Müterafik Kusur İndirimine Karşı Beyan Dilekçesi Örneği (2026)

Yaya ve motosiklet dosyalarının düşük kapanmasının tek sebebi var: müterafik kusur indirimi. Sigorta şirketi “kask takmamıştı”, “kemer bağlamamıştı”, “yaya yaya geçidinden geçmedi” der ve tazminatın önemli bir bölümü silinir. Oysa bu savunmanın kilit noktası indirim oranı değil, nedenselliktir: davranış kazanın oluşumuna mı, yoksa yalnızca zararın büyümesine mi etki etti? Bu rehber savunmanın nasıl karşılanacağını ve iki hazır beyan dilekçesi örneğini içeriyor.

⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:

Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.

Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi

⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi

Tazminatınızdan haksız indirim mi yapılıyor? Ücretsiz değerlendirelim.

📞 0554 648 37 15
💬 WhatsApp

Müterafik Kusur Nedir, Neyi Değiştirir?

Zarar görenin kendi davranışının zararın doğmasına veya artmasına etki etmesi hâlinde, hâkim tazminattan indirim yapabilir. Bu, tazminat hukukunun genel bir kuralıdır ve trafik kazalarında en sık kullanılan savunmadır.

Ancak indirim otomatik değildir ve iki ayrı soruya cevap verilmesini gerektirir: davranış gerçekten kusur mu? ve kusursa, zararın hangi kısmına etki etti?

Kilit Ayrım: Oluşum mu, Büyüme mi?

⚖️ Bu ayrım dosyanın parasal sonucunu belirler

Bir davranışın kazanın oluşumuna etki etmesi ile yalnızca zararın büyümesine etki etmesi aynı şey değildir ve aynı sonucu doğurmaz.

Oluşuma etki: kırmızı ışıkta geçmek, hız yapmak, geçiş önceliğini ihlal etmek. Bu davranışlar kazanın meydana gelmesinde rol oynar ve kusur dağılımına girer.
Yalnızca büyümeye etki: kask veya emniyet kemeri kullanmamak. Bu davranışlar kazanın meydana gelmesinde hiçbir rol oynamaz; yalnızca kaza gerçekleştikten sonra ortaya çıkan zararın boyutunu etkileyebilir.

İkisinin tek kalemde birleştirilmesi ve toplu bir indirim yapılması hatalıdır. Beyan dilekçesinin ilk işi bu ayrımı ortaya koymaktır.

Kask ve Kemer Savunmasının Zayıf Noktası: Nedensellik İspatı

Kask veya kemer kullanılmadığı savunmasının sonuç doğurabilmesi için, bu eksikliğin somut olarak hangi yaralanmaya etki ettiğinin ortaya konması gerekir. Genel bir varsayımla indirim yapılması, denetime elverişli olmayan bir kabuldür.

Karşı beyanda sorulacak sorular şunlardır:

Kalıcı hasar hangi bölgede oluştu? Kask o bölgeyi koruyacak nitelikte miydi?
Yaralanma, kask veya kemerin koruma alanı dışında kalan bir bölgede mi meydana geldi?
Çarpma şiddeti gözetildiğinde, koruyucu kullanılsaydı sonucun değişeceği tıbben ortaya konabiliyor mu?
Bu değerlendirme raporda hangi bilimsel veriye dayandırılmış?

Örneğin bacakta oluşan kalıcı hasar bakımından kask kullanılmamasının etkisinden söz edilemez. Aynı şekilde araç dışına savrulmanın söz konusu olmadığı bir çarpışmada kemer savunmasının somutlaştırılması gerekir.

