Elektrikli scooterlar ve bisikletler şehir içi ulaşımın vazgeçilmez bir parçası hâline geldi; paylaşımlı scooter uygulamaları, kurye bisikletleri ve elektrikli bisikletler her gün milyonlarca kilometre yol katediyor. Bu yaygınlaşmayla birlikte ciddi yaralanmalı kazalar da arttı. El bileği ve dirsek kırıkları, yüz ve diş yaralanmaları, kafa travmaları ve kalça kırıkları bu kazalarda sık görülen ve kalıcı maluliyete yol açabilen yaralanmalardır. Ancak bir scooter veya bisiklet kazasında tazminatın kimden ve hangi hukuki rejime göre isteneceği, bir otomobil kazasına göre çok daha karmaşıktır.
Bunun temel nedeni, elektrikli scooterların ve bisikletlerin motorlu araçlar gibi tescile ve zorunlu trafik sigortasına tabi olmamasıdır. 27 Şubat 2026’da yayımlanan 7574 sayılı Kanun’la Karayolları Trafik Kanunu’nda scooter ve bisikletlere ilişkin önemli değişiklikler yapılmış; motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğunu açıkça belirten düzenleme ise 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecektir. Bu rehberde; mağdurun scooter veya bisiklet kullanıcısı mı yoksa yaya mı olduğuna göre farklılaşan sorumluluk rejimlerini, zorunlu trafik sigortasının hangi hâlde devreye girdiğini, kask ve kurallara uymamanın müterafik kusur etkisini, çocuk sürücülerde velinin sorumluluğunu, paylaşımlı scooter işletmecisinin ve yol kusurunda idarenin durumunu, zamanaşımını ve örnek hesapları kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Beş cümlede özet
- Mağdur scooter veya bisiklet kullanıcısıysa ve kendisine motorlu bir araç çarpmışsa, KTK m.85 uyarınca araç işleteninin sorumluluğu ve karşı aracın zorunlu trafik sigortası devreye girer; zarar KTK m.97 uyarınca önce sigortacıya başvurularak istenir.
- Scooter veya bisiklet bir yayaya çarpmışsa bu araçlar için zorunlu trafik sigortası bulunmadığından talep doğrudan sürücüye yöneltilir ve sorumluluk TBK m.49’daki kusur sorumluluğuna göre belirlenir; 7574 sayılı Kanun’la değişen KTK m.103, 1 Ocak 2027’den itibaren motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğunu açıkça düzenler.
- 7574 sayılı Kanun’la bisiklet ve elektrikli skuterlerin yaya yollarında sürülmesi, ayrı bisiklet yolu varken taşıt yolunda sürülmesi, elektrikli skuterle yolcu ve yük taşınması ile otoyol, şehirlerarası yol ve hız sınırı saatte 50 kilometrenin üzerindeki yollarda kullanılması idari para cezasına bağlanmıştır; bu kuralların ihlali TBK m.52 uyarınca müterafik kusur olarak tazminattan indirim sebebi olabilir.
- Ayırt etme gücüne sahip çocuk sürücü verdiği zarardan kendisi sorumlu olmakla birlikte, TMK m.369 uyarınca ev başkanı olan veli de gözetim özenini gösterdiğini ispat edemedikçe sorumludur; yol çukuru gibi yol kusurlarında ise idareye karşı İYUK m.13 usulüyle tam yargı davası açılır.
- Motorlu araç karışmayan scooter ve bisiklet kazalarında zamanaşımı KTK m.109’a göre değil TBK m.72’ye göre belirlenir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır.
Scooter, elektrikli bisiklet ve motorlu bisiklet: hukuki nitelik
Scooter ve bisiklet kazalarında ilk yapılması gereken, kazaya karışan aracın hukuki niteliğini belirlemektir; çünkü sorumluluk rejimi, sigorta ve zamanaşımı bu nitelendirmeye göre değişir. Elektrikli skuter, mevzuatta motor gücü ve azami hızı sınırlı, ayakta kullanılan bir araç türü olarak ayrıca düzenlenmiştir ve tescile ya da zorunlu trafik sigortasına tabi değildir. Sürücüsünün pedal çevirmesiyle desteklenen, motor gücü ve destek hızı mevzuattaki sınırları aşmayan elektrikli bisikletler de bisiklet olarak değerlendirilir. Buna karşılık motorlu bisiklet (moped) ve motosiklet, tescile tabi motorlu araçlardır; sürücü belgesi, plaka ve zorunlu trafik sigortası gerektirir.
