Suudi Arabistan’da hakedişi geciken, sözleşmesi NEOM benzeri bir revizyonla sona erdirilen veya teminatı tazmin edilen Türk müteahhit için ilk soru, karşı tarafın bir devlet kurumu olup olmadığıdır. Devlet kurumlarıyla uyuşmazlıklar kural olarak Divan-ı Mezalim’in (idari yargı) görevindedir; devlet kurumu ancak Başbakan onayıyla (Tahkim Kanunu m.10/2) veya ihale sözleşmelerinde Maliye Bakanı onayıyla (Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu 2019, m.92/2) tahkim şartı kabul edebilir. 16 Aralık 2023’te yürürlüğe giren Medeni İşlemler Kanunu genel dinlenmezlik süresini on yıl olarak belirler (m.295). 4 Eylül 2026’da yayımlanan yeni Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu 2 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek, gecikme cezası üst sınırını yüzde 20’den yüzde 15’e indirecektir (m.70). 2026 tarihli yeni İcra Kanunu yabancı hakem kararlarını karşılıklılık ve kamu düzeni şartıyla tenfiz eder (m.9). Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki 2006 tarihli Yatırım Anlaşması 5 Şubat 2010’dan beri yürürlüktedir; altı aylık müzakereden sonra yerel mahkeme, ICSID veya UNCITRAL tahkimi seçilebilir, ancak yerel mahkemeye giden yatırımcı aynı anda tahkime başvuramaz (m.10).
Bu rehber, Suudi Arabistan başta olmak üzere Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn’de proje yürüten ve hakediş, fesih, teminat veya kesin hesap nedeniyle alacağı biriken Türk müteahhitler için yazıldı. Suudi Medeni İşlemler Kanununun dinlenmezlik ve sorumluluk kurallarını, Devlet İhale ve Satın Alma Kanununun ödeme, ceza ve işi durdurma hükümlerini, faiz yasağının sonuçlarını, devlet kurumlarıyla tahkimin şartlarını, yeni İcra Kanununa göre tenfizi, Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım Anlaşmasını, Körfez ülkelerinin karşılaştırmasını, BAE’nin 2026’da yürürlüğe giren yeni Medeni İşlemler Kanununu, Türkiye’deki koruma araçlarını ve vergi boyutunu kanun maddeleriyle anlatır. Sonunda Suudi idaresine gönderilecek ödeme talebi ve uyuşmazlık bildirimi örneği (Türkçe ve İngilizce) ile Suudi hakem kararının Türkiye’de tenfizi için dava dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. Suudi Arabistan Medeni İşlemler Kanunu (Kraliyet Kararnamesi M/191, 19.06.2023; yürürlük 16.12.2023) m.97, 173, 295, 296 ve 297; Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu (M/128, 2019) m.92/2 ve Uygulama Yönetmeliği m.98/2, 109 ve 154; yeni Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu (Resmî Gazete Ümmü’l-Kura 04.09.2026; yürürlük 02.01.2027) m.57, 59, 70, 71 ve 91; Tahkim Kanunu (M/34, 16.04.2012) m.10/2 ve 50; İcra Kanunu (M/237, 20.04.2026) m.9 ve 11; Bina Yönetmeliği m.29; Türkiye-Suudi Arabistan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması (imza 08.08.2006, yürürlük 05.02.2010) m.1, 4, 6, 8 ve 10; Türkiye-Suudi Arabistan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (imza 09.11.2007, yürürlük 01.04.2009); BAE Medeni İşlemler Kanunu (25 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, 2025; yürürlük 01.06.2026) m.821-824 ve 836; 1958 New York Sözleşmesi; 5718 sayılı Kanun m.49, 54 ve 60-63; 4686 sayılı Kanun m.1 ve 6; 2004 sayılı İİK m.257; 5520 sayılı KVK m.5/1-h.
