14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11975 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Erzurum’un Aşkale, Aziziye ve Yakutiye ilçelerindeki 23 mahallede, DSİ 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 6200 sayılı Kanun’un ek 9. maddesi kapsamında zorunlu arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri projesi uygulanacak. Kararı ve mahalle listesini son dakika haberimizde verdik. Bu yazı, kararın yayımlandığı günden itibaren maliklerin neyi yapabileceğini ve neyi yapamayacağını anlatıyor: tarlanızı satmak, ipotek vermek veya satış vaadi sözleşmesi yapmak için neden DSİ izni gerektiği, ekim kısıtlamasında ürün zararı ve gelir kaybının nasıl karşılanacağı, %10 katılım payının ne anlama geldiği, hisseli ve mirasçılar arasında paylaşılmamış tapuların nasıl düzeltileceği, ilanların neden tebligat yerine geçtiği ve hangi kararlara karşı hangi sürede dava açılabileceği.
Kısa cevap: Karar, maliklerin rızası aranmaksızın toplulaştırma yapılmasına imkân verir ve kamu yararı kararı sayılır. Resmî Gazete’de yayımlandığı 14 Kasım 2026’dan toplulaştırma sonuçlanıncaya kadar listedeki mahallelerde toplulaştırmaya konu arazilerin mülkiyet ve zilyetliğinin devri, temliki, ipotek ve satış vaadi işlemleri DSİ iznine bağlıdır. Ortak tesisler için arazilerden en fazla %10 katılım payı bedelsiz olarak düşülür; bunu aşan kesintiler eş değer tahsisli araziden karşılanır, yoksa kamulaştırılır. Ekim kısıtlaması getirilirse ürün zararı ve yeni parsel teslimine kadar gelir kaybı DSİ tarafından karşılanır; takdir edilen bedel kabul edilmezse DSİ sulh hukuk mahkemesinden tespit ister. Duyurular DSİ’nin internet sayfasında ve muhtarlıkta otuz gün ilan edilir ve şahsen tebliğ sayılır. Toplulaştırma sonuçlarına karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içinde dava açılabilir; Cumhurbaşkanı Kararına karşı Danıştay’da iptal davası için son gün 13 Ocak 2027’dir.
Araziniz toplulaştırma sahasında mı kaldı?
Satış, ipotek ve miras paylaşımı planlarınız, gelir kaybı bedeli ve yeni parsel tahsisine itiraz konusunda haklarınızı birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Kararın Künyesi ve Yetki Dayanağı
Arazi toplulaştırması 2018’e kadar 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 17. maddesinde düzenleniyordu. 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun bu maddeyi yürürlükten kaldırdı ve konuyu 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun’a eklenen ek 9. maddeye taşıdı. Ek 9. madde, DSİ’yi arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerinde uygulayıcı kuruluş olarak yetkili kılar ve DSİ tarafından Cumhurbaşkanı kararı ile isteğe bağlı ya da maliklerin muvafakati aranmaksızın zorunlu toplulaştırma yapılabileceğini öngörür. 11975 sayılı Karar bu yetkiye dayanır.
11975 sayılı Kararın künyesi
| Bilgi | Ayrıntı |
|---|---|
| Karar | 13.11.2026 tarihli ve 11975 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| Başlık | Erzurum İlinde Bulunan Bazı Yerlerde Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Yapılması Hakkında Karar |
| Yayım | 14.11.2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete |
| Dayanak | 6200 sayılı Kanun ek m.9 |
| Uygulayıcı | DSİ 8. Bölge Müdürlüğü |
| Niteliği | Kamu yararı gözetilerek zorunlu arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri projesi |
| Kapsam | Aşkale 1, Aziziye 7, Yakutiye 15 olmak üzere 23 mahalle |
| İstisna | Proje kriterlerine uygun olmadığı değerlendirilen alanlar toplulaştırma dışında bırakılır |
| Hukuki sonuç | Cumhurbaşkanı kararı toplulaştırma ve diğer işlemler yönünden kamu yararı kararı sayılır (ek m.9/4) |
Arazi Toplulaştırması Nedir, Kamulaştırmadan Farkı Ne?
Ek 9. maddenin birinci fıkrasına göre arazi toplulaştırması; arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması amacıyla yapılır. Tarla içi geliştirme hizmetleri ise aynı projede tarla yolu, sulama ve tahliye sistemleri gibi altyapının kurulmasını ifade eder.
Toplulaştırma, malikin mülkiyetini sona erdiren bir işlem değildir. Malik eski parsellerinin yerine, alan ve arazi özellikleri birlikte değerlendirilerek oluşturulan yeni parsel veya parsellerin maliki olur. Kamulaştırmada ise mülkiyet bedel karşılığında idareye geçer. Bu fark, hak arama yollarını da belirler.
