Proje finansmanı, uzun vadeli ve yoğun sermaye isteyen altyapı, enerji, sanayi veya teknoloji yatırımlarının bir proje finansman fonu aracılığıyla sermaye piyasasından finanse edilmesidir (SPKn m.61/B-1). Fon, projeye dayalı menkul kıymetler (PDMK) karşılığında toplanan parayla, yatırımcılar hesabına proje gelirlerine veya proje kredilerine dayalı bir portföyü işletmek üzere banka veya geniş yetkili aracı kurum tarafından inançlı mülkiyet esaslarına göre kurulan, tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır (m.61/B-2). Projenin gelirleri fona temlik edilir ve PDMK itfa edilinceye kadar fondaki varlıklar haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına girmez ve hakkında ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz kararı verilemez (m.61/B-3, 7). SPK’nın III-61/B.1 sayılı Projeye Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği ihraç tavanını proje maliyetinin yüzde yetmiş beşiyle sınırlar ve maliyetin en az yüzde yirmi beşinin kaynak kuruluşun özkaynağıyla karşılanmasını ister; bağımsız üyeli bir fon kurulu, fon denetçisi ve hizmet sağlayıcı öngörür; ihraç gelirini ilerleme raporlarına göre kademeli olarak aktarır ve projenin gecikmesi veya gerçekleşmemesi hâlinde izlenecek yolu belirler. Bu rehber, hem proje şirketleri ve kurucular hem de PDMK yatırımcıları için hukuki çerçeveyi kanun ve tebliğ maddeleri üzerinden anlatır.
Projenizi sermaye piyasasından finanse etmeyi mi planlıyorsunuz, ya da PDMK yatırımcısı mısınız?
Fon yapılanması, ihraç süreci ve yatırımcı hakları için birlikte değerlendirme yapalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap
Proje finansman fonu ve PDMK: temel kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Proje finansmanı | Uzun vadeli ve sermaye yoğun projelerin fon yoluyla finansmanı | SPKn m.61/B-1 |
| Fonun niteliği | Tüzel kişiliği olmayan, inançlı mülkiyete dayalı malvarlığı | SPKn m.61/B-2 |
| Proje gelirleri | Fona temlik edilir | SPKn m.61/B-3 |
| İlişkilerde boşluk | Vekâlet hükümleri (TBK m.502-514) kıyasen | SPKn m.61/B-5 |
| Varlıkların korunması | Haciz, rehin, iflas masası, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz yasağı | SPKn m.61/B-7 |
| Kurucu | Banka veya geniş yetkili aracı kurum | III-61/B.1 m.3/1-h |
| Fon kurulu | En az üç kişi; bağımsız üye; Düzey 3 lisanslı üye | m.9/1 |
| İhraç tavanı | Proje maliyetinin yüzde 75’i; kamu projelerinde yüzde 80’e kadar | m.6/6-7 |
| Özkaynak şartı | Maliyetin en az yüzde 25’i | m.6/6 |
| İhraç gelirinin aktarımı | Yüzde 15 ihraçtan sonra, yüzde 85 ilerleme raporlarına göre | m.20/3 |
| Gecikme | 15 iş günü içinde fizibilite, ek süre başvurusu, KAP | m.19/1 |
| Gerçekleşmeme | Teminatların nakde çevrilip dağıtılması ve itfa | m.19/3 |
Proje finansman fonu, gayrimenkul sertifikası ve kira sertifikası gibi varlığa dayalı araçlarla aynı koruma mantığına sahiptir; bu araçlar gayrimenkul sertifikası ve kira sertifikası rehberlerimizde anlatılmıştır. Sermaye piyasası araçlarının genel sınıflandırması için bu rehberimize bakabilirsiniz.
Hukuki Yapı: Tüzel Kişiliği Olmayan Bir Malvarlığı
Proje finansman fonu, bir şirket değil, bir malvarlığıdır. SPKn m.61/B-2’ye göre fon, PDMK karşılığında toplanan para ve diğer varlıklarla, PDMK sahipleri hesabına, proje finansmanına konu varlık ve hakların gelirlerine dayalı olarak oluşturulan portföyü işletmek amacıyla yatırım kuruluşları tarafından inançlı mülkiyet esaslarına göre fon iç tüzüğüyle kurulur ve tüzel kişiliği yoktur. Fon iç tüzüğü, portföyün PDMK sahipleri adına inançlı mülkiyet esaslarına göre ve vekâlet akdi hükümleri uyarınca yönetimini ve saklanmasını konu alan, PDMK sahipleri, kurucu ve fon kurulu arasında bir iltihaki sözleşmedir (III-61/B.1 m.5/1). Kanunda ve iç tüzükte hüküm bulunmayan hâllerde bu taraflar arasındaki ilişkilere TBK’nın vekâlet hükümleri kıyasen uygulanır (SPKn m.61/B-5).