Uygulamada özellikle yüksek güçlü ve hızlı araçların satışta “scooter” veya “elektrikli bisiklet” olarak adlandırılması tartışma yaratır. Aracın teknik özellikleri mevzuattaki sınırları aşıyorsa, adı ne olursa olsun motorlu araç hükümlerine tabi olabilir; bu durumda işletenin sorumluluğu, sürücü belgesi ve sigorta zorunluluğu gündeme gelir. Bu nedenle kaza sonrası aracın marka, model ve teknik verileri ile uygunluk belgeleri mutlaka tespit edilmelidir. Scooter ve bisiklet kurallarının ayrıntıları için elektrikli scooter ve bisiklet kuralları ve cezaları 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Araç türüne göre temel hukuki farklar
| Araç | Tescil ve plaka | Zorunlu trafik sigortası | Sürücünün hukuki sorumluluğu |
|---|---|---|---|
| Bisiklet (elektrikli pedal destekli dahil) | Yok | Yok | Genel hükümler (TBK m.49) |
| Elektrikli skuter | Yok | Yok | Genel hükümler; KTK m.103 (1 Ocak 2027’den itibaren açık hüküm) |
| Motorlu bisiklet (moped) | Var | Var | Motorlu araç hükümleri |
| Motosiklet | Var | Var | KTK m.85 işleten sorumluluğu ve ZMSS |
| Teknik sınırları aşan scooter veya e-bisiklet | Niteliğine göre | Niteliğine göre | Motorlu araç hükümlerinin uygulanması tartışılabilir |
7574 sayılı Kanun ve KTK m.103 değişikliği
27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, scooter ve bisiklet kullanımına ilişkin önemli kurallar getirmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının açıklamasına göre Kanun’la bisiklet yolu ve bisiklet şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtların sürülmesi yasaklanmış; bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerinin yaya yollarında araç sürmeleri, ayrı bisiklet yolu veya şeridi varken bisiklet ve elektrikli skuterlerin taşıt yolunda sürülmesi, ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yan yana sürülmesi, elektrikli skuterle sırtta taşınabilen kişisel eşya dışında yük ve yolcu taşınması ile elektrikli skuterin otoyol, şehirlerarası karayolları ve azami hız sınırı saatte 50 kilometrenin üzerinde olan karayollarında kullanılması 5.000 TL idari para cezasına bağlanmıştır. Paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliği için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alınması zorunlu kılınmıştır.
Tazminat hukuku bakımından en önemli değişiklik ise KTK m.103’e ilişkindir. Kanun’un 28. maddesiyle bu maddedeki “motorlu bisiklet” ibaresi “elektrikli skuter” olarak değiştirilmiş ve Trafik Başkanlığının açıklamasına göre böylece motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi olması düzenlenmiştir; Genel Kurulda kabul edilen önergeyle bu hükmün 1 Ocak 2027’de, Kanun’un diğer hükümlerinin ise yayım tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmüştür. Değişikliğin bazı haberlerde scooterların zorunlu trafik sigortası kapsamına alınması şeklinde aktarıldığı görülse de, resmî açıklamaya göre düzenleme sorumluluğun genel hükümlere tabi olmasına ilişkindir; elektrikli skuterler için zorunlu trafik sigortası getiren bir hüküm bulunmamaktadır. Cezaların tamamı için 7574 sayılı Kanun ile değişen trafik cezaları yazımıza bakabilirsiniz.