Yazı 17 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. Körfez ülkelerinin mevzuatına ilişkin açıklamalar resmî metinlerin İngilizce çevirilerine ve yayımlanmış hukuki değerlendirmelere dayanır; dosyaya özgü değerlendirmede güncel resmî Arapça metin ve ilgili ülkede yetkili bir hukukçunun görüşü birlikte esas alınmalıdır.
Körfez, Türk müteahhitlerin son yıllarda en hızlı büyüyen pazarlarından biridir. Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanının açıklamasına göre Türk firmaları son üç yılda Suudi Arabistan’da 7,6 milyar dolar, Birleşik Arap Emirlikleri’nde 7,4 milyar dolar ve Kuveyt’te 2,2 milyar dolar olmak üzere bölgede yaklaşık 19 milyar dolar tutarında 93 proje üstlenmiştir. Bu büyümenin yanında 2026 yılı, Körfez’deki projeler için zor bir yıl olmuştur: Suudi Arabistan’ın dev projelerinde revizyon, sözleşme fesihleri, bölgedeki savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, ödeme takvimlerini ve iş programlarını doğrudan etkilemiştir.
Körfez dosyalarında hukuki tablo, Irak veya Türkmenistan’dan farklı olarak gelişmiş ve hızla değişen bir mevzuata dayanır. Suudi Arabistan 2023’te ilk Medeni İşlemler Kanununu, 2026’da yeni İcra Kanununu ve yeni Devlet İhale ve Satın Alma Kanununu kabul etmiş; BAE’nin yeni Medeni İşlemler Kanunu 1 Haziran 2026’da yürürlüğe girmiştir. Aşağıda önce alacakların neden biriktiğini, ardından Suudi Arabistan’daki kuralları, uyuşmazlık ve tenfiz yollarını, Körfez ülkelerinin karşılaştırmasını ve Türkiye’deki koruma imkânlarını anlatıyoruz.
Suudi Arabistan ve Körfez’de Alacak Neden Birikir? 2026 Tablosu
Suudi Arabistan’ın Kamu Yatırım Fonu tarafından desteklenen dev projelerde 2024’ten bu yana süren harcama gözden geçirmesi, 2026’da çok sayıda sözleşmenin askıya alınması veya sona erdirilmesiyle sonuçlanmıştır. Basına yansıyan bilgilere göre NEOM’un 2026-2030 bütçesi, uzun vadeli müteahhit sözleşmelerinin sona erdirilmesi için yaklaşık 60 milyar riyal ödeme öngörmektedir. Öte yandan Suudi Müteahhitler Kurumu verileri, ülkedeki ihale hacminin altyapı, ulaşım ve 2034 Dünya Kupası projelerine kayarak büyümeye devam ettiğini göstermektedir.
Körfez projelerinde alacak birikiminin başlıca nedenleri
| Neden | Uygulamadaki görünümü | Hukuki karşılığı |
|---|---|---|
| Dev projelerde revizyon | Sözleşmenin askıya alınması, kapsamın daraltılması veya kolaylık için fesih | Sözleşmedeki fesih ve tazminat hükmü; idari sözleşme kuralları |
| Hakediş onaylarının gecikmesi | Danışman ve idare onayları uzar; ödeme bütçe takvimine bağlanır | Yönetmelikteki ödeme süresi; idarenin borcunu ödemeden yeni ihale kararı verememesi |
| İşi durdurma yasağı | İdare ödemese de müteahhit işi kural olarak durduramaz | Uygulama Yönetmeliği m.98/2; sözleşmedeki askıya alma hükmü |
| Faiz yasağı | Gecikme faizi talebi Suudi mahkemelerinde kural olarak kabul görmez | Finansman maliyetinin fiilî zarar olarak ispatı |
| Teminat tazmini | Fesihle birlikte performans ve avans teminatlarının nakde çevrilmesi | Kontrgarantiye karşı Türkiye’de ihtiyati tedbir |
| Savaş ve tedarik aksaması | Hürmüz’deki aksama nedeniyle malzemelerin kara yoluyla taşınması, artan maliyet | Olağanüstü durumlar (Medeni İşlemler Kanunu m.97); sözleşmedeki mücbir sebep hükmü |
Bu nedenlerin hepsinde ortak nokta, Körfez’deki idarelerin ve devlet destekli geliştiricilerin sözleşme yönetiminde yazılı bildirime ve sürelere sıkı bağlı olmasıdır. Savaş, yaptırım ve mücbir sebep hâllerinde izlenecek yol yurt dışı projede savaş, darbe ve mücbir sebep rehberimizde, diğer ülkelerdeki benzer sorunlar ise yurt dışı müteahhitlik uyuşmazlıkları merkezi sayfamızda ele alınmıştır.
