Yargıtay’a Göre Kusur Sayılmayan Davranışlar (Kararlarıyla) — Af, Tepki, Hastalık, Haklı Ayrı Yaşama

Boşanma davasında her olumsuz davranış kusur değildir. Yargıtay kararlarına göre affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar, sürekli şiddete ya da ağır hakarete karşı ölçülü tepkiler, yasal hakkın kullanılması niteliğindeki şikâyetler, iradi olmayan hastalık hâlleri, haklı sebeple ayrı yaşama, dava açıldıktan sonra meydana gelen olaylar ve ispatlanamayan iddialar eşe kusur olarak yüklenmemektedir. Buna karşılık barışma girişimi, zorunluluktan aynı evde kalmak veya kısa süreli bir araya gelmek af sayılmaz; tedaviden kaçınmak, hasta eşi yalnız bırakmak ve dava sırasında sadakatsizlik de kusur olabilir. Bu rehberde sınırı Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla çiziyoruz.

İçindekiler

• Kusur sayılmamanın hukuki temeli
• Affedilen ve hoşgörüyle karşılanan olaylar
• Af sayılmayan durumlar
• Evlilikten önceki olaylar
• Dava açıldıktan sonraki ve fiili ayrılık dönemindeki olaylar
• Savunma ve tepki niteliğindeki davranışlar
• Hak arama, şikâyet ve yargılama beyanları
• Üçüncü kişilerin davranışları
• Hastalık, engellilik ve tedavi
• Haklı sebeple ayrı yaşama ve evden ayrılma
• Olağan hayat tercihleri ve ekonomik kararlar
• İspatlanamayan iddialar ve hukuka aykırı deliller
• İnce çizgi: aynı davranışın iki farklı sonucu
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kusur Sayılmamanın Hukuki Temeli

Kanunda kusurun tanımı olmadığı gibi, hangi davranışların kusur sayılmayacağı da tek tek sayılmamıştır. Bununla birlikte birkaç kanun hükmü ve Yargıtay’ın yerleşik ilkeleri, bir davranışın eşe kusur olarak yüklenip yüklenemeyeceğini belirler: affeden eşin zina ve hayata kast sebebiyle dava hakkı yoktur (TMK m.161/3, 162); boşanma sebeplerinin varlığında hâkim ancak kanaat getirdiği olguları ispatlanmış sayar ve tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184); hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Bizim değerlendirmemize göre aşağıdaki kararların ortak noktası şudur: Kusur, eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerine iradi olarak ve ispatlanmış biçimde aykırı davranmasıdır. İradi olmayan (hastalık), haklı bir sebebe dayanan (tepki, haklı ayrı yaşama, hak arama), affedilen veya ispatlanamayan davranışlar bu tanımın dışında kalır.

Affedilen ve Hoşgörüyle Karşılanan Olaylar

Affetme, eşin diğer eşin kusurlu davranışını bağışladığını açıkça veya davranışlarıyla göstermesidir. Kararlarda affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olayların, yalnız özel sebeplerde değil genel boşanma sebebinde de eşe kusur olarak yüklenemeyeceği kabul edilmektedir. Affetmenin etkisi için boşanmada affetme yazımıza bakabilirsiniz.

Affın en açık göstergesi, olaylardan sonra ortak hayatın yeniden kurulmasıdır. Makalede aktarıldığı şekliyle Hukuk Genel Kurulu, af için “tarafların yeniden birlikte olmaları yani ortak hayatın yeniden kurulmuş olması” gerektiğini belirtmiştir (2019/523 E., 2022/1271 K.). Aynı olaylara dayanan önceki davadan feragat de kararlarda af olarak değerlendirilmiştir (Y2HD 2021/7985 E., 2021/7346 K.).

Af Sayılmayan Durumlar

Affetme kolayca varsayılmaz. Kararlarda affın “tereddüte mahal bırakmayacak şekilde” ispat edilmesi aranmakta; zorunluluktan aynı evde kalmak, barışma teklifinde bulunmak veya kısa süre bir araya gelmek af sayılmamaktadır. Eski olayların değerlendirilmesi için evliliğin ilk yıllarındaki olaylar yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi, “Tarafların fiilen aynı adreste yaşamaları tek başına barışıp birbirlerinin kusurlarını affetmiş” olduklarının kabulü için yeterli olmadığını ve affın tereddütsüz ispatı gerektiğini belirtmiştir (2024/8789 E., 2024/8256 K.). Hukuk Genel Kurulu da “barışma girişimi kabul ile sonuçlanmadığından, bir aftan söz etme olanağı bulunmamaktadır” demiştir (2017/2-2651 E., 2020/333 K.). Ayrıca bir kararda, davalı af savunması ileri sürmediği hâlde birlikte yaşamanın af sayılması doğru bulunmamıştır (2024/4759 E., 2025/1705 K.).

Bizim değerlendirmemize göre bu kararlar, affın bir “iradeye” dayandığını gösterir: Barışmak ve ortak hayatı yeniden kurmak istemek af olabilir; çocuklar, hastalık veya gidecek yer olmaması nedeniyle aynı çatı altında kalmak ise af değildir.

Evlilikten Önceki Olaylar

Eşlerin sadakat ve birlik yükümlülükleri evlilikle başlar (TMK m.185). Bu nedenle evlilikten önceki olaylar kural olarak boşanmada kusur sayılmaz; şartları varsa evliliğin iptali (nispi butlan) davasına konu olabilir. Gizlenen önemli bir gerçeğin iptal davasındaki yeri için evlilikten önce gizlenen gerçek ve evliliğin iptali yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi bir kararında “Evlilik birliği kurulmadan önceki nedenlere dayanılarak boşanma davası açılamaz.” demiş ve evlilikten önceki ilişkiye dayanan davada evlilikten sonra başka bir kusur ispatlanamadığından davanın reddi gerektiğine karar vermiştir (2020/6157 E., 2021/371 K.). Ancak evlilikten önceki durumun gizlenmesi evlilik boyunca sürerse, bu kez evlilik içindeki gizleme güven sarsıcı davranış olarak kusur sayılabilmektedir (2025/590 E., 2025/7843 K.).

Dava Açıldıktan Sonraki ve Fiili Ayrılık Dönemindeki Olaylar

Her boşanma davası açıldığı tarihteki olgulara göre değerlendirilir. Kararlarda davadan sonra oluşan vakıaların görülmekte olan davada kusur olarak dikkate alınmadığı, ancak sadakat yükümlülüğünün dava açılınca sona ermediği kabul edilmektedir. Bu konu için dava devam ederken sadakat yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi, “Davadan sonra oluşan vakıalar görülmekte olan boşanma davasında hükme esas alınamaz” ilkesini koyarken, bu vakıaların yeni bir davaya konu olabileceğini ve davaların birleştirilebileceğini belirtmiştir (2015/1895 E., 2015/15882 K.). İki ayrı ikincil kaynakta aktarıldığı şekliyle Hukuk Genel Kurulu da dava tarihinden sonraki zinanın ıslah yoluyla bile o davada kusur olarak yüklenemeyeceğine karar vermiştir (2020/362 E., 2022/1514 K.; kaynaklarda karar tarihi yer almamaktadır). Akademik bir çalışmada bu konuda daha eski bazı kararların farklı yönde olduğu aktarılmaktadır; bu nedenle güncel kararların takip edilmesi önemlidir.

Fiili ayrılık dönemi ise dava sonrası dönemden farklıdır. Ayrı yaşanan dönemde gerçekleşen kusurlu davranışlar da değerlendirilir; Hukuk Genel Kuruluna göre kusurlar “gerçekleşme tarihi ve sırasına bakılmaksızın” bütün olarak ele alınır (2017/2-2667 E., 2021/413 K.).

Savunma ve Tepki Niteliğindeki Davranışlar

Diğer eşin ağır kusuruna karşı gösterilen ölçülü tepki, kararlarda kusur olarak yüklenmemektedir. Ancak tepkinin ölçüsü önemlidir: Hukuk Genel Kuruluna göre “eşlerden birinin gerçekleştirdiği kusurlu bir eylemin diğer eşe de kusurlu eylemde bulunma hakkı vermediği” de gözetilir (2017/2-2667 E., 2021/413 K.). Şiddete ilişkin kararlar için 6284 koruma kararı ve kusur yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlar karşılaştırıldığında sınır netleşmektedir. Sürekli şiddete karşı tırnakla yaralama savunma ve tepki sayılmış (2023/2-382 E., 2024/244 K.); buna karşılık eşini başka biriyle gören kadının kavga sırasında eşinin yüzünü tırnakla yaralaması, çoğunluk görüşüyle az da olsa kusur kabul edilmiştir (2017/2-3156 E., 2021/1209 K.). Aldatılan erkeğin hakaret ve tehditleri de bir kararda bağımsız kusur sayılarak eşit kusur sonucuna varılmıştır (2019/2-764 E., 2022/1294 K.).

