Nişan Bozulursa Diye İmzalatılan Senet ve Cezai Şart Geçerli mi? (TMK 119)

“Nişanı bozarsan şu kadar ödeyeceksin” senedi, Kanunun açıkça dava edilemez saydığı bir taahhüttür. TMK m.119 tereddüde yer bırakmaz: evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez. Ancak aynı cümlenin devamı da en az onun kadar önemlidir: yapılan ödemeler de geri istenemez.

1) Maddenin Üç Sonucu: m.119

Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez; ancak yapılan ödemeler de geri istenemez.

İkinci satır, elde senet bulunsa dahi sonucu değiştirmez: talep mahkeme önünde ileri sürülemez.

Üçüncü satır ise ters yönde işler; kendi isteğiyle ödeme yapmış olan taraf, ödediğini geri isteyemez.

İki sonuç birlikte, bu taahhüdün dava edilemez ancak ödenmişse geçerli sayılan özel bir konumda olduğunu gösterir. Tazminat yolu için nişan bozulduğunda maddi ve manevi tazminat incelememize bakabilirsiniz.

2) Geçersiz Olan ile Geçerli Olan

Yukarıdaki tablo, Kanunun bir kapıyı kapatırken buna karşılık üç kapıyı açık tuttuğunu göstermektedir.

İkinci satır kapalı olduğu için, uygulamada senet imzalatma yoluna gidilmesi çoğu zaman gereksizdir.

Çünkü tablodaki üçüncü satır, evlenme amacıyla yapılan harcamaları ve nişan giderlerini zaten koruma altına almış durumdadır.

Aradaki temel fark, birinin peşinen belirlenmiş sabit bir tutara, diğerinin ise fiilen uğranılan gerçek zarara dayanmasıdır.

Neden böyle bir tercih yapılmış?

Evlenme, kişiye sıkı sıkıya bağlı ve özgür iradeye dayanan bir karardır.

Bir ceza şartının dava edilebilmesi ise bu kararı doğrudan ekonomik baskı altına sokardı.

Kanun bu nedenle evlenmeye zorlamayı hem doğrudan hem de dolaylı yoldan, yani ekonomik baskı üzerinden engellemiştir.

Buna karşılık, güvene dayanarak yapılmış olan gerçek harcamaları da karşılıksız bırakmamıştır.

3) Maddi Tazminat: m.120

Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddî fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır.

Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.

Yedinci satır uygulamada sıkça gözden kaçar: tazminat hakkı yalnızca nişanlıya özgü değildir.

Dördüncü satırdaki “dürüstlük kuralları” ölçütü, her harcamanın otomatik olarak talep edilemeyeceğini gösterir.

Beşinci satır ise kapsamı ikiye ayırır: fiilen yapılan harcamalar ve katlanılan maddî fedakârlıklar.

Üçüncü satır ise tüm maddenin anahtarıdır; tazminat kusur ölçütüne bağlanmıştır.

4) Manevi Tazminat: m.121

Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.

Birinci satır, her nişan bozulmasının manevi tazminat doğurmadığını gösterir.

Aranan şey, bozulmanın yol açtığı bir kişilik hakkı ihlalidir.

İkinci satır ise maddi tazminattaki ölçütle aynıdır: kusur.

Üçüncü satırdaki “uygun miktar” ibaresi ise hâkimin takdirine alan bırakır.

5) Hediyelerin İadesi: m.122

Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir.

Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

İkinci satırdaki “alışılmışın dışındaki” ölçütü, maddenin en tartışmalı yanıdır.

Günlük hayatın olağan akışı içinde verilen mutat hediyeler bu kapsamda değerlendirilmez.

Üçüncü satır ise talep sahibini belirler: hediyeyi veren kişi.

Bu nedenle ana-babanın verdiği bir hediyeyi, nişanlının kendisi kendi adına isteyemez.

Birinci satır ise önemli bir sınırdır; hüküm, sona ermenin evlenme dışındaki bir sebeple gerçekleşmesini arar.

6) Zamanaşımı: m.123

Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Birinci satır geniş yazılmıştır: madde yalnızca bozulmadan değil, sona ermeden doğan dava haklarından söz eder.

İkinci satır ise genel zamanaşımı sürelerine göre oldukça kısadır.