Suudi Arabistan’da Hangi Kurallar Uygulanır?
Suudi Arabistan’da bir inşaat sözleşmesine uygulanacak kurallar, karşı tarafın kimliğine göre belirgin biçimde değişir. Bakanlık, belediye veya kamu kurumu ile yapılan sözleşmeler idari sözleşme sayılır ve Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu ile Maliye Bakanlığının onayladığı sözleşme formlarına tabidir. Kamu Yatırım Fonuna bağlı şirketler ve özel geliştiricilerle yapılan sözleşmelerde ise çoğu zaman FIDIC esaslı özel bir sözleşme ve Medeni İşlemler Kanunu uygulanır.
Suudi Arabistan’da inşaat sözleşmesine uygulanan kurallar
| Kaynak | Kapsam | Müteahhit için önemi |
|---|---|---|
| Medeni İşlemler Kanunu (2023) | Sözleşme, borç, istisna (muqawala) sözleşmesi, dinlenmezlik | Şeriat ilkelerinin ilk kez kanunlaştırılması; öngörülebilirlik |
| Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu (2019; yeni Kanun 02.01.2027’den itibaren) | Devlet kurumlarıyla yapılan sözleşmeler | Ödeme süreleri, gecikme cezası, değişiklik sınırı, teminat, tahkim izni |
| Bina Yönetmeliği | Yapı güvenliği ve on yıllık sorumluluk (m.29) | Yapının çökmesi veya ağır kusur hâlinde müteahhit ve müşavirin sorumluluğu |
| Tahkim Kanunu (2012) | Tahkim anlaşması, yargılama ve iptal | Devlet kurumları için onay şartı (m.10/2); iptal sebepleri (m.50) |
| Divan-ı Mezalim Kanunu | İdari yargı | Devlet kurumunun taraf olduğu uyuşmazlıklarda kural olarak görevli yargı |
| İcra Kanunu (2026) | Mahkeme ve hakem kararlarının icrası | Yabancı kararların tenfiz şartları (m.9); kamu mallarının haczedilemezliği |
Suudi Arabistan’da mahkeme kararlarının bağlayıcı içtihat niteliği yoktur; önceki kararlar yalnızca yol gösterici değer taşır. Bu nedenle aynı sözleşme hükmünün farklı dairelerce farklı yorumlanması mümkündür ve sözleşme metninin açık yazılması diğer ülkelere göre daha da önemlidir.
Suudi Medeni İşlemler Kanunu: Dinlenmezlik, Sorumluluk Sınırı ve Olağanüstü Durumlar
19 Haziran 2023 tarihli ve M/191 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle kabul edilen Medeni İşlemler Kanunu 16 Aralık 2023’te yürürlüğe girmiştir. 721 maddeden oluşan Kanun, inşaat sözleşmelerini de kapsayan istisna (muqawala) sözleşmesini ayrıca düzenler. Eski uygulamada sözleşme alacakları için kanuni bir süre sınırı bulunmazken, yeni Kanun dinlenmezlik süreleri getirmiştir.