Toplulaştırma, kamulaştırma ve acele kamulaştırma karşılaştırması
| Konu | Zorunlu arazi toplulaştırması | Kamulaştırma (2942) | Acele kamulaştırma (2942 m.27) |
|---|---|---|---|
| Mülkiyet | Malikte kalır; eski parsel yerine yeni parsel | Bedel karşılığı idareye geçer | Bedel karşılığı idareye geçer; zilyetlik erken alınır |
| Bedel | Katılım payı (%10’a kadar) için bedel ödenmez | Mahkemece tespit edilen bedel | Ön değer tespiti ve sonradan bedel |
| Rıza | Aranmaz (Cumhurbaşkanı kararıyla) | Aranmaz; önce satın alma usulü denenir | Aranmaz |
| Kamu yararı | Cumhurbaşkanı kararı kamu yararı kararı sayılır | Ayrıca kamu yararı kararı alınır | Cumhurbaşkanı kararı |
| Dava | Sonuçlara karşı tescilden itibaren 10 yıl | Bedel tespiti ve iptal davası | İvedi yargılama usulü (İYUK m.20/A) |
| Mahkeme | Uyuşmazlığın niteliğine göre idari veya adli yargı | Asliye hukuk (bedel), idare mahkemesi (iptal) | İdare mahkemesi, asliye hukuk |
Acele kamulaştırma, İYUK’un 20/A maddesinde ivedi yargılama usulüne tabi işlemler arasında sayılmıştır; arazi toplulaştırması bu listede yer almaz. Bu nedenle toplulaştırma kararına karşı açılacak iptal davasında genel 60 günlük süre uygulanır. Aynı gün yayımlanan acele kamulaştırma kararları için acele kamulaştırma haberimize, kamulaştırmanın genel çerçevesi için Kamulaştırma Hukuku Rehberimize bakılabilir.
Hangi Mahalleler Kapsamda ve Bu İlçelerde Yeter Gelirli Arazi Büyüklüğü Ne?
Karar eki listede 23 mahalle sayılmıştır. Listedeki her mahallede bütün tarım arazilerinin toplulaştırılacağı sonucu çıkmaz; Karar ekindeki notta, proje sınırları içinde olup proje kriterlerine uygun olmadığı değerlendirilen alanların toplulaştırma dışında bırakılacağı belirtilmiştir. Kesin proje sahası, DSİ’nin yapacağı duyurularla belli olacaktır.
11975 sayılı Karar eki liste ve 5403 sayılı Kanun ekindeki yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri
| İlçe | Mahalleler | Yeter gelirli büyüklük (sulu / kuru, dekar) |
|---|---|---|
| Aşkale | Kandilli | 100 / 200 |
| Aziziye | Alaybeyi, Çiğdemli, Demirgeçit, Kayapa, Kuşçu, Özbilen, Sarıyazla | 100 / 190 |
| Yakutiye | Akdağ, Aktoprak, Arıbahçe, Dumlu, Gökçeyamaç, Gülpınar, Güzelova, Karasu, Kırkgöze, Kırmızıtaş, Muratgeldi, Söğütyanı, Umudum, Uzunyayla, Yeşilyayla | 90 / 190 |
Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri 5403 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı listede il ve ilçe bazında belirlenmiştir; aynı listede dikili araziler için 10, örtü altı araziler için 3 dekar öngörülmüştür. 5403 sayılı Kanun’un 8/A maddesine göre tarımsal araziler bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez ve bölünemez. 8. maddeye göre asgari tarımsal arazi büyüklüğü de mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez. Toplulaştırmada yeni parsellerin bu sınırlar gözetilerek oluşturulması beklenir. Bölünme yasağının ayrıntıları için tarım arazisinde bölünme yasağı yazımıza bakılabilir.
Ek 9. Madde Fıkra Fıkra: Malik İçin Ne Anlama Geliyor?
6200 sayılı Kanun ek m.9’un başlıca hükümleri
| Hüküm | Kural | Malik bakımından anlamı |
|---|---|---|
| Fıkra 3 | Cumhurbaşkanı kararı ile isteğe bağlı veya muvafakat aranmaksızın zorunlu toplulaştırma | Malikin itirazı projeyi tek başına durdurmaz |
| Fıkra 4 | Cumhurbaşkanı kararı kamu yararı kararı sayılır | Ayrıca kamu yararı kararı alınmaz; karar iptal davasına konu olabilir |
| Fıkra 5 | DSİ’nin fiilî uygulamaları hak sahiplerinin iznine tabi değil; DSİ tarımsal faaliyeti kısıtlayabilir | Ölçüm, etüt ve inşaat için araziye girilmesi engellenemez |
| Fıkra 6 | Toprak etüt ve analizlerini DSİ yapar veya yaptırır | Toprak sınıfı tespiti yeni parselin değerini belirler; sonuçlar takip edilmeli |
| Fıkra 7 | Duyurular internet sayfasında ve muhtarlıkta 30 gün ilan edilir; ilan şahsen tebliğ sayılır; sonuçlara karşı tescilden itibaren 10 yıl dava | Bildirim gelmesini beklemek hak kaybına yol açabilir |
| Fıkra 8 | Ürün ve mütemmim cüz zararı ile yeni parsel teslimine kadar gelir kaybı DSİ’ce karşılanır; kabul edilmeyen bedel sulh hukuk mahkemesince tespit edilir | Zararın belgelenmesi ve bedelin yazılı reddi önemlidir |
| Fıkra 9 | Davalar öncelikle görülür | Yargılama genel davalara göre hızlı ilerleyebilir |
| Fıkra 10 | Hisse hataları ve 5403 m.8’e tabi olmayan iştirak hâlindeki mülkiyet resen paylı mülkiyete dönüştürülür; işlemler gider, vergi, resim ve harçtan müstesna | Mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyeti masrafsız paylı hâle gelebilir; veraset ve intikal vergisi saklıdır |
| Fıkra 11 | Ortak tesisler için en fazla %10 katılım payı; bedel ödenmez; çayır ve meralardan da kesinti yapılabilir | Yeni parselin alanı eskisinden %10’a kadar küçük olabilir |
| Fıkra 13 | Hazine arazileri DSİ’ye tahsis edilir | Toplulaştırmada kullanılacak arazi havuzu genişler |
| Fıkra 14 | Yayımdan sonuçlanıncaya kadar devir, temlik, ipotek ve satış vaadi DSİ iznine bağlı | Satış, kredi ve miras paylaşımı planları ertelenebilir |
| Fıkra 15 | Asgari büyüklüğün altındaki araziler toplulaştırılabilir veya kamulaştırılabilir; oluşturulan araziler önce maliklere satılır | Küçük parsel malikleri için satın alma önceliği doğar |
Kararın Yayımından Sonra Tarla Satılabilir mi, İpotek Verilebilir mi?
