Teminatlı Menkul Kıymet (VTMK ve İTMK) 2026: SPKn m.59 ve III-59.1 Tebliği — Teminat Defteri, Teminat Uyum İlkeleri ve Stres Testi, Teminat Sorumlusu, İhraççı Ödeme Yapamazsa veya İflas Ederse Yatırımcının Önceliği ve İdareci Atanması

Teminatlı menkul kıymetler (TMK), bankaların ve finansman kuruluşlarının kredi alacaklarını teminat göstererek borçlanmasını sağlayan ve yatırımcıya iki katmanlı koruma sunan borçlanma araçlarıdır. Varlık teminatlı menkul kıymet (VTMK) ve ipotek teminatlı menkul kıymet (İTMK), ihraççının genel yükümlülüğüdür; yani yatırımcı önce ihraççıdan ödeme bekler. İhraççı ödeme yapamaz veya iflas ederse, teminat varlıklardan gelen tutar öncelikle TMK sahiplerine ödenir ve kalan alacak için ihraççının diğer malvarlığına da başvurulabilir (SPKn m.59). Bu yönüyle TMK, fon aracılığıyla ihraç edilen ve ihraççıya başvuru imkânı vermeyen VDMK’dan ayrılır. Teminatlı Menkul Kıymetler Tebliği (III-59.1), teminat varlıkların ayrı bir teminat defterinde izlenmesini, nominal değer, nakit akımı ve net bugünkü değer uyum ilkelerini, stres testini, bağımsız bir teminat sorumlusunun denetimini ve ihraççının batması hâlinde Kurulca idareci atanmasını düzenler. Bu rehber, TMK’nın hukuki yapısını ve yatırımcının haklarını madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Fon aracılığıyla ihraç edilen varlığa ve ipoteğe dayalı menkul kıymetler (VDMK ve İDMK) bu rehberimizde, klasik tahvil ihracı ise şirket tahvili rehberimizde anlatılmıştır.

TMK Nedir? Çift Katmanlı Koruma

İpotek ve varlık teminatlı menkul kıymetler, ihraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve teminatlar karşılık gösterilerek ihraç edilen sermaye piyasası araçlarıdır (SPKn m.59/1). Tebliğ bunları ortak adıyla teminatlı menkul kıymet (TMK) olarak adlandırır ve borçlanma aracı niteliğinde kabul eder (III-59.1 m.4/1). Bu Tebliğe göre ihraç edilmeyen araçlar için “teminatlı menkul kıymet”, “VTMK”, “İTMK” veya eşdeğer ifadeler kullanılamaz (m.4/2).

TMK’yı güçlü kılan, yatırımcıya iki ayrı başvuru kaynağı sunmasıdır. Birinci kaynak ihraççının kendisidir: TMK ihraççının genel borcudur ve yatırımcı, klasik bir tahvil sahibi gibi ihraççıdan ödeme bekler. İkinci kaynak teminat varlıklardır: İhraççı ödeme yapamazsa, yönetimi kamuya devredilirse, faaliyet izni kaldırılırsa veya iflas ederse, teminat varlıklardan elde edilen gelir öncelikle TMK sahiplerine ve teminat varlıkların riskten korunması için yapılan sözleşmelerin karşı taraflarına ödenir (SPKn m.59/4). Teminatlarla karşılanmayan alacak için yatırımcı ihraççının diğer malvarlığına da başvurabilir. Bu yapı Avrupa’daki “covered bond” modelinin Türk hukukundaki karşılığıdır.

Kimler İhraç Edebilir, Nasıl Satılır?

VTMK; bankalar, ipotek finansmanı kuruluşları, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, kendi kanunlarıyla menkul kıymet ihracına yetkili kamu kurum ve kuruluşları ile nitelikleri Kurulca belirlenecek diğer kuruluşlar tarafından ihraç edilebilir; İTMK ise yalnızca konut finansmanı kuruluşları ile İFK’lar tarafından ihraç edilebilir (III-59.1 m.5/2). TMK halka arz edilerek, nitelikli yatırımcılara satılarak veya birim nominal değeri asgari 100.000 TL olmak kaydıyla tahsisli olarak ihraç edilebilir; yurt dışında tahsisli ihraçlarda bu asgari değer aranmaz (m.5/1). Halka arz edilecek TMK’nın borsada işlem görmesi zorunludur (m.5/3).