Üçüncü satır nedeniyle, nişanlılığın hangi tarihte sona erdiğinin belirlenmesi kritik hâle gelir.

Sona erme tarihi neden önemli?

Çünkü bir yıllık süre bu tarihten işlemeye başlar.

Nişanlılık çoğu zaman tek bir belgeyle değil, fiilî bir gelişmeyle sona erer.

Bu nedenle tarihin yazışmalar, ihtarname veya somut olaylarla desteklenmesi önem taşır.

Tarih tartışmalı kalırsa, süre tartışması davanın esasına girilmesini dahi engelleyebilir.

7) Maddelerin Kelime Kelime Okunması

Dördüncü ve beşinci satır birlikte, bu yazının ana tezini oluşturur.

Aynı cümlenin iki yarısı, birbirine zıt görünen ama tutarlı iki sonuç doğurur.

Sekizinci satır ise tazminat davasında çoğu zaman hatırlanmayan bir imkândır.

En çok atlanan üç ibare

Birincisi ödeme yapmış tarafın boşuna dava açmasına yol açar.

İkincisi ise gerçekte var olan bir talebin hiç ileri sürülmemesine neden olur.

Üçüncüsü ise talebin kısmen reddiyle sonuçlanabilir.

8) Üç Senaryo

İlk iki satır, aynı maddenin iki yüzünü gösterir.

Üçüncü satır ise asıl işleyen yolun hangisi olduğunu ortaya koyar.

Yani harcamaların korunması için senet imzalatmaya gerek yoktur; Kanun bunu zaten öngörmüştür.

Dördüncü ihtimal: senet elden çıkmışsa

Ceza şartı içeren bir taahhüt senet biçiminde düzenlenmiş olabilir.

Senedin şekli, altındaki temel ilişkinin niteliğini kendiliğinden değiştirmez.

Senet nişanlının elindeyse TMK m.119 savunması doğrudan ileri sürülür; üçüncü kişiye ciro edilmişse bu kişisel def’i ancak hamil bilerek borçlunun zararına hareket etmişse ileri sürülebilir (TTK m.687/1).

Savunmanın hangi yolla ve hangi süre içinde ileri sürüleceği aşağıdaki 22. bölümde ayrıca anlatılmıştır.

9) Mevzuat Haritası

İlk altı satır tek bir ayırımda toplanmıştır: nişanlılık.

Yedinci satır ise m.122’nin yaptığı yollamadan doğar.

Sayıların tamamı bir arada

Birinci satır, diğer ikisini de sınırlayan süredir.

Tek cümlelik özet

Senede değil, m.120-122’ye dayanın; ve bir yıllık süreyi kaçırmayın.

10) Nişanlanmanın Kurulması: m.118

Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur.

Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz.

Birinci satır, nişanlılığın hukuki temelini belirler.

İkinci ve üçüncü satır ise ehliyet bakımından özel bir koruma getirir.

Nişanlılık geçerli biçimde kurulmamışsa, m.120-122’deki sonuçların tartışılması da farklılaşır.

Neden önce bu madde?

Çünkü tazminat ve iade talepleri, geçerli bir nişanlılık ilişkisini varsayar.

Bu nedenle bir uyuşmazlıkta ilk sorulacak soru, nişanlılığın kurulup kurulmadığıdır.

İkinci soru ise hangi tarihte ve hangi sebeple sona erdiğidir.

Bu iki sorunun cevabı, sonraki bütün değerlendirmeleri çerçeveler.

11) Kusur Ölçütü

Her iki tazminat türü de kusur ölçütüne bağlanmıştır.

Üçüncü satır önemlidir: nişanı bozan taraf her zaman kusurlu sayılmaz.

Nişan, taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulmuşsa, bozan taraf kusurlu olmayabilir.

Bu ayrım, davada kimin davacı kimin davalı olacağını dahi değiştirebilir.

Kusur nasıl ortaya konur?

Üçüncü satır aynı zamanda zamanaşımı hesabında da işe yarar.

İlk satır ise uygulamada en çok başvurulan ispat aracıdır.

Bu delillerin nişanlılık sona erer ermez toplanması isabetlidir.