Medeni İşlemler Kanununda müteahhit için kritik hükümler
| Madde | Kural | Müteahhit için anlamı |
|---|---|---|
| m.295 | Kanunda başka bir süre öngörülmemişse, hakkı inkâr eden borçluya karşı dava on yıl geçtikten sonra dinlenmez | İnşaat sözleşmesi alacakları için genel süre |
| m.296 | Mühendislik ve diğer serbest meslek ücretleri ile yenilenen haklarda süre beş yıldır | Tasarım ve müşavirlik ücretlerinde daha kısa süre |
| m.297 | Bazı tüketici ve iş sözleşmelerinde süre bir yıldır | Personel alacaklarında ayrıca incelenmeli |
| m.173 | Sorumluluk sözleşmeyle sınırlandırılabilir; hile ve ağır kusur hâli hariç | Sözleşmedeki sorumluluk üst sınırı geçerlidir, ancak ağır kusurda uygulanmaz |
| m.97 | Öngörülemeyen olağanüstü durumlar ifayı aşırı güçleştirirse taraflar önce müzakere eder; anlaşamazlarsa mahkeme yükü makul ölçüye indirebilir | Savaş ve tedarik aksaması nedeniyle maliyet artışında uyarlama imkânı |
Kanun, yürürlüğe girmeden önce işlemeye başlamış kanuni sürelere geriye dönük olarak uygulanmaz. Ticari davalar için Ticaret Mahkemeleri Kanunu ayrıca beş yıllık bir dinlenmezlik süresi öngördüğünden, özel bir Suudi şirketine karşı ileri sürülen ticari alacaklarda hangi sürenin uygulanacağı dosya bazında incelenmelidir. Devlet kurumlarına karşı açılacak davalarda ise Divan-ı Mezalim’in usul kurallarındaki süreler de ayrıca kontrol edilmelidir.
On yıllık sorumluluk Medeni İşlemler Kanununda değil, Bina Yönetmeliğinin uygulama düzenlemelerinde yer alır (m.29): müteahhit ve müşavir, yapının tamamen veya kısmen çökmesine ya da yapının sağlamlığını tehlikeye düşüren kusurlara karşı on yıl süreyle birlikte sorumludur ve bu sorumluluk sözleşmeyle kaldırılamaz. Kesin kabulden sonra teminatların iadesi için yurt dışında kesin hesap ve teminat iadesi rehberimize bakabilirsiniz.
Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu: Ödeme Süresi, Gecikme Cezası ve İşi Durdurma Yasağı
Suudi devlet kurumlarıyla yapılan inşaat sözleşmeleri 2019 tarihli ve M/128 sayılı Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu ile Uygulama Yönetmeliğine tabidir. Kanun, sözleşmedeki aykırı hükümlerin önüne geçer; değişiklik sınırı, gecikme cezası ve teminat gibi konularda sözleşme Kanunun çizdiği çerçevenin dışına çıkamaz. 4 Eylül 2026’da Ümmü’l-Kura Resmî Gazetesinde yayımlanan 101 maddelik yeni Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu, 2019 Kanununun yerini alacak ve 2 Ocak 2027’de yürürlüğe girecektir. Yeni Kanun uygulanmaya başlayıncaya kadar mevcut sözleşmeler 2019 Kanunu ve Yönetmeliğine tabi kalır.