Tüzel kişiliği olmamasına rağmen fon, tapu, ticaret sicili ve diğer resmî sicillerdeki tescil, değişiklik, terkin ve düzeltme işlemleriyle sınırlı olarak tüzel kişiliği haiz sayılır. Devri sicil kaydına bağlı varlıklar fon adına tescil edilir ve bu işlemler kurucu ile fon kurulunu temsil eden birer yetkilinin müşterek imzasıyla yapılır (m.61/B-6; Tebliğ m.4/6). Fon malvarlığı, kurucunun, hizmet sağlayıcının ve kaynak kuruluşun malvarlığından ayrıdır (Tebliğ m.4/7). Fon Türkiye’de kurulmak zorundadır ve PDMK ihracı dışında bir amaçla kurulamaz ve kullanılamaz (m.4/2).
Yatırımcı bakımından en önemli hüküm m.61/B-7’dir: PDMK itfa edilinceye kadar fon portföyündeki varlık ve haklar, kurucunun ve fon kullanıcısının yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, kamu alacaklarının tahsili amacı dâhil haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve bunlar hakkında ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararı verilemez. Kira sertifikasına ilişkin korumadan farklı olarak, burada ihtiyati haciz yasağı da açıkça sayılmıştır. Hizmet sağlayıcının fona aktarılmak üzere tahsil ettiği tutarlar da aynı korumadan yararlanır ve derhâl fon adına açılan ayrı bir banka hesabına aktarılır (Tebliğ m.12/3).
Hangi Projeler, Hangi Varlıklar?
Tebliğ projeyi kamu hizmetlerinin yürütülmesine yönelik ulaşım, altyapı, enerji, sanayi, teknoloji, haberleşme veya sağlık gibi uzun vadeli ve sermaye yoğun projeler olarak tanımlar (m.3/1-l). PDMK iki tür dayanakla ihraç edilebilir: kaynak kuruluşlardan devralınan tek bir projenin veya kesintisiz yürütülmesi için zorunlu ilişkili bir projenin gelir ve diğer hakları ile bankaların ve geniş yetkili aracı kurumların proje finansmanı için kullandırdığı kredilerden doğan alacaklar (m.4/1). Fon portföyüne ayrıca nakdin değerlendirilmesi amacıyla mevduat, katılma hesabı, ters repo, para piyasası fonları ve kamu borçlanma araçları gibi likit varlıklar ile risklerden korunma amaçlı türev araçlar alınabilir (m.14/1).
Projenin ve varlıkların taşıması gereken şartlar
| Şart | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Fizibilite | Talep, nakit akımı ve risk analizlerini içeren bağımsız finansal fizibilite etüdü | m.15/1-a |
| Değerleme | Yetkili değerleme veya teknik yeterliliğe sahip kuruluşlarca | m.15/1-a |
| İzin ve ruhsatlar | Projenin safhasına göre tüm izin, ruhsat, lisans ve etütlerin tamam olması | m.15/1-b |
| Yer | Projenin yurt içinde olması | m.15/1-c |
| Krediler | Donuk alacak olmayan, standart nitelikli teminatlı krediler | m.15/2 |
| İpotekli teminat | Yurt içinde, sigortalı, değerlenmiş, birinci derece ipotek ve şerh | m.15/3 |
| Takyidat | Kaynak kuruluş lehine olanlar dışında hak ve haciz bulunmaması; sigorta devamı | m.15/4 |
| Türev araçlar | Yüksek notlu karşı taraf; nominal sınırlar | m.15/5 |
Aktörler: Kurucu, Fon Kurulu, Denetçi ve Hizmet Sağlayıcı
Fonun yönetimi birden fazla aktöre bölünmüştür ve bu yapı, yatırımcının kime karşı hangi talebi ileri sürebileceğini belirler. Kurucu, SPK’dan izinli bir banka veya geniş yetkili aracı kurumdur; faaliyet izinlerinin tam olması, son üç yılda faaliyet sınırlaması almamış olması ve muaccel vergi borcu bulunmaması gerekir (m.3/1-h, m.7). Kurucu, fon kuruluş başvurusundan, fon kurulu üyelerinin belirlenmesinden ve iç tüzüğün hazırlanmasından sorumludur (m.9/3).
Kurucu, her fon için en az üç kişiden oluşan bir fon kurulunu yönetim kurulu kararıyla atar; üyelerden en az biri kurumsal yönetim düzenlemelerindeki niteliklere sahip bağımsız üye, en az biri Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 Lisansı sahibi olmalıdır (m.9/1). Üyelerin yükseköğrenim görmüş, sermaye piyasası veya bankacılıkta en az beş yıl tecrübeli olması ve belirli suçlardan mahkûmiyetlerinin bulunmaması gerekir (m.9/2). Fon kurulu; iç tüzük değişiklikleri ve ihraç belgelerinin hazırlanmasından, fon portföyünün oluşturulması, yönetilmesi, korunması ve kayıtlarının tutulmasından, fonun PDMK sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyacak şekilde yönetiminin gözetiminden, PDMK sahiplerine ödemelerin doğru ve zamanında yapılmasından, yatırımcı raporlarından ve hizmet sağlayıcının denetiminden sorumludur (m.9/4). Kararlar noter onaylı karar defterine yazılır (m.9/5).
Aktörler ve sorumlulukları
| Aktör | Temel görev | Dayanak |
|---|---|---|
| Kurucu | Kuruluş başvurusu, fon kurulunun atanması, iç tüzük; KAP ilanlarının doğruluğu | m.9/3, m.21/4 |
| Fon kurulu | Portföyün yönetimi ve korunması, ödemeler, yatırımcı raporu, hizmet sağlayıcının gözetimi | m.9/4 |
| Fon operasyon sorumlusu | Fon kurulunun bazı görevlerinin yürütülmesi (banka veya geniş yetkili aracı kurum) | m.9/6 |
| Fon denetçisi | İç kontrolün denetimi; aykırılık veya geri ödeme güçlüğünün raporlanması | m.10/4, m.11 |
| Hizmet sağlayıcı | Varlıkların günlük idaresi, tahsilat, ihtar, üç aylık raporlama | m.12 |
| Kaynak kuruluş | Varlıkları fona devreden; özkaynak katkısı; fizibilite ve devir öncesi yükümlülükler | m.3/1-g, m.6/6, m.16/8, m.19/1-a |
| Bağımsız denetim kuruluşu | Hizmet sağlayıcının faaliyetlerini ve varlıkların mevcudiyetini yıllık inceleme | m.12/6 |
Fon denetçisi, fon operasyonlarında fiilen görev almayan ve fon kurulu üyeleri için aranan niteliklere sahip bir kişidir; tespitlerini takvim yılını izleyen üç ay içinde fon kuruluna ve kurucuya sunar ve mevzuata aykırılık veya fonun geri ödeme güçlüğüne düştüğünü tespit ederse raporunu en kısa sürede iletir (m.11/1-3). Bu rapor altı iş günü içinde SPK’ya da gönderilir (m.21/6). Hizmet sağlayıcı, varlıklara ilişkin ödemeleri tahsil eder, borçluların ödeme kabiliyetini gözetir, gecikmelerde ihtar yapar ve projenin fiziki ve finansal ilerlemesini üç ayda bir fon kuruluna raporlar (m.12/2). Yükümlülüklerini yerine getirmezse fon kurulu sözleşmeyi sona erdirir ve hizmet sağlayıcı tüm kayıt ve hesapları beş iş günü içinde mahsupsuz devreder (m.12/4-5).
İhraç Süreci ve İhraç Tavanı
Kurucu, fon kuruluş izni için Kurula başvurur; başvuru, belgelerin eksiksiz sunulmasından itibaren yirmi iş günü içinde sonuçlandırılır. Onaylanan iç tüzük, kararın tebliğini izleyen altı iş günü içinde ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirilir (m.6/1). İç tüzüğün tescilinden itibaren en geç altı ay içinde PDMK ihracına ilişkin izahname veya ihraç belgesi onayı için başvurulur; aksi hâlde iç tüzük terkin edilir, makul gerekçeyle bir defaya mahsus altı ay uzatılabilir (m.6/2).
PDMK yurt içinde halka arz yoluyla, halka arz edilmeksizin nitelikli yatırımcılara, birim nominal değeri en az 100.000 TL olmak kaydıyla tahsisli olarak veya yurt dışında ihraç edilebilir; yurt içinde ihraç tek seferde yapılır ve halka arz edilen PDMK borsada işlem görür (m.6/5). İhraç tavanı, fizibilite etüdüyle tespit edilen proje maliyetinin yüzde yetmiş beşini ve dayanak teminatlı kredilerin anapara ve tahakkuk etmiş faiz toplamını aşmayacak şekilde belirlenir; maliyetin en az yüzde yirmi beşi kaynak kuruluşun, kaynak kuruluş özel amaçlı şirket veya yeni kurulmuşsa onu kuran ortakların özkaynağıyla karşılanır (m.6/6). Mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve yap-işlet-devret veya kamu-özel iş birliği kapsamındaki özel amaçlı şirketlerin kaynak kuruluş olduğu ve idarelerce garanti edilmiş proje gelirlerine dayanan ihraçlarda tavan yüzde seksene kadar belirlenebilir (m.6/7).
Öngörülemeyen durumlar nedeniyle ilave kaynak zorunlu hâle gelir ve bu ek fizibilite etüdüyle tespit edilirse, izahnamede öngörülmüş olması şartıyla ihraç tavanının yüzde yirmisine kadar ek tavan verilebilir; kaynak kuruluş bunun en az yüzde yirmi beşi kadar özkaynak sağlar ve ek PDMK’lar için öncelikle mevcut PDMK sahiplerine on beş iş günü alım hakkı tanınır (m.6/9). Varlıkların fona devri ihraçtan sonra en geç bir ay içinde yapılır ve PDMK sahiplerine ödemeler fon varlıklarından elde edilen nakit akımlarından karşılanır (m.8/1). Halka arz edilecek PDMK için kredi derecelendirmesi zorunludur (m.8/2); Kurul ödemelerin bir banka veya üçüncü kişi tarafından garanti edilmesini isteyebilir (m.8/3).
İhraç sürecinin süreleri ve oranları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kuruluş başvurusunun sonuçlanması | Yirmi iş günü | m.6/1 |
| İç tüzüğün tescil ve ilanı | Tebliğden itibaren altı iş günü | m.6/1 |
| İhraç başvurusu | Tescilden itibaren altı ay; bir kez altı ay uzatma | m.6/2 |
| Tahsisli satışta asgari nominal | 100.000 TL | m.6/5 |
| İhraç tavanı | Maliyetin yüzde 75’i (kamu projelerinde yüzde 80’e kadar) | m.6/6-7 |
| Ek ihraç tavanı | Tavanın yüzde 20’sine kadar; mevcut yatırımcılara 15 iş günü öncelik | m.6/9 |
| Varlıkların fona devri | İhraçtan itibaren bir ay | m.8/1 |
Paranın Kullanımı: Özel Hesap ve İlerleme Raporları
PDMK ihracından elde edilen gelir bir banka nezdinde açılan özel bir hesapta toplanır ve vekilin özen borcu çerçevesinde mevduat, katılma hesabı, ters repo, para piyasası fonları, kamu borçlanma araçları ve benzeri araçlarda fon adına değerlendirilir (m.20/1). Gelir, yalnızca ilgili projelerde veya bu projeler için başvuru tarihi itibarıyla kullanılmış finansman kaynaklarının geri ödenmesinde kullanılabilir (m.20/2).
Proje gelirlerine dayalı ihraçlarda fon kurulu, maliyeti kaynak kuruluşa ait olmak üzere, altı aylık dönemlerle bağımsız teknik kuruluşlara ilerleme raporları hazırlatır. İlerleme raporlarındaki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden hazırlayan ile kaynak kuruluş müteselsilen sorumludur ve raporların sonuçları imza tarihinde KAP’ta ilan edilir. İhraç gelirinin yüzde on beşi ihraçtan sonra, kalan yüzde seksen beşi ilerleme raporlarında belirlenen oranlar ölçüsünde kaynak kuruluşa aktarılır (m.20/3). Kredi dayanaklı ihraçlarda gelir doğrudan kaynak kuruluşa aktarılabilir. Projenin gerçekleşmeyeceği kesinleşirse hesapta kalan tutar kaynak kuruluşa aktarılmaz ve PDMK sahiplerine ödenir (m.20/6).
Fonun Yönetimi ve Harcama Sınırları
Fon portföyü, varlıkların değeri fonun toplam yükümlülüğünden az olmayacak şekilde oluşturulur (m.16/1). Fona yapılacak ödemeler ve fondan yapılacak harcamalar fon adına açılan banka hesabından yürütülür (m.16/2). Nakit akımları, doğrudan aktarım usulünde bekletilmeksizin PDMK sahiplerine aktarılır; dolaylı aktarım usulünde ise izahnamede düzenlenen esaslarla fon kurulunun belirlediği vadelere kadar fonda bekletilebilir (m.16/3-5). Varlıkların fona devrinden önceki işlemlerden doğan mali yükümlülükler fondan karşılanamaz; bunlarla ilgili uyuşmazlıklarda taraf ve sorumlu kaynak kuruluştur (m.16/8). Fon yalnızca nakit yönetimi amacıyla ve varlıklar toplamının yüzde birini geçmeyecek tutarda borçlanabilir (m.16/10).
Fondan yapılabilecek harcamalar, her kalemin ve toplam üst sınırın izahnamede gösterilmesi şartıyla sayılmıştır: tescil ve ilan giderleri, fon kurulu ve hizmet sağlayıcı ücretleri, bağımsız denetim ve derecelendirme ücretleri, yüklenim ve aracılık komisyonları, kanuni ücretler, vergiler, sigortalar, türev maliyetleri ve KAP ile MKK giderleri. Fon malvarlığından piyasa rayici üzerinde harcama yapılamaz ve harcamaların belgeye dayanması zorunludur (m.17/1-2). Nakit akımlarının ödemeleri karşılayamaması riskine karşı sigorta, garanti, teminat mektubu veya ek teminat gibi kalite artırıcı yöntemler kullanılabilir; kurucu veya kaynak kuruluş, izahnamede açıklanmak kaydıyla PDMK’dan satın alabilir (m.18).
Proje Gecikirse veya Gerçekleşmezse
Projenin izahnamede belirtilen süre ve esaslarla yerine getirilemeyeceğinin anlaşılması hâlinde, kaynak kuruluş bu durumun anlaşıldığı tarihten itibaren on beş iş günü içinde gecikme sebeplerini, mevcut tamamlanma düzeyini, gereken süreyi ve tahmini maliyeti gösteren bir fizibilite raporu hazırlar ve ilave süre için SPK’ya başvurur. Fizibilite raporundaki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynak kuruluş sorumludur. Gecikme bilgisi, raporun sonuç bölümü, verilen ek süre ve yeni ifa zamanı gerekçesiyle KAP’ta derhâl ilan edilir (m.19/1).
Verilen ek sürenin sonunda veya ek süre istenmemişse ifa zamanında projenin gerçekleştirilememesi ya da gerçekleştirilemeyeceğinin anlaşılması, projenin gerçekleşmemesi durumudur ve derhâl KAP’ta ilan edilir (m.19/2). Bu açıklamadan itibaren fon kurulu, fon portföyüne ilişkin teminatların derhâl nakde dönüştürülerek bedelinin PDMK oranında dağıtılmasını karara bağlar; ihraç gelirinden kalan tutar ile teminatlardan elde edilen tutar yatırımcılara dağıtılarak PDMK’lar itfa edilir (m.19/3). Nitelikli yatırımcılara yapılan ihraçlarda bu ilanlar MKK aracılığıyla elektronik ortamda iletilir ve kurucunun internet sitesinde sürekli açık tutulur (m.19/4).
Gecikme ve gerçekleşmeme süreci
| Aşama | Süre veya işlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Gecikmenin anlaşılması | 15 iş günü içinde fizibilite raporu ve ek süre başvurusu | m.19/1-a |
| İlan | Gecikme, rapor sonucu, ek süre KAP’ta derhâl | m.19/1-b |
| Gerçekleşmeme | Ek süre sonunda veya ifa zamanında; KAP’ta derhâl ilan | m.19/2 |
| Teminatların nakde çevrilmesi | Fon kurulu kararı; derhâl | m.19/3 |
| İhraç gelirinden kalan tutar | Kaynak kuruluşa aktarılmaz, yatırımcılara ödenir | m.20/6 |
| İtfa | PDMK oranında dağıtım | m.19/3 |
Geri Ödeme Güçlüğü ve Kurucunun Değişmesi
Fon kurulunun görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi sonucu fon geri ödeme güçlüğüne düşerse, SPK kurucudan fon kurulu üyelerinin değiştirilmesini talep edebilir; güçlük devam ederse fonun başka bir kurucuya devrine karar verebilir. Ancak ilk kurucu garanti vermişse, PDMK geri ödemelerinin fon malvarlığından karşılanamayan kısmının tam ve zamanında yapılmasına ilişkin yükümlülüğü devam eder (m.27/1-2). Kurucunun faaliyet izninin iptali veya kurucu olma şartlarını yitirmesi hâlinde de fon başka bir kurucuya devredilebilir (m.27/3). Fon kurulu üyeleri, denetçi, hizmet sağlayıcı veya derecelendirme kuruluşu şartlarını kaybederse görevlerine son verilir ve yenileri atanıncaya kadar görev ve sorumlulukları devam eder (m.26).
Fonun, kurucunun, kaynak kuruluşun, fon operasyon sorumlusunun ve hizmet sağlayıcının fona ilişkin bütün hesap ve işlemleri, bankacılık mevzuatı saklı kalmak kaydıyla SPK denetimine tabidir (m.30). Kaynak kuruluşun konkordato veya iflas sürecine girmesi hâlinde fon varlıklarının masa dışında kalması yatırımcının temel güvencesidir; bu süreçlerin genel işleyişi için konkordato rehberimize bakabilirsiniz.
Bilgilendirme ve Kamuyu Aydınlatma
Yatırımcıya açıklanması gereken bilgiler
| Bilgi | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İç tüzük ve değişiklikleri | Kurul onayının tebliğinden itibaren altı iş günü | m.21/1-a |
| Fon kurulu, denetçi, hizmet sağlayıcı değişiklikleri; kurucu izninin iptali | Gerçekleşmeden itibaren altı iş günü | m.21/1-b |
| Yatırımcı raporu (ödemeler ve kalan tutar) | Üç aylık dönem bitiminden itibaren altı iş günü | m.21/1-c |
| Hizmet sağlayıcı inceleme raporu bulguları | Rapordan itibaren altı iş günü | m.21/1-ç |
| Derecelendirme notları | Kurucuya ulaşmasından itibaren altı iş günü | m.21/1-d |
| İlerleme raporlarının sonuçları | İmza tarihinde | m.20/3 |
| Fon genel bilgileri (halka arzda) | Değişiklikte iki iş günü | m.21/2 |
Bu ilanlar KAP’ta ve kurucunun internet sitesinde yapılır; tahsisli veya borsada işlem görmeyen nitelikli yatırımcı ihraçlarında ise MKK aracılığıyla yatırımcılara elektronik olarak iletilir. İlan edilmesi gereken bilgilerin eksiksiz yayımlanması, doğruluğu ve güncelliği kurucunun sorumluluğundadır (m.21/3-4). Fonun taraf olduğu sözleşmeler, raporlar ve fon kurulu kararları PDMK’nın itfasından itibaren on yıl saklanır (m.25/1). KAP takibi için bu rehberimize bakabilirsiniz.
Yatırımcının Hakları ve Sorumluluk Zinciri
PDMK yatırımcısının ilişkisi, fon iç tüzüğüne ve vekâlet hükümlerine dayanır. Fon kurulu, portföyü PDMK sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyacak şekilde yönetmek ve ödemeleri doğru ve zamanında yapmakla yükümlüdür (m.9/4); vekil üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütür (TBK m.506/2). İzahnamedeki yanlış bilgilerden fon ihraççı sayılarak sorumludur ve ihraççının sorumlulukları fon kurulu tarafından yerine getirilir (Tebliğ m.32/2); izahname ve diğer kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanlar müteselsilen sorumludur ve bu belgelerden doğan tazminat talebi, zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar (SPKn m.32/1, m.32/6).
Kime, hangi sorumlulukla başvurulur?
| Muhatap | Sorumluluk alanı | Dayanak |
|---|---|---|
| Fon kurulu | Yönetim, ödeme, gözetim, yatırımcı raporu | Tebliğ m.9/4; TBK m.506 |
| Kurucu | Kuruluş, ilanların doğruluğu; garanti verdiyse ödeme | m.9/3, m.21/4, m.27/2 |
| Kaynak kuruluş | Fizibilite raporu, devir öncesi yükümlülükler, özkaynak | m.19/1-a, m.16/8, m.6/6 |
| İlerleme raporunu hazırlayan | Kaynak kuruluşla müteselsil | m.20/3 |
| Hizmet sağlayıcı | Tahsilat, raporlama, kayıt devri | m.12 |
| İzahnameyi imzalayanlar | Yanlış veya eksik bilgi; altı ay | SPKn m.10, m.32 |
| Garantör | Garanti kapsamında ödeme | m.8/3, m.18/1-a |
İzahname sorumluluğu bu rehberimizde, ödenmeyen borçlanma araçlarında yatırımcıların toplu hareketi bu rehberimizde, aynı ihraçtan zarar eden yatırımcıların birlikte dava açması toplu dava rehberimizde anlatılmıştır.
Başvuru Yolları
Ödeme gecikmesi, bilgilendirme eksikliği veya ilerleme raporlarına aykırı aktarım gibi durumlarda ilk adım, fon kuruluna ve kurucuya yazılı bildirimdir. Fonun, kurucunun, kaynak kuruluşun ve hizmet sağlayıcının fona ilişkin tüm işlemleri SPK denetimine tabi olduğundan (m.30), sonuç alınamazsa SPK’ya şikâyet yolu açıktır; başvurunun nasıl yapılacağı SPK şikâyet rehberimizde anlatılmıştır. Özel durum açıklamalarının zamanında yapılıp yapılmadığını KAP bildirim yükümlülüğü rehberimize göre değerlendirebilirsiniz. PDMK’yı size öneren aracı kurumun bilgilendirme eksikliği varsa TSPB hakem heyeti yolu da değerlendirilebilir. Tazminat talepleri ise vekâlet hükümleri ve izahname sorumluluğu çerçevesinde, altı aylık süre gözetilerek yargı yoluyla ileri sürülür.
Proje Şirketleri İçin Hazırlık Kontrol Listesi
Kaynak kuruluş ve kurucu için hazırlık
| Konu | Hazırlanacak |
|---|---|
| Fizibilite | Talep, nakit akımı ve risk analizli bağımsız etüt (m.15/1-a) |
| Değerleme | Yetkili değerleme veya teknik kuruluş raporu |
| İzinler | Projenin safhasına göre tüm izin, ruhsat, lisans, ÇED ve zemin etütleri (m.15/1-b) |
| Özkaynak | Maliyetin en az yüzde 25’i; özel amaçlı şirkette ortakların özkaynağı (m.6/6) |
| Teminatlar | Takyidatsız, sigortalı; ipotekte birinci derece ve şerh (m.15/3-4) |
| Sözleşmeler | Devir sözleşmesi, hizmet sözleşmesi, garanti ve kalite artırıcı sözleşmeler (m.14/2, m.12, m.18) |
| Derecelendirme | Halka arzda zorunlu (m.8/2) |
| İlerleme raporları | Altı aylık bağımsız raporların maliyeti ve takvimi (m.20/3) |
Halka arz sürecinde aracı kurumla yapılacak sözleşmenin niteliği için halka arz sözleşmesi rehberimize, gayrimenkul ve girişim sermayesi fonları gibi diğer kolektif yapılarla karşılaştırma için bu rehberimize bakabilirsiniz.
Benzer Araçlarla Karşılaştırma
PDMK, kira sertifikası ve gayrimenkul sertifikası
| Unsur | PDMK | Kira sertifikası | Gayrimenkul sertifikası |
|---|---|---|---|
| İhraççı yapı | Proje finansman fonu (tüzel kişiliksiz) | Varlık kiralama şirketi | Proje sahibi anonim ortaklık |
| Dayanak | Proje gelirleri ve proje kredileri | Varlık veya hakkın geliri | Bağımsız bölümler |
| Koruma | Haciz, rehin, iflas, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz yasağı | Haciz, rehin, iflas, ihtiyati tedbir yasağı | Fon ve bölümler için benzer koruma |
| Finansman sınırı | Maliyetin yüzde 75’i (kamuda yüzde 80) | Sahiplikte değerin yüzde 90’ı | Değerleme raporuna göre |
| Paranın aktarımı | Yüzde 15 ve ilerlemeye göre yüzde 85 | Türe göre | Yüzde 25, 65 ve 10 |
| Düzenleme | SPKn m.61/B; III-61/B.1 | SPKn m.61; III-61.1 | SPKn m.61/A; VII-128.2 |
Fon Kuruluna İhtarname Örneği
Aşağıdaki metin, ödemeleri geciken veya ilerleme raporlarıyla aktarımlar arasında uyumsuzluk tespit eden bir PDMK yatırımcısının fon kuruluna ve kurucuya göndereceği ihtarname için bir örnektir.
İHTARNAME
İHTAR EDEN: Ad Soyad veya Unvan, T.C. Kimlik/Vergi No, adres, KEP adresi
VEKİLİ: Av. … (varsa)
MUHATAPLAR: 1- …… Proje Finansman Fonu Fon Kurulu, 2- …… A.Ş. (Kurucu)
KONU: …… ISIN kodlu projeye dayalı menkul kıymetlere ilişkin ödeme gecikmesi, ihraç gelirinin aktarımı ve bilgi talebi hakkındadır.
AÇIKLAMALAR:
1. Sahiplik ve fonun niteliği (6362 s.K. m.61/B-2, 5 ve 7)
…… ISIN kodlu PDMK’lardan …… adedine sahibim. Fon portföyü PDMK sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetilmekte olup ilişkimize vekâlet hükümleri kıyasen uygulanır. Fon varlıkları itfaya kadar haczedilemez, rehnedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez.
2. Ödeme gecikmesi (III-61/B.1 m.8/1 ve m.9/4-ç)
İzahnameye göre …… tarihinde yapılması gereken …… TL ödeme hesabıma yatırılmamıştır. Fon kurulu, PDMK sahiplerine ödemelerin doğru ve zamanında yapılmasından sorumludur.
3. İhraç gelirinin aktarımı (m.20/3)
KAP’ta …… tarihinde ilan edilen ilerleme raporuna göre projenin fiziki ilerlemesi yüzde …… iken, kaynak kuruluşa aktarılan tutarın ihraç gelirinin yüzde ……’ine ulaştığı görülmektedir. İhraç gelirinin yüzde seksen beşlik kısmı ancak ilerleme raporlarında belirlenen oranlar ölçüsünde aktarılabilir.
4. Gecikme hâlinde yükümlülükler (m.19/1)
Projenin gecikmesi söz konusuysa, kaynak kuruluşun on beş iş günü içinde fizibilite raporu hazırlayarak ek süre başvurusu yapması ve bu durumun KAP’ta derhâl ilan edilmesi gerekir. Bu yönde bir ilana rastlanmamıştır.
5. Kayıtlar ve raporlar (m.11, m.21 ve m.25)
Son dönem yatırımcı raporunun, hizmet sağlayıcı raporlarının, fon denetçisi raporlarının, fon kurulu karar defterinin ilgili kararlarının ve kaynak kuruluşa yapılan aktarımların dökümünün tarafıma verilmesini talep ederim.
SONUÇ VE İSTEM: Gecikmiş ödemenin …… gün içinde yapılmasını, istenen bilgi ve belgelerin verilmesini ve ilerleme raporlarına aykırı aktarımlar varsa gerekli tedbirlerin alınmasını; aksi hâlde Sermaye Piyasası Kuruluna başvuracağımı ve fon kurulu üyeleri, kurucu ve kaynak kuruluş hakkında yasal yollara gideceğimi ihtaren bildiririm. …../…../2026
İhtar Eden
Ad Soyad veya Unvan, İmza
Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Proje finansman fonları hem proje şirketleri hem yatırımcılar için yeni ve teknik bir alandır. Hukukçular Evi Ankara olarak kaynak kuruluşlar ve kurucular için fon iç tüzüğü, devir ve hizmet sözleşmeleri, garanti ve kalite artırıcı yapılar ile izahname sürecinde III-61/B.1 sayılı Tebliğe uyum danışmanlığı veriyoruz; ihraç tavanı, özkaynak şartı ve ilerleme raporu takvimini baştan planlıyoruz. PDMK yatırımcıları için ise yatırımcı raporlarını, ilerleme raporlarını ve aktarımları denetliyor; ödeme gecikmesi, projenin gerçekleşmemesi ve izahname sorumluluğu hâllerinde fon kurulu, kurucu ve kaynak kuruluşa karşı talepleri yürütüyoruz. İzahname sorumluluğundaki altı aylık süreyi dikkate alarak dava takvimini baştan kuruyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Proje finansman fonu nedir?
Projeye dayalı menkul kıymetler karşılığında toplanan para ve varlıklarla, bu menkul kıymetlerin sahipleri hesabına, proje finansmanına konu varlık ve hakların gelirlerine dayalı portföyü işletmek amacıyla yatırım kuruluşları tarafından inançlı mülkiyet esaslarına göre fon iç tüzüğüyle kurulan, tüzel kişiliği olmayan malvarlığıdır (SPKn m.61/B-2).
Hangi projeler bu yolla finanse edilebilir?
Kamu hizmetlerinin yürütülmesine yönelik ulaşım, altyapı, enerji, sanayi, teknoloji, haberleşme veya sağlık gibi uzun vadeli ve sermaye yoğun projeler; projenin yurt içinde olması zorunludur (III-61/B.1 m.3/1-l, m.15/1-c).
Fonu kimler kurabilir?
Yatırım hizmet ve faaliyetinde bulunmak üzere SPK’dan izin alan bankalar veya geniş yetkili aracı kurumlar kurucu olabilir (III-61/B.1 m.3/1-h, m.7).
Ne kadar PDMK ihraç edilebilir?
İhraç tavanı, fizibilite etüdüyle tespit edilen proje maliyetinin yüzde yetmiş beşini ve dayanak kredilerin anapara ve tahakkuk etmiş faiz toplamını aşamaz; maliyetin en az yüzde yirmi beşi kaynak kuruluşun özkaynaklarıyla karşılanır. Kamu-özel iş birliği gibi projelerde tavan yüzde seksene kadar çıkabilir (m.6/6-7).
Fondaki varlıklar kaynak kuruluşun borçları için haczedilebilir mi?
Hayır. PDMK itfa edilinceye kadar fon portföyündeki varlık ve haklar teminat amacı dışında tasarruf edilemez, rehnedilemez, kamu alacakları dâhil haczedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve bunlar hakkında ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararı verilemez (SPKn m.61/B-7).
Toplanan para kaynak kuruluşa ne zaman aktarılır?
Proje gelirlerine dayalı ihraçlarda ihraç gelirinin yüzde on beşi ihraçtan sonra, kalan yüzde seksen beşi ise altı aylık ilerleme raporlarında belirlenen oranlar ölçüsünde aktarılır; kredi dayanaklı ihraçlarda gelir doğrudan aktarılabilir (m.20/3).
Proje gecikirse ne olur?
Gecikmenin anlaşıldığı tarihten itibaren on beş iş günü içinde kaynak kuruluş fizibilite raporu hazırlayıp ek süre için SPK’ya başvurur; gecikme bilgisi KAP’ta derhâl ilan edilir. Fizibilite raporundaki yanlış bilgilerden kaynak kuruluş sorumludur (m.19/1).
Proje hiç gerçekleşmezse yatırımcı ne alır?
Fon portföyüne ilişkin teminatlar derhâl nakde çevrilir ve bu tutar ile ihraç gelirinden kalan tutar yatırımcılara PDMK oranında dağıtılarak PDMK’lar itfa edilir (m.19/3, m.20/6).
Yatırımcı fonun durumunu nereden izler?
Varlıklara ilişkin ödemeleri ve kalan tutarları içeren yatırımcı raporu üçer aylık dönemlerle, ilerleme raporlarının sonuçları imzalandıkları tarihte, derecelendirme notları ve görev değişiklikleri altı iş günü içinde KAP’ta ve kurucunun internet sitesinde ilan edilir (m.20/3, m.21/1).
Fon geri ödeme güçlüğüne düşerse ne olur?
Fon kurulunun görevlerini gereği gibi yapmaması sonucu geri ödeme güçlüğü doğarsa SPK fon kurulu üyelerinin değiştirilmesini, güçlük sürerse fonun başka bir kurucuya devrini isteyebilir; garanti veren ilk kurucunun yükümlülüğü devam eder (m.27).
İlgili Rehberler
- SPK Hukuk Rehberi
- Kira sertifikası (sukuk) yatırımcısının hakları
- Gayrimenkul sertifikası ve proje gecikmesi
- Sermaye piyasası araçları
- İzahname sorumluluğu
- Tahvil veya bono ödenmedi
- Aracı kurumla halka arz sözleşmesi
- Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları
- Konkordato ve pay sahibinin hakları
- KAP nasıl takip edilir?
- Varlığa ve ipoteğe dayalı menkul kıymetler (VDMK, İDMK)
Proje finansmanı ve PDMK
Fon yapılanması, ihraç süreci ve yatırımcı talepleri için yanınızdayız: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppProje finansmanı ve sermaye piyasası
Proje finansman fonu kuruluşu, PDMK ihracı, fon iç tüzüğü ve hizmet sözleşmeleri, ilerleme raporları, proje gecikmesi ve yatırımcı talepleri dosyalarında kaynak kuruluş, kurucu ve yatırımcı vekilliği. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · Halka Arz Yatırımcı Rehberi · Tüm hukuk dalları