12) Harcamaların Belgelenmesi

Birinci satır maddede ayrıca belirtilmiştir: aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır.

Üçüncü satır ise fiilî ödemelerin ötesine geçer; katlanılan fedakârlıklar da kapsamdadır.

Dördüncü satır bağımsız bir talep hakkı doğurur ve ayrı bir davacı sıfatı yaratır.

Belge listesi

Dördüncü satır, m.122 kapsamındaki talebi destekler.

İlk üç satır ise m.120 kapsamındaki tazminatın miktarını belirler.

Belge olmadan yapılan taleplerde, uygun tazminat ölçütünün uygulanması güçleşir.

13) Özet Tablo

Dört hayır, iki evet; bu dağılım yanlış yolların ne kadar yaygın olduğunu gösterir.

Dördüncü ve beşinci satır ise gerçekte işleyen iki yoldur.

14) Kapanış

Birinci satır bu yazının ana tezidir ve doğrudan m.119‘dan doğar.

Beşinci satır ise en somut ve en geri dönülemez kayıptır.

Tek cümlelik özet

Kanun ceza şartını dava dışı bırakmış; ancak gerçek harcamaları üç ayrı maddeyle korumuştur.

15) “Alışılmışın Dışındaki Hediye” Ölçütü

Madde sabit bir değer eşiği öngörmemiştir.

Bu nedenle bir hediyenin alışılmışın dışında sayılıp sayılmayacağı, tarafların durumuna ve olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Üçüncü satır ise talep sahipliğini belirler ve uygulamada sıkça karıştırılır.

Dördüncü satır ise maddenin yaptığı yollamayı gösterir.

Kim, neyi isteyebilir?

Üç satırın ortak yanı, talebin vermiş olmaya bağlanmasıdır.

Bu nedenle bir davada hediyelerin kim tarafından verildiği ayrıca ortaya konulmalıdır.

Aksi hâlde doğru davacı sıfatıyla açılmamış bir talep sonuçsuz kalabilir.

16) İki Ayrı Dava, İki Ayrı Dayanak

İki talep farklı şartlara tabidir.

Tazminat kusur ölçütüne bağlıyken, hediye iadesi için maddede kusur aranmamıştır.

Bu nedenle nişanı haklı sebeple bozan taraf da, verdiği hediyeleri isteyebilir.

Bu ayrım, dava stratejisini doğrudan etkiler.

Birlikte mi ileri sürülmeli?

İki talep, şartları farklı olmakla birlikte aynı olaydan doğar.

Her ikisi de aynı bir yıllık süreye tabidir.

Bu nedenle taleplerin birlikte değerlendirilmesi, süre yönetimini de kolaylaştırır.

Ancak her talebin kendi dayanağıyla ve kendi delilleriyle desteklenmesi gerekir.

17) Senedi İmzalayan Taraf İçin

Birinci satır, imzalamış olmanın tek başına bir ödeme yükümlülüğü doğurmadığını gösterir.

İkinci satır ise ödeme yapmadan önce düşünmeyi gerektiren bir uyarıdır.

Çünkü ödeme yapıldıktan sonra Kanun geri dönüşe imkân tanımamaktadır.

Üçüncü satır ise savunmanın zamanında ileri sürülmesinin önemini vurgular.

Baskı altında imzalanmışsa

Bir belgenin hangi koşullarda imzalandığı, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir husustur.

İrade sakatlıklarına ilişkin genel hükümler bu durumda gündeme gelebilir; korkutmada etkinin kalktığı andan itibaren bir yıl içinde bildirim yapılmalıdır (TBK m.39/1).

Ancak TMK m.119 bakımından sonuç, imzanın hangi koşulda atıldığından bağımsız olarak doğar.

Yani ceza şartı, baskı olmasa dahi dava edilemez.

18) Senedi Alan Taraf İçin

Tablo, senede duyulan ihtiyacın büyük ölçüde yersiz olduğunu gösterir.

İkinci ve üçüncü satır, Kanunun zaten tanıdığı iki koruma yoludur.

Üstelik bu yollar, peşinen belirlenmiş bir tutara değil gerçek zarara dayanır.

Bu nedenle belgelerin saklanması, senet imzalatmaktan çok daha işlevseldir.