Bizim değerlendirmemize göre belirleyici olan, davranışın karşı tarafın saldırısını savuşturmaya yönelik ve onunla orantılı olup olmadığıdır. Saldırıya karşı anlık savunma ile sonradan yapılan misilleme aynı değerlendirilmemektedir.

Hak Arama, Şikâyet ve Yargılama Beyanları

Herkes yargı mercileri önünde iddia ve savunma hakkına sahiptir (Anayasa m.36). Kararlarda eşin yasal hakkını kullanarak şikâyette bulunması veya boşanma davası açılmasını istemesi kusur sayılmamakta; ancak gerçeğe aykırı iddiaları yaymak veya iddia ve savunma sınırını aşan aşağılayıcı ifadeler kişilik hakkına saldırı olarak değerlendirilmektedir. Asılsız suç duyurusu konusunda eşim hakkımda asılsız suç duyurusunda bulundu yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi, kadının erkek hakkında adli makamlara yaptığı başvuruya ilişkin olarak suç isnadının “yasal hakkın kullanılması kapsamında olup kadına bu eylemin kusur olarak yüklenemez” olduğunu belirtmiştir (2023/4069 E., 2024/1640 K.). Cevap dilekçesindeki “seni sevmiyorum, saygım kalmadı” sözü ise kızgınlıkla söylenen ve sebep ve saiki açıklanamayan bir söz olarak kusur sayılmamış; kararda tarafların bu konudaki ikrarlarının hâkimi bağlamadığı da hatırlatılmıştır (2023/6453 E., 2024/4164 K.).

Aşağıdaki tablodaki iki Hukuk Genel Kurulu kararı boşanma davası değil, kişilik hakkı nedeniyle açılan tazminat davalarıdır; iddia ve savunma sınırının nerede aşıldığını göstermeleri bakımından tabloya aldık.

Üçüncü Kişilerin Davranışları

Eşin ailesinin, akrabalarının veya çocuğun davranışları kendiliğinden eşe kusur olarak yüklenemez. Kararlarda eşin kusurlu sayılması, bu davranışlara katılmasına, onları kışkırtmasına ya da müdahaleye “sessiz kalmasına” bağlanmaktadır; sessiz kalma iddiası da ispatlanmalıdır. Kayınvalide müdahalesi için kayınvalide ve aile baskısı yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi, ortak çocuğun babaya şiddet uygulamasının ancak annenin kışkırtması varsa anneye yüklenebileceğini belirtmiş ve dosyada kışkırtma bulunmadığından bu vakıanın kadına kusur olarak yüklenemeyeceğine karar vermiştir (2021/2548 E., 2021/4449 K.). Başka bir kararda, kayınvalidenin müdahalesine erkeğin sessiz kaldığı iddiası ispatlanamadığından erkeğe kusur yüklenmesi hatalı bulunmuştur (2024/9060 E., 2025/5953 K.).

Hastalık, Engellilik ve Tedavi

Hastalık ve engellilik kural olarak kusur değildir. Akıl hastalığı kanunda ayrı bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir (TMK m.165) ve iradi olmayan hareketler eşe kusur olarak yüklenmemektedir. Buna karşılık tedaviden kaçınmak veya hasta eşi yalnız bırakmak kusur sayılabilmektedir. Ayrıntılar için akıl hastalığı sebebiyle boşanma, engelli eşle boşanma ve çocuk istememek veya kısırlık yazılarımıza bakabilirsiniz.

2. Hukuk Dairesi “Akıl hastası olan erkeğin hareketleri iradi olmadığından, kendisine kusur yüklenemez.” demiş ve bu durumda genel sebebe (TMK m.166/1) dayanılarak boşanmaya karar verilemeyeceğini belirtmiştir (2016/12019 E., 2018/2138 K.). Cinsel birlikteliğin kurulamamasında da belirleyici olan, engelin sağlık kaynaklı olup olmadığı ve tedaviden kaçınılıp kaçınılmadığıdır.

Hukuk Genel Kurulu ise 2025 tarihli bir kararında, çocuk sahibi olmak için gerekli tedavi girişimlerinde isteksiz davranan ve eşini bu süreçte yalnız bırakan erkeğin bu davranışlarını kusur saymış ve kadının kişilik haklarına saldırı olarak manevi tazminat gerektirdiğini kabul etmiştir (2024/2-762 E., 2025/713 K.). Yani kusur, hastalığın kendisinde değil, eşin hastalık karşısındaki tutumunda aranmaktadır.