Kurul, yatırımcıları korumak için ihraççıdan toplam yükümlülüklerin bir banka veya üçüncü kişi tarafından garanti edilmesini ya da sigortalanmasını, hizmet sağlayıcı veya nakit yöneticisi görevlendirilmesini, teminat varlıkların bir banka veya İFK nezdinde muhafaza edilmesini ve satışın yalnızca nitelikli yatırımcılara yapılmasını talep edebilir (m.5/4). TMK ihraç yetkisi esas sözleşmeyle yönetim kuruluna devredilebilir; ancak yetkili organ kararında VTMK veya İTMK ihraç edileceği, azami tutar ve satış şekli açıkça belirtilmelidir (m.5/6). Tebliğde düzenlenmeyen hususlarda Kurulun borçlanma araçlarına ilişkin düzenlemeleri uygun düştüğü ölçüde uygulanır; bu nedenle ihraç limiti ve yönetim kurulu yetkisi gibi konularda borçlanma araçları tebliğiyle birlikte değerlendirme yapılır.

İhraç Başvurusu, Tertipler ve Tedavül Limiti

İhraççılar, halka arzda izahname onayı için Tebliğin 1 numaralı ekindeki, halka arz edilmeksizin satışta ihraç belgesi onayı için 2 numaralı ekindeki belgelerle Kurula başvurur (III-59.1 m.6/1). TMK, Kurulca uygun görülen ihraç tavanı içinde tertipler hâlinde satılabilir; izahnamenin geçerlilik süresi boyunca yapılacak halka arzlarda her tertibin satışı için ayrıca onay alınır (m.6/2). Halka arz edilmeksizin yurt içinde yapılan ihraçlarda ise onaylı ihraç belgesinin verilmesinden sonra ihraççı, ihraç tavanı içinde her tertipten önce MKK’ya başvurarak satışı gerçekleştirir (m.6/3).

Bir ihraççının tedavüldeki TMK’larının nominal değeri, bağımsız denetimden geçmiş son yıllık finansal tablolarındaki aktif toplamının yüzde 10’unu aşamaz; İFK’lar için bu limit uygulanmaz (m.5/7). Derecelendirme kuruluşlarından yatırım yapılabilir seviyenin en yüksek ilk üç kademesine denk gelen uzun vadeli not alan bankalar, finansal kuruluşlar ile finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin tedavül limiti yüzde yüz oranında artırılır (m.5/9). Teminat uyum ilkelerinin ihlali hâlinde, uyum yeniden sağlanana kadar yeni tertip TMK ihraç edilemez (m.5/10). Tebliğde düzenlenmeyen hususlarda Kurulun borçlanma araçlarına ilişkin düzenlemeleri mahiyetine uygun düştüğü ölçüde uygulanır (m.5/11).

Teminat Varlıklar: Neler Teminat Olabilir?

VTMK ihracına teminat defterine kaydedilerek karşılık gösterilebilecek varlıklar şunlardır: Bankaların ve finansman şirketlerinin tüketici ve ticari kredi alacakları; finansal kiralama sözleşmelerinden doğan alacaklar ile sigortalanmış faktoring alacakları; TOKİ’nin taksitli taşınmaz satış alacakları; GYO’ların portföylerindeki gayrimenkullerin satışından veya satış vaadinden kaynaklanan teminatlı alacakları ile kira alacakları; belirli uzun vadeli proje kredileri; ikame varlıklar ve Kurulca belirlenecek diğer varlıklar (III-59.1 m.9/1). İTMK ihracına ise ipotekle teminat altına alınmış konut finansmanı alacakları, konut finansmanından doğan finansal kiralama alacakları ve ipotekli ticari krediler karşılık gösterilebilir (m.9/2).

İTMK’da teminat uyumu hesaplanırken, niteliklerini kaybeden kredi ve alacaklar ile konut finansmanı kredilerinin teminat değerinin yüzde 80’ini, ipotekli ticari kredilerin teminat değerinin yüzde 50’sini aşan kısımları dikkate alınmaz; bu sınırlar teminat değerindeki değişikliklere göre en az yılda bir gözden geçirilir (m.19/1-a). Bu kural, konut fiyatlarının düşmesine karşı yatırımcıya ek bir güvenlik payı sağlar. Teminat varlıkların niteliklerini kaybettiği anlaşılırsa bunlar nitelikli varlıklarla değiştirilir; kredi kalitesini korumak veya artırmak için yeni teminat eklenebilir ya da mevcutlar değiştirilebilir.

