unsuru oluşmayacağından, o taşınmaza ilişkin davada hukuki yarar koşulunun gerçekleşmediği kabul edilir.

Pratik sonuç şudur: tebligat usulsüzlüğü tek başına güçlü bir fesih sebebidir, ancak mal muhammen bedelin üzerinde satılmışsa bu sebep sonuç doğurmayabilir. Fesih talebini değerlendirirken ihale bedeli ile muhammen bedelin karşılaştırılması ilk adım olmalıdır.

İlan ile tebliğ aynı şey değildir

Elektronik satış sisteminde iki ayrı bilgilendirme kanalı vardır ve bunlar birbirinin yerine geçmez.

İlan, kamuya yöneliktir. Elektronik satış portalında yapılan ilan artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulur; ayrıca Basın İlân Kurumu İlan Portalında da yayımlanır. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı, artırmaya başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilir.

Tebliğ ise belirli kişilere yöneliktir ve İİK 127 kapsamındaki ilgililere yapılır. İlanın portalda yayımlanmış olması, tebliğ yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir savunma, “ilan portalda yayımlandı, ilgili öğrenebilirdi” şeklindedir. Bu savunma tek başına sonuç doğurmaz; kanun ayrıca tebliğ öngörmüşse, tebliğin usulüne uygun yapılmış olması aranır. Nitekim gazete ile yapılacak ilanlara satış şartnamesi eklentisiyle geçirilmeyip satılacak şeyin cinsi, mahiyeti, önemli vasıfları, muhammen kıymeti ve bulunduğu yer ile artırma bilgilerinin yer aldığı elektronik satış portalının yazılmasıyla yetinilir. İlanın içeriği ile tebliğin işlevi farklıdır.

Süre: yedi gün, ama ne zamandan itibaren?

İhalenin feshi, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden şikâyet yoluyla istenir. Tebligat usulsüzlüğüne dayanan taleplerde ise sürenin başlangıcı, usulsüzlüğün öğrenildiği tarihe göre değerlendirilir.

Kanunda bir üst sınır da bulunmaktadır: bu müddet, ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir seneyi geçemez. Kendisine hiç tebligat yapılmamış bir ilgilinin başvuru imkânı bu bir yıllık üst sınırla çerçevelenmiştir.

Tescil için tapu idaresine yapılacak tebligat, şikâyet için muayyen müddetin geçmesinden veya şikâyet edilmişse şikâyeti neticelendiren kararın kesinleşmesinden sonra yapılır.

Borçlu tarafında: tebligatı kaçırmanın bedeli

Satış ilanı tebligatı borçlu için yalnızca bir haber değil, bir karar penceresidir. Tebligatın eline ulaştığı an, borçlunun malını kurtarmak için elinde kalan son seçenekleri değerlendirmesi gereken andır.

Bu seçenekler arasında borcun tamamen ödenmesi başta gelir: teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamen ödenmesi hâlinde satış durdurulur. Ayrıca borçlu, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde malının rızaen satışı için kendisine yetki verilmesini talep etmiş olabilir; bu yolun takvimi de satış ilanı öncesine denk gelir.

Tebligatın usulsüz olduğu hâllerde borçlu bu pencerelerin hiçbirini kullanamaz. İhale gerçekleştikten sonra usulsüzlüğü öğrenen borçlunun elinde kalan tek yol, ihalenin feshi şikâyetidir. Bu nedenle borçlu bakımından tebligat usulsüzlüğü, salt şeklî bir eksiklik değil, savunma imkânının tümüyle ortadan kalkması anlamına gelir.

Adres değişikliklerinin adrese dayalı kayıt sistemine işlenmesi, bu riskin azaltılmasında en pratik önlemdir. Takip dosyasında vekil varsa, vekâlet ilişkisinin devam edip etmediğinin de gözden geçirilmesi gerekir.

Alacaklı tarafında dikkat edilmesi gerekenler

Satış ilanı tebligatı, alacaklı için de bir risk kalemidir. Eksik veya usulsüz bir tebligat, aylar süren satış sürecinin sonunda ihalenin bozulmasına ve baştan başlanmasına yol açar. Bu nedenle satış kararı verildikten sonra ilgili listesinin dikkatle çıkarılması gerekir.

1. Tapu kaydını satış kararı tarihine göre alın. İlgililer bu tarihe göre belirlenir.
2. Haciz ve ipotek şerhlerini tek tek listeleyin. Her şerh sahibi ayrı bir tebligat adresidir.
3. Vekâletnameleri kontrol edin. Vekille takip edilen taraflarda tebligat vekile yapılmalıdır.
4. Mazbataları okuyun. 21/2 şerhinin bulunup bulunmadığı, yetkili kişi araştırmasının yapılıp yapılmadığı mazbatadan görülür.
5. Ölüm ve cezaevi ihtimalini araştırın. Bu iki durum ayrı usul gerektirir.
6. Tebligatları ihale gününden önce tamamlayın. Sonradan giderilen usulsüzlük ihaleyi kurtarmaz.

Satış sürecinde harcanan emeğin korunması, büyük ölçüde bu listenin titizlikle uygulanmasına bağlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Satış ilanı kimlere tebliğ edilir?

İİK 127’ye göre ilanın bir sureti borçluya, alacaklıya ve taşınmazın tapu siciline kayıtlı bulunan alakadarların tapuda kayıtlı adresleri varsa bu adreslerine tebliğ olunur. Uygulamada ipotek alacaklıları ve tapuya haciz koydurmuş alacaklılar da bu kapsamdadır.

Satış ilanı bana tebliğ edilmezse ihale bozulur mu?

Borçluya ve varsa vekiline satış ilanının tebliğ edilmemiş olması veya usulsüz tebliğ edilmesi başlı başına ihalenin feshi sebebidir. Ancak şikâyetçinin kendi menfaatinin zarar gördüğünü ispat etmesi gerekir.

Vekilim varken bana tebligat yapıldı, geçerli mi?

Vekil ile takip edilen işlerde vekile tebligat zorunludur. Vekile tebligat yapılmamışsa usulsüzlük giderilmiş olmaz.

Tebliğ edilecek ilgililer hangi tarihe göre belirlenir?

Satış ilanının tebliğ edileceği ilgililer, satış kararının verildiği tarih itibarıyla belirlenir. Satış kararından önce tapuya haciz koydurmuş alacaklıya tebliğ edilmemesi ihalenin feshini gerektirir.

Mal muhammen bedelin üstünde satıldıysa fesih mümkün mü?

Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre satış bedelinin muhammen bedelin üstünde olması hâlinde zarar unsuru oluşmayacağından hukuki yarar koşulunun gerçekleşmediği kabul edilmektedir.

Tebligat Kanunu 21/2’ye göre yapılan tebligat ne zaman usulsüz olur?

Tebliği çıkaran merci tarafından tebliğ mazbatasına tebligatın 21/2’ye göre yapılacağına dair şerh yazılmadığı hâlde tebliğ memurunun kendiliğinden bu maddeye göre işlem yapması tebligatı usulsüz kılar.

Cezaevindeki borçluya nasıl tebligat yapılır?

Hükümlü olduğu anlaşılan borçluya İİK 54/1 uyarınca bir temsilci tayin etmesi için süre verilerek sonucuna göre satış ilanı tebliğ edilmelidir. Bu yol izlenmeden yapılan tebligat usulsüz kabul edilmektedir.

Hiç tebligat yapılmadıysa süre ne zaman dolar?

İhalenin feshi talebi ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılır; usulsüzlüğe dayanan taleplerde öğrenme tarihi esas alınır. Ancak bu müddet, ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir seneyi geçemez.