Uygulamada en çok gözden kaçan sonuç budur. Ek 9. maddeye göre arazi toplulaştırması sahası ilan edilen yerlerle ilgili Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra, toplulaştırma işlemleri sonuçlanıncaya kadar bu alanlarda toplulaştırmaya konu arazilerin mülkiyet ve zilyetliğinin devir, temlik, ipotek ve satış vaadi işlemleri DSİ’nin iznine bağlıdır. 11975 sayılı Karar 14 Kasım 2026’da yayımlandığı için bu kısıt o tarihten itibaren işler.
Bu kural tapu müdürlüğündeki satış ve ipotek işlemlerini, noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmelerini ve zilyetliğin devrini kapsar. Banka kredisi için tarlasını teminat göstermek isteyen çiftçi, tarlasını satmak veya mirasçılardan birine devretmek isteyen malik, önce DSİ 8. Bölge Müdürlüğünden izin almak zorundadır. Değerlendirmemize göre izin alınmadan yapılan satış vaadi sözleşmesinin geçerliliği tartışma konusu olacaktır; sözleşmenin yapılmasından önce izin alınması en güvenli yoldur. Satış vaadi sözleşmelerinin genel kuralları için gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi yazımıza, tapudaki takyidatın okunması için tapu kaydındaki şerhler yazımıza bakılabilir.
Toplulaştırma süresince işlemlerin durumu
| İşlem | DSİ izni gerekir mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Tapuda satış (mülkiyetin devri) | Evet | Ek m.9/14 |
| Bağış, trampa gibi diğer devir ve temlikler | Evet | “devir, temlik” ifadesi kapsamında |
| İpotek tesisi | Evet | Banka kredisi teminatı dahil |
| Satış vaadi sözleşmesi | Evet | Noterde düzenlenen sözleşmeler |
| Zilyetliğin devri (fiilî teslim) | Evet | Mülkiyetle birlikte zilyetlik de sayılmış |
| Kiraya verme | Maddede sayılmamış | Değerlendirmemize göre izne tabi değil; ancak DSİ’nin tarımsal faaliyet kısıtlaması kiracıyı da bağlar |
| Mirasın intikali (ölümle) | Maddede sayılmamış | Kanundan doğan intikal izne tabi değildir (değerlendirmemize göre); mirasçılar arasındaki sonraki devirler izne tabidir |
| Haciz | Maddede sayılmamış | Haczin konulması izne tabi görünmüyor; cebrî satış sonucu devirde izin gerekip gerekmediği belirsiz |
Önemli: Kısıt “toplulaştırmaya konu araziler” için geçerlidir. Mahalle listede olsa bile arazinizin proje sahası dışında bırakılıp bırakılmadığını DSİ 8. Bölge Müdürlüğünden yazılı olarak sorun. Proje sahası dışındaki taşınmazlar için izin şartı uygulanmaz.
Ekim Kısıtlaması, Ürün Zararı ve Gelir Kaybı
Toplulaştırma yürütülen alanlarda tarımsal faaliyetleri kısıtlamaya DSİ yetkilidir. Kanun bunun karşılığında iki tür kaybın karşılanmasını öngörür: kısıtlama getirilen alanlarda ürün ve mütemmim cüzlere verilecek zarar ile taşınmaz sahiplerine yeni parseller teslim edilene kadar kısıtlama getirilen alanlarda doğabilecek gelir kayıpları. Bu bedeller DSİ tarafından karşılanır. Mütemmim cüz, eşyanın asli unsurudur; tarım arazisinde ağaçlar, sabit sulama tesisleri ve kuyular gibi unsurlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Arazi mülkiyetinin ihtilaflı olması veya malikin gelir kaybına ilişkin takdir edilen bedeli kabul etmemesi durumunda DSİ yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespitini ister. Mahkemece belirlenen bedel üçer aylık vadeli hesaba yatırılır ve malikin iznine tabi olmaksızın işlemlere devam edilir. Yani bedele itiraz projeyi durdurmaz; ama bedelin doğru belirlenmesini sağlar.