2019 Kanunu ile 2027’de yürürlüğe girecek yeni Kanun arasındaki başlıca farklar
| Konu | 2019 Kanunu ve Yönetmeliği | Yeni Kanun (02.01.2027) |
|---|---|---|
| Gecikme cezası üst sınırı | Sözleşme bedelinin yüzde 20’si; tedarik sözleşmelerinde yüzde 6 | Yüzde 15; tedarik sözleşmelerinde yüzde 6 (m.70) |
| Sürekli hizmetlerde eksik ifa cezası | Yüzde 20 | Yüzde 15 (m.71) |
| Sözleşme değişikliği sınırı | Yüzde 10 | Yüzde 20 |
| Kesin teminat | Yüzde 5 | Yüzde 5, on beş iş günü içinde (m.59) |
| Maliye Bakanlığının sözleşme incelemesi | 15 iş günü | 4 iş günü (m.57) |
| Ödenmemiş hakedişler | Özel bir yaptırım yok | İdare, müteahhitlerine borcu varken kural olarak yeni ihale kararı veremez (m.91) |
| Hakediş ödeme süresi | En fazla 70 iş günü (Yönetmelik m.109) | Yeni Yönetmelikle belirlenecek; taslakta 47 iş günü |
Müteahhit bakımından en önemli sınırlama, idare ödeme yükümlülüğünü yerine getirmese bile müteahhidin kural olarak işi durduramamasıdır (2019 Yönetmeliği m.98/2). FIDIC sözleşmelerinde yüklenicinin ödeme yapılmaması hâlinde işi yavaşlatma veya durdurma hakkı bulunur; ancak Suudi devlet sözleşmelerinde bu hak Kanun ve Yönetmelik karşısında kural olarak kullanılamaz. Bu nedenle ödeme gecikmesine karşı en etkili yol, gecikmenin yazılı bildirimi, süre uzatımı talebi, finansman maliyetinin belgelenmesi ve gerekirse uyuşmazlık sürecinin başlatılmasıdır. FIDIC’teki askıya alma hakkının nasıl kullanıldığı işveren ödemiyor: işi durdurma ve fesih hakkı rehberimizde anlatılmıştır.
Gecikme cezası bakımından Kanundaki üst sınır, sözleşmede daha yüksek bir oran yazılmış olsa bile uygulanır. İdarenin kendi gecikmeleri, geç saha teslimi veya geç onaylar nedeniyle oluşan gecikmelerde süre uzatımı talep edilmeli ve ceza kesintisine yazılı olarak itiraz edilmelidir. Gecikme cezasının üst sınırı ve eşzamanlı gecikme için yurt dışı projede gecikme cezası rehberimize bakabilirsiniz.
Faiz Yasağı ve Finansman Maliyetinin Talep Edilmesi
Suudi Arabistan’da faiz şeriat hukukuna göre yasaktır ve gecikme faizi talepleri Suudi mahkemelerinde kural olarak kabul görmez. Medeni İşlemler Kanunu döneminde bu yasağın yalnız ödünç işlemleriyle mi sınırlı tutulacağı, yoksa genel bir ilke olarak mı uygulanacağı henüz yerleşmiş değildir. Uygulamada müteahhidin gecikmeden doğan zararı, faiz olarak değil, gerçekleşmiş bir zarar olarak talep etmesi gerekir.
Gecikmeden doğan zararın Suudi hukukunda talep edilme biçimi
| Kalem | Talep biçimi | Gerekli delil |
|---|---|---|
| Kredi ve teminat maliyeti | Fiilen ödenen banka masrafları ve komisyonlar | Banka ekstreleri, kredi sözleşmeleri, teminat komisyon dekontları |
| Uzayan şantiye giderleri | Gecikme süresince katlanılan genel giderler | Bordrolar, kira ve ekipman faturaları, iş programı analizi |
| Kur farkı | Ödeme gecikmesi nedeniyle uğranılan kur zararı | Döviz alım belgeleri ve ödeme tarihleri |
| Alt yüklenicilere ödenen gecikme bedelleri | Rücu niteliğinde zarar | Alt yüklenici sözleşmeleri ve ödeme belgeleri |
Tahkim yeri Suudi Arabistan dışında olan ve sözleşmeye başka bir hukukun uygulandığı dosyalarda hakem kurulu faize hükmedebilir; ancak bu kararın Suudi Arabistan’da tenfizi istendiğinde faiz kısmı kamu düzenine aykırılık itirazıyla karşılaşabilir. Bu nedenle tenfizin hangi ülkede isteneceği, talep kalemlerinin baştan nasıl kurulacağını da belirler. Uzayan sürenin maliyetinin hesaplanması için uzama maliyeti rehberimize bakabilirsiniz.