Haklı Sebeple Ayrı Yaşama ve Evden Ayrılma

Kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ortak hayat yüzünden ciddi biçimde tehlikeye düşen eş ayrı yaşama hakkına sahiptir (TMK m.197). Kararlarda eşi tarafından evden kovulan, terke zorlanan veya baba evine bırakılan eşin ayrı yaşaması kusur sayılmamaktadır. Ayrıntılar için ayrı yaşama hakkı ve evden ayrılırsam terk sayılır mı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hukuk Genel Kurulu, “eşini terke zorlayan veya ortak konuta dönmesini engelleyen eş de, terk etmiş sayılmaktadır” diyerek terke zorlanan eşin değil, zorlayan eşin kusurlu olduğunu vurgulamıştır (2013/1688 E., 2015/1032 K.). Kocası tarafından annesinin evine bırakılan ve barışma çabası görmeyen kadının ayrı yaşamakta haklı olduğu ve bağımsız tedbir nafakası verilmesi gerektiği de kabul edilmiştir (2017/2208 E., 2020/575 K.).

Dikkat edilmesi gereken bir ayrım vardır: Yükümlülüklerden kaçmak amacıyla ortak konutu terk etmek kusur sayılmaktadır (YHGK 2023/2-653 E., 2025/25 K.). 2. Hukuk Dairesinin terke dayalı bir dava açılmadığı için kadına terk nedeniyle kusur yüklenemeyeceğine ilişkin kararı (2024/2010 E., 2025/366 K.) usule dayanan dar bir karardır; “evden ayrılmak hiçbir zaman kusur değildir” şeklinde genelleştirilmemelidir.

Olağan Hayat Tercihleri ve Ekonomik Kararlar

Evlilikte her anlaşmazlık veya kişisel tercih kusur değildir. Eş meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir (TMK m.192); olağan sözler, makul harcamalar ve ailenin yararına yapılan ekonomik girişimler de kararlarda kusur sayılmamıştır. Eşin sosyal çevresine yönelik kısıtlamalar için eşim beni ailemden ve arkadaşlarımdan soyutluyor yazımıza bakabilirsiniz.

Hukuk Genel Kurulu, arkadaşlarıyla görüşmek isteyen eşe “bu saatte gitme” denmesini ve ev ihtiyaçları için verilen ek kartla alışveriş yapan eşe “yine ne aldın” diye sorulmasını tanık beyanlarıyla sabit görmekle birlikte kusur saymamıştır; kurul bu sözlerin ortak hayatı çekilmez kılmadığını kabul etmiştir (2023/580 E., 2024/573 K.). Bizim değerlendirmemize göre bu karar, olağan aile içi konuşmalar ile baskı ve kontrol arasındaki farkı göstermektedir.

İspatlanamayan İddialar ve Hukuka Aykırı Deliller

Bir davranış gerçekten yaşanmış olsa bile ispatlanamıyorsa eşe kusur olarak yüklenemez. Kararlarda soyut, duyuma dayalı veya çelişkili tanık beyanları ile hukuka aykırı olarak elde edilen deliller kusur tespitine dayanak yapılmamaktadır (HMK m.189/2). Ayrıntılar için ispat yükü ve tanık beyanının değeri ve boşanmada hukuka aykırı deliller yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hukuk Genel Kurulu, rıza dışında ve kurgu ile hazırlanmış bir kayıt için “usulsüz olarak yaratılan bir delilin hiçbir şekilde delil olarak kabulü olanaklı değildir” demiştir (2011/2-703 E., 2012/70 K.). Güncel kararlarda da eşin telefonuna veri kurtarma uygulaması yüklenerek elde edilen yazışmalar ve rıza kapsamında alındığı ispatlanamayan ses kayıtları için “hukuka aykırı bu delil kusur belirlemesinde dikkate alınamaz” sonucuna varılmıştır.

İnce Çizgi: Aynı Davranışın İki Farklı Sonucu

Kararlar yan yana konulduğunda, aynı görünen bir davranışın bağlamına göre kusur sayıldığı veya sayılmadığı görülmektedir. Aşağıdaki tablo, iki rehberimizdeki kararları karşılaştırmaktadır; kusur sayılan davranışların ayrıntısı için kusur sayılan davranışlar rehberimize bakabilirsiniz.