Karşılanan kayıplar ve belgelendirme
| Kayıp | Karşılayan | Belgelemek için | Uyuşmazlıkta |
|---|---|---|---|
| Ekili ürünün zarar görmesi | DSİ | Ekim tarihi, tohum ve gübre faturaları, fotoğraf, ÇKS kaydı | DSİ’nin başvurusuyla sulh hukuk mahkemesinde tespit |
| Ağaç, kuyu, sabit sulama tesisi gibi mütemmim cüzler | DSİ | Dikim tarihi, ruhsat ve izinler, fotoğraf | Aynı yol |
| Yeni parsel teslimine kadar gelir kaybı | DSİ | Son yılların ürün satış belgeleri, destek kayıtları, kira sözleşmesi | Aynı yol |
| Kısıtlama dışındaki alanlarda zarar | Kanunda özel düzenleme yok | Tespit tutanağı, fotoğraf | Değerlendirmemize göre genel hükümlere göre tazminat; fiilî el atma iddiasında adli yargı |
Kiracı veya ortakçı olarak araziyi işleyenlerin gelir kaybının nasıl karşılanacağı Kanunda açıkça düzenlenmemiştir; madde “taşınmaz sahiplerine” yeni parsel teslimini ve “kısıtlama getirilen alanlarda doğabilecek gelir kayıpları”nı anar. Değerlendirmemize göre gelir kaybının fiilen işletmeyene ait olduğu durumlarda kiracının da hak sahibi olarak başvurması mümkün olmalıdır; bu konuda kira sözleşmesinin ve ÇKS kayıtlarının hazır tutulması gerekir. Kamulaştırmada kiracının hakları için kamulaştırmada kiracı ve zilyetlerin hakları yazımıza bakılabilir.
Gelir kaybı bedeli düşük mü takdir edildi?
Sulh hukuk mahkemesindeki tespit sürecinde ürün, ağaç ve gelir kaybınızı belgeyle ortaya koymanız gerekir. Dosyanızı birlikte hazırlayalım: 0554 648 37 15.
%10 Katılım Payı: Ne Kadar Kesinti Yapılır, Bedeli Ödenir mi?
Ek 9. maddeye göre toplulaştırma sonucu oluşturulan parsellerin alanı ve arazi özellikleri birlikte değerlendirilir ve arazilerden yol, kanal, tahliye kanalı gibi kamunun ortak kullanacağı yerler için en fazla %10’u kadar ortak tesislere katılım payı düşülür. Katılım payı için bedel ödenmez. Çayır ve meralardan da ortak katılım payı kesintisi yapılarak bunlar toplulaştırmaya dahil edilir ve mümkün olduğunca sulama, tahliye ve yol sisteminden yararlandırılır.
Katılım payı dışında kesilen arazi öncelikle varsa eş değer tahsisli arazilerden karşılanır, yoksa kamulaştırılır. Bu cümle malik için bir güvencedir: ortak tesisler için %10’u aşan bir kesinti bedelsiz yapılamaz; ya eş değer arazi verilir ya da kamulaştırma yoluna gidilir ve bedel ödenir.
Katılım payı hesabı (varsayımsal)
| Eski toplam alan | Azami bedelsiz kesinti (%10) | Kesinti %10’u aşarsa | Not |
|---|---|---|---|
| 20 dekar | 2 dekar | Aşan kısım eş değer araziden karşılanır veya kamulaştırılır | Alan ve arazi özellikleri birlikte değerlendirilir |
| 55 dekar | 5,5 dekar | Aynı kural | Daha verimli toprakta daha küçük parsel verilebilir |
| 190 dekar | 19 dekar | Aynı kural | Yeter gelirli büyüklüğün korunması gözetilmeli |
Yeni parselin eski parselden küçük olması tek başına hukuka aykırılık değildir; çünkü Kanun alanla birlikte arazi özelliklerinin değerlendirilmesini ister. Değerlendirmemize göre itirazın odağı, eski parselin toprak sınıfı ve değer tespitinin doğru yapılıp yapılmadığı, yeni parselin yola ve suya erişiminin karşılaştırılabilir olup olmadığı ve toplam kesintinin %10 sınırını aşıp aşmadığıdır. Çayır ve meralara ilişkin genel kurallar için meranın tespit ve tahsisi yazımıza bakılabilir.
Hisseli Tapu, Elbirliği Mülkiyeti ve Mirasçılar
Erzurum’un köy ve mahallelerinde tarım arazilerinin önemli bir kısmı mirasçılar arasında paylaşılmamış hâldedir. Ek 9. madde bu konuda bir kolaylık getirir: proje uygulanırken tapuya kayıtlı olup tescile esas belgesine aykırılığı tespit edilen hisse hataları ile 5403 sayılı Kanun’un 8. maddesi hükümlerine tabi olmayan iştirak hâlinde mülkiyet olarak tescilli parsellerin paylı mülkiyete dönüştürülmesi işlemleri DSİ tarafından resen düzeltilir. Kesinleşen listeler tapu müdürlüğü tarafından doğrudan paylı mülkiyet olarak tescil edilir. Bu işlemler her türlü gider, vergi, resim ve harçtan müstesnadır; ancak istisnalar mükelleflerin veraset ve intikal vergisine ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
5403 sayılı Kanun’un 8/B maddesi mirasa konu tarımsal arazilerde mülkiyetin devrinin esas olduğunu, mirasçılar arasında anlaşma varsa devrin mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanacağını ve tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi gibi işlemlerin Bakanlık izniyle yapılacağını öngörür. 8/C maddesi ise anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her birinin sulh hukuk mahkemesinde dava açabileceğini düzenler. Toplulaştırma süreci bu kuralları ortadan kaldırmaz; fakat elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi gibi işlemlerin masrafsız yapılmasına imkân verir.
