Eşim Beni Ailemden ve Arkadaşlarımdan Soyutluyor (İzole Ediyor)

Ne yaşandı?

Bir kişi, evlendikten sonra eşinin kendisini giderek yalnızlaştırdığını fark eder: ailesini ziyaret etmesi engellenir, arkadaşlarıyla görüşmesi sorun yapılır, telefonu ve sosyal çevresi sürekli denetlenir. Fiziksel bir şiddet yoktur; ama kişi kendini bir kafeste gibi hisseder.

Bu tabloda kişi, yaşadığının “normal bir kıskançlık” mı yoksa hukuken anlam taşıyan bir durum mu olduğunu çözmeye çalışır.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Yaşadığınızı doğru adlandırın: 6284 sayılı Kanun’un 2. maddesi şiddeti tanımlarken “özgürlüğün keyfî engellenmesini” de kapsama alır; sistematik soyutlama, kontrol ve baskı bu tanımın içindedir. Boşanma bakımından ise bu davranışlar TMK 166 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması sayılır; ağırlığına göre TMK 162’deki ağır derecede onur kırıcı davranış kapsamında da değerlendirilebilir. İkinci ihtimal daha güçlüdür: TMK 162’de davacının kusuru araştırılmaz ve davalı tam kusurlu kabul edilir.
• 6284 sayılı Kanun’dan yararlanın: Şiddet yalnızca fiziksel değildir; psikolojik ve ekonomik şiddet de koruma kararına konu olabilir. En yakın aile mahkemesine, kolluğa (polis/jandarma) veya ŞÖNİM’e (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) başvurabilirsiniz.
• Yaşadıklarınızı kayıt altına alın: Engellemelere ilişkin mesajlar, tanık olabilecek aile ve arkadaşlar, varsa doktor/psikolog raporları kusurun ispatında önemlidir.
• Güvenli bir destek ağı kurun: Güvendiğiniz bir yakınınızla, gerekirse bir uzmanla iletişimde kalın; kararlarınızı yalnız başınıza vermek zorunda değilsiniz.
• Hukuki yol için avukata başvurun: Hem koruyucu tedbirler hem de boşanma süreci için profesyonel destek, sürecin sağlıklı yürümesini sağlar.

İzolasyon, çoğu zaman daha ağır şiddet biçimlerinin habercisidir. Bu yüzden durumu küçümsememek ve erken adım atmak önemlidir. Hem güvenliğinizi koruyan tedbirler hem de boşanma davası için hukuki destek almak en doğrusudur.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebildiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve kanun metinlerini güncel hâliyle teyit etmeniz önerilir.

⚖️ Güncel not: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Geçiş döneminde mevcut nafaka kararları ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: AYM süresiz nafaka kararı (2026).

İzin Gerekmez: TMK m.192

İzolasyonun en somut biçimlerinden biri, eşin çalışmasının ya da meslek seçiminin engellenmesidir. Kanun bu konuda tereddüde yer bırakmayan bir hüküm içerir.

TMK m.192’ye göre eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak, meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur.

Maddenin tarihsel arka planı da anlamlıdır. Madde gerekçesinde belirtildiği üzere, kadının bir meslek ve sanatla iştigal etmesinin kocanın iznine tâbi olduğuna ilişkin önceki Kanun hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Yeni düzenlemeyle, sadece kadının değil her iki eşin de meslek veya iş seçiminde diğer eşin iznini almak zorunda olmadığı kabul edilmiştir.

İkinci cümledeki “huzur ve yarar” kaydı bir izin şartı getirmez; yalnız seçimin ve yürütülmesinin evlilik birliği gözetilerek yapılmasını ifade eder. Öğretide, eşlerden birinin diğerinin mesleğini veya işini sürekli engellemesinin bu hakkın ihlali anlamına gelebileceği belirtilmektedir.

Hukukî İşlem Serbestisi: TMK m.193

İzolasyon yalnız sosyal çevreyle değil, kişinin kendi hukukî ve ekonomik hareket alanıyla da ilgilidir. Bu alanı güvence altına alan hüküm TMK m.193’tür.

Maddeye göre kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukukî işlemi yapabilir.

Hükmün iki yönü vardır. Birincisi, eşler birbirleriyle hukukî işlem yapabilir. İkincisi ve burada asıl önemlisi, eşlerden her biri üçüncü kişilerle her türlü hukukî işlemi yapabilir; bunun için diğer eşin onayı aranmaz.

“Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça” kaydı, bu serbestinin sınırlarını gösterir. En bilinen istisna TMK m.194’tür: eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.

Bunun pratik sonucu şudur: banka hesabı açmak, telefon hattı almak, işe girmek veya kira sözleşmesi imzalamak gibi işlemler için eşin onayı gerekmez. “Eşimin izni olmadan yapamam” değerlendirmesi, aile konutu gibi kanunda sayılan istisnalar dışında hukukî dayanaktan yoksundur.

Birlik Eşit Yapıdadır: TMK m.185 ve m.186

Yukarıdaki iki hüküm tek başına durmaz; evlilik birliğinin kanunda nasıl kurgulandığından doğar. Bu kurgu iki maddede toplanmıştır.

TMK m.185’e göre evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur. Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler. Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.

TMK m.186 ise birliğin işleyişini gösterir: eşler oturacakları konutu birlikte seçerler. Birliği eşler beraberce yönetirler. Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar.