Teminat Defteri ve Varlıkların Korunması

İhraççılar, teminat varlıkları ve bunlardan elde edilen nakdi kendi malvarlıklarından ayrı ve özel hesaplarda güvenli şekilde izlemek, her kaydın günlük takibini sağlayacak ayrı muhasebe hesapları açmak veya ayırt edici bir altyapı kurmak suretiyle teminat defteri tutmakla yükümlüdür (III-59.1 m.12/1). Defterin tutulmasına ilişkin iş akışları yönetim kurulu veya yetkilendirdiği birim tarafından onaylanır ve Kurul defterin ayrı bir kuruluş nezdinde de tutulmasını zorunlu tutabilir (m.12/2-3; SPKn m.59/2). Teminat varlıklarla ilgili tüm işlem ve ihtilaflarda teminat defterindeki kayıtlar esas alınır (m.12/4). Elektronik ortamda tutulan defter, güncellendiği her gün MKK’ya iletilir (m.12/5).

Teminat varlıkların korunması Kanun ve Tebliğde güçlü biçimde düzenlenmiştir: TMK itfa edilinceye kadar teminat varlıklar, ihraççının yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili dahil haczedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve haklarında ihtiyati tedbir kararı verilemez (SPKn m.59/3; III-59.1 m.13/2). Teminat varlıkların idaresi; defterin tutulmasını, ödemelerin zamanında tahsilini, uyum ilkelerinin kontrolünü, TMK sahiplerine ödemeleri, sigorta ve vergi işlemlerini ve varlıklara bağlı hakların takibini kapsar ve bundan ihraççı sorumludur (m.13/1, m.13/3).

Teminat Varlıkların Nitelikleri ve Değiştirilmesi

Teminat varlıkların taşıması gereken asgari nitelikler de belirlenmiştir: Banka kredilerinin deftere kayıt tarihinde donuk alacak sınıfında olmaması, finansman şirketi kredileri ve kira alacakları için özel karşılık ayrılmamış olması, ipotekli taşınmazların Türkiye sınırları içinde bulunması ve piyasa değerinin listedeki değerleme kuruluşlarınca tespit edilmiş olması, taşıt kredilerinde ilgili sigortaların yapılmış olması gerekir (III-59.1 m.10/1). Deftere kayıttan sonra bu nitelikleri kaybettiği anlaşılan veya baştan nitelik taşımadığı hâlde kaydedilen varlıkların nitelikli varlıklarla değiştirilmesi esastır; yeni varlık eklenmeden çıkarılmaları ancak uyum ilkeleri ihlal edilmediği ve ihraççı yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece mümkündür (m.13/5). İhraççı, teminat taşınmazları ve taşıtlarla ilgili sigorta yükümlülüklerinin düzenli olarak yerine getirildiğini takip etmekle de yükümlüdür (m.13/9).

Teminat varlıklardan tahsil edilen nakit, uyum ilkeleri ihlal edilmediği ve ihraççı yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece serbestçe kullanılabilir (m.13/4). Ancak ihraççının, ihlal veya temerrüt hâllerinde tahsilatların ayrı bir hesaba aktarılmasını sağlayacak tedbirleri teminat sorumlusu veya üçüncü kişilerle yapacağı sözleşmelerle önceden alması ve bunlara izahnamede yer vermesi zorunludur (m.13/8). İhraççı, sorumluluğu devam etmek kaydıyla teminatların idaresini bir hizmet sağlayıcıya, nakdin yönetimini bir nakit yöneticisine devredebilir (m.14/1). Kurul ücreti ve ihraç giderleri kural olarak ihraççı tarafından ödenir; bu giderler kadar ayrıca teminat fazlası eklenmişse hizmet sağlayıcı ve teminat sorumlusu gibi tarafların giderleri teminattan karşılanabilir (m.29/1). Değerleme raporlarının güvenilirliği değerleme kuruluşu rehberimizde ele alınmıştır.

Teminat Uyum İlkeleri ve Stres Testi

Tebliğ, teminatların her zaman yükümlülükleri karşılamasını sağlamak için üç ölçüt koyar. Nominal değer uyumunda teminat varlıkların nominal değeri TMK’nın nominal değerinden az olamaz; hesaplamada kredilerin bakiye anapara tutarları esas alınır ve türev araçların sözleşme değeri dikkate alınmaz (III-59.1 m.15). Nakit akımı uyumunda, hesaplama tarihinden itibaren bir yıl içinde teminat varlıklardan beklenen faiz ve benzeri gelirlerin toplamı, aynı dönemde toplam yükümlülüklerden kaynaklanacak benzer ödemelerden az olamaz (m.16). Net bugünkü değer uyumunda ise VTMK ihraçlarında teminat varlıkların net bugünkü değeri, yükümlülüklerin net bugünkü değerinden Tebliğ ekindeki tabloda varlık türüne göre belirlenen oranlardan az olmamak üzere ihraççının belirleyeceği bir oranda fazla olmalıdır (m.17/1).

Net bugünkü değer uyumunun faiz ve kur değişikliklerine duyarlılığı stres testiyle ölçülür (m.18/1). VTMK’da teminat ile TMK’nın para birimi veya faiz türü farklıysa, İTMK’da ise her durumda stres testi zorunludur ve İTMK’da tüm senaryolarda ihraççının belirlediği teminat fazlası oranı sağlanmalıdır (m.18/2-3). İhraççı uyumu teminat defterindeki her değişiklikte ve en az ayda bir kontrol eder (m.20/1). İhraççılar yatırımcılar lehine ilave uyum ilkeleri ve yaptırımlar da belirleyebilir; bu durumda bunların teminat sorumlusunca kontrolü sözleşmede düzenlenir (m.20/2).

Teminat Sorumlusu: Yatırımcının Bağımsız Gözü

Teminat sorumlusu, teminat defterinin ve teminat varlıkların Tebliğe uygun kontrolünden sorumlu olan ve sermaye piyasasında bilgi sistemleri bağımsız denetimi yapmaya yetkili bağımsız denetim kuruluşudur (III-59.1 m.3). Teminat sorumlusu yazılı bir sözleşmeyle TMK ihracından önce belirlenir ve sözleşme üç iş günü içinde Kurula gönderilir; ihraççının finansal tablolarını denetleyen kuruluş veya onunla hukuki bağlantısı olan kuruluşlar teminat sorumlusu olarak seçilemez (m.22/1). Sözleşme ancak haklı gerekçelerin Kurula yazılı bildirilmesi ve Kurulun uygun görüşüyle sona erdirilebilir (m.22/2). Kurul, gerekli nitelikleri kaybeden veya görevinde ihmali ya da kusuru bulunan teminat sorumlusunun değiştirilmesini isteyebilir veya onu resen değiştirebilir (m.22/3).

Teminat sorumlusu; teminat defterinin Tebliğe uygun oluşturulup oluşturulmadığını, elektronik defterde gerekli bilgi işlem kontrollerinin kurulup kurulmadığını, deftere ekleme, çıkarma ve değiştirme kayıtlarını dayanak kredi dokümanlarıyla birlikte inceleyip doğruluğunu, uyum ilkelerine uygunluğu ve stres testlerinin doğruluğunu inceler; halka arzlarda en az üçer aylık, diğer ihraçlarda en az altışar aylık dönemler itibarıyla uyum raporunu dönem sonunu izleyen yirmi iş günü içinde ihraççıya iletir (m.23/1). Bu görevleri için ihraççıdan her türlü bilgi ve belgeyi istemeye, kayıtları incelemeye ve çalışanlardan bilgi almaya yetkilidir (m.24/1). Bağımsız denetim kuruluşlarının hukuki sorumluluğu bağımsız denetim rehberimizde anlatılmıştır.

Yatırımcının Bilgilendirilmesi

TMK sahiplerinin bilgilendirilmesi için teminat sorumlusunun uyum raporu ve bildirimleri, ihraççıya iletildiği gün; ihraççının üçer aylık dönemler itibarıyla teminat varlıklardan yapılan tahsilatları ve TMK sahiplerine yapılan ödemeleri gösteren yatırımcı raporu, dönem sonunu izleyen altı iş günü içinde; ihraççının ödeme yükümlülüğünü kısmen veya tamamen yerine getirememesi ise ortaya çıktığı gün ihraççının internet sitesinde ve KAP’ta ilan edilir (III-59.1 m.21/1). Halka arz edilmeksizin yapılan ihraçlarda bu ilanlar MKK aracılığıyla TMK sahiplerine elektronik ortamda iletilir ve internet sitesinde yayımlanır (m.21/2). Uyum raporları, yatırımcının teminatların yeterliliğini düzenli olarak izleyebileceği en önemli belgedir.

Uyum İlkeleri İhlal Edilirse

İhraççı uyum ilkelerinin ihlal edildiğini tespit ederse bunu ivedilikle teminat sorumlusuna bildirir ve ihlalin tespitinden itibaren bir ay içinde teminat varlıkları yapılandırarak, TMK’ları geri satın alarak veya benzeri tedbirlerle uyumu yeniden sağlamak zorundadır; bu durum teminat sorumlusunca teyit edilir (III-59.1 m.25/1). İhlal süresince teminat varlıklardan yapılan tahsilatlar ayrı bir hesapta biriktirilir ve yalnızca bu süre içinde muaccel hâle gelen yükümlülüklerin ödenmesinde kullanılır (m.25/2). Teminat sorumlusu uyumun sağlanıp sağlanmadığını ve tahsilatların ayrı hesapta tutulup amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını kontrol eder; uyum sağlanmışsa biriktirilen nakit ihraççıya aktarılabilir, sağlanmamışsa ihraççıya bildirimde bulunulur (m.25/3).

İhraççı Ödeme Yapamazsa: Ayrı Hesap ve Öncelik

İhraççının toplam yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirememesi hâlinde durum ivedilikle teminat sorumlusuna bildirilir ve ödemenin yapılmadığı tarihten itibaren teminat varlıklardan yapılan tahsilatlar ayrı bir hesapta biriktirilerek yalnızca muaccel yükümlülüklerin ödenmesinde kullanılır (III-59.1 m.26/1-2). Teminat sorumlusu bir ay içinde tahsilatların ayrı hesapta biriktirilip biriktirilmediğini, yalnızca muaccel yükümlülükler için kullanılıp kullanılmadığını ve teminat varlıkların toplam yükümlülükleri karşılayıp karşılamadığını tespit edip ihraççıya bildirir (m.26/3). Bu şartların sağlanmadığı tespit edilirse, teminat varlıkların esas borçlularına ödemelerini ihraççı nezdinde olmayan ve ihraççıya ait olmayan bir hesaba yapmaları gerektiği yazılı olarak bildirilir veya Kurulca uygun görülen muadil tedbirler alınır (m.26/4). Alacağı teminat varlıklarla karşılanmayan TMK sahipleri, teminat varlıkların tahsilini beklemeksizin ihraççının diğer malvarlığına da başvurabilir (m.26/5; SPKn m.59/4).

Bu son hüküm yatırımcı için önemli bir avantajdır: TMK sahibi, teminat havuzunun tasfiyesini beklemek zorunda değildir; muaccel alacağı için ihraççıya karşı icra takibine başvurabilir. Borçlanma aracı temerrüdünde izlenecek yollar ve borçlanma aracı sahipleri kurulu bu rehberimizde anlatılmıştır.

İhraççı İflas Ederse: İdareci Atanması

İhraççının yönetimi veya denetimi kamu kurumlarına devredilirse, faaliyet izni kaldırılırsa veya iflas ederse Kurul, teminat varlıkları toplam yükümlülükleri üstlenmeksizin idare etmek ve gelirini yeterli olduğu ölçüde yükümlülükleri yerine getirmekte kullanmak üzere ihraççı niteliğindeki başka bir banka veya İFK’yı, teminat sorumlusunu, başka bir bağımsız denetim kuruluşunu veya uzmanlaşmış bir kuruluşu idareci olarak atayabilir (III-59.1 m.27/1). Bu durumda teminat gelirleri öncelikle TMK sahiplerine ve riskten korunma sözleşmelerinin karşı taraflarına ödenir (m.27/2). İdareci, ödemelerin vadesinde yapılabilmesi için teminat varlıkları aktif olarak yönetebilir, gerektiğinde varlık satabilir veya satın alabilir, kredi kullanabilir ve repo yapabilir (m.27/4); Kurulun uygun görüşüyle teminat varlıkları ve yükümlülükleri başka bir banka veya İFK’ya devredebilir (m.27/5). Kanun, Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne verdiği hizmetler karşılığında teminat varlıklardan ödeme yapılmasını da öngörmüştür (SPKn m.59/5; m.27/3).

Yatırımcı İçin Kontrol Listesi

TMK’nın diğer sermaye piyasası araçları arasındaki yeri sermaye piyasası araçları rehberimizde anlatılmıştır. Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin görevleri bu rehberimizde, finansal kuruluşların tedrici tasfiyesi ise bu rehberimizde ele alınmıştır. Teminat varlıkların iflas masasına girmemesi ve idareci atanması, TMK’yı bu süreçlerde klasik tahvil sahibinden çok daha güçlü bir konuma getirir.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Finansman şirketinin temerrüdü. VTMK ihraç eden bir finansman şirketi kupon ödemesini yapamaz. Aynı gün KAP’ta açıklama yapılması gerekir (m.21/1-c). Şirket teminat kredilerinden gelen taksitleri ayrı bir hesapta toplamak ve yalnızca VTMK ödemelerinde kullanmak zorundadır (m.26/2). Teminat sorumlusu bir ay içinde bu kurallara uyulduğunu tespit edemezse, kredi borçlularına ödemelerini şirket dışındaki bir hesaba yapmaları bildirilir (m.26/4). Yatırımcı ayrıca şirkete karşı icra takibi başlatabilir (m.26/5).

Senaryo 2: Konut fiyatlarında düşüş. İTMK ihraç eden bir bankanın teminat havuzundaki konutların değeri düşer. Konut kredilerinin teminat değerinin yüzde 80’ini aşan kısmı uyum hesabında dikkate alınmadığından (m.19/1-a), hesaplanan teminat tutarı azalır ve uyum ilkeleri ihlal edilebilir. Banka bir ay içinde yeni konut kredileri ekleyerek veya TMK geri alarak uyumu yeniden sağlamak zorundadır (m.25/1).

Senaryo 3: Bankanın yönetiminin TMSF’ye devri. TMK ihraç eden bir bankanın yönetimi kamuya devredilir. Teminat varlıklar bu durumda dahi teminat amacı dışında kullanılamaz ve haczedilemez (SPKn m.59/3). Kurul, teminat varlıkları yönetmek üzere başka bir bankayı idareci olarak atayabilir ve teminat gelirleri öncelikle TMK sahiplerine ödenir (m.27).

Sık Yapılan Hatalar

TMK Sahibinin İhraççı ve Teminat Sorumlusuna İhtarnamesi Örneği

Aşağıdaki örnek, kupon ödemesi yapılmayan bir VTMK yatırımcısının ihraççıya ve teminat sorumlusuna göndereceği ihtarname içindir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak TMK yatırımcılarına ihraç belgeleri, teminat defteri, uyum raporları ve yatırımcı raporları üzerinden hukuki değerlendirme yapıyor; ödeme sorunlarında ihraççı ve teminat sorumlusuna ihtarname, icra takibi, SPK başvurusu ve tazminat süreçlerini yürütüyoruz. İhraççı tarafında ise teminat defteri yapısı, teminat sorumlusu sözleşmesi, uyum ilkeleri ve SPK başvuru süreçlerinde danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Teminatlı menkul kıymet nedir?

Teminatlı menkul kıymet (TMK), ihraççının genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve teminat varlıklar karşılık gösterilerek ihraç edilen borçlanma aracıdır (SPKn m.59/1; III-59.1 m.4/1). Yatırımcı hem ihraççıya hem de teminat varlıklara başvurabilir.

VTMK ile İTMK arasındaki fark nedir?

VTMK tüketici ve ticari krediler, finansal kiralama ve faktoring alacakları, TOKİ ve GYO alacakları gibi varlıklarla; İTMK ise ipotekle teminat altına alınmış konut finansmanı alacakları ve ipotekli ticari kredilerle teminatlandırılır (III-59.1 m.9).