Yaya Dosyalarında Kusur Tartışması

Yaya kazalarında sigortacının klasik savunması, yayanın yaya geçidi dışından geçtiği veya aniden yola çıktığıdır. Bu savunma karşılanırken üç nokta öne çıkarılır:

Sürücünün özen yükümlülüğü. Yayanın kusuru bulunsa dahi sürücünün yolu ve yayaları gözetme, hızını koşullara uydurma yükümlülüğü ortadan kalkmaz.
Görüş ve mesafe verileri. Sürücünün yayayı ne zaman görebileceği, fren mesafesi ve hız birlikte değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılmadan yapılan kusur takdiri denetime elverişli değildir.
Yol ve çevre koşulları. Yakında yaya geçidi bulunup bulunmadığı, aydınlatma, levhalama ve yol yapısı incelenmelidir; eksiklik varsa idarenin hizmet kusuru gündeme gelir.

Çocuk, yaşlı veya engelli yayalarda ayırt etme gücü ve davranış beklentisi ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıntı: yaya ve motosiklet kazasında tazminat: müterafik kusur indirimi.

Motosiklet Dosyalarında: Sürücü mü, Yolcu mu?

Motosiklet dosyalarında ilk belirlenecek husus, mağdurun sürücü mü yoksa yolcu mu olduğudur; çünkü sonuç tamamen değişir.

Sıfat	Kusur değerlendirmesi
Sürücü	Kendi sürüş davranışı kusur dağılımına girer
Yolcu	Kazanın oluşumunda kural olarak kusuru yoktur; kendi aracının sürücüsü kusurlu olsa dahi yolcu zarar gören sıfatını korur

Yolcunun kusursuz olması, dosyanın tamamen farklı yürümesini sağlar. Sigortacının “sürücü kusurluydu” savunması, yolcu bakımından talebi ortadan kaldırmaz.

İkinci Cephe: Çift İndirim

Uygulamada sık rastlanan ve çoğu zaman gözden kaçan bir hata daha vardır: kusur oranı hesaba zaten yansıtılmışken, sonuç tutardan ikinci kez indirim yapılması.

Aktüerya raporunda kusur oranı uygulandıktan sonra elde edilen tutardan ayrıca “müterafik kusur indirimi” adı altında yeniden indirim yapılmışsa, aynı sebep iki kez işletilmiş demektir. Beyan dilekçesinde raporun ara toplamları ve indirim satırları tek tek gösterilerek bu husus ortaya konmalıdır.

Ayrıntı: aktüerya raporuna itiraz dilekçesi.

Dilekçe Örneği 1 — Kask ve Kemer Savunmasına Karşı Beyan

[ … ] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(veya SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU BAŞKANLIĞI’NA)

DOSYA / BAŞVURU NO: 20…/……

BEYANDA BULUNAN (DAVACI): [Ad Soyad] — VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

KARŞI TARAF: [Sigorta Şirketi A.Ş.] · [Sürücü] · [İşleten]

KONU: Karşı tarafın müterafik kusur savunmasına ve raporda öngörülen indirime karşı beyanlarımızdır.

AÇIKLAMALAR:

1. SAVUNMANIN ÖZETİ. Karşı taraf, müvekkilin kaza anında [kask / emniyet kemeri] kullanmadığını ileri sürerek tazminattan [ … ] oranında indirim yapılmasını talep etmiştir. Savunma yerinde değildir.

2. NEDENSELLİK ORTAYA KONMAMIŞTIR. Bir davranışın kazanın oluşumuna etki etmesi ile yalnızca zararın büyümesine etki etmesi farklı sonuçlar doğurur. [Kask / emniyet kemeri] kullanılmaması, kazanın meydana gelmesinde hiçbir rol oynamamıştır; kaza münhasıran karşı sürücünün [kural ihlali] nedeniyle gerçekleşmiştir.

3. KORUYUCUNUN KORUMA ALANI DIŞINDA KALAN YARALANMA. Müvekkilde kalıcı hasar [bölge] bölgesinde oluşmuştur. [Kask / emniyet kemeri] bu bölgeyi koruyacak nitelikte olmadığından, kullanılmamış olmasının bu yaralanmaya etkisinden söz edilemez. (Ek-1: epikriz ve ameliyat notları, Ek-2: sağlık kurulu raporu)

4. TIBBİ DEĞERLENDİRME YAPILMAMIŞTIR. Rapor, koruyucu kullanılsaydı sonucun değişip değişmeyeceğini hiçbir bilimsel veriye dayandırmaksızın varsaymıştır. Çarpma şiddeti ve yaralanma mekanizması gözetilerek, koruyucunun somut olayda ne ölçüde etkili olabileceğinin adli tıp incelemesiyle belirlenmesi gerekir.

