Tacir olmayan kişiler de konkordato isteyebilir; kanun bu hakkı borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki “herhangi bir borçluya” tanır (İİK m.285). Maaşlı çalışan, emekli, esnaf veya serbest meslek sahibi için yetkili mahkeme, yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir. Bu kişiler kendi iflaslarını isteyemez (İİK m.178) ve uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırmaya başvuramaz (İİK m.309/m); toplu yapılandırma için kanundaki yol konkordatodur. Mühlet içinde takip yapılamaz, önceki takipler durur ve kesin mühletten itibaren rehinsiz alacaklara faiz işlemez (İİK m.294). Konkordato tutmazsa iflasa tabi olmayan borçlu iflas etmez, talebi yalnızca reddedilir (İİK m.292, 308). Buna karşılık başvuruya bağımsız denetim raporu dahil kanundaki belgelerin eklenmesi ve gider avansı yatırılması zorunludur (İİK m.285, 286); nafaka, vergi ve SGK gibi amme alacakları konkordatoyla indirilemez (İİK m.308/c).
Bu yazı, borçları gelirini aşan ve “kişisel konkordato” ya da “bireysel konkordato” yolunu araştıran maaşlı çalışanlar, emekliler, esnaf ve serbest meslek sahipleri için hazırlandı. Türk hukukunda tüketicilere özgü ayrı bir borç yapılandırma veya kişisel iflas kurumu yoktur; bu nedenle tacir olmayan kişinin bütün alacaklılarını bağlayan bir yapılandırma elde edebileceği yol, İcra ve İflas Kanunundaki konkordatodur. Konkordatonun genel işleyişini Konkordato Şartları yazımızda, bütün başlıkları Konkordato Hukuku Rehberi sayfamızda, diğer borç türlerine genel bakışı Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi sayfamızda bulabilirsiniz. Durumunuzu değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
- Kısa cevap: Tacir olmayan kişi konkordato isteyebilir mi?
- Kimler için anlamlı, kimler için değil?
- Başvuru şartları ve belgeler
- Masraflar
- Mühletin etkileri
- Süreç, süreler ve oy çoğunluğu
- Konkordatonun kapsamadığı borçlar
- Konkordato tutmazsa ne olur?
- Kefiller ve birlikte borçlular
- Esnaf, serbest meslek ve şahıs işletmesi
- Konkordatoya alternatifler
- Örnek: Oy çoğunluğunun hesabı
- Teklif mektubu ve talep dilekçesi örnekleri
- Yapılmaması gerekenler
- Sık sorulan sorular
- Kaynakça
Kısa Cevap: Tacir Olmayan Kişi Konkordato İsteyebilir mi?
Evet. İcra ve İflas Kanununun 285 inci maddesine göre borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir. Kanun tacir olma şartı aramaz. Yetkili ve görevli mahkeme, iflasa tabi borçlu için İİK m.154’te gösterilen yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir (İİK m.285/3).
İflas yolu ile takip, kural olarak Türk Ticaret Kanunu gereğince tacir sayılanlar veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar hakkında yapılır (İİK m.43). Maaşlı çalışan, emekli, ev hanımı, öğrenci ve ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan esnaf (TTK m.15) bu nedenle iflasa tabi değildir. Bu kişilerin iki önemli sonucu vardır: Kendi iflaslarını isteyemezler; çünkü bu hak yalnızca iflasa tabi borçluya tanınmıştır (İİK m.178). Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırmaya da başvuramazlar; çünkü bu yol yalnızca sermaye şirketleri ve kooperatifler içindir (İİK m.309/m). Bütün alacaklıları bağlayan bir yapılandırma için önlerindeki kanuni yol konkordatodur.
Borçlu türüne göre toplu yapılandırma yolları
| Borçlu | Konkordato | Uzlaşma (İİK m.309/m) | Kendi iflasını isteme | Konkordato reddedilirse |
|---|---|---|---|---|
| Maaşlı çalışan, emekli, ev hanımı | İsteyebilir (İİK m.285) | Başvuramaz | İsteyemez (İİK m.178) | Yalnızca red; iflas yok |
| Esnaf ve sanatkâr | İsteyebilir | Başvuramaz | İsteyemez | Yalnızca red; iflas yok |
| Serbest meslek sahibi | İsteyebilir | Başvuramaz | İsteyemez | Yalnızca red; iflas yok |
| Gerçek kişi tacir (şahıs işletmesi) | İsteyebilir | Başvuramaz | İsteyebilir | İflas sebebi varsa resen iflas |
| Sermaye şirketi, kooperatif | İsteyebilir | Başvurabilir | İsteyebilir | İflas sebebi varsa resen iflas |
Kimler İçin Anlamlı, Kimler İçin Değil?
Konkordato, kanunun herkese açtığı bir yol olsa da her borçlu için uygun değildir. Başvuruya bağımsız denetim kuruluşunun makul güvence veren raporu dahil kapsamlı belgeler eklenir, gider avansı yatırılır, süreç bir komiserin gözetiminde aylar sürer ve projenin alacaklıların kanuni çoğunluğu tarafından kabul edilmesi gerekir. Tek bir kredi kartı veya ihtiyaç kredisi borcu için bu masraf ve süreç, borcun kendisinden ağır olabilir. Buna karşılık çok sayıda alacaklısı ve büyük tutarlı borcu bulunan, düzenli bir geliri olan ve alacaklılarına iflas hâlinde alacaklarından daha fazlasını teklif edebilecek kişiler için konkordato gerçek bir çıkış yoludur.
Kişisel konkordatonun uygunluğu: tipik durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tek kredi kartı veya ihtiyaç kredisi borcu | Masraf ve süreç orantısız; bankayla anlaşma veya icrada taksit daha uygun | İİK m.111, 285/4, 286 |
| Birden fazla banka ve varlık yönetim şirketine yüksek borç, düzenli gelir | Konkordato değerlendirilebilir; gelir ödeme kaynağı olarak projeye yazılır | İİK m.286/a, 305/1-b |
| Şirket kredilerine kefil olmuş ortak veya yönetici | Kişisel konkordato gündeme gelebilir; kefalet savunmaları ayrıca incelenmeli | İİK m.285, 303 |
| Borcun büyük kısmı vergi, SGK veya trafik cezası | Konkordato bu amme alacaklarını bağlamaz | İİK m.308/c |
| Borcun büyük kısmı nafaka | Son bir yıllık nafaka birinci sıra imtiyazlıdır; mühlette de takip edilebilir | İİK m.206, 294/2 |
| Borçların çoğu aile bireylerine | Eş, çocuk, anne, baba ve kardeşin alacağı oylamada hesaba katılmaz | İİK m.302 |
| Rehinli araç veya ipotekli ev var | Rehinli alacaklı takip başlatabilir ama mühlette muhafaza ve satış yapılamaz | İİK m.295 |
Konkordato sizin için doğru yol mu?
Borç listeniz, gelirleriniz ve alacaklılarınızın yapısı, konkordatonun masrafına değip değmeyeceğini belirler. Belgelerinizi birlikte inceleyip konkordato, alacaklılarla tek tek anlaşma veya icra dairesinde taksit seçeneklerini karşılaştıralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Başvuru Şartları ve Belgeler
Konkordato talebinin mahkemece dikkate alınması için borçlunun kanunda sayılan belgeleri eksiksiz eklemesi gerekir; belgeler eksiksiz değilse geçici mühlet verilmez (İİK m.287). Kanun bu belgeleri tacir olan ve olmayan borçlu ayrımı yapmadan saymıştır. Yalnızca mali tabloların türü borçlunun defter tutmaya mecbur olup olmamasına göre değişir: Defter tutmaya mecbur borçlular Türk Ticaret Kanununa göre bilanço, gelir tablosu ve ara bilançolar sunarken, defter tutmaya mecbur olmayan borçlu malvarlığının durumunu gösteren belgeleri ve bütün alacak ve borçlarını vadeleriyle gösteren listeleri sunar (İİK m.286/1-b).
Konkordato talebine eklenecek belgeler (İİK m.286)
| Bent | Belge | Kişisel konkordatoda karşılığı |
|---|---|---|
| a | Konkordato ön projesi: borçların hangi oranda ve vadede ödeneceği, alacaklıların ne oranda vazgeçeceği, ödeme kaynağı | Maaş, emekli aylığı, kira geliri veya satılacak mal; aylık ödeme planı |
| b | Malvarlığının durumunu gösteren belgeler; tüm alacak ve borçların vadeli listesi | Tapu, araç, banka hesapları, gelir belgeleri; defter tutmaya mecbursa mali tablolar |
| c | Alacaklıları, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumunu gösteren liste | Bankalar, varlık yönetim şirketleri, rehinli alacaklılar, nafaka, amme alacakları |
| d | Teklife göre alacaklıların alacağı ile iflas hâlinde alacakları muhtemel miktarı karşılaştıran tablo | Haczedilebilir malların değeri ile teklif edilen ödemenin karşılaştırması |
| e | KGK yetkili bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan, teklifin gerçekleşeceğine makul güvence veren denetim raporu | Kişisel başvurularda da zorunlu; maliyetin önemli kalemi |
Borçlu, süreç içinde mahkeme veya komiserin isteyeceği diğer belge ve kayıtları da sunmak zorundadır (İİK m.286). Ön projenin nasıl hazırlanacağını Konkordato Ön Projesi Nasıl Hazırlanır? yazımızda ayrıntılı anlattık. Kişisel başvuruda ön projenin en önemli unsuru, ödeme kaynağının gerçekçi gösterilmesidir; çünkü tasdik için teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması ve iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek muhtemel miktardan fazla olması aranır (İİK m.305/1-a, b).
Masraflar
Konkordato talebinde bulunan, Adalet Bakanlığının yürürlüğe koyduğu tarifede belirtilen konkordato gider avansını yatırmak zorundadır (İİK m.285/4). Buna ek olarak bağımsız denetim raporunun ücreti, komiser ücreti ve tasdik aşamasında yargılama giderleri ile alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınacak harç da göze alınmalıdır. Tasdik için bu yargılama giderleri ve harcın, tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması şarttır (İİK m.305/1-e). Güncel tutarlar her yıl yeniden belirlendiğinden, başvurudan önce gider avansı tarifesi ve tahmini rapor ücretiyle birlikte toplam maliyetin çıkarılması gerekir. Masraf kalemlerini Konkordato Masrafları ve Gider Avansı yazımızda ele aldık.
Mühletin Etkileri
Konkordatonun borçluya sağladığı en önemli koruma mühlettir. Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit edince derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının korunması için gerekli tedbirleri alır (İİK m.287). Mühlet içinde borçlu aleyhine, 6183 sayılı Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz, önceden başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz ve bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (İİK m.294/1). Tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle güvence altına alınmamış her türlü alacağa faiz işlemesi durur (İİK m.294/3).
Mühletin borçlu ve alacaklılar bakımından sonuçları
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni takip | Yapılamaz; 6183 sayılı Kanuna göre takipler de dahil | İİK m.294/1 |
| Devam eden takipler | Durur | İİK m.294/1 |
| İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir | Uygulanmaz | İİK m.294/1 |
| Nafaka gibi birinci sıra imtiyazlı alacaklar | Haciz yoluyla takip edilebilir | İİK m.294/2, 206 |
| Rehinsiz alacaklara faiz | Kesin mühlet tarihinden itibaren işlemez (proje aksini öngörmedikçe) | İİK m.294/3 |
| Rehinli alacaklar | Rehnin paraya çevrilmesi takibi başlatılabilir; ancak muhafaza ve satış yapılamaz | İİK m.295 |
| Borçlunun işlemleri | Mahkeme izni olmadan rehin veremez, kefil olamaz, bağış yapamaz, taşınmazını devredemez | İİK m.297/2 |
Rehinli alacaklılarla ilgili kural, taşıt kredisi veya konut kredisi bulunan kişiler için özellikle önemlidir: Mühlet sırasında banka rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir, ancak bu takip nedeniyle aracın muhafazası ve satışı yapılamaz (İİK m.295). Rehinli araçta takip ve satış sürecini Taşıt Kredisi Ödenmezse Ne Olur? yazımızda anlattık. Borçlu mühlet süresince komiserin gözetimi altında işlerine devam eder ve mahkeme bazı işlemlerin ancak komiserin izniyle yapılmasına karar verebilir (İİK m.297/1).
Süreç, Süreler ve Oy Çoğunluğu
Konkordato süreci geçici mühletle başlar. Geçici mühlet üç aydır ve borçlunun veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay uzatılabilir; toplam süresi beş ayı geçemez (İİK m.287). Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur ve ticaret sicili gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilerek tapu müdürlüğü, vergi dairesi, Türkiye Bankalar Birliği ve diğer ilgili yerlere bildirilir; alacaklılar ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde itiraz edebilir (İİK m.288). Mahkeme, geçici mühlet içinde duruşma yaparak konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunu anlarsa bir yıllık kesin mühlet verir; güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet altı aya kadar uzatılabilir (İİK m.289).
Kesin mühlet içinde alacaklılar toplantıya çağrılır. Konkordato projesi, kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır. Oylamada yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir; birinci sıra imtiyazlı alacaklılar ile borçlunun eşi, çocuğu, kendisinin ve evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşinin anası, babası ve kardeşi çoğunluğun hesabında dikkate alınmaz. Rehinli alacaklar, takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılır. Toplantının bitiminden sonraki yedi gün içinde gelen katılımlar da kabul edilir (İİK m.302).
Kişisel konkordatoda süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Geçici mühlet | 3 ay; en fazla 2 ay uzatma (toplam 5 ay) | İİK m.287 |
| Alacaklıların mühlete itirazı | İlandan itibaren 7 gün (kesin süre) | İİK m.288 |
| Kesin mühlet | 1 yıl; özel durumlarda 6 aya kadar uzatma | İİK m.289 |
| Toplantıdan sonra katılım (iltihak) | 7 gün | İİK m.302 |
| Komiserin raporu | İltihak süresinin bitiminden itibaren en geç 7 gün | İİK m.302 |
| Çekişmeli alacak için dava | Tasdik kararının ilanından itibaren 1 ay | İİK m.308/b |
Mahkeme, projenin tasdiki için ayrıca şu şartları arar: Teklif edilen tutarın iflas hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması, teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması, projenin kanuni çoğunlukla kabul edilmesi, birinci sıra imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin yeterli teminata bağlanması ve tasdikin gerektirdiği yargılama gideri ile harcın depo edilmesi (İİK m.305). Tasdik kararında alacaklıların hangi ölçüde vazgeçtiği ve borçlunun hangi takvimle ödeyeceği belirtilir (İİK m.306). Konkordato tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir ve konkordato talebinden önce doğan bütün alacaklar için mecburidir (İİK m.308/c).
Konkordatonun Kapsamadığı Borçlar
Kişisel konkordato düşünen borçlunun en çok yanıldığı nokta, bütün borçların yapılandırılacağını sanmasıdır. Bağlayıcı hâle gelen konkordatonun mecburi olması kuralı; birinci sıra imtiyazlı alacaklar, rehinli alacaklıların rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları hakkında uygulanmaz (İİK m.308/c). Birinci sıra imtiyazlı alacaklar arasında, iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş ve nakden ifası gereken aile hukukundan doğan nafaka alacakları da vardır (İİK m.206).
Kişisel konkordatoda borç türlerine göre sonuç
| Borç | Konkordatoyla indirilebilir veya vadelendirilebilir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kredi kartı ve ihtiyaç kredisi (rehinsiz) | Evet; proje kapsamında | İİK m.308/c |
| Varlık yönetim şirketine devredilmiş borç | Evet; devralan şirket alacaklı olarak katılır | İİK m.308/c |
| Taşıt veya konut kredisi (rehinli) | Rehnin kıymetini karşılayan kısım hayır; açıkta kalan kısım evet | İİK m.302, 308/c |
| Son bir yıllık nafaka | Hayır; birinci sıra imtiyazlı | İİK m.206, 308/c |
| Vergi, SGK prim borcu, trafik cezası gibi 6183 kapsamındaki amme alacakları | Hayır | İİK m.308/c |
| Mühlet içinde komiserin izniyle yapılan borçlar | Konkordato şartlarına tabi değil | İİK m.308/c |
Konkordato Tutmazsa Ne Olur?
İflasa tabi olmayan borçlu için konkordatonun en önemli güvencelerinden biri, sürecin olumsuz sonuçlanmasının iflas doğurmamasıdır. İflasa tabi borçlu bakımından kesin mühletten sonra konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa veya borçlu kanuna ya da komiserin talimatlarına aykırı davranırsa mahkeme mühleti kaldırarak talebi reddeder ve borçlunun iflasına resen karar verir. İflasa tabi olmayan borçlu bakımından ise aynı hâllerde mahkeme yalnızca kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine karar verir (İİK m.292). Konkordato tasdik edilmezse de iflasa tabi olmayan borçlu hakkında yalnızca ret kararı verilir; resen iflas kararı yalnızca iflasa tabi borçlu ve doğrudan iflas sebebinin varlığı hâlinde söz konusudur (İİK m.308).
Ret kararının pratik sonucu, mühletin sona ermesi ve alacaklıların takiplerine kaldıkları yerden devam edebilmesidir. Bu nedenle başvurudan önce projenin gerçekçi olduğundan emin olmak, başarısız bir başvurunun masrafını ve kaybedilen zamanı önler. Tasdik edilen konkordatoya uyulmazsa, kendisine projeye göre ödeme yapılmayan her alacaklı, konkordato ile kazandığı yeni hakları korumakla birlikte, konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak konkordatoyu kendisi hakkında feshettirebilir (İİK m.308/e). Konkordato ile iflasın karşılaştırmasını Konkordato mu, Uzlaşma mı, İflas mı? yazımızda ele aldık.
Kefiller ve Birlikte Borçlular
Konkordato yalnızca konkordato talep eden borçlunun borcunu yapılandırır; kefilleri ve borçtan birlikte sorumlu olanları kendiliğinden kurtarmaz. Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı, borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını korur. Konkordatoya muvafakat eden alacaklı da kendi haklarını birlikte sorumlu kişilere ödeme karşılığında devretmeyi teklif etmek ve toplantıların gün ve yerini en az on gün önce onlara bildirmek şartıyla bu hükümden yararlanır (İİK m.303). Bu kural iki yönde önemlidir: Kredisine bir yakınının kefil olduğu borçlu, konkordato sonrasında alacaklının kefile gidebileceğini hesaba katmalıdır. Şirket kredilerine kefil olan ortak veya yönetici ise şirketin konkordatosundan doğrudan yararlanamaz; kendi kefalet borcu için kefalet savunmalarını ve gerekirse ayrı bir kişisel konkordatoyu değerlendirmelidir. Bu konuyu Şirket Kredisine Kefil Olan Ortak ve Yöneticinin Hakları yazımızda ayrıca anlattık.
Şirket borcuna kefil olduysanız
Şirket kredilerine kefil olan ortak ve yöneticiler, şirketin konkordatosundan doğrudan yararlanamaz; kendi borçları için ayrı bir konkordato veya kefalet savunması gerekebilir. Durumunuzu birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Esnaf, Serbest Meslek ve Şahıs İşletmesi
Ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri kararnamede gösterilen sınırı aşmayan, sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır (TTK m.15). Esnaf tacir sayılmadığından iflasa tabi değildir (İİK m.43); konkordato talebi yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine yapılır ve süreç olumsuz sonuçlanırsa iflas kararı verilmez. Serbest meslek sahipleri için de aynı sonuç geçerlidir. Gelir sınırını aşarak tacir sıfatı kazanmış gerçek kişi ise iflasa tabidir; bu kişi kendi iflasını isteyebilir (İİK m.178), ancak konkordato başarısız olursa ve iflas sebebi varsa mahkeme resen iflasına karar verebilir (İİK m.292, 308).
Esnaf ve küçük işletme sahibi için konkordatonun bir avantajı, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerin mühlet içinde de devamının esas olmasıdır (İİK m.296). Bununla birlikte mahkeme izni olmadan borçlu taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez veya takyit edemez (İİK m.297/2). Ekonomik faaliyeti bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşya ise zaten haczedilemez (İİK m.82/1-2).
Konkordatoya Alternatifler
Konkordatonun masrafı ve süreci borcun büyüklüğüyle orantılı değilse, tacir olmayan borçlunun başvurabileceği başka yollar da vardır. Bu yollar bütün alacaklıları bağlamaz, ancak çoğu zaman daha hızlı ve daha az masraflıdır.
Kişisel konkordatoya alternatif yollar
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Alacaklılarla tek tek yazılı anlaşma | Vade ve indirim; yalnızca anlaşan alacaklıyı bağlar | Sözleşme serbestisi |
| İcra dairesinde taksit taahhüdü | Satış talebinden önce, borcun dörtte birinden az olmayan aylık taksitlerle en fazla üç ay | İİK m.111 |
| Haczedilemeyen mal ve haklar | Ev eşyası, kişisel eşya, meslek eşyası korunur | İİK m.82 |
| Maaş haczinde sınır | Geçim için gerekli miktar ayrılır; haciz dörtte birden az olamaz | İİK m.83 |
| Emekli aylığı | Nafaka ve Kurum alacakları dışında muvafakat olmadan haczedilemez | 5510 sayılı Kanun m.93 |
| Aciz belgesi sonrası | Aciz belgesindeki alacak için faiz istenemez; borç 20 yılda zamanaşımına uğrar | İİK m.143 |
Bu yolların her borç türünde nasıl uygulandığını Borçlarımı Ödeyemiyorum rehberimizde, kredi türlerine göre ayrıntılarını Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum, İhtiyaç Kredisi Ödenmezse Ne Olur? ve Kiramı Ödeyemiyorum yazılarımızda anlattık. Bütün malvarlığının alacaklılara bırakılarak düzenli bir tasfiye yapılması isteniyorsa, malvarlığının terki suretiyle konkordato da bir seçenektir; bu yolu Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato yazımızda inceledik.
Örnek: Oy Çoğunluğunun Hesabı
Aşağıdaki örnek, kişisel konkordatoda oy çoğunluğunun nasıl hesaplandığını göstermek için hazırlanmıştır. Rakamlar varsayımsaldır. Borçlu, maaşlı bir çalışandır; borçlarının bir kısmı bankalara, bir kısmı varlık yönetim şirketine, bir kısmı da kardeşinedir.
Varsayımsal kişisel konkordato oylaması
| Alacaklı | Alacak | Oy hesabında | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A Bankası (ihtiyaç kredisi) | 400.000 TL | Evet | Rehinsiz alacak |
| B Bankası (kredi kartı) | 300.000 TL | Evet | Rehinsiz alacak |
| C Bankası (kredi kartı) | 150.000 TL | Evet | Rehinsiz alacak |
| D Varlık Yönetim A.Ş. | 100.000 TL | Evet | Devralınan alacak |
| Borçlunun kardeşi | 200.000 TL | Hayır | Kardeşin alacağı hesaba katılmaz (İİK m.302) |
| Hesaba katılan toplam | 4 alacaklı, 950.000 TL |
Birinci nisapta, alacaklıların yarısını (iki alacaklıyı) ve alacakların yarısını (475.000 TL’yi) aşan bir çoğunluk gerekir; yani en az üç alacaklı ve 475.000 TL’nin üzerinde alacak. İkinci nisapta ise alacaklıların dörtte birini (bir alacaklıyı) ve alacakların üçte ikisini (yaklaşık 633.334 TL’yi) aşan çoğunluk yeterlidir. Örnekte yalnızca A ve B bankaları projeyi imzalarsa iki alacaklı ve 700.000 TL alacakla birinci nisap sağlanmaz, ancak ikinci nisap sağlanır ve proje kabul edilmiş sayılır (İİK m.302). Kardeşin 200.000 TL’lik alacağı ise oylamada sayılmasa da konkordato projesine göre ödenir.
Teklif Mektubu ve Talep Dilekçesi Örnekleri
Aşağıdaki birinci metin, konkordatodan önce alacaklılara gönderilecek toplu ödeme teklifidir; bu teklif çoğu zaman konkordatoya gerek kalmadan anlaşma sağlar ve başvuru yapılacaksa alacaklıların tutumunu önceden gösterir. İkinci metin, tacir olmayan borçlunun asliye ticaret mahkemesine sunacağı konkordato talep dilekçesidir. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi belgelerinize göre doldurun; dosyanızda karşılığı olmayan bir hususu metinden çıkarın.
Örnek 1: Alacaklılara toplu ödeme teklifi
[Adresi]
Konu: [Kredi veya kart numarası] numaralı hesaptan doğan borcuma ilişkin ödeme teklifi
[Tarih] tarihinden bu yana [işimi kaybetmem / gelirimin azalması / sağlık sorunlarım] nedeniyle borçlarımı vadesinde ödeyemiyorum. Toplam borcum [tutar] TL olup [sayı] alacaklıya dağılmıştır. Bütün alacaklılarıma aynı oranda ve aynı koşullarla ödeme yapabilmek için aşağıdaki teklifi sunuyorum.
1. Hesabınızdan doğan [tutar] TL anapara borcumu, [tarih] tarihinden başlayarak [sayı] ay boyunca aylık [tutar] TL olarak ödemeyi teklif ediyorum.
2. Bu teklif, aylık net gelirim olan [tutar] TL’den zorunlu yaşam giderlerim düşüldükten sonra kalan tutarın bütün alacaklılarım arasında alacakları oranında paylaştırılmasıyla hesaplanmıştır. Gelir belgelerim ve borç listem ektedir.
3. Teklifimin kabulü hâlinde, ödeme planı süresince hakkımda yeni bir takip başlatılmamasını ve devam eden takiplerde satış talebinde bulunulmamasını rica ediyorum.
4. Alacaklılarımın önemli bir kısmıyla anlaşma sağlanamazsa, İcra ve İflas Kanunu m.285 uyarınca konkordato yoluna başvurmayı değerlendirdiğimi bilgilerinize sunarım.
Cevabınızı [tarih] tarihine kadar yazılı olarak bildirmenizi rica ederim. Bu yazı, borcun miktarına ve ferilerine ilişkin itiraz haklarımdan feragat anlamına gelmez.
[Tarih]
[Ad Soyad]
[İmza]
[Adres]
[Telefon]
Örnek 2: Tacir olmayan borçlunun konkordato talep dilekçesi
TALEP EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, yerleşim yeri adresi]
KONU: İcra ve İflas Kanunu m.285 ve devamı maddeleri uyarınca konkordato talebi ile geçici mühlet verilmesi ve gerekli koruma tedbirlerinin alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Meslek / çalışma durumu] olarak çalışmaktayım. [Tarih] tarihinden itibaren [gelir kaybının sebebi] nedeniyle aylık net gelirim [tutar] TL’den [tutar] TL’ye düşmüştür. Ekte sunduğum alacaklı listesinde gösterildiği üzere [sayı] alacaklıya toplam [tutar] TL borcum bulunmakta olup bu borçların vadesi gelen kısmını ödeyemiyorum. Aleyhime [sayı] icra takibi başlatılmıştır.