Her iki maddede de kullanılan sözcükler belirleyicidir: elbirliğiyle, beraberce, birlikte. Kanun birliği hiyerarşik değil eşit bir yapı olarak kurmuştur. Dolayısıyla eşlerden birinin diğerinin sosyal ilişkilerini, çalışma hayatını veya konut tercihini tek yanlı belirlemesi, bu maddelerin çizdiği yapıyla bağdaşmaz.

“Yardımcı olmak” yükümlülüğü de aynı yönde okunur: bu, edilgen bir katlanma değil, diğer eşin gelişimini ve ilişkilerini destekleme ödevini içerir.

Anlaşmazlık Sürüyorsa: TMK m.195

Yukarıdaki hükümler ihlal edildiğinde, boşanma davası açmadan da başvurulabilecek bir yol vardır ve bu yol doğrudan bu tür uyuşmazlıklar için düzenlenmiştir.

TMK m.195’e göre evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler.

Maddenin devamı hâkimin izleyeceği sırayı gösterir: hâkim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin yardımını isteyebilir. Hâkim, gerektiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine kanunda öngörülen önlemleri alır.

Meslek ve iş seçimine ilişkin anlaşmazlıklar da bu kapsamda değerlendirilir; hâkim öncelikle eşleri birbirlerinin iş ve meslek seçimi konusunda yardımcı olmaları gerektiği yönünde uyarır.

Başvuru bakımından iki kolaylık vardır: talep ayrı ayrı veya birlikte ileri sürülebilir ve boşanma davası açılması gerekmez. Yükümlülük ihlali sürüyorsa, sonraki aşamada TMK m.197 uyarınca ayrı yaşama ve buna bağlı önlemler de istenebilir.

Boşanma Dosyasında İspat: TMK m.184 ve m.166

İzolasyon iddiası, tek bir olaya değil bir örüntüye dayandığı için ispat bakımından kendine özgü zorluklar taşır. Bu nedenle yargılamanın ispat rejimini bilmek gerekir.

TMK m.184’e göre hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe, bunları ispatlanmış sayamaz. Ayrıca tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder.

“Serbestçe takdir” ilkesi burada lehe işler: tek bir belgeye bağlı kalınmaz, olgular bir bütün olarak değerlendirilir. Dolayısıyla izolasyon iddiası, zaman çizelgesi hâlinde sunulduğunda daha güçlü olur — hangi ilişkinin ne zaman kesildiği, kimlerle görüşmenin nasıl engellendiği, çalışma hayatına müdahalenin hangi tarihte başladığı.

Genel boşanma sebebi bakımından ölçüt TMK m.166’nın birinci fıkrasındadır: evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. İzolasyon iddiası bu ölçüte, tek tek olaylarla değil süreklilik ve etki gösterilerek bağlanır.

Delil kümeleri bakımından şunlar işlev görür: yazışma ve arama kayıtları, sosyal çevreden tanık beyanları, çalışma hayatına ilişkin belgeler (istifa, işten ayrılma, izin talepleri), sağlık kayıtları ve varsa kolluk ya da 6284 başvuru kayıtları.

Hâkimin müdahalesi yolunun işleyişi için TMK m.195 yazımıza, ayrı yaşama ve buna bağlı önlemler için ayrı yaşama hakkı yazımıza, koruma kararı süreci için uzaklaştırma kararı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İzolasyon hukuken şiddet sayılır mı?

Sayılır. 6284 sayılı Kanun’un 2. maddesi şiddeti tanımlarken “özgürlüğün keyfî engellenmesini” de kapsama alır; kişinin ailesiyle görüşmesinin ve sosyal çevresine erişiminin engellenmesi bu tanımın içindedir.

Boşanma sebebi olur mu?

Olur. Sistematik izolasyon TMK 166 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması sayılır; ağırlığına göre TMK 162’deki ağır derecede onur kırıcı davranış kapsamında da değerlendirilebilir.

TMK 162’ye dayanmanın avantajı ne?

TMK 162 kapsamında davacı eşin kusur durumu araştırılmaz; fiilin ispatı hâlinde davalı eş tam kusurlu kabul edilir. Bu, TMK 174 kapsamındaki tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerini doğrudan güçlendirir.

Koruma kararı için delil göstermeli miyim?

Hayır. Kanun açıktır: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir.

Nereye başvurabilirim?

Aile mahkemesine, kolluğa (polis veya jandarma), mülkî amire ya da yedi gün yirmi dört saat esasıyla çalışan ŞÖNİM’e. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de bazı tedbirlere karar verebilir.

Tanığım yoksa nasıl ispatlarım?

İzolasyonun kendisi delildir: arama ve mesajlaşma sıklığındaki düşüş, ailenizin size ulaşma girişimleri, sosyal medya kullanımının kesilmesi, davetlere katılamama. Ayrıca aileniz ve arkadaşlarınız görüşmelerinin engellendiğine tanıklık edebilir.

Sürekli aranıp konumum sorulması normal mi?

İlgili mevzuatta, güvenlikten endişe edecek şekilde korku ve çaresizlik duygularına sebep olacak biçimde her türlü iletişim aracı kullanılarak baskı altında tutma ayrıca tanımlanmıştır. Sürekli arama, mesaj ve konum takibi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tedbir kararına itiraz edilebilir mi?

Edilebilir. Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir.