Elektrikli Scooter ve Bisiklet Kuralları ve Cezaları 2026: Yaş, Kask, Yol Kullanımı, Paylaşımlı Scooter Sorumluluğu

Elektrikli scooter ve bisiklet, hukuken oyuncak değil trafiğe katılan araçtır: yaş sınırı, kask ve donanım kuralları, hangi yolda sürüleceği ve kimin sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Kaza hâlinde sürücünün kendisi kadar, paylaşımlı scooter işletmecisi ve yolun bakımından sorumlu idare de muhatap olabilir. Bu rehberde kuralları, cezaları ve kaza sonrası hakları anlatıyoruz. Ankara’daki dosyanız için bize 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Elektrikli scooter hukuken nedir?

Elektrikli scooter, karayolları mevzuatında bağımsız bir araç türü olarak tanımlanmıştır. Belirleyici ölçüt, aracın motor gücü ve azami sürat sınırıdır. Bu sınırların altında kalan scooterlar kendi özel rejimine tabidir: sürücü belgesi aranmaz, tescil ve plaka zorunluluğu yoktur, ancak yaş, kullanılacak yol, donanım ve davranış kuralları uygulanır. Sınırların üzerindeki araçlar ise artık scooter değil, motorlu bisiklet ya da motosiklet sayılır; bu durumda sürücü belgesi, tescil ve zorunlu trafik sigortası dâhil tüm kurallar devreye girer.

Bu ayrım, satın alma aşamasında sıkça atlanır. Piyasada “scooter” adıyla satılan bazı araçların motor gücü ve hızı, onu hukuken motosiklet konumuna taşır. Böyle bir araçla belgesiz yola çıkmak, Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi kapsamında belgesiz sürüş sayılabilir; ceza 40.000 TL’den başlar ve aracı kullandıran işletene de plaka üzerinden ceza kesilir. Bu tabloyu ehliyetsiz araç kullanma ve kullandırma cezası 2026 yazısında ayrıntılı verdik. Aracın hangi kategoriye girdiği, satın alma belgesindeki teknik verilerden ve uygunluk belgesinden anlaşılır; şüphe hâlinde satıcıdan yazılı bilgi istenmelidir.

Kim kullanabilir? Yaş ve sorumluluk

Elektrikli scooter kullanımı için asgari yaş şartı öngörülmüştür. Yaşı tutmayan çocuğun scooter kullanması hâlinde idari yaptırımın muhatabı, aracı çocuğa veren ya da kullanmasına izin veren kişidir; kaza olursa velinin gözetim sorumluluğu ayrıca gündeme gelir. Türk Medeni Kanunu’ndaki ev başkanı sorumluluğu uyarınca veli, çocuğun verdiği zarardan gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat edemedikçe sorumludur.

Paylaşımlı scooter uygulamalarında yaş kontrolü genellikle üyelik aşamasında yapılır; ancak hesabın başkası tarafından kullanılması yaygındır. Bu durumda hesap sahibi, aracın kullanımına izin veren kişi konumuna gelir ve doğan zarardan sorumlu tutulabilir. Ayrıca uygulama sözleşmelerinde, hesabın devredilmemesi ve üçüncü kişiye kullandırılmaması taahhüdü bulunur; ihlal hâlinde işletmeci, ödediği tazminatı hesap sahibine rücu edebilir.

Nerede sürülür? Bisiklet yolu, taşıt yolu ve kaldırım

Kural basittir: bisiklet yolu ya da bisiklet şeridi varsa orası kullanılır. Bunlar yoksa taşıt yolunun sağ şeridinden, trafiği aksatmayacak biçimde ilerlenir. Yaya yolu, kaldırım ve yaya geçidi scooter için sürüş alanı değildir; buralarda sürüş hem kural ihlalidir hem de yayaya çarpma hâlinde sürücüye asli kusur verilmesine yol açar. Otoyol ve erişme kontrollü karayollarında scooter kullanımı yasaktır.

Yaya geçidinde ve yaya alanlarında önceliğin yayada olduğunu, yayanın haklarını ve kusur paylaşımını yaya hakları ve yaya kazasında sorumluluk yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Donanım, kask ve davranış kuralları

Scooter ve bisiklet sürücüleri için temel donanım kuralları görünürlük ve fren üzerine kuruludur: gece ve az ışıkta ön beyaz, arka kırmızı ışık ile yansıtıcı düzenlerin bulunması, frenlerin çalışır durumda olması beklenir. Kask kullanımı, aracın türüne ve yaşa göre değişen bir zorunluluk olmakla birlikte, kaza dosyasında her hâlde etkilidir: kask takmayan sürücünün kafa travmasına ilişkin zararı, zararın artmasına katkı kapsamında indirilir. Bu indirime karşı beyan hakkını ve nasıl kullanılacağını müterafik kusur indirimine karşı beyan dilekçesi örneği yazısında gösterdik.

• Tek kişi kuralı: Scooter tek kişiliktir; ikinci kişi binmek hem ihlal hem de denge kaybı nedeniyle tipik kaza sebebidir.
• Telefon ve kulaklık: Sürüş sırasında telefon kullanmak ve çevre sesini kapatan kulaklık takmak dikkat yükümlülüğünün ihlalidir.
• Alkol: Alkollü sürüş, motorlu araç kurallarıyla aynı mantıkta değerlendirilir; kaza hâlinde ağır kusur doğurur.
• Yük ve çanta: Dengeyi bozacak yük taşımak, tek elle sürmek kural ihlalidir.
• Park: Aracın yaya geçişini engelleyecek biçimde bırakılması, düşme ve yaralanmalarda sorumluluk doğurur.
• Grup sürüşü: Yan yana sürüş, taşıt yolunda trafiği aksatır ve kusur değerlendirmesinde aleyhe sayılır.

Paylaşımlı scooter: işletmecinin sorumluluğu

Paylaşımlı scooter kullanımı, kullanıcı ile işletmeci arasında bir kira ilişkisi kurar. Bu ilişkide işletmecinin temel borcu, aracı kullanıma elverişli ve güvenli hâlde teslim etmektir. Fren arızası, direksiyon boşluğu, aküden kaynaklı ani durma gibi teknik kusurlardan doğan kazalarda işletmecinin sorumluluğu doğar; sözleşmedeki “tüm sorumluluk kullanıcıya aittir” türü hükümler, işletmecinin kendi kusurundan doğan sorumluluğu tamamen ortadan kaldıramaz. Ağır kusur ve kasttan doğan sorumluluğu kaldıran sözleşme hükümleri hukuken geçersizdir.

İşletmecinin ikinci yükümlülüğü bakım ve denetimdir. Düzenli bakım kayıtlarının tutulması, arıza bildirilen aracın kullanımdan çekilmesi ve yazılım üzerinden hız sınırlaması ile yasak bölge tanımlarının uygulanması bu kapsamdadır. Üçüncü yükümlülük, araçların park düzenidir: kaldırım ortasında bırakılan scooterların yayaların düşmesine yol açması hâlinde, hem son kullanıcı hem de düzenli bir toplama sistemi kurmayan işletmeci sorumlu tutulabilir. Belediyeler de bu alanda izin ve park düzenlemesi yapar; izinsiz faaliyet ve düzensiz park, belediyenin idari yaptırımlarına konudur. Zabıta işlemlerine karşı açık yolları zabıta işlemleri: işgal cezası ve itiraz yazısında anlattık.

Sigorta: zorunlu poliçe var mı?

Elektrikli scooterlar, motorlu araç sayılmadıkları sürece zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında değildir. Bu, kaza mağduru bakımından önemli bir boşluk yaratır: çarpan scooter sürücüsünün sigortası yoktur, Güvence Hesabı da kural olarak devreye girmez; tazminat doğrudan sürücüden ve varsa işletmeciden istenir. Sürücünün ödeme gücü yoksa mağdur fiilen tahsil sorunuyla karşılaşır.

Bu boşluğu kapatan üç imkân vardır. Birincisi, paylaşımlı scooter işletmecilerinin yaptırdığı ferdi kaza ve sorumluluk sigortalarıdır; kapsam ve limitler sözleşmeye göre değişir, kaza sonrası ilk iş sözleşmenin ilgili maddesini incelemektir. İkincisi, kişinin kendi ferdi kaza ya da sağlık sigortasıdır. Üçüncüsü, kazaya bir motorlu araç karışmışsa o aracın zorunlu trafik sigortasıdır: otomobil ile scooter çarpışmasında scooter sürücüsü, otomobilin poliçesinden kusur oranında tazminat alabilir. Poliçesiz motorlu araç söz konusuysa Güvence Hesabı yolu açıktır; bunu zorunlu trafik sigortası olmadan araç kullanma yazısında anlattık.

Kaza hâlinde kusur ve tazminat

Scooter kazaları üç tipik tabloda toplanır ve her birinde kusur farklı belirlenir.

Yaralanan kişi tedavi giderlerini, kazanç kaybını, sürekli sakatlık tazminatını, bakıcı giderini ve manevi tazminatı isteyebilir. Ölüm hâlinde yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı talep eder. Kusur oranının belirlenmesinde izlenecek yolu asli kusur ve tali kusur yazısında anlattık; kendi olayınız için kusur oranı bulma aracını kullanabilirsiniz. Dava dilekçesinin nasıl kurulacağını ise elektrikli scooter ve bisiklet kazasında tazminat dava dilekçesi örneği yazımızda gösterdik.

Scooter satın alırken: ürün güvenliği ve ayıp

Elektrikli scooter satın alanların karşılaştığı ilk hukuki sorun, satılan aracın gerçekte hangi kategoriye girdiğidir. İlanlarda ve mağaza etiketlerinde belirtilen motor gücü ile aracın gerçek gücü örtüşmediğinde, alıcı farkında olmadan tescil ve ehliyet gerektiren bir araç almış olur. Bu, satıcının ayıptan sorumluluğunu doğurur: ürünün ilanda ve sözleşmede belirtilen niteliklere sahip olmaması hâlinde tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır; sözleşmeden dönme ve bedel iadesi, ayıpsız misliyle değişim, bedel indirimi ya da ücretsiz onarım. Aracın hukuken kullanılamaz olması, bedel iadesi talebini güçlendirir.

İkinci sorun, üründen kaynaklanan güvenlik kusurlarıdır. Fren sisteminin yetersizliği, gövde kırılması, akü kaynaklı yanma ve ani kesilme gibi kusurlar ürün sorumluluğu kapsamındadır. Bu hâllerde sorumluluk zinciri satıcı, ithalatçı ve üreticiyi birlikte kapsar; tüketici, hangisine başvuracağını seçebilir. Yanma ve patlama olaylarında ayrıca ev veya iş yerinde doğan zararlar da tazminat kapsamına girer. Uyuşmazlığın tutarı hakem heyeti sınırının altındaysa ilçe veya il tüketici hakem heyetine, üzerindeyse tüketici mahkemesine başvurulur; başvuru ücretsizdir. Kaza sonrası aracın parçalarının ve arıza kaydının saklanması, ürün kusurunun ispatı bakımından belirleyicidir; araç servise teslim edilecekse önce fotoğraflanmalı ve arıza tutanağı istenmelidir.

Kaza sonrası ilk 48 saat: delil ve başvuru

Scooter kazalarında dosyanın kaderi çoğunlukla ilk iki günde belirlenir; çünkü mağdurun karşısında motorlu araçlardaki gibi hazır bir sigorta mekanizması yoktur ve sorumluyu belirleyecek deliller hızla kaybolur. Yapılması gerekenler sırasıyla şunlardır. Önce sağlık başvurusu: yaralanma hafif görünse bile hastaneye gidilmeli ve rapor alınmalıdır; sonradan ortaya çıkan zararlarda bu ilk rapor, nedensellik bağının kurulmasını sağlar. Ardından olay yeri: aracın konumu, yol kusuru varsa çukur ve seviye farkı, varsa fren izleri ve çevredeki uyarı levhaları fotoğraflanmalıdır. Tanık bilgileri alınmalı, çevredeki iş yeri ve kent güvenlik kameralarının konumu not edilmelidir; kayıt süreleri kısadır ve talep gecikirse kayıt silinir.

Paylaşımlı araç kullanılıyorsa uygulama üzerinden kaza bildirimi yapılmalı, sürüş kaydının ve arıza geçmişinin dosyaya sunulmak üzere talep edildiği yazılı olarak iletilmelidir; bu kayıtlar işletmecinin elindedir ve sonradan temini güçleşir. Karşı tarafta motorlu araç varsa plaka, sürücü ve poliçe bilgisi alınmalı, kolluk çağrılarak kaza tespit tutanağı düzenlenmelidir. Tutanağa katılmıyorsanız itiraz yolu açıktır; bunu kaza tespit tutanağına itiraz yazımızda anlattık. Son olarak, imzalanacak hiçbir belge okunmadan kabul edilmemelidir: tedavi tamamlanmadan imzalanan ibraname, sonradan ortaya çıkan kalıcı zararların talebini engelleyebilir.

Yol kusuru: idareye karşı dava

Scooter ve bisiklette tek taraflı düşmelerin önemli bölümü yol kusurundan kaynaklanır. Rögar kapağının seviye farkı, kapatılmamış çukur, yola dökülen mıcır, bisiklet yolunun ortasına konulan direk ya da uyarısız çalışma alanı bu kapsamdadır. Sorumlu, yolun bakımından sorumlu idaredir: şehir içinde belediye, devlet ve il yollarında Karayolları Genel Müdürlüğü. Dava, idari yargıda tam yargı davası olarak açılır ve öncesinde idareye başvuru şartı vardır.