7574 sayılı Kanun’un scooter ve bisiklet kazalarına etkisi
| Düzenleme | İçerik | Yürürlük | Tazminat dosyasına etkisi |
|---|---|---|---|
| KTK m.103 değişikliği | Motorsuz taşıt ve elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabi | 1 Ocak 2027 | Sürücüye karşı TBK m.49 kusur sorumluluğu; ZMSS yok |
| Yaya yolunda sürme | Bisiklet, e-skuter, moped ve motosiklet için yasak; 5.000 TL | Yayım tarihi | Yayaya çarpmada ağır kusur göstergesi |
| Bisiklet yolu varken taşıt yolunda sürme | Bisiklet ve e-skuter için yasak; 5.000 TL | Yayım tarihi | Kullanıcı mağdursa müterafik kusur tartışması |
| E-skuterle yolcu ve yük taşıma | Sırtta taşınan kişisel eşya dışında yasak; 5.000 TL | Yayım tarihi | Müterafik kusur ve yolcunun hakları |
| Otoyol, şehirlerarası ve 50 km/s üzeri yollar | E-skuter kullanımı yasak; 5.000 TL | Yayım tarihi | Kusur dağılımında belirleyici |
| Paylaşımlı işletmecilik | Bakanlıktan yetki belgesi zorunlu; belgesiz faaliyete 86.900 TL | Yayım tarihi | İşletmecinin kusurunun değerlendirilmesi |
Scooter veya bisiklet kazasında kalıcı yaralanma yaşadıysanız, karşı tarafın sigortası olup olmadığını ve kime karşı hangi hukuki rejimle talepte bulunacağınızı birlikte belirleyelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Senaryo 1: Otomobil scooter veya bisiklet kullanıcısına çarptı
Mağdur scooter veya bisiklet kullanıcısıysa ve kendisine otomobil, kamyonet, motosiklet gibi motorlu bir araç çarpmışsa, sorumluluk rejimi bir yaya kazasındaki gibidir. KTK m.85 uyarınca motorlu aracın işletilmesi bir kişinin ölümüne veya yaralanmasına sebep olursa araç işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi müteselsilen sorumludur; bu, kusura dayanmayan ağırlaştırılmış bir sorumluluktur. Kusurlu sürücü TBK m.49 uyarınca ayrıca sorumludur ve karşı aracın zorunlu trafik sigortası KTK m.91 kapsamında poliçe limitleri içinde zararı karşılar. KTK m.97 uyarınca dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmalıdır.
Bu senaryoda tartışmanın odağı genellikle mağdurun müterafik kusurudur. Scooter kullanıcısının yaya yolundan aniden taşıt yoluna çıkması, ters yönde gitmesi, hız sınırı 50 km/s üzerindeki bir yolda scooter kullanması, iki kişi binmesi, gece aydınlatma olmadan sürmesi veya koruma başlığı takmaması gibi durumlar TBK m.52 uyarınca tazminattan indirim sebebi olarak ileri sürülür. Ancak indirim, ihlalin zararın doğmasına veya artmasına etkisi oranında yapılmalıdır; örneğin kask takılmaması yalnızca kafa yaralanmalarında zararın artmasıyla ilişkilendirilebilir, bacak kırığında ise aynı etkiyi doğurmaz. Müterafik kusur için yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur ve sigortaya başvuru için trafik kazası tazminatı için sigortaya başvuru yazılarımıza bakabilirsiniz.
Senaryo 2: Scooter veya bisiklet yayaya çarptı
Scooter veya bisikletin bir yayaya çarptığı kazalarda tablo tamamen değişir. Bu araçlar zorunlu trafik sigortasına tabi olmadığından mağdurun başvurabileceği bir trafik sigortacısı yoktur; talep doğrudan sürücüye yöneltilir. KTK’daki işleten sorumluluğu motorlu araçlar için öngörüldüğünden, sürücünün sorumluluğu TBK m.49’daki kusur sorumluluğuna göre belirlenir: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek KTK m.103 değişikliği bu durumu kanun metninde açıkça elektrikli skuter sürücüleri bakımından da düzenler.
Kusur sorumluluğunun pratik sonucu, sürücünün kusurunun zarar gören tarafından ispat edilmesi gerektiğidir. Bu nedenle yaya yolunda sürme, hız, dikkatsizlik, telefon kullanımı veya kulaklık gibi kusur göstergelerinin kaza tespit tutanağı, tanık beyanları, güvenlik kamerası kayıtları ve paylaşımlı sistemlerde işletmecinin konum ve hız kayıtlarıyla belgelenmesi büyük önem taşır. Sürücünün kimliğinin tespit edilememesi veya ödeme gücünün bulunmaması ciddi bir risk oluşturduğundan, kaza anında kimlik ve iletişim bilgilerinin alınması ve sürücünün kişisel sorumluluk sigortası bulunup bulunmadığının araştırılması gerekir. Örneğin kaza tarihinde 60 yaşında olan, gelir belgesi bulunmayan bir kadın yayanın kaldırımda kendisine çarpan scooter nedeniyle kalça kırığı ve protez sonucu %25 kalıcı maluliyete uğradığını ve sürücünün tam kusurlu olduğunu varsayalım; yerleşik yöntemle hesaplanan kalıcı maluliyet tazminatı yaklaşık 1.751.069 TL olur ve bu tutar bir sigortacıdan değil doğrudan sürücüden ve varsa diğer sorumlulardan istenir. Protez sonrası oran için kalça ve protezde maluliyet oranı yazımıza bakabilirsiniz.
Senaryolara göre sorumlular ve hukuki dayanak
| Senaryo | Muhatap | Dayanak | Sigorta |
|---|---|---|---|
| Motorlu araç scooter veya bisiklet kullanıcısına çarptı | Karşı aracın işleteni, sürücüsü ve sigortacısı | KTK m.85, 91, 97; TBK m.49 | Karşı aracın ZMSS’si |
| Scooter veya bisiklet yayaya çarptı | Sürücü; çocuksa ayrıca veli | TBK m.49; TMK m.369 | ZMSS yok; varsa kişisel sorumluluk sigortası |
| İki scooter veya bisiklet çarpıştı | Kusurlu sürücü | TBK m.49, 52 | ZMSS yok |
| Scooter arızası nedeniyle düşme | Paylaşımlı işletmeci veya satıcı ve üretici | Sözleşme ve ürün sorumluluğu hükümleri | Somut poliçelere göre |
| Yol çukuru veya bakımsız yol nedeniyle düşme | Yolun bakımından sorumlu idare | İYUK m.12, 13; hizmet kusuru | — |
Çocuk sürücü ve velinin sorumluluğu
Scooter ve bisiklet kazalarında sürücünün çocuk olması sık karşılaşılan bir durumdur. TMK m.16 uyarınca ayırt etme gücüne sahip küçükler, haksız fiillerinden doğan zarardan kendileri sorumludur. Bununla birlikte TMK m.369, ev başkanının, ev halkından olan küçüklerin verdiği zarardan, alışılmış ve durumun gerektirdiği özeni gösterdiğini ispat edemedikçe sorumlu olduğunu düzenler. Bu nedenle çocuk sürücünün yayaya çarptığı kazalarda tazminat talebi hem çocuğa hem de ev başkanı sıfatıyla veliye yöneltilebilir; velinin sorumluluktan kurtulması için gözetim özenini gösterdiğini ispat etmesi gerekir.
Paylaşımlı scooter sistemlerinde yaş sınırına aykırı olarak bir çocuğun aracı kiralayabilmesi veya kullanabilmesi, işletmecinin yaş doğrulama ve denetim yükümlülüğü bakımından ayrıca tartışılabilir. Scooter kullanıcısı çocuk kendisi mağdur olmuşsa, 18 yaş altı mağdurlarda kalıcı maluliyet değerlendirmesi erişkin yönetmeliğine göre değil çocuklar için özel gereksinim raporu (ÇÖZGER) sürecine göre yürütülür ve dava velayet yoluyla açılır. Bu konular için çocuk mağdurda trafik kazası tazminatı ve ÇÖZGER ve öğrenci mağdurda emsal gelir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Paylaşımlı scooter işletmecisinin ve üreticinin durumu
Paylaşımlı scooter kazalarında işletmecinin sorumluluğu, kazanın nedenine göre değişir. Kaza kullanıcının kendi kusurundan kaynaklanmışsa, işletmeci kural olarak kullanıcının verdiği zarardan otomatik olarak sorumlu tutulmaz; kullanıcı işletmecinin çalışanı değildir. Buna karşılık fren arızası, direksiyon kilitlenmesi veya batarya sorunu gibi aracın bakımsızlığından ya da ayıbından kaynaklanan kazalarda işletmecinin kullanıcıya karşı sözleşmeden ve genel hükümlerden doğan sorumluluğu gündeme gelir; kullanıcının tüketici sıfatı taşıması hâlinde tüketici mevzuatı da uygulanabilir. Aracın üretim hatasından kaynaklanan zararlarda üretici ve ithalatçının ürün sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
7574 sayılı Kanun’la paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliği Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alınmasına bağlanmıştır. Yönetmelikte yapılan değişikliklerle işletmecilere araçların konum ve hız bilgilerini izleme gibi yükümlülükler getirildiği de bildirilmektedir. Bu kayıtlar kazanın oluş şeklinin, hızın ve aracın arızalı olup olmadığının ispatında kritik delil niteliğindedir; kaza sonrası işletmeciye yazılı bildirim yapılarak kayıtların muhafazası istenmelidir. Yetki belgesi bulunmayan bir işletmecinin faaliyet göstermesi ve yaş sınırına aykırı kiralamaya izin verilmesi de işletmecinin kusurunun değerlendirilmesinde dikkate alınabilir. Dava dilekçesi yapısı için elektrikli scooter ve bisiklet kazasında tazminat dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Yol kusuru: çukur, kasis ve bakımsız bisiklet yolu
Scooter ve bisikletlerin küçük tekerlekleri ve düşük ağırlık merkezleri, yol yüzeyindeki çukur, kapak, kasis ve bozukluklara karşı otomobillere göre çok daha hassastır. Kazanın yolun bakımsızlığından veya işaretlenmemiş bir çalışmadan kaynaklanması hâlinde, yolun bakımından sorumlu belediye veya diğer idare hizmet kusuru nedeniyle sorumlu tutulabilir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlar için idari yargıda tam yargı davası açılır.
İYUK m.13 uyarınca idari eylemden hakları doğrudan etkilenenler, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini isterler; istemin kısmen veya tamamen reddi ya da zımnen reddedilmiş sayılması üzerine kanundaki süre içinde dava açılır. Bu usul adli yargıdaki zamanaşımından farklı olduğundan süreler ayrıca takip edilmelidir. Kaza yerinin fotoğraflanması, yol bozukluğunun ölçülerinin kaydedilmesi, tanıkların tespit edilmesi ve varsa belediyeye yapılmış önceki şikâyetlerin araştırılması ispat için önemlidir. Dilekçe için yol kusuru nedeniyle idareye karşı tazminat dava dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kaza yol bozukluğu veya scooter arızasından kaynaklandıysa, idareye başvuru ve delil tespiti sürelerini kaçırmadan birlikte hareket edelim.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Kask, kurallar ve müterafik kusur
TBK m.52 uyarınca zarar gören, zararın doğmasına veya artmasına razı olmuş ya da zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Scooter ve bisiklet kazalarında müterafik kusur tartışmaları çoğunlukla kullanıcının trafik kurallarına uyup uymadığı ve koruyucu donanım kullanıp kullanmadığı üzerinden yürür. 7574 sayılı Kanun’la koruma başlığı ve yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemlerin usulüne uygun kullanılması zorunluluğu da vurgulanmış; sürücülerin 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanmasını sağlama yükümlülüğü düzenlenmiştir. Koruyucu sistemlerin hangi araçlarda zorunlu olduğu yönetmelikle belirlenir.
Müterafik kusur indirimi otomatik değildir; ihlal ile zararın doğması veya artması arasında illiyet bulunmalıdır. Örneğin kaza tarihinde 25 yaşında, net asgari ücretle çalışan bir erkek scooter kullanıcısının kendisine çarpan otomobilin tam kusuruyla %15 kalıcı maluliyete uğradığını, ancak kask takmadığı ve kafa yaralanmasının bu nedenle ağırlaştığı gerekçesiyle %20 müterafik kusur indirimi yapıldığını varsayalım. İndirimsiz kalıcı maluliyet tazminatı yaklaşık 2.488.388 TL iken, indirimle yaklaşık 1.990.710 TL olur. Aynı kullanıcının yaralanması yalnızca bacakta olsaydı, kask takmamanın zarara etkisi bulunmadığından bu gerekçeyle indirim yapılması tartışmalı hâle gelirdi. Kafa yaralanmaları için kafa travmasında maluliyet oranı ve kırıklar için kırıklarda maluliyet oranı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Scooter ve bisiklet kazalarında sık ileri sürülen müterafik kusur gerekçeleri
| Gerekçe | Dayanak | İndirim için gereken bağlantı |
|---|---|---|
| Koruma başlığı (kask) takmamak | KTK ve yönetmelik; TBK m.52 | Kafa ve yüz yaralanmasının ağırlaşması |
| Yaya yolunda sürerken taşıt yoluna çıkmak | KTK (7574 s.K.); TBK m.52 | Kazanın oluşumuna etkisi |
| 50 km/s üzeri yolda e-skuter kullanmak | KTK (7574 s.K.) | Kazanın oluşumuna ve ağırlığına etkisi |
| E-skuterle ikinci kişi taşımak | KTK (7574 s.K.) | Dengenin bozulması ve kazaya etkisi |
| Gece aydınlatma ve reflektör olmadan sürmek | Elektrikli Skuter Yönetmeliği | Görülememe ile kaza arasındaki bağ |
| Telefon veya kulaklık kullanmak | Dikkat yükümlülüğü | Tehlikeyi fark edememe |
Zamanaşımı: KTK m.109 mu, TBK m.72 mi?
Zamanaşımı bakımından da scooter ve bisiklet kazaları ikiye ayrılır. Kazaya motorlu bir araç karışmışsa, yani mağdur scooter kullanıcısına otomobil çarpmışsa, motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri için KTK m.109’daki zamanaşımı hükmü uygulanır. Kazaya motorlu araç karışmamışsa, yani scooter veya bisiklet yayaya çarpmış ya da iki scooter çarpışmışsa, sürücünün sorumluluğu genel hükümlere tabi olduğundan TBK m.72 uygulanır.
TBK m.72’ye göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu zamanaşımı uygulanır. Kalıcı maluliyet raporu beklenirken iki yıllık sürenin hangi tarihten başlayacağı, zararın öğrenilmesi kavramı çerçevesinde dikkatle değerlendirilmelidir. Yol kusurunda ise İYUK m.13’teki idari başvuru süreleri geçerlidir. Zamanaşımı için tazminat davalarında zamanaşımı ve maluliyet raporu ve zamanaşımı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kaza türüne göre zamanaşımı ve başvuru süreleri
| Kaza türü | Uygulanacak hüküm | Süre | Not |
|---|---|---|---|
| Motorlu araç scooter veya bisiklet kullanıcısına çarptı | KTK m.109 | Motorlu araç kazaları için öngörülen süreler; ceza zamanaşımı saklı | Sigortacıya KTK m.97 başvurusu |
| Scooter veya bisiklet yayaya çarptı | TBK m.72 | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; daha uzun ceza zamanaşımı saklı | Sürücünün tespiti kritik |
| İki scooter veya bisiklet çarpıştı | TBK m.72 | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl | Kusur ispatı |
| Yol kusuru | İYUK m.13 | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde idareye başvuru | Ret veya zımni ret üzerine dava |
| Arıza veya ürün kusuru | Sözleşme ve ürün sorumluluğu hükümleri | İlgili kanunlardaki süreler | Kayıtların muhafazası |
Kalıcı maluliyet tazminatının hesabı ve tahsil riski
Scooter ve bisiklet kazalarında kalıcı maluliyet tazminatının hesaplanma yöntemi diğer bedensel zarar dosyalarından farklı değildir. TBK m.54 uyarınca tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenir; maluliyet oranı Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ekindeki kılavuza göre belirlenir. Ağır yaralanmalarda TBK m.56 uyarınca mağdurun ve yakınlarının manevi tazminatı da gündeme gelir. Bu kazalarda sık görülen el bileği, dirsek ve omuz yaralanmaları, yüz ve diş yaralanmaları ile kafa travmaları için ilgili maluliyet rehberlerimize başvurulabilir.
Asıl fark tahsil aşamasında ortaya çıkar. Motorlu araç karışmayan kazalarda arkasında sigortacı bulunmayan bir sürücüden yüksek bir tazminatın tahsili güç olabilir. Bu nedenle sürücünün kimliği ve malvarlığı erken aşamada araştırılmalı, konut paketi veya bireysel sorumluluk sigortası gibi üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kapsayan bir poliçesinin bulunup bulunmadığı sorulmalı, çocuk sürücüde velinin TMK m.369 sorumluluğu mutlaka ileri sürülmeli ve şartları varsa ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz yolları değerlendirilmelidir. Mağdurun kendi ferdi kaza sigortası da ayrı bir kaynak olabilir. Bu konular için maluliyet tazminatı ne kadar?, ferdi kaza sigortasından sakatlık tazminatı ve dava süresi için maluliyet tazminatı davası ne kadar sürer? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Örnek hesaplar (net asgari ücret, TRH-2010, varsayımsal)
| Mağdur ve senaryo | Oran | Kalıcı maluliyet tazminatı | Kimden istenir? |
|---|---|---|---|
| 60 yaş kadın yaya; kaldırımda scooter çarptı; kalça protezi | %25 (sürücü tam kusurlu) | 1.751.069 TL | Sürücü; çocuksa ayrıca veli (ZMSS yok) |
| 25 yaş erkek scooter kullanıcısı; otomobil çarptı; kask yok, kafa yaralanması ağırlaştı | %15, %20 müterafik kusur indirimi | 1.990.710 TL | Otomobilin sigortacısı, işleteni ve sürücüsü |
| Aynı kullanıcı; kask takmış olsaydı | %15, indirimsiz | 2.488.388 TL | Otomobilin sigortacısı, işleteni ve sürücüsü |
Ceza dosyası ve delil toplama
Scooter veya bisiklet sürücüsünün taksirle bir kişiyi yaralaması da TCK m.89 kapsamında taksirle yaralama suçunu oluşturabilir; suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve TCK m.73 uyarınca fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir. Ceza dosyasındaki kaza tespit tutanağı, bilirkişi kusur raporu ve tanık ifadeleri tazminat davası için önemli delillerdir; ancak TBK m.74 uyarınca ceza hâkiminin kusur tespiti hukuk hâkimini bağlamaz.