19) Kanunun Kurduğu Denge

Beş satır birlikte, nişanlılık hükümlerinin neden bu şekilde kurgulandığını açıklar.

Birinci satır bir yasak getirirken, sonraki üçü imkân tanır.

Beşinci satır ise tüm bu imkânları belirli bir süreyle sınırlar.

Dengenin özü şudur: kimse evlenmeye zorlanamaz, ancak güvenerek yapılan harcamalar da karşılıksız bırakılmaz.

Uygulamadaki karşılığı

Beşinci satır, diğer dördünü de sınırlayan ortak kuraldır.

İkinci satır ise en pratik tavsiyedir: senet yerine belge.

Çünkü Kanunun tanıdığı yollar, peşin bir tutar taahhüdüne değil ispat edilebilir harcamaya dayanır.

Bu yönüyle nişanlılık hükümleri, uygulamadaki yaygın alışkanlıkla ters yönde işler.

Özetle: TMK m.119 tek bir cümleyle iki ayrı sonuç doğurur.

Birincisi, ceza şartına dayanan bir talebin mahkeme önünde ileri sürülemeyeceğidir.

İkincisi ise bu yönde yapılmış bir ödemenin geri istenemeyeceğidir.

İki sonuç birlikte, taahhüdü hukuk düzeni içinde özel bir konuma yerleştirir: zorla elde edilemez, ancak kendiliğinden yapılmışsa da bozulmaz.

Bu yapı, ceza şartının hiç hüküm doğurmadığı anlamına gelmez; yalnızca dava yoluyla gerçekleştirilemeyeceğini gösterir.

Pratikte ise sonuç aynıdır: karşı taraf ödemeye yanaşmıyorsa, bu taahhüde dayanılarak sonuç alınamaz.

Bu nedenle nişan öncesinde imzalatılan belgeler, çoğu zaman sağladığı sanılan güvenceyi sağlamaz.

Buna karşılık Kanunun öngördüğü yollar, doğru kurulduğunda daha güvenilirdir.

Çünkü bu yollar bir taahhüde değil, ispat edilebilen harcamalara ve hediyelere dayanır.

Gerekli olan tek şey, belgelerin saklanması ve bir yıllık sürenin kaçırılmamasıdır.

Nişanlılık hükümleri, bu yönüyle sade ve öngörülebilir bir düzen kurar.

Tartışma çoğu zaman hükümlerin kendisinden değil, yanlış bir dayanağa tutunmaktan doğar.

Doğru madde seçildiğinde ise sonuç, büyük ölçüde belge meselesine indirgenir.

Bu nedenle nişanlılığın sona ermesi hâlinde atılacak ilk adım, dava düşünmeden önce belge toplamaktır.

İkinci adım, sona erme tarihinin netleştirilmesidir.

Üçüncü adım ise hangi talebin hangi maddeye dayanacağının belirlenmesidir.

Bu üç adım tamamlandığında, dava hazırlığının büyük kısmı bitmiş olur.

Geri kalanı, kusur değerlendirmesi ve tazminat miktarının takdiri meselesidir.

Bu iki husus ise hâkimin, maddede öngörülen “uygun tazminat” ölçütü çerçevesinde yapacağı değerlendirmeye bağlıdır.

20) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Senedi güvence sanmak. Dava edilemez.
• Ödeyip geri istemek. İade edilmez.
• Evlenmeye zorlamak. Dava hakkı yoktur.
• Tazminat yolunu bilmemek. m.120 vardır.
• Kusuru atlamak. Tazminatın şartıdır.
• Hediyeleri karıştırmak. Ayrı maddedir.
• Her hediyeyi istemek. Ölçüt vardır.
• Süreyi kaçırmak. Bir yıldır.

21) Kontrol Listesi

• Belgeyi inceleyin.
• Taahhüdün konusunu belirleyin.
• Kusuru değerlendirin.
• Harcamaları belgeleyin.
• Hediyeleri listeleyin.
• Sona erme tarihini tespit edin.
• Bir yılı takvime alın.
• Doğru maddeye dayanın.

İlgili incelemelerimiz: nişanlanmanın bozulması ve hediye iadesi (TMK m.118-123), nişan bozulduğunda maddi ve manevi tazminat ve nişan bozulursa yüzük ve takıların iadesi (TMK m.122).