VTMK’yı kimler ihraç edebilir?

Bankalar, ipotek finansmanı kuruluşları, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri, GYO’lar ve kanunlarıyla yetkili kamu kurumları VTMK ihraç edebilir; İTMK ise yalnızca konut finansmanı kuruluşları ve İFK’lar tarafından ihraç edilebilir (III-59.1 m.5/2).

İhraççı iflas ederse yatırımcı ne olur?

Teminat varlıklardan elde edilen gelir öncelikle TMK sahiplerine ve riskten korunma sözleşmelerinin karşı taraflarına ödenir; alacağı teminatlarla karşılanmayan yatırımcılar ihraççının diğer malvarlığına da başvurabilir (SPKn m.59/4).

Teminat varlıklar haczedilebilir mi?

Hayır. TMK itfa edilinceye kadar teminat varlıklar, ihraççının yönetimi kamuya devredilse dahi teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, kamu alacakları için dahi haczedilemez, iflas masasına girmez ve ihtiyati tedbir konulamaz (SPKn m.59/3; III-59.1 m.13/2).

Teminat defteri nedir?

Teminat varlıkların ihraççının diğer malvarlığından ayrıştırılması için tutulan kayıt sistemidir; teminat varlıklarla ilgili tüm işlem ve ihtilaflarda teminat defterindeki kayıtlar esas alınır (III-59.1 m.12/1, m.12/4).

Teminat uyum ilkeleri nelerdir?

Teminat varlıkların nominal değeri TMK’nın nominal değerinden az olamaz; bir yıllık beklenen gelirleri aynı dönemdeki ödemelerden az olamaz; net bugünkü değeri yükümlülüklerin net bugünkü değerinden Tebliğ ekindeki oranlar kadar fazla olmalıdır (III-59.1 m.15-17). İhraççı uyumu her değişiklikte ve en az ayda bir kontrol eder (m.20/1).

Teminat sorumlusu kimdir?

Teminat defterinin ve varlıkların kontrolünden sorumlu, bilgi sistemleri bağımsız denetimine yetkili bağımsız denetim kuruluşudur; ihraççının kendi bağımsız denetçisi veya onunla bağlantılı kuruluşlar seçilemez (III-59.1 m.3, m.22/1).

Uyum ilkeleri ihlal edilirse ne olur?

İhraççı bir ay içinde teminatları yapılandırarak veya TMK’ları geri alarak uyumu yeniden sağlamak zorundadır; bu sürede teminat varlıklardan yapılan tahsilatlar ayrı hesapta biriktirilir ve yalnızca muaccel yükümlülüklerde kullanılır (III-59.1 m.25).

İdareci ne zaman atanır?

İhraççının yönetimi kamuya devredilirse, faaliyet izni kaldırılırsa veya iflas ederse Kurul, teminat varlıkları yönetmek ve gelirini yatırımcılara ödemek üzere bir banka, İFK, teminat sorumlusu veya başka bir kuruluşu idareci olarak atayabilir (III-59.1 m.27).

TMK’yı vadesinden önce satabilir miyim?

Halka arz edilen TMK’nın borsada işlem görmesi zorunludur (III-59.1 m.5/3); bu nedenle yatırımcı borsada satış yapabilir. Tahsisli veya nitelikli yatırımcıya satılan TMK’larda ise çıkış imkânı alıcı bulunmasına bağlıdır.

Tahsisli TMK için asgari tutar var mı?

Tahsisli ihraçlarda birim nominal değer asgari 100.000 TL olmalıdır; yurt dışında tahsisli ihraçlarda bu şart aranmaz (III-59.1 m.5/1).

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• VDMK ve İDMK: varlık ve konut finansmanı fonları
• Şirket olarak tahvil ihracı
• Tahvil veya bono ödenmedi
• Kira sertifikası yatırımcısının hakları
• Proje finansman fonu ve PDMK
• Bağımsız denetim kuruluşunun sorumluluğu
• Sermaye piyasası araçları
• Yatırımcı Tazmin Merkezi
• Tedrici tasfiye
• II-31/B.1 kapsamında teminatlı ihraç
• ipotek finansmanı kuruluşları (III-60.1)