Motorlu araç kazalarından farklı olarak scooter ve bisiklet kazalarında plaka bulunmadığından sürücünün ve aracın tespiti zordur. Kaza yerinde sürücünün kimlik ve iletişim bilgileri alınmalı, polis çağrılarak tutanak tutulmalı, çevredeki güvenlik kameralarının kayıtları kısa süre içinde silinebileceğinden derhal talep edilmeli, paylaşımlı araçlarda aracın kimlik numarası ve kiralama bilgisi kaydedilmeli ve işletmeciye yazılı bildirim yapılarak kayıtların saklanması istenmelidir. Ceza dosyasının etkisi için trafik kazası ceza dosyasının tazminata etkisi ve taksirle yaralama için taksirle yaralama yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Scooter ve bisiklet kazalarında hak kayıplarının çoğu, sorumluluk rejiminin yanlış belirlenmesinden ve delillerin zamanında toplanmamasından doğar.
Scooter ve bisiklet kazalarında sık yapılan hatalar
| Hata | Olası sonucu | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| Scooter çarpmasında trafik sigortacısı aramak | Zaman kaybı | Sürücüye ve varsa veliye doğrudan başvurmak |
| Kaza yerinde sürücünün kimliğini tespit etmemek | Sorumlunun bulunamaması | Kimlik, iletişim bilgisi ve polis tutanağı |
| Güvenlik kamerası ve işletmeci kayıtlarını istememek | Kusurun ispatlanamaması | Derhal yazılı talep ve muhafaza istemi |
| Zamanaşımını KTK m.109’a göre hesaplamak | TBK m.72’deki iki yıllık sürenin kaçırılması | Kaza türüne göre doğru hükmü uygulamak |
| Çocuk sürücüde veliye talep yöneltmemek | Tahsil imkânının daralması | TMK m.369 uyarınca veliyi de davalı göstermek |
| Kask takılmaması gerekçesiyle her yaralanmada indirimi kabul etmek | Haksız tazminat indirimi | İlliyet bağının yokluğunu ileri sürmek |
| Yol kusurunda idareye başvuru süresini kaçırmak | Tam yargı davasının açılamaması | İYUK m.13 sürelerini takip etmek |
| Aracın teknik niteliğini tespit etmemek | Yanlış sorumluluk rejimi | Model ve teknik verileri belgelemek |
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrikli scooter kazasında trafik sigortası tazminat öder mi?
Kazaya bir motorlu araç karışmışsa, örneğin scooter kullanıcısına otomobil çarpmışsa, otomobilin zorunlu trafik sigortası KTK m.91 ve 97 kapsamında zararı karşılar. Scooter bir yayaya çarpmışsa, elektrikli skuterler zorunlu trafik sigortasına tabi olmadığından bir trafik sigortacısı yoktur; talep doğrudan sürücüye yöneltilir.
7574 sayılı Kanun scooterlara zorunlu sigorta getirdi mi?
Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının açıklamasına göre hayır. 7574 sayılı Kanun’la KTK m.103’teki ‘motorlu bisiklet’ ibaresi ‘elektrikli skuter’ olarak değiştirilmiş ve motorsuz taşıt ile elektrikli skuter sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğu düzenlenmiştir; bu hüküm 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girer.
Scooter bana çarptı, kimden tazminat isteyebilirim?
Talep TBK m.49 uyarınca kusurlu scooter sürücüsüne yöneltilir. Sürücü çocuksa TMK m.369 uyarınca ev başkanı olan veli de gözetim özenini gösterdiğini ispat edemedikçe sorumludur. Kaza aracın arızasından kaynaklanmışsa paylaşımlı işletmecinin sorumluluğu da değerlendirilebilir.
Scooter kazasında sürücünün kusurunu ben mi ispat etmeliyim?
Evet. Scooter ve bisiklet sürücüsünün sorumluluğu genel hükümlerdeki kusur sorumluluğuna tabi olduğundan, kusurun zarar gören tarafından ispatı gerekir. Kaza tutanağı, tanıklar, güvenlik kamerası kayıtları ve paylaşımlı sistemlerde işletmecinin konum ve hız kayıtları bu nedenle çok önemlidir.