Bu dosyalarda kazanan taraf, olay yerini belgeleyendir. Kaza anında ve hemen sonrasında çukurun derinliği, seviye farkı ve uyarı levhasının yokluğu ölçülebilir biçimde fotoğraflanmalı, tanık bilgileri alınmalı ve varsa çevredeki kamera kayıtları talep edilmelidir. İdare çoğunlukla “yol standartlara uygundur” savunmasını yapar; bu savunma ancak somut görüntü ve ölçümle çürütülür. Sürücünün hızı ve dikkat yükümlülüğü de tartışılacağından kusur genellikle paylaştırılır.

İşyeri, site ve kampüs alanlarında scooter kullanımı

Scooterların yalnızca karayolunda değil, üniversite kampüsleri, site içi yollar, alışveriş merkezleri ve fabrika sahaları gibi alanlarda da kullanıldığı görülür. Bu alanların bir kısmı genel trafiğe açık olmadığından Karayolları Trafik Kanunu doğrudan uygulanmaz; ancak sorumluluk ortadan kalkmaz. Alanın işleticisi, kendi düzenlemesini yapmak ve güvenliği sağlamakla yükümlüdür: hız sınırı belirlemek, yaya ve araç trafiğini ayırmak, kaygan zemin ve seviye farkı gibi tehlikeleri gidermek bu kapsamdadır. Bu yükümlülüğün ihlali hâlinde meydana gelen kazada işletici, kusuru oranında sorumlu olur.

Site ve toplu yapılarda kullanım, yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararlarıyla düzenlenebilir. Ortak alanlarda scooter kullanımını sınırlayan ya da park yerini belirleyen kararlar, yönetim planına aykırı olmadığı sürece bağlayıcıdır; karara katılmayan malik, kararın iptali için dava açabilir. Çalışanların işyeri içinde scooter kullanması hâlinde ise iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı devreye girer: işveren risk değerlendirmesi yapmak, gerekli donanımı sağlamak ve eğitim vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin ihlali sonucu meydana gelen kaza iş kazası sayılır ve işverenin sorumluluğunu doğurur; konuyu görev sırasındaki kazada işverenin sorumluluğu dilekçe örneğimizde ele aldık.

Bisikletliler için ayrı kurallar ve haklar

Bisiklet, elektrikli scooterdan farklı olarak uzun süredir mevzuatta yer alan bir araçtır ve kendi kural setine sahiptir. Bisiklet sürücüleri için de bisiklet yolu varsa kullanma zorunluluğu, yoksa taşıt yolunun sağından ilerleme kuralı geçerlidir. Bisiklette birden fazla kişi taşınması kural olarak yasaktır; yalnızca çocuk taşımaya elverişli özel koltuk bulunuyorsa bu mümkündür. Gece ve az ışıkta ön beyaz, arka kırmızı ışık ile yansıtıcı bulundurma yükümlülüğü bisiklet için de aynıdır. Grup hâlinde sürüşte yan yana değil, art arda ilerlenmesi beklenir.

Bisikletin hukuki avantajı, uzun süredir tanınmış bir araç olması nedeniyle kusur değerlendirmesinde yerleşik ölçütlerin bulunmasıdır. Bisiklet yolunun otomobiller tarafından işgal edilmesi, bisikletlinin taşıt yoluna çıkmak zorunda kalmasına yol açar ve doğan kazada işgal eden araca kusur verilir. Aynı şekilde bisiklet yolunun bakımsızlığı, üzerine konulan engeller ya da yolun ortasında biten bir düzenleme, idarenin hizmet kusurunu doğurur. Elektrikli bisikletlerde ise motor gücü belirleyicidir: pedal desteği sınırlı olan elektrikli bisikletler bisiklet sayılırken, gücü ve hızı yüksek modeller motorlu bisiklet ya da motosiklet kapsamına girer ve ehliyet ile tescil zorunluluğu doğar. Bu ayrımı satın alma aşamasında teknik belgeyle netleştirmek, sonradan doğacak ceza ve sigorta sorunlarını önler.

İdari yaptırımlar ve itiraz

Scooter ve bisiklet sürücüleri için öngörülen idari para cezaları, motorlu araç cezalarına göre düşüktür; ancak ihlalin kaza dosyasındaki etkisi büyüktür. Yasak alanda sürüş, iki kişi binme, gece donanımsız sürüş ve yayaya öncelik vermeme tipik tutanak konularıdır. Tutanağın muhatabı sürücüdür; çocuk sürücülerde aracı veren kişi sorumlu olur.