Fesih: Dev Proje Revizyonları ve Kolaylık İçin Fesih
2026’da NEOM başta olmak üzere bazı dev projelerde sözleşmeler sona erdirilmiş veya askıya alınmıştır. Bu fesihlerin büyük bölümü müteahhidin kusuruna değil, işverenin kendi önceliklerini değiştirmesine dayanır. FIDIC 2017 baskısında işverenin kendi kolaylığı için fesih hakkı m.15.5’te düzenlenir; bu durumda işveren yapılan işin bedelini, teslim edilen malzemeleri ve müteahhidin feshe bağlı makul giderlerini ödemekle yükümlüdür. Özel sözleşmelerde bu hükmün nasıl değiştirildiği, tazminatın kapsamını belirler.
Fesih türüne göre müteahhidin talep edebileceği kalemler
| Fesih türü | Talep edilebilecek kalemler | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kolaylık için fesih (FIDIC 2017 m.15.5-15.7) | Yapılan iş, malzeme, demobilizasyon, taahhüt edilmiş siparişler; sözleşmeye göre kâr kaybı | Özel koşullarda kâr kaybının kaldırılıp kaldırılmadığı |
| Müteahhit kusuruna dayanan fesih (m.15.2) | Kesin hesap sonrası bakiye | İşverenin fesih sebebini ispat yükü ve bildirim süreleri |
| İdari sözleşmede kamu yararı nedeniyle fesih | Kanun ve sözleşmeye göre tazminat; geçerli sebep yoksa zarar | Divan-ı Mezalim’deki usul ve süreler |
| Askıya alma (m.8.9-8.12) | Askı maliyetleri; uzun süreli askıda işin çıkarılması veya fesih | Askıya alma süresinin ve maliyetlerin belgelenmesi |
Fesih bildirimi alındığında ilk işler; şantiyenin durumunu tutanakla tespit etmek, teslim edilen ve yoldaki malzemeleri listelemek, alt yüklenici ve tedarikçi sözleşmelerinden doğan yükümlülükleri dökmek ve teminatların durumunu kontrol etmektir. Fesih sonrası hesaplaşma ve haksız fesih hâlinde talep edilebilecek tazminat işveren FIDIC sözleşmesini feshetti rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Teminat Mektupları ve Kontrgarantiler
Körfez ülkelerinde idareler ve geliştiriciler avans ve performans teminatlarını çoğu zaman yerel bir bankanın düzenlediği talep üzerine ödenecek teminat olarak ister; bu teminat Türk bankasının verdiği kontrgarantiyle karşılanır. Fesihle birlikte teminatın nakde çevrilmesi, Körfez’deki en hızlı nakit kaybıdır. Yerel mahkemeler teminatın bağımsızlığına önem verdiğinden, ödemenin durdurulması için Körfez ülkesinde tedbir almak çoğu zaman güçtür.
Türkiye’de ise kontrgarantinin ödenmesinin durdurulması için ihtiyati tedbir istenebilir. Tahkim şartı buna engel değildir ve bu imkân tahkim yeri yurt dışında olsa da kullanılabilir (4686 sayılı Kanun m.6 ve m.1/3). Tedbir için, işin kabul edilmiş olması, avansın tamamen mahsup edilmiş olması, fesihten önce bütün hakedişlerin ödenmemiş olması veya teminat süresinin dolması gibi belgeyle ispatlanabilen açık bir hakkın kötüye kullanılması gösterilmelidir (4721 sayılı TMK m.2/2). İzlenecek yol ve dilekçe örneği yurt dışı teminat mektubu ve kontrgaranti rehberimizde yer almaktadır.
Uyuşmazlık Yolu: Divan-ı Mezalim mi, Tahkim mi?