5. İNDİRİM ORANI GEREKÇESİZDİR. Raporda [ … ] oranında indirim öngörülmüş; ancak bu oranın hangi ölçüte göre belirlendiği açıklanmamıştır. Gerekçesiz indirim denetime elverişli değildir.

6. ÇİFT İNDİRİM YAPILMIŞTIR. (Varsa) Kusur oranı hesaba yansıtıldıktan sonra sonuç tutardan ayrıca indirim uygulanmış olup, aynı sebep iki kez işletilmiştir. Raporun [ … ] numaralı ara toplamı ile [ … ] numaralı indirim satırı bu durumu göstermektedir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Müterafik kusur savunmasının REDDİNE,
2. [Kask / emniyet kemeri] kullanılmamasının yaralanmaya etkisinin bulunup bulunmadığının ADLİ TIP İNCELEMESİYLE TESPİTİNE,
3. Kazanın oluşumuna etki eden kusur ile zararın büyümesine etki eden davranışın AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLMESİNE,
4. Çift indirim uygulanmaması bakımından raporun DENETLENMESİNE ve gerekirse EK RAPOR ALINMASINA

karar verilmesini saygılarımızla vekâleten talep ederiz. …/…/20…

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)

Dilekçe Örneği 2 — Yaya Kusuru Savunmasına Karşı Beyan

[ … ] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DOSYA NO: 20…/…… E.

DAVACI VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

KONU: Karşı tarafın müterafik kusur savunmasına karşı beyanlarımızdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Karşı taraf, müvekkilin yaya geçidi dışından karşıya geçtiğini ileri sürerek tazminattan [ … ] oranında indirim talep etmektedir.

2. SÜRÜCÜNÜN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜ ORTADAN KALKMAZ. Yayanın davranışı ne olursa olsun, sürücünün yolu ve yayaları gözetme, hızını yol ve görüş koşullarına uydurma yükümlülüğü devam eder. Kaza yerinde [yerleşim yeri / okul / durak yakınlığı] bulunması, sürücüden beklenen dikkati artırmaktadır.

3. GÖRÜŞ VE FREN MESAFESİ DEĞERLENDİRİLMEMİŞTİR. Sürücünün müvekkili hangi mesafeden görebileceği, o andaki hızı ve fren mesafesi birlikte değerlendirilmemiştir. Bu veriler incelenmeden yapılan kusur takdiri denetime elverişli değildir; kinematik inceleme yapılmasını talep ederiz.

4. YOL VE ÇEVRE KOŞULLARI. Kaza yerinde en yakın yaya geçidi [ … ] metre uzaklıktadır; ayrıca [aydınlatma yetersizliği / levha eksikliği / yaya yolu bulunmaması] söz konusudur. Bu hususlar hem müvekkile atfedilen kusuru azaltmakta hem de yol yapım ve bakımından sorumlu idarenin hizmet kusurunu gündeme getirmektedir. İlgili kayıtların celbini talep ederiz. (Ek-1: olay yeri fotoğrafları, Ek-2: kroki)

5. (Mağdur çocuk, yaşlı veya engelli ise:) Müvekkil kaza tarihinde [ … ] yaşında olup, kendisinden beklenebilecek davranış ölçüsü genel ölçütten farklıdır. Bu husus kusur takdirinde gözetilmelidir.

SONUÇ VE İSTEM: Müterafik kusur savunmasının REDDİNE, kinematik inceleme yapılarak görüş ve fren mesafesi verileri gözetilmek suretiyle kusur durumunun YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİNE, kaza yerine ilişkin yol kayıtlarının CELBİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(imza)

Diğer Müterafik Kusur Başlıkları

Kask ve kemer dışında da benzer savunmalar ileri sürülür. Hepsinde aynı ayrım geçerlidir.

Savunma	Hangi kategoriye girer
Alkollü sürücünün aracına binmek	Duruma göre oluşuma etki edebilir; bilerek binildiğinin ispatı aranır
Ehliyetsiz sürücünün aracına binmek	Bilme ve kabul unsuru ayrıca değerlendirilir
Kasksız motosiklet yolculuğu	Kural olarak yalnızca zararın büyümesine etki
Emniyet kemeri kullanmamak	Kural olarak yalnızca zararın büyümesine etki
Aşırı yüklü veya uygun olmayan araçta yolculuk	Somut olaya göre değerlendirilir
Hatır taşımasında yolculuk	Kusur değil; sorumluluk rejimini ve hakkaniyet indirimini ilgilendirir

Son satır önemlidir: hatır taşıması bir müterafik kusur hâli değildir. Sorumluluğun genel hükümlere tabi olması ve hakkaniyet indirimi ayrı bir tartışmadır; ikisinin birbirine karıştırılması ve üst üste indirim yapılması hatalıdır.

Hangi Deliller Toplanmalı?

Olay yeri fotoğrafları ve kroki
Kamera kaydı (yol, işyeri, araç içi)
Fren izi, saçılma alanı ve çarpma noktası verileri
Araçlardaki hasar dağılımı fotoğrafları
Epikriz ve ameliyat notları (yaralanmanın bölgesini gösterir)
Kask veya kemer varsa fiziksel durumu
Kaza yerine ilişkin yol yapım, bakım ve levhalama kayıtları
Tanık beyanları

Beyan Öncesi Kontrol Listesi

Savunma hangi davranışa dayanıyor; bu davranış oluşuma mı yoksa büyümeye mi etki ediyor?
Kalıcı hasarın bölgesi ile koruyucunun koruma alanı örtüşüyor mu?
Raporda nedensellik bilimsel veriye dayandırılmış mı?
İndirim oranının gerekçesi gösterilmiş mi?
Kusur oranı hesaba yansıtıldıktan sonra ikinci bir indirim var mı?
Motosiklet dosyasında mağdur sürücü mü yolcu mu?
Yaya dosyasında görüş ve fren mesafesi değerlendirilmiş mi?
Yol kusuru araştırıldı mı?
Mağdur çocuk, yaşlı veya engelli mi?
Adli tıp incelemesi ve kinematik inceleme talep edildi mi?

Sık Yapılan Altı Hata

Ayrımı yapmamak. Oluşuma etki ile büyümeye etki tek kalemde birleştirilirse indirim şişer.
Yaralanma bölgesini göstermemek. Koruyucunun koruma alanı dışındaki hasarda savunma dayanaksızdır.
Adli tıp incelemesi istememek. Nedensellik tıbbi bir sorudur; varsayımla karara bağlanmamalıdır.
Çift indirimi fark etmemek. Rapor ara toplamları satır satır okunmalıdır.
Yolcu ile sürücüyü ayırmamak. Motosiklet yolcusunun kazanın oluşumunda kural olarak kusuru yoktur.
Yol kusurunu hiç gündeme getirmemek. İdarenin hizmet kusuru, mağdura atfedilen oranı düşürebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Müterafik kusur nedir?

Zarar görenin kendi davranışının zararın doğmasına veya artmasına etki etmesi hâlinde tazminattan indirim yapılabilmesidir. Trafik kazalarında en sık kullanılan savunmadır; ancak indirim otomatik değildir ve davranışın gerçekten kusur oluşturup oluşturmadığı ile zararın hangi kısmına etki ettiği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kask takmamak kusur sayılır mı?