22) Senet Kambiyo Senedi Olarak Düzenlenmişse: Def’iler ve İspat

Uygulamada “nişan bozulursa” taahhüdü çoğu zaman bono biçiminde düzenlenir. Bu durumda TMK m.119’a dayanan savunma, senedi alan nişanlıya karşı ileri sürülebilen ve temel ilişkiye dayanan kişisel bir def’idir. Senet üçüncü bir kişiye ciro edilmişse durum değişir: kendisine başvurulan kimse, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle doğrudan doğruya ilişkisine dayanan def’ileri hamile karşı ileri süremez; meğerki hamil senedi iktisap ederken bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olsun (TTK m.687/1; bonolar bakımından TTK m.778). Bu nedenle senedin kimin elinde olduğu, savunmanın gücünü doğrudan belirler.

İspat bakımından da dikkatli olunmalıdır. Senede karşı ileri sürülen iddiaların kural olarak senetle ispatı gerekir (HMK m.201). Tanık dinlenebilecek hâlleri sayan HMK m.203/1-a altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemleri saymış, nişanlıları saymamıştır. Bu nedenle senedin nişan sebebiyle verildiği, kural olarak yazılı delille gösterilmelidir. Ancak karşı tarafça gönderilmiş bir mesaj veya yazı gibi, işlemin varlığını muhtemel gösteren bir delil başlangıcı varsa tanık da dinlenebilir (HMK m.202). Senedin korkutma altında imzalatıldığı gibi irade bozukluğu iddiaları ise tanıkla ispat edilebilir (HMK m.203/1-ç).

Takip başlatılmışsa sürelere ayrıca dikkat edilmelidir. Kambiyo senetlerine özgü takipte borca ve imzaya itirazlar ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.168/5). Borçlu ayrıca takipten önce veya sonra menfi tespit davası açabilir ve teminat karşılığında ihtiyati tedbir isteyebilir (İİK m.72). Tedbirin şartları için ihtiyati tedbir rehberimize bakabilirsiniz.

23) Cezai Şart Genel Hükümleri ile İlişki (TBK m.179-182)

Borçlar hukukunda ceza koşulu serbestçe kararlaştırılabilir; taraflar cezanın miktarını serbestçe belirleyebilir (TBK m.182/1). Ancak asıl borç herhangi bir sebeple geçersiz ise ceza koşulunun ifası istenemez (TBK m.182/2) ve hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (TBK m.182/3). TMK m.119 bu genel kuralların özel bir uygulamasıdır: nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermediğinden, evlenme borcuna bağlanan cayma tazminatı veya ceza şartı da dava edilemez. Burada hâkimin cezayı indirmesi söz konusu olmaz; talep bütünüyle dava edilemez niteliktedir.

Senedin baskı altında imzalatıldığı ileri sürülüyorsa, korkutma hükümleri de ayrıca gündeme gelir. Korkutma etkisi altında sözleşme yapan taraf, korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını karşı tarafa bildirmezse sözleşmeyi onaylamış sayılır (TBK m.39/1). TMK m.119 bakımından bu bildirime gerek olmasa da, senedin başka bir borç sebebine dayandırılması ihtimaline karşı bildirimin süresinde yapılması güvenli yoldur.

24) Yargıtay Uygulamasından Örnekler

Nişanın bozulmasına dayanan takı iadesi ve bedel tazminatına ilişkin ilamların icrası bakımından Yargıtay önemli bir ayrım yapmıştır. HMK m.367/2’ye göre kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Ancak Yargıtay, nişanın bozulması nedenine dayalı takı iadesi veya bedeline ilişkin ilamın boşanma ilamının fer’i niteliğinde olmadığını, tarafların kişisel veya ailevi durumunda değişiklik yaratmadığını ve yalnız mal varlığını etkilediğini belirterek, bu ilamların kesinleşmeden icraya konulabileceğini kabul etmiştir. Daireye göre hükümlerin TMK’nın aile hukuku bölümünde yer alması tek başına kesinleşme şartı için yeterli değildir (Yargıtay 12. HD, E.2025/3520, K.2025/5878, 02.10.2025).

Tazminat ve hediye ayrımı bakımından da yakın tarihli bir karar yol göstericidir. Yargıtay, nişanı belirlediği şartların yerine getirilmesi için makul süre tanımadan bozan tarafın haklı sebep olmaksızın bozduğunu kabul etmiş; ancak TMK m.120 kapsamındaki harcama ve fedakârlıkların ispat edilemediği gerekçesiyle maddi tazminat talebinin, kişilik hakkı ihlali ispat edilemediği için de manevi tazminat talebinin reddini onamıştır. Aynı kararda nişan yüzüğünün (alyans) alışılmış hediye niteliğinde olduğu ve TMK m.122 kapsamında iadeye konu olmayacağı belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, E.2025/6945, K.2025/7429, 17.09.2025).

Bu kararlar, senede güvenmek yerine harcamaların belgelenmesinin neden belirleyici olduğunu gösterir. Takı ve ziynet iadesi talebinin dilekçede nasıl kurulacağı için ziynet alacağı dilekçe örneğimize, küçüğün nişanlanması ve evlenme ehliyeti için evlenme yaşı rehberimize bakabilirsiniz.

25) Menfi Tespit Davasında Talep Sonucu

Nişan senedine dayanılarak takip başlatılmışsa veya başlatılması bekleniyorsa, menfi tespit dilekçesinde senedin düzenlenme tarihi ve bedeli, nişanlanma ve bozulma tarihleri, senedin nişanlılığın bozulması hâline bağlandığını gösteren yazılı deliller veya delil başlangıcı ile senedin hâlâ lehtarın elinde olup olmadığı açıkça yazılmalıdır.

Nişan nedeniyle imzalatılan bir senede dayanılarak takip başlatıldıysa veya nişanın bozulmasından doğan tazminat ve iade talepleriniz için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Nişan bozulursa diye imzalatılan senet geçerli mi?

TMK m.119 uyarınca evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez.

Senedi mahkemeye götürebilir miyim?

Madde bu tür bir taahhüdün dava edilemeyeceğini açıkça belirtmiştir.

Ödeme yaptıysam geri alabilir miyim?

Hayır. Madde, yapılan ödemelerin de geri istenemeyeceğini öngörür.

Bu iki sonuç çelişmiyor mu?

Hayır. Taahhüt dava yoluyla istenemez; ancak kendi isteğiyle yapılmış bir ödeme de iade edilmez.

Nişanlımı evlenmeye zorlayabilir miyim?

Hayır. Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez.

Nişanlanma nasıl kurulur?

TMK m.118 uyarınca nişanlanma evlenme vaadiyle olur.

Küçüğün nişanlanması bağlayıcı mı?

Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz.

Nişan bozulunca hiç tazminat istenemez mi?

İstenebilir. Ancak dayanak ceza şartı değil, TMK m.120 ve m.121’dir.

Maddi tazminatın şartı nedir?

Nişanlılardan birinin haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozması veya nişanın taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulmasıdır.

Kim tazminat öder?

Kusuru olan taraf.

Maddi tazminat neyi kapsar?

Dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yapılan harcamalar ile katlanılan maddî fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat.

Nişan giderleri de istenebilir mi?

Evet. Madde, aynı kuralın nişan giderleri hakkında da uygulanacağını belirtir.

Anne baba da tazminat isteyebilir mi?

Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.

Manevi tazminat hangi hâlde istenir?

Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat isteyebilir.

Manevi tazminatta da kusur aranır mı?

Madde, talebin kusurlu olan diğer tarafa yöneltileceğini belirtmiştir.

Hediyeler geri istenebilir mi?

Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, alışılmışın dışındaki hediyeler verenler tarafından geri istenebilir.

Her hediye geri istenebilir mi?

Madde alışılmışın dışındaki hediyelerden söz etmektedir.

Hediyeyi kim geri isteyebilir?

Nişanlılar ile ana ve baba ya da onlar gibi davrananlar, verdikleri hediyeleri geri isteyebilirler.

Hediye aynen iade edilemezse ne olur?

Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

Nişanlılık ölümle sona ererse hediye istenebilir mi?

TMK m.122 iadeyi nişanlılığın evlenme dışındaki bir sebeple sona ermesine bağlamış ve ölüm hâlini ayrıca dışlamamıştır. Bu nedenle ölüm hâlinde de alışılmışın dışındaki hediyelerin iadesi gündeme gelebilir; talep somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Evlenilirse hediyeler ne olur?

Madde iadeyi, nişanlılığın evlenme dışındaki bir sebeple sona ermesine bağlamıştır.

Dava açma süresi ne kadardır?

TMK m.123 uyarınca nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Süre ne zaman başlar?

Nişanlılığın sona ermesinden.

Bu süre yalnızca nişanın bozulması için mi geçerli?

Madde, nişanlılığın sona ermesinden doğan dava haklarını kapsayacak şekilde kaleme alınmıştır.

Senet kambiyo senedi şeklinde düzenlenmişse ne olur?

Senedin şekli temel ilişkinin niteliğini değiştirmez. Senet nişanlının elindeyse TMK m.119 savunması ileri sürülebilir; üçüncü kişiye ciro edilmişse bu kişisel def’i, ancak hamil bilerek borçlunun zararına hareket etmişse ileri sürülebilir (TTK m.687/1, m.778).

Senedin geçersizliği nasıl ileri sürülür?

Kambiyo senetlerine özgü takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine borca itiraz edilir (İİK m.168/5). Ayrıca takipten önce veya sonra menfi tespit davası açılabilir (İİK m.72).

Başlık parası bu kapsamda mıdır?

Uygulamada bu tür ödemeler ayrı ölçütlerle değerlendirilmekte olup somut olaya göre inceleme gerekir.

Görevli mahkeme hangisidir?

Nişanlılık TMK’nın aile hukuku kitabında düzenlendiğinden, nişanın bozulmasından doğan tazminat ve hediye iadesi davalarında aile mahkemesi görevlidir (4787 sayılı Kanun m.4).

Haklı sebeple bozmada tazminat doğar mı?

Maddeler tazminatı kusur ölçütüne bağladığından, haklı sebeple bozma hâlinde değerlendirme farklılaşır.

En kritik nokta nedir?

Ceza şartına değil, TMK m.120 ve m.121’deki tazminat ile m.122’deki hediye iadesi yollarına dayanmak ve bir yıllık süreyi kaçırmamak.

Senet başkasına ciro edildiyse TMK m.119 savunması ileri sürülebilir mi?

Kural olarak hayır. Kambiyo senedinde borçlu, önceki hamillerle doğrudan ilişkisine dayanan def’ileri yeni hamile karşı ileri süremez; ancak hamil senedi iktisap ederken bilerek borçlunun zararına hareket etmişse bu savunma ileri sürülebilir (TTK m.687/1, m.778).

Senedin nişan için verildiğini tanıkla ispatlayabilir miyim?

Senede karşı iddiaların kural olarak senetle ispatı gerekir (HMK m.201) ve nişanlılar tanık dinlenebilecek yakınlar arasında sayılmamıştır (HMK m.203/1-a). Ancak karşı taraftan gelen bir mesaj gibi delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir (HMK m.202).

Nişan yüzüğü (alyans) geri istenebilir mi?

Yargıtay, nişan yüzüğünü alışılmış hediye olarak kabul etmiş ve TMK m.122 kapsamında iadeye konu olmayacağını belirtmiştir (2. HD, E.2025/6945, K.2025/7429).

Takı iadesine ilişkin karar kesinleşmeden icra edilebilir mi?

Evet. Yargıtay, nişanın bozulmasına dayalı takı iadesi veya bedeline ilişkin ilamın yalnız mal varlığını etkilediğini ve kesinleşmeden icraya konulabileceğini kabul etmiştir (12. HD, E.2025/3520, K.2025/5878).

Senedi baskı altında imzaladım; ne yapmalıyım?

TMK m.119 uyarınca senet zaten dava edilemez. Ayrıca korkutma etkisi altında yapılan işlemlerde, etkinin kalktığı andan itibaren bir yıl içinde bağlı olunmadığının karşı tarafa bildirilmesi gerekir (TBK m.39/1); bildirimin süresinde yapılması güvenli yoldur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Senedin kimin elinde bulunduğu ve takibin türü savunmanın yolunu değiştirdiğinden, somut belge ayrıca incelenmelidir.