Adım Adım Yol Haritası

1. Size yüklenen her vakıayı tek tek listeleyin. Her biri için tarih, bağlam ve varsa karşı tarafın önceki davranışını not edin.
2. Af savunmasını açıkça ileri sürün. Barışma ve ortak hayatın yeniden kurulduğunu gösteren olguları (birlikte yaşama, tatil, feragat) cevap dilekçesinde belirtin; kararlarda af savunmasının ileri sürülmesi aranmaktadır.
3. Tepki niteliğini ortaya koyun. Davranışınızın hangi saldırıya veya kusura karşı, ne kadar süre sonra ve hangi ölçüde gerçekleştiğini gösterin.
4. Haklı ayrı yaşamayı belgeleyin. Evden kovulma, terke zorlanma veya şiddet sonrası ayrılmayı tanık, mesaj ve resmî kayıtlarla destekleyin (TMK m.197).
5. Sağlık durumunu raporla açıklayın. Hastalık veya tedavi sürecini sağlık raporlarıyla belgeleyin; tedaviden kaçınmadığınızı gösterin.
6. Dava tarihinden sonraki olaylara dikkat edin. Bu olaylar görülmekte olan davada kusur olarak dikkate alınmaz; ancak yeni bir davaya konu olabilir.
7. Delillerin hukuka uygunluğunu denetleyin. Karşı tarafın sunduğu gizli kayıt ve mesajların nasıl elde edildiğini sorgulayın (HMK m.189/2).
8. Tanık beyanlarının niteliğini tartışın. Duyuma dayalı, soyut veya çelişkili beyanların kusur tespitine dayanak olamayacağını ileri sürün.

Sık Yapılan Hatalar

1. Aynı evde kalmayı otomatik olarak af sanmak. Zorunluluktan veya ayrı odalarda kalmak af değildir.
2. Af savunmasını dilekçede ileri sürmemek. Kararlarda af olgusunun savunma olarak ileri sürülmesi aranmaktadır.
3. Her tepkinin kusuru sileceğini düşünmek. Ölçüyü aşan misilleme ayrıca kusur sayılabilir.
4. Dava açıldıktan sonra sadakat yükümlülüğünü önemsememek. Yükümlülük sürer; yeni bir ilişki ayrı bir davanın konusu olabilir.
5. Hastalığı gizlemek veya tedaviden kaçınmak. Hastalığın kendisi kusur değildir; gizleme ve tedaviden kaçınma kusur olabilir.
6. Haklı ayrılığı belgelememek. Evden ayrılmanın sebebi ispatlanamazsa terk veya kusur iddiasıyla karşılaşılabilir.
7. Asılsız iddiaları çevreye yaymak. Yasal başvuru hak arama sayılır; ancak asılsız iddiaları yaymak kişilik hakkına saldırı olabilir.
8. Karşı tarafın gizli kayıtlarına itiraz etmemek. Hukuka aykırı delilin dikkate alınmaması için bu husus ileri sürülmelidir; mahkeme de bunu kendiliğinden inceleyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Barıştıktan sonra eski olaylar kusur olarak ileri sürülebilir mi?

Kural olarak hayır. Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar boşanma sebebi ve kusur olarak kabul edilmez (Y2HD 2013/18374 E., 2014/318 K.). Ancak barışmadan sonra da devam eden davranışlar affedilmiş sayılmaz (YHGK 2020/2-260 E., 2022/1453 K.).

Aynı evde yaşamaya devam etmek af sayılır mı?

Tek başına sayılmaz. Zorunluluktan veya ayrı odalarda aynı adreste yaşamak af değildir; affın tereddütsüz ispatı gerekir (Y2HD 2024/1808 E., 2024/1598 K.; Y2HD 2024/8789 E., 2024/8256 K.).

Barışma teklifi yapmak af anlamına gelir mi?

Hayır. Kabul edilmeyen barışma girişimi af sayılmaz (YHGK 2017/2-2651 E., 2020/333 K.); barışma teklifi veya görüşmesi af niteliğinde kabul edilemez (Y2HD 2022/3862 E., 2022/5355 K.).

Önceki boşanma davasından feragat edersem ne olur?

Aynı olaylara dayanan davadan feragat, kararlarda o olayların affı olarak değerlendirilmiştir; feragatten sonra yeni bir kusur ispatlanamazsa yeni dava reddedilebilir (Y2HD 2021/7985 E., 2021/7346 K.).

Evlenmeden önceki ilişkiler boşanmada kusur sayılır mı?