Kask kullanılmaması kural olarak kazanın oluşumuna değil, yalnızca zararın büyümesine etki edebilecek bir davranıştır. Bu nedenle kusur dağılımına doğrudan katılmaz; etkisi ancak somut yaralanma bakımından ortaya konabilirse gündeme gelir.

Yaralanmam kaskın koruma alanı dışındaysa ne olur?

Kalıcı hasar kaskın koruyamayacağı bir bölgede oluşmuşsa, kask kullanılmamasının bu yaralanmaya etkisinden söz edilemez. Epikriz ve sağlık kurulu raporuyla yaralanmanın bölgesi gösterilerek savunma karşılanır.

Emniyet kemeri savunmasına nasıl cevap verilir?

Aynı ayrım geçerlidir: kemer kullanılmaması kazanın meydana gelmesinde rol oynamaz. Ayrıca çarpma şiddeti ve yaralanma mekanizması gözetilerek, kemer kullanılsaydı sonucun değişip değişmeyeceğinin adli tıp incelemesiyle ortaya konması gerekir; varsayımla indirim yapılamaz.

İndirim oranı gerekçesiz verilmişse ne yapabilirim?

Gerekçesiz indirim denetime elverişli değildir ve bu başlı başına bir itiraz sebebidir. Beyan dilekçesinde oranın hangi ölçüte göre belirlendiğinin gösterilmesi istenmeli, gerekirse ek rapor talep edilmelidir.

Çift indirim ne demek?

Kusur oranı aktüerya hesabına zaten yansıtılmışken, sonuç tutardan ayrıca müterafik kusur indirimi adı altında yeniden indirim yapılmasıdır. Aynı sebep iki kez işletilmiş olur. Raporun ara toplamları ve indirim satırları tek tek gösterilerek ortaya konmalıdır.

Motosiklet yolcusuyum, kusurlu sayılır mıyım?

Yolcunun kazanın oluşumunda kural olarak kusuru yoktur. Kendi bulunduğu aracın sürücüsü kusurlu olsa dahi yolcu zarar gören sıfatını korur. Sigortacının ‘sürücü kusurluydu’ savunması yolcu bakımından talebi ortadan kaldırmaz.

Yaya geçidi dışından geçtim, tazminat alamaz mıyım?

Alabilirsiniz; ancak kusur dağılımı tartışılır. Yayanın davranışı ne olursa olsun sürücünün yolu ve yayaları gözetme, hızını koşullara uydurma yükümlülüğü devam eder. Sürücünün yayayı hangi mesafeden görebileceği, hızı ve fren mesafesi birlikte değerlendirilmelidir.

Kinematik inceleme neden talep edilmeli?

Fren izi, saçılma alanı, çarpma noktası ve hasar dağılımı gibi fiziksel verilerden hareketle kazanın oluş biçiminin ve hızların belirlenmesini sağlar. Yalnızca tutanak üzerinden yapılan kusur takdiri bu verileri içermediğinden denetime elverişli değildir.

Çocuk yaya için kusur değerlendirmesi farklı mı?

Mağdurun yaşı, ayırt etme gücü ve kendisinden beklenebilecek davranış ölçüsü kusur takdirinde gözetilir. Çocuk, yaşlı veya engelli yayalarda genel ölçütün doğrudan uygulanması yerinde olmaz; bu husus beyan dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.

Alkollü sürücünün aracına bindim, indirim yapılır mı?

Bu savunmada bilme ve kabul unsuru ayrıca değerlendirilir; sürücünün alkollü olduğunun bilinerek araca binildiğinin ortaya konması gerekir. Duruma göre kazanın oluşumuna etki eden bir davranış olarak nitelendirilebilir; ancak varsayımla indirim yapılamaz.

Hatır taşıması müterafik kusur mudur?

Değildir. Hatır taşıması, sorumluluk rejimini ve hakkaniyet indirimini ilgilendiren ayrı bir tartışmadır. İkisinin birbirine karıştırılması ve üst üste indirim yapılması hatalıdır; beyan dilekçesinde bu ayrım açıkça yazılmalıdır.