Bisiklet sürerken otomobil çarptı, kask takmadığım için tazminatım düşer mi?
TBK m.52 uyarınca zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkisi varsa tazminat indirilebilir. Ancak kask takmamanın indirime yol açabilmesi için kafa veya yüz yaralanmasının bu nedenle ağırlaştığının gösterilmesi gerekir; bacak kırığı gibi kaskla ilgisi olmayan yaralanmalarda aynı gerekçeyle indirim tartışmalıdır.
Scooter ile otoyolda veya ana caddede gitmek yasak mı?
7574 sayılı Kanun’la elektrikli skuterin otoyol, şehirlerarası karayolları ve azami hız sınırı saatte 50 kilometrenin üzerinde olan karayollarında kullanılması 5.000 TL idari para cezasına bağlanmıştır. Bu ihlal, kaza hâlinde kusur değerlendirmesinde de dikkate alınabilir.
Çocuğum scooterla birine çarptı, ben sorumlu muyum?
TMK m.369 uyarınca ev başkanı, ev halkından olan küçüklerin verdiği zarardan, alışılmış ve durumun gerektirdiği özeni gösterdiğini ispat edemedikçe sorumludur. Ayırt etme gücüne sahip çocuk ayrıca TMK m.16 uyarınca kendisi de sorumlu olabilir.
Scooter kazasında zamanaşımı ne kadar?
Motorlu araç karışmayan scooter ve bisiklet kazalarında TBK m.72 uygulanır: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre geçerlidir. Motorlu araç karışmışsa KTK m.109 uygulanır.
Paylaşımlı scooter şirketi kazadan sorumlu mu?
Kaza kullanıcının kendi kusurundan kaynaklanmışsa şirket kural olarak otomatik sorumlu tutulmaz. Fren veya direksiyon arızası gibi aracın bakımsızlığından ya da ayıbından kaynaklanan kazalarda şirketin sözleşmeden ve genel hükümlerden doğan sorumluluğu gündeme gelir; yetki belgesi ve yaş kontrolü gibi yükümlülüklere uyulup uyulmadığı da değerlendirilir.
Yoldaki çukur yüzünden scooterdan düştüm, belediyeye dava açabilir miyim?
Yolun bakımsızlığından kaynaklanan kazalarda yolun bakımından sorumlu idareye karşı hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İYUK m.13 uyarınca eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde önce idareye başvurulmalı, ret veya zımni ret üzerine kanundaki süre içinde dava açılmalıdır.
Elektrikli bisiklet motorlu araç sayılır mı?
Motor gücü ve pedal destek hızı mevzuattaki sınırları aşmayan elektrikli bisikletler bisiklet olarak değerlendirilir. Teknik özellikleri bu sınırları aşan araçlar ise adı ne olursa olsun motorlu araç hükümlerine tabi olabilir; bu nedenle aracın teknik verileri kaza sonrası tespit edilmelidir.
Scooter sürücüsünün parası yoksa tazminatı nasıl alırım?
Sürücünün malvarlığı erken aşamada araştırılmalı, üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kapsayan bir sigortası olup olmadığı sorulmalı, çocuk sürücüde veliye talep yöneltilmeli ve şartları varsa ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz değerlendirilmelidir. Mağdurun kendi ferdi kaza sigortası da ayrı bir kaynak olabilir.
📘 İlgili Rehberler
- Tazminat Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı 2026
- Elektrikli Scooter ve Bisiklet Kuralları ve Cezaları 2026
- Scooter ve Bisiklet Kazasında Tazminat Dava Dilekçesi
- Yaya ve Motosiklet Kazasında Müterafik Kusur
- Yol Kusuru Nedeniyle İdareye Karşı Tazminat Davası
- Çocuk Mağdurda Trafik Kazası Tazminatı
- Tazminat Davalarında Zamanaşımı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 27.02.2026) ve Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının bu Kanun’a ilişkin açıklaması, 2918 sayılı KTK (m.85, 91, 97, 103, 109), Elektrikli Skuter Yönetmeliği, 6098 sayılı TBK (m.49, 52, 54, 56, 72, 74), 4721 sayılı TMK (m.16, 369), 2577 sayılı İYUK (m.12, 13) ve 5237 sayılı TCK (m.73, 89) hükümlerine dayanır. KTK m.103 değişikliği 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girer; hesap örnekleri varsayımsaldır. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.