Kural olarak hayır. “Evlilik birliği kurulmadan önceki nedenlere dayanılarak boşanma davası açılamaz.” (Y2HD 2020/6157 E., 2021/371 K.). Şartları varsa evliliğin iptali davası gündeme gelebilir.

Dava sürerken yaşanan olaylar kararı etkiler mi?

Davadan sonra oluşan vakıalar görülmekte olan davada hükme esas alınmaz; ancak yeni bir davaya konu olabilir ve davalar birleştirilebilir (Y2HD 2015/1895 E., 2015/15882 K.).

Şiddete karşılık verirsem kusurlu sayılır mıyım?

Sürekli şiddete karşı kendini savunma ve tepki niteliğindeki davranışlar kusur olarak yüklenmemiştir (YHGK 2017/2-2723 E., 2020/880 K.; YHGK 2023/2-382 E., 2024/244 K.). Ancak ölçüyü aşan karşılıklar kusur sayılabilir.

Eşimi polise şikâyet etmem kusur mu?

Yasal hakkın kullanılması kapsamındaki suç isnadı kusur olarak yüklenmemiştir (Y2HD 2023/4069 E., 2024/1640 K.). Buna karşılık asılsız iddiaları çevreye yaymak kişilik hakkına saldırı sayılabilir (YHGK 2021/2-667 E., 2022/1668 K.).

Dilekçede yazdıklarım kusur sayılır mı?

İddia ve savunma sınırında kalan beyanlar kural olarak kusur veya kişilik hakkı saldırısı sayılmamaktadır; ancak olayla ilgisiz aşağılayıcı ifadeler bu sınırı aşabilir (YHGK 2017/4-1498 E., 2020/791 K.; YHGK 2019/4-811 E., 2022/642 K.).

Kayınvalidemin davranışlarından ben sorumlu muyum?

Kendiliğinden değil. Kusur, eşin müdahaleye katılmasına veya sessiz kalmasına bağlanır ve bu iddia ispatlanmalıdır (Y2HD 2024/9060 E., 2025/5953 K.). Ayrıntılar için eşin ailesinin evliliğe müdahalesi yazımıza bakabilirsiniz.

Hastalığım nedeniyle kusurlu sayılır mıyım?

Hastalığın kendisi kusur değildir; akıl hastası eşin iradi olmayan hareketleri kusur sayılmamıştır (Y2HD 2016/12019 E., 2018/2138 K.). Ancak tedaviden kaçınmak veya hastalığı evlilik boyunca gizlemek kusur olabilir (Y2HD 2025/590 E., 2025/7843 K.).

Çocuğumuz olmaması kusur sayılır mı?

Çocuk sahibi olamamak tek başına kusur değildir; ancak tedavi sürecinde isteksizlik ve eşi yalnız bırakmak kusur ve manevi tazminat sebebi sayılmıştır (YHGK 2024/2-762 E., 2025/713 K.).

Evden kovulduğum için ayrı yaşıyorum; terk etmiş sayılır mıyım?

Hayır. Eşini terke zorlayan veya ortak konuta dönmesini engelleyen eş terk etmiş sayılır (YHGK 2013/1688 E., 2015/1032 K.). Ayrı yaşamakta haklı olan eş tedbir nafakası da isteyebilir (TMK m.197; YHGK 2017/2208 E., 2020/575 K.).

Eşimin harcamalarını sormam veya geç saatte dışarı çıkmasına itiraz etmem kusur mu?

Olağan sözler kusur sayılmamıştır; Hukuk Genel Kurulu “bu saatte gitme” ve “yine ne aldın” sözlerinin ortak hayatı çekilmez kılmadığını kabul etmiştir (YHGK 2023/580 E., 2024/573 K.). Ancak sürekli denetim ve baskı kusur olabilir.

Eşimin gizlice aldığı ses kaydı aleyhime kullanılabilir mi?

Rıza kapsamında alındığı ispatlanamayan ses kaydı hukuka aykırı delil sayılmış ve kusur belirlemesinde dikkate alınmamıştır (Y2HD 2022/2263 E., 2022/3877 K.; HMK m.189/2).

Hangi davranışların kusur sayıldığını nereden öğrenebilirim?

Kusur sayılan davranışlara ilişkin kararları Yargıtay’a göre kusur sayılan davranışlar rehberimizde topladık; terimlerin anlamı için aile hukuku sözlüğü sayfamıza bakabilirsiniz.