Mülkiyet durumuna göre toplulaştırmanın etkisi
| Mülkiyet durumu | Toplulaştırmada ne olur? | Dikkat |
|---|---|---|
| Tek malik | Eski parseller yerine yeni parsel tahsis edilir | Tercihlerin zamanında bildirilmesi |
| Paylı mülkiyet (hisseli tapu) | Paylar yeni parsele aynı oranda taşınır; hisse hataları resen düzeltilir | Bölünme yasağı nedeniyle paydaşlara ayrı parsel verilemeyebilir |
| Elbirliği (iştirak hâlinde) mülkiyet | 5403 m.8 kapsamı dışındakiler resen paylı mülkiyete çevrilebilir; harç ve vergiden müstesna | Veraset ve intikal vergisi beyanı saklı |
| Mirasçılık belgesi alınmamış tapu | Malik ölü görünür; mirasçıların tespiti gerekir | Mirasçılık belgesinin erkenden alınması |
| İpotekli veya hacizli taşınmaz | Takyidatın yeni parsele taşınması gündeme gelir | Değerlendirmemize göre alacaklıların hakları yeni parsel üzerinde devam eder |
Hisseli arazilerde ortaklığın giderilmesi davası açmayı düşünen paydaşlar, toplulaştırma devam ederken parsel numaralarının ve payların değişeceğini hesaba katmalıdır. Davanın toplulaştırma sonrasında, yeni tapu kayıtlarıyla açılması çoğu durumda daha isabetlidir. Ayrıntı için hisseli tarlada ortaklığın giderilmesi, hisseli ve paylı mülkiyette haklar ve Miras Hukuku Rehberimize bakılabilir.
İlanlar Neden Bu Kadar Önemli?
Ek 9. maddeye göre toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri kapsamında yapılacak duyurular DSİ’nin internet sayfasında ve köy veya mahalle muhtarının çalışma yerinde otuz gün süreyle ilan ettirilir. Bu ilanlar ilgili gerçek kişilere, kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine şahsen tebliğ edilmiş sayılır. Başka bir deyişle, mülkiyet listesi, toprak sınıflandırması, yeni parsel dağıtımı gibi aşamalarda size ayrıca tebligat gönderilmesi gerekmez; ilan, tebligatın yerine geçer.
Bu kural özellikle şehirde veya yurt dışında yaşayan malikler ve mirasçılar için risklidir. Değerlendirmemize göre ilan edilen bir işleme karşı dava açma süresi, ilanın tebliğ sonucunu doğurduğu tarihten itibaren hesaplanacaktır; ilanın otuz günlük süresinin sona ermesinin beklenmesi güvenli değildir. Bir yakınınızın veya vekilinizin muhtarlık panosunu ve DSİ 8. Bölge Müdürlüğünün internet sayfasını düzenli takip etmesi gerekir.
Takip listesi: DSİ 8. Bölge Müdürlüğü duyuruları · mahalle muhtarlığı ilan panosu · tapu kayıtlarınızdaki şerh ve beyanlar · e-Devlet tapu bilgileri · varsa vekilinize verilmiş takip yetkisi. Her ilanın fotoğrafını tarihli olarak saklayın.
Kimleri Nasıl Etkiliyor?
Gruplara göre etkiler
| Grup | Etkisi | Hakları |
|---|---|---|
| Malik | Eski parseller yerine yeni parsel; %10’a kadar katılım payı | İlanlara itiraz, ürün ve gelir kaybı bedeli, dava |
| Paydaş ve mirasçı | Paylar yeni parsele taşınır; elbirliği mülkiyet resen paylı hâle gelebilir | Harç ve vergi istisnası; payların doğru yazılmasını isteme |
| Kiracı ve ortakçı | Ekim kısıtlaması işletmeyi doğrudan etkiler | Değerlendirmemize göre gelir kaybı için başvuru; kira sözleşmesinin uyarlanması |
| Alıcı ve satış vaadi alacaklısı | İşlem DSİ iznine bağlı | İzin alınmadan işlem yapmama; sözleşmeye izin şartı ekleme |
| Banka ve ipotek alacaklısı | Yeni ipotek tesisi izne bağlı | Mevcut ipoteğin yeni parsele taşınmasının takibi |
| Haciz alacaklısı | Haczin yeni parsele taşınması | Cebrî satışta izin gerekip gerekmediği belirsiz |
| Köy ve mahalle tüzel kişiliği, Hazine | Çayır, mera ve Hazine arazileri sürece dahil edilebilir | Ortak kullanım alanlarının korunması |
Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar
Kamu yararı kararının denetimi. Ek 9. madde Cumhurbaşkanı kararını kamu yararı kararı sayar. Değerlendirmemize göre bu, kararın yargısal denetim dışında olduğu anlamına gelmez; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı iptal davaları 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesinin (a) bendi uyarınca Danıştay’da ilk derece olarak görülür. Ancak toplulaştırmanın kamu yararına aykırılığını ispat etmek zordur; uygulamada uyuşmazlıklar çoğunlukla kararın kendisinden çok uygulama aşamalarında çıkar.
“Tescil tarihinden itibaren on yıl” süresinin niteliği. Kanun toplulaştırma sonuçlarına karşı tescilden itibaren on yıl içinde dava açılabileceğini öngörür, ancak davanın hangi yargı yerinde açılacağını belirtmez. Değerlendirmemize göre yeni parselin mülkiyetine, sınırına veya payların yanlış yazılmasına ilişkin tapu iptali ve tescil talepleri adli yargıda, DSİ’nin bir idari işleminin iptali talepleri idari yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesinin Resmî Gazete’de yayımlanan bir kararında, toplulaştırma sonrasında yol güzergâhında kalan taşınmazdaki yapı, ağaç ve kuyuların kaldırılmasından doğan uyuşmazlık kamulaştırmasız fiilî el atma niteliğinde görülerek adli yargıya bırakılmıştır; bu kararı görevli yargı yolu yazımızda özetledik. Fiilî el atmanın genel kuralları için kamulaştırmasız el atma rehberimize bakılabilir.
İzin şartının kapsamı. Devir, temlik, ipotek ve satış vaadi sayılmış; kira, haciz ve ölüme bağlı intikal sayılmamıştır. Değerlendirmemize göre izin şartı kanunda sayılan işlemlerle sınırlı yorumlanmalıdır; ancak cebrî icra yoluyla yapılan satışlarda mülkiyetin devri söz konusu olduğundan tapu müdürlüğünün DSİ iznini araması mümkündür. Bu konuda uygulama netleşmemiştir.
Kısıtlamanın süresi. Kanun “toplulaştırma işlemleri sonuçlanıncaya kadar” ifadesini kullanır; bir azami süre öngörmez. Proje uzadıkça izin şartı ve ekim kısıtlamaları da uzar. Gelir kaybının yeni parsel teslimine kadar karşılanması, bu uzamanın malik aleyhine sonuçlarını kısmen dengeler.
Süreler, İtiraz ve Dava Yolları
Süreler ve başvuru yolları
| Konu | Süre / başlangıç | Yer | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 11975 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali | 60 gün; ilanı izleyen günden → son gün 13.01.2027 (Çarşamba) | Danıştay (ilk derece) | İYUK m.7/1, 7/4, m.8; 2575 m.24/1-a |
| DSİ’nin ilan edilen işlemleri (liste, dağıtım vb.) | İlan şahsen tebliğ sayılır; dava süresi bu tebliğe göre işler | Uyuşmazlığın niteliğine göre idare mahkemesi | 6200 ek m.9/7; İYUK m.7 |
| Gelir kaybı ve ürün zararı bedeline itiraz | Takdir edilen bedel kabul edilmezse DSİ mahkemeye başvurur | Yetkili sulh hukuk mahkemesi | 6200 ek m.9/8 |
| Toplulaştırma sonuçlarına karşı dava | Tescil tarihinden itibaren 10 yıl | Değerlendirmemize göre tapu uyuşmazlıklarında adli yargı | 6200 ek m.9/7 |
| DSİ’nin satış, ipotek veya satış vaadi iznini reddetmesi | 60 gün; tebliği izleyen günden | İdare mahkemesi | İYUK m.7 |
| Toplulaştırma sonrası fiilî el atma | Kamulaştırmasız el atma davası | Adli yargı (asliye hukuk) | Uyuşmazlık Mahkemesi kararı (yazımızda özetlendi) |
İdari davalarda süre ilan veya tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başlar; tatil günleri süreye dahildir ve son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8). Toplulaştırma, İYUK m.20/A’daki ivedi yargılama listesinde yer almadığından otuz günlük kısa süre değil, genel altmış günlük süre uygulanır. Ayrıntı için idari davalarda dava açma süreleri ve düzenleyici işlemlere karşı iptal davası yazılarımıza bakılabilir. Ek 9. madde ayrıca toplulaştırma işlemlerine ilişkin davaların öncelikle görüşülerek sonuçlandırılmasını öngörür.
Varsayımsal Örnekler
Varsayımsal örnek 1 — satış: Yakutiye’deki listede yer alan bir mahallede 30 dekar kuru tarlası bulunan A, 20 Kasım 2026’da tarlayı komşusuna satmak üzere tapu müdürlüğüne başvurur. Tarla proje sahasında kalıyorsa satış DSİ iznine bağlıdır. A önce DSİ 8. Bölge Müdürlüğüne başvurmalı; izin reddedilirse ret işlemine karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açabilir.
Varsayımsal örnek 2 — kredi: Aziziye’de 120 dekar arazisi olan B, traktör kredisi için arazisini ipotek göstermek ister. İpotek tesisi de izne tabidir. B, bankaya toplulaştırma kararını bildirmeli ve krediyi izin süreci tamamlanıncaya kadar başka bir teminatla kurgulamayı değerlendirmelidir.
Varsayımsal örnek 3 — mirasçılar: Aşkale Kandilli’de babalarından kalan 60 dekar arazinin tapusu C, D ve E adına elbirliği mülkiyeti olarak kayıtlıdır. Proje sırasında DSİ bu kaydı resen paylı mülkiyete dönüştürebilir ve bu işlem harç ve vergiden müstesnadır. Kardeşlerin veraset ve intikal vergisi beyan yükümlülüğü ise devam eder.