Suudi Arabistan’da idari yargı görevini yürüten Divan-ı Mezalim, kural olarak bir devlet kurumunun taraf olduğu uyuşmazlıklarda görevlidir. Devlet kurumlarının tahkim anlaşması yapması ise sınırlıdır: Tahkim Kanununa göre devlet kurumları, özel bir kanun hükmü izin vermedikçe ancak Başbakan onayıyla tahkim anlaşması yapabilir (m.10/2). Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu bu kurala ihale sözleşmeleri için bir istisna getirmiş ve Maliye Bakanının onayını yeterli saymıştır (2019 Kanunu m.92/2).
Suudi devlet sözleşmelerinde tahkim şartının geçerlilik koşulları (2019 Yönetmeliği m.154)
| Koşul | İçeriği |
|---|---|
| Onay | Maliye Bakanının önceden onayı |
| Sözleşme bedeli | Kural olarak 100 milyon riyalin üzerinde; Suudi Arabistan dışında ifa edilen sözleşmelerde bu sınır aranmaz |
| Tahkim yeri ve kurumu | Suudi Arabistan; Suudi Ticari Tahkim Merkezi (SCCA) veya lisanslı başka bir merkez |
| Uygulanacak hukuk | Suudi hukuku |
| Şekil | Tahkim şartının sözleşme belgelerinde yer alması |
Bu koşullar karşılanmadan devlet kurumuyla yapılan bir tahkim şartı, Suudi Arabistan’da geçersiz sayılma riski taşır. Kamu Yatırım Fonuna bağlı şirketler ve özel geliştiriciler ise kural olarak bu sınırlamaya tabi değildir ve sözleşmelerinde ICC, SCCA veya Londra tahkimi bulunabilir. Ekim 2025’te kamuoyu görüşüne açılan yeni Tahkim Kanunu taslağı, devlet kurumları için onay şartını kaldırmayı öngörmektedir; ancak taslak bu yazının tarihi itibarıyla henüz kanunlaşmamıştır.
Suudi mahkemelerinin tahkim kararlarına karşı iptal davalarında incelemeyi Tahkim Kanununun 50. maddesindeki sınırlı usul sebepleriyle sınırlı tuttuğu, Suudi Ticari Tahkim Merkezinin 2026 tarihli ülke raporunda belirtilmektedir. FIDIC sözleşmelerindeki uyuşmazlık kurulu ve tahkim basamakları için FIDIC uyuşmazlık kurulu ve ICC tahkimi rehberimize bakabilirsiniz.
Kararın Suudi Arabistan’da Tenfizi: 2026 Tarihli Yeni İcra Kanunu ve New York Sözleşmesi
Suudi Arabistan, 20 Nisan 2026 tarihli ve M/237 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle 2012 tarihli İcra Kanununun yerini alan yeni bir İcra Kanunu kabul etmiştir. Kanun, Resmî Gazetede yayımından 180 gün sonra yürürlüğe girer ve icra işlemlerinde icra mahkemelerini münhasıran yetkili kılar. Yabancı mahkeme kararları ve yabancı hakem kararları yeni Kanunun 9. maddesine göre tenfiz edilir.
Yeni İcra Kanununa göre yabancı karar ve hakem kararlarının tenfiz şartları
| Şart | İçeriği |
|---|---|
| Karşılıklılık | Yabancı mahkeme kararları, uluslararası anlaşmalar saklı kalmak üzere karşılıklılık esasına göre tenfiz edilir |
| Yetki | Konunun Suudi mahkemelerinin münhasır yetkisine girmemesi ve Suudi Arabistan’da aynı konuda derdest bir dava bulunmaması |
| Savunma hakkı | Tarafların usulüne uygun çağrılmış, temsil edilmiş ve savunma imkânı bulmuş olması |
| Kesinlik | Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması |
| Çelişmezlik | Aynı konuda daha önce verilmiş bir Suudi kararıyla çelişmemesi |
| Kamu düzeni | Suudi kamu düzenine aykırı olmaması |