İtiraz, Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde cezayı veren birimin bulunduğu yer Sulh Ceza Hâkimliğine yapılır; harç alınmaz, avukat zorunlu değildir ve ödemek itiraz hakkını düşürmez. Ödemede on beş gün içinde dörtte bir indirim uygulanır. Dilekçe örneğini trafik cezasına itiraz dilekçesi yazısında, tutanakta bulunması gereken unsurları trafik cezası tutanağında zorunlu unsurlar rehberinde verdik. Belediyenin scooter park ve faaliyet düzenlemelerine ilişkin işlemleri ise idari yargının konusudur.

Sık sorulan sorular

Elektrikli scooter kullanmak için ehliyet gerekir mi?

Motor gücü ve azami hızı scooter sınırları içindeyse gerekmez. Sınırların üzerindeki araçlar motosiklet sayılır ve sürücü belgesi, tescil ile zorunlu sigorta gerekir.

Scooter kaldırımda sürülebilir mi?

Hayır. Kaldırım ve yaya yolu sürüş alanı değildir; buralarda sürüş kural ihlalidir ve yayaya çarpma hâlinde asli kusur doğurur.

Scooterda iki kişi binmek yasak mı?

Evet. Araç tek kişiliktir; ikinci kişi binmek hem ihlaldir hem de denge kaybı nedeniyle tipik kaza sebebidir.

Çocuğum scooter kullanabilir mi?

Asgari yaş şartı vardır. Yaşı tutmayan çocuğun kullanmasında sorumluluk aracı veren kişiye ve veliye aittir.

Scooterın zorunlu trafik sigortası var mı?

Motorlu araç sayılmadığı sürece zorunlu sigorta kapsamında değildir; tazminat doğrudan sürücüden ve varsa işletmeciden istenir.

Paylaşımlı scooterda fren tutmadı, kim sorumlu?

Aracı güvenli hâlde teslim etme borcunu ihlal eden işletmeci sorumludur; sözleşmedeki genel sorumsuzluk kayıtları bu sorumluluğu tamamen kaldıramaz.

Otomobil scootera çarptı, tazminatı kimden alırım?

Otomobilin zorunlu trafik sigortasından kusur oranında; poliçe yoksa bedeni zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulur.

Kaldırımda bırakılan scootera takılıp düştüm, ne yapabilirim?

Aracı bırakan kullanıcıya ve düzenli toplama sistemi kurmayan işletmeciye karşı tazminat talebinde bulunulabilir.

Çukur nedeniyle düştüm, kime dava açarım?

Yolun bakımından sorumlu idareye (belediye veya Karayolları) idari yargıda tam yargı davası açılır; öncesinde idareye başvuru şartı vardır.

Kask takmazsam tazminatım azalır mı?

Kaskla önlenebilecek yaralanmalar bakımından zararın artmasına katkı nedeniyle indirim yapılabilir; kaskla ilgisiz yaralanmalarda indirim uygulanmamalıdır.

Scooter cezasına nereye itiraz edilir?

Tebliğden itibaren on beş gün içinde cezayı veren birimin bulunduğu yer Sulh Ceza Hâkimliğine dilekçeyle; harç alınmaz.

Alkollü scooter kullanmanın sonucu nedir?

Kural ihlalidir ve kaza hâlinde ağır kusur doğurur; tazminat talebinde aleyhe değerlendirilir.

Aldığım scooter ilanda yazandan güçlü çıktı, ne yapabilirim?

Ayıplı ifa söz konusudur; sözleşmeden dönme ve bedel iadesi, ayıpsız misliyle değişim, bedel indirimi veya ücretsiz onarım haklarından birini kullanabilirsiniz.

Elektrikli bisiklet için ehliyet gerekir mi?

Pedal destekli ve gücü sınırlı modeller bisiklet sayılır, ehliyet gerekmez; güç ve hız sınırlarının üzerindeki modeller motorlu bisiklet veya motosiklet kapsamına girer.

Bisiklet yolunu işgal eden araç kazadan sorumlu olur mu?

Bisikletlinin taşıt yoluna çıkmak zorunda kalmasına yol açan işgal, doğan kazada işgal eden araca kusur verilmesini gerektirir.

Scooter kazasında zamanaşımı ne kadar?

Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren on yıl; olay suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmeliklere dayanır. Yönetmelik hükümleri ve belediye düzenlemeleri değişebilir; somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan iletişime geçin.