2. İcra ve İflas Kanunu m.285/1 uyarınca borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek için konkordato talep edebilir. Kanun bu hakkı tacir olma şartına bağlamamıştır.
3. İcra ve İflas Kanunu m.285/3 uyarınca iflasa tabi olmayan borçlu için yetkili ve görevli mahkeme yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir. Tacir değilim ve iflasa tabi kişilerden değilim. Yerleşim yerim [adres] olup Mahkemeniz yetkili ve görevlidir.
4. İcra ve İflas Kanunu m.286 uyarınca konkordato ön projesi, malvarlığımın durumunu ve bütün alacak ve borçlarımı vadeleriyle gösteren listeler, alacaklılarımı, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumlarını gösteren liste, ön projedeki teklife göre alacaklıların eline geçecek miktar ile iflas hâlinde eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştıran tablo ve bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan makul güvence veren denetim raporu dilekçem ekinde sunulmuştur.
5. İcra ve İflas Kanunu m.305/1 uyarınca teklifin iflas hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması ve kaynaklarımla orantılı bulunması gerekir. Haczedilebilir malvarlığım [tutar] TL değerindedir. Ön projede ise [sayı] ay boyunca toplam [tutar] TL ödeme teklif edilmiştir. Ödeme kaynağı, gelir belgelerim ile gösterilen düzenli gelirimdir.
6. İcra ve İflas Kanunu m.285/4 uyarınca tarifede belirtilen konkordato gider avansı mahkeme veznesine yatırılmıştır.
7. İcra ve İflas Kanunu m.287 uyarınca belgelerin eksiksiz olduğunun tespiti hâlinde derhâl geçici mühlet kararı verilmesi ve malvarlığımın muhafazası için gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Geçici mühlet kararının İcra ve İflas Kanunu m.288 uyarınca ilanını ve aleyhime takip yürüten icra dairelerine bildirilmesini talep ediyorum.
DELİLLER: Konkordato ön projesi, malvarlığı ve borç listeleri, alacaklı listesi, karşılaştırmalı tablo, bağımsız denetim raporu, gelir belgeleri, icra dosyaları, tapu ve araç kayıtları ve her türlü yasal delil.
HUKUKİ SEBEPLER: İcra ve İflas Kanunu m.285-308/e ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle belgelerin eksiksiz olduğunun tespitiyle hakkımda derhâl geçici mühlet kararı verilmesine ve geçici konkordato komiseri görevlendirilmesine, malvarlığımın muhafazası için gerekli tedbirlerin alınmasına, yapılacak inceleme sonucunda kesin mühlet verilmesine ve konkordato projesinin tasdikine karar verilmesini saygıyla talep ederim.
[Tarih]
Talep Eden
[Ad Soyad]
[İmza]
EKLER: İİK m.286’da sayılan belgeler, gider avansı makbuzu
Talep dilekçesi, ekleri eksiksiz olmadıkça sonuç vermez; belgeler tamamlanmadan başvuru yapılması, geçici mühlet verilmemesine yol açar (İİK m.287). Dilekçenin genel örneğini ve ekler listesini Konkordato Talebi Dilekçesi Örneği yazımızda bulabilirsiniz.
Yapılmaması Gerekenler
- Belgeleri ve bağımsız denetim raporunu hazırlamadan başvurmayın. Eksik belgeli başvuruda geçici mühlet verilmez (İİK m.287).
- Vergi, SGK ve nafaka borçlarının konkordatoyla indirileceğini varsaymayın; bu alacaklar konkordatonun bağlayıcılığının dışındadır (İİK m.308/c).
- Mühlet içinde mahkeme izni olmadan malınızı devretmeyin, rehin vermeyin, kimseye kefil olmayın veya bağış yapmayın; bu işlemler hükümsüzdür (İİK m.297/2).
- Aile bireylerine olan borçlarla oy çoğunluğu sağlamayı planlamayın; eş, çocuk, anne, baba ve kardeşin alacağı oylamada sayılmaz (İİK m.302).
- Gelirinizle orantılı olmayan bir teklif sunmayın; teklifin kaynaklarla orantılı olması tasdik şartıdır (İİK m.305/1-b).
- Konkordatonun kefilleri de kurtaracağını düşünmeyin; muvafakat etmeyen alacaklı kefile karşı haklarını korur (İİK m.303).
Sık Sorulan Sorular
Kişisel konkordato var mı, tacir olmayan kişi konkordato isteyebilir mi?
Türk hukukunda ayrı bir kişisel konkordato kurumu yoktur; ancak İcra ve İflas Kanunundaki konkordato tacir olmayanlara da açıktır. Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki herhangi bir borçlu konkordato talep edebilir (İİK m.285).
Maaşlı çalışan konkordato başvurusunu hangi mahkemeye yapar?
İflasa tabi olmayan borçlu için yetkili ve görevli mahkeme, yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir (İİK m.285/3).
Tacir olmayan kişi kendi iflasını isteyebilir mi?
Hayır. Aciz hâlinde bulunduğunu bildirerek iflasını isteme hakkı yalnızca iflasa tabi borçluya tanınmıştır (İİK m.178). Tacir olmayan kişiler uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırmaya da başvuramaz; bu yol sermaye şirketleri ve kooperatifler içindir (İİK m.309/m).
Kişisel konkordatoda da bağımsız denetim raporu gerekir mi?
Evet. Kanun, konkordato talebine eklenecek belgeler arasında bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan ve ön projedeki teklifin gerçekleşeceğine makul güvence veren denetim raporunu tacir ayrımı yapmadan saymıştır (İİK m.286/1-e).
Konkordato mühleti içinde maaşıma veya hesabıma haciz gelir mi?
Mühlet içinde borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz, önceden başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz (İİK m.294/1). Bunun istisnası, nafaka gibi birinci sıra imtiyazlı alacaklardır; bunlar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294/2).
Konkordato mühleti boyunca borçlarıma faiz işler mi?
Tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle güvence altına alınmamış her türlü alacağa faiz işlemesi durur (İİK m.294/3).
Konkordato reddedilirse iflas eder miyim?
İflasa tabi değilseniz hayır. İflasa tabi olmayan borçlu bakımından mahkeme yalnızca mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine karar verir (İİK m.292). Resen iflas kararı, borçlunun iflasa tabi olması ve doğrudan iflas sebebinin bulunması hâlinde verilir (İİK m.308).
Vergi, SGK ve nafaka borçları konkordatoya dahil olur mu?
Konkordatonun bağlayıcılığı; birinci sıra imtiyazlı alacaklara (son bir yıllık nafaka dahil), rehinli alacakların rehnin kıymetini karşılayan kısmına ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacaklarına uygulanmaz (İİK m.206, 308/c).
Kardeşime veya anneme olan borcum oylamada sayılır mı?
Hayır. Borçlunun eşi ve çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşinin anası, babası ve kardeşi oy çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz (İİK m.302).
Konkordato projesi hangi çoğunlukla kabul edilir?
Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluğun imzasıyla (İİK m.302). Rehinli alacaklar yalnızca teminatsız kalan kısımları için hesaba katılır.
Konkordato kefilimi de borçtan kurtarır mı?
Hayır. Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı, borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını korur; muvafakat eden alacaklı da kanundaki bildirim şartlarını yerine getirerek bu haklardan yararlanır (İİK m.303).
Rehinli aracım konkordato mühleti sırasında satılabilir mi?
Mühlet sırasında rehinli alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir veya devam edebilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli malın satışı yapılamaz. Rehinli mal kullanılmayacaksa, değeri düşecekse veya muhafazası masraflıysa mahkeme izniyle satışına karar verilebilir (İİK m.295).
Konkordato ne kadar sürer?
Geçici mühlet üç ay olup en fazla iki ay uzatılabilir; kesin mühlet bir yıldır ve özel durumlarda altı aya kadar uzatılabilir (İİK m.287, 289). Tasdik kararından sonra ödemeler projedeki takvime göre yapılır (İİK m.306).
İlgili Rehberler
- Konkordato Hukuku Rehberi
- Konkordato Şartları: Kimler Başvurabilir?
- Konkordato mu, Uzlaşma mı, İflas mı?
- Konkordato Ön Projesi Nasıl Hazırlanır?
- Konkordato Masrafları ve Gider Avansı
- Konkordato Talebi Dilekçesi Örneği
- Konkordato Süre Hesaplama
- Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato
- Şirket Kredisine Kefil Olan Ortak ve Yönetici
- Borçlarımı Ödeyemiyorum: Borçlu Rehberi 2026
- Kredi Kartı Borcumu Ödeyemiyorum
- İhtiyaç Kredisi Ödenmezse Ne Olur?
- Taşıt Kredisi Ödenmezse Ne Olur?
- Kiramı Ödeyemiyorum
- Haczedilemeyen Mal ve Haklar
- İcra ve İflas Hukuku Rehberi
Kaynakça
Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.43, 82, 83, 111, 143, 178, 206, 285, 286, 287, 288, 289, 292, 294, 295, 296, 297, 302, 303, 305, 306, 308, 308/b, 308/c, 308/e, 309/m
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.15
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.93
Madde metinleri 9 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinlerden kontrol edilmiştir. Gider avansı ve komiser ücreti tarifeleri her yıl yeniden belirlenir; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.