Varsayımsal örnek 4 — gelir kaybı: F’nin sulu arazisine DSİ tarafından bir ekim dönemi için kısıtlama getirilir. DSİ’nin takdir ettiği gelir kaybı bedeli F’ye düşük gelir ve F bunu yazılı olarak kabul etmediğini bildirir. DSİ yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespitini ister; F bu davada son yıllara ait ürün satış belgeleri ve destek kayıtlarıyla gerçek gelir kaybını ispatlamaya çalışır. Mahkemece belirlenen bedel vadeli hesaba yatırılır ve proje devam eder.
Varsayımsal örnek 5 — katılım payı: G’nin 50 dekarlık eski parselleri yerine 43 dekarlık yeni parsel tahsis edilir. Kesinti %14 olduğundan %10’u aşan 2 dekarlık kısım için eş değer tahsisli araziden karşılama veya kamulaştırma bedeli gündeme gelir. Ancak Kanun alanla birlikte arazi özelliklerinin de değerlendirilmesini istediğinden, yeni parselin daha verimli olması durumunda hesap farklı çıkabilir; G toprak sınıflandırma sonuçlarını incelemelidir.
Ne Yapmalı? Adım Adım
1. e-Devlet veya tapu müdürlüğünden listedeki mahallelerdeki bütün taşınmazlarınızın güncel tapu kayıtlarını alın; malik, pay ve takyidat bilgilerini kontrol edin.
2. Tapuda ölmüş bir malik görünüyorsa mirasçılık belgesini şimdi alın; elbirliği mülkiyetin resen paylı mülkiyete çevrilmesi sürecinde mirasçıların doğru tespit edilmesi gerekir.
3. Arazinizin proje sahasında kalıp kalmadığını DSİ 8. Bölge Müdürlüğünden yazılı olarak sorun.
4. Satış, ipotek, satış vaadi veya zilyetlik devri planlıyorsanız önce DSİ izni alın; sözleşmelere izin şartını yazın.
5. Ürün, ağaç, kuyu ve sulama tesislerinizi fotoğraflayın; son yıllara ait ürün satış ve destek belgelerinizi bir dosyada toplayın.
6. DSİ internet sayfasını ve muhtarlık panosunu düzenli takip edin; her ilanın tarihini ve fotoğrafını saklayın.
7. Toprak sınıflandırması ve değer tespiti ilan edildiğinde eski parselinizin özelliklerinin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edin; hatalıysa belgeyle itiraz edin.
8. Yeni parsel tahsisinde tercihinizi süresinde bildirin; yola ve suya erişimi karşılaştırın, toplam kesintinin %10’u aşıp aşmadığını hesaplayın.
9. Gelir kaybı bedelini kabul etmiyorsanız bunu yazılı bildirin ve sulh hukuk mahkemesindeki tespit davasına hazırlanın.
10. Tescilden sonra yeni tapunuzu kontrol edin; hata varsa on yıllık süre içinde, mümkün olan en kısa sürede dava yolunu değerlendirin.
Sık Yapılan Hatalar
İzinsiz satış vaadi sözleşmesi yapmak. Satış vaadi de DSİ iznine bağlıdır. İzinsiz yapılan sözleşme taraflar arasında ciddi uyuşmazlığa ve tapuda işlem yapılamamasına yol açabilir.
Tebligat beklemek. İlanlar şahsen tebliğ sayıldığı için ayrıca tebligat gelmesini beklemek süre kaybına yol açabilir.
Mirası toplulaştırma bitene kadar ertelemek. Mirasçılık belgesi alınmamış kayıtlar sürecin her aşamasını zorlaştırır. Resen paylı mülkiyete dönüşümün masrafsız yapılabilmesi için mirasçıların erkenden belirlenmesi yararlıdır.
Gelir kaybını belgesiz istemek. Sulh hukuk mahkemesindeki tespit belgelere dayanır. Fatura, satış belgesi ve fotoğraf olmadan yapılan itirazın sonuç vermesi zordur.
Toplulaştırmayı kamulaştırma sanmak. Toplulaştırmada malik mülkiyetini kaybetmez ve %10’a kadar kesinti için bedel ödenmez. Kamulaştırma bedeli beklentisiyle hareket etmek yanlış stratejiye yol açar.
Ortaklığın giderilmesi davasını yanlış zamanda açmak. Toplulaştırma devam ederken parsel numaraları ve paylar değişir; davanın yeni kayıtlarla yürütülmesi gerekir. Tapudaki hataların düzeltilmesi için tapu kaydındaki hataların düzeltilmesi, tapu iptali ve tescil için tapu iptali ve tescil davası yazılarımıza bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Erzurum’da hangi mahallelerde zorunlu toplulaştırma yapılacak?
Aşkale’de Kandilli; Aziziye’de Alaybeyi, Çiğdemli, Demirgeçit, Kayapa, Kuşçu, Özbilen ve Sarıyazla; Yakutiye’de Akdağ, Aktoprak, Arıbahçe, Dumlu, Gökçeyamaç, Gülpınar, Güzelova, Karasu, Kırkgöze, Kırmızıtaş, Muratgeldi, Söğütyanı, Umudum, Uzunyayla ve Yeşilyayla olmak üzere 23 mahallede.
Toplulaştırmaya rıza göstermezsem ne olur?
Karar zorunlu toplulaştırmaya ilişkindir; 6200 ek m.9 uyarınca maliklerin muvafakati aranmaz. İlan edilen işlemlere itiraz ve dava hakkınız saklıdır.
Toplulaştırma süresince tarlamı satabilir miyim?
Karar 14.11.2026’da yayımlandığından toplulaştırma sonuçlanıncaya kadar proje sahasındaki arazilerin devri, temliki, ipoteği ve satış vaadi DSİ iznine bağlıdır.
Tarlamı bankaya ipotek verebilir miyim?
İpotek tesisi de DSİ iznine bağlıdır. İzin olmadan tapu müdürlüğünde ipotek işlemi yapılması beklenmemelidir.
Tarlamı kiraya verebilir miyim?
Kira, maddede izne tabi işlemler arasında sayılmamıştır; değerlendirmemize göre izne tabi değildir. Ancak DSİ’nin tarımsal faaliyet kısıtlaması kiracıyı da etkiler.
Arazimden ne kadar kesinti yapılır?
Yol, kanal ve tahliye kanalı gibi ortak tesisler için en fazla %10 katılım payı düşülür ve bedel ödenmez. Bunu aşan kesinti eş değer tahsisli araziden karşılanır, yoksa kamulaştırılır.
Ekim yapamazsam zararım karşılanır mı?
Kısıtlama getirilen alanlarda ürün ve mütemmim cüz zararı ile yeni parsel teslimine kadar gelir kaybı DSİ tarafından karşılanır. Bedeli kabul etmezseniz DSİ sulh hukuk mahkemesinden tespit ister.
Hisseli ve mirasçılar adına kayıtlı tapum ne olacak?
Hisse hataları ve 5403 m.8’e tabi olmayan iştirak hâlindeki mülkiyet DSİ tarafından resen düzeltilip paylı mülkiyete dönüştürülebilir; bu işlemler harç ve vergiden müstesnadır, veraset ve intikal vergisi yükümlülüğü devam eder.
Bana tebligat gelmedi, süre işler mi?
Evet. DSİ internet sayfasında ve muhtarlıkta 30 gün yapılan ilanlar ilgililere şahsen tebliğ edilmiş sayılır.
Toplulaştırma sonucuna karşı ne zamana kadar dava açabilirim?
Toplulaştırma sonuçlarına karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içinde dava açılabilir. Bu davalar öncelikle görülür.
Cumhurbaşkanı Kararının iptali için nereye, ne zamana kadar başvurulur?
Cumhurbaşkanı kararlarına karşı iptal davası Danıştay’da ilk derece olarak açılır; ilanı izleyen günden itibaren 60 gün içinde, en geç 13.01.2027’de.
Yeni parselim küçük çıkarsa hukuka aykırı mı?
Tek başına değil; Kanun alanla birlikte arazi özelliklerinin değerlendirilmesini ister. Toprak sınıflandırması ve değer tespitinin doğruluğu ile toplam kesintinin %10’u aşıp aşmadığı kontrol edilmelidir.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara gayrimenkul ve idare hukuku ekibi; arazi toplulaştırması sürecinde malik ve mirasçıların tapu kayıtlarının incelenmesi, DSİ izin başvuruları, ilan edilen listelere ve yeni parsel dağıtımına itirazlar, ürün zararı ve gelir kaybı bedelinin tespiti davaları, toplulaştırma sonrası tapu iptali ve tescil, kamulaştırmasız el atma ve ortaklığın giderilmesi davalarında hukuki destek sağlar. Gayrimenkul uyuşmazlıklarının genel çerçevesi Gayrimenkul Hukuku Rehberi, idari işlemlere karşı başvuru yolları İdare Hukuku Rehberi sayfalarımızda, günün gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızda yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Toplulaştırma dosyanızı birlikte takip edelim
İlanlar tebligat yerine geçtiği için süreler sessizce işler. Tapu kayıtlarınızla birlikte bizi arayın: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Gayrimenkul Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)Tapu, mülkiyet, ortaklık, kamulaştırma ve taşınmaz uyuşmazlıkları rehberleri
- Erzurum’da 23 Mahallede Zorunlu Arazi Toplulaştırması (Son Dakika)
- Tarım Arazisinde Bölünme Yasağı ve Hisse Satışı (5403)
- Hisseli Tarlada Ortaklığın Giderilmesi
- Kamulaştırma Hukuku Rehberi
- Kamulaştırmasız El Atma: Fiili ve Hukuki El Atma
- Adli Yargı mı, İdari Yargı mı? Görevli Yargı Yolu
- Tapu İptali ve Tescil Davası
- Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi
- İpotek ve İpoteğin Terkini
- Bir Yer Nasıl Mera Sayılır?
- Geçit Hakkı: Tarlasına Yolu Olmayan Ne Yapar?
Bu içerik Gayrimenkul Hukuku alanındadır.
Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 14/11/2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete; 13/11/2026 tarihli ve 11975 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve eki liste; 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun ek m.9 (7139 sayılı Kanunla eklenmiş, 703 sayılı KHK ile değişik); 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu m.8, 8/A, 8/B, 8/C, mülga m.17 ve ekli (1) sayılı liste; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 20/A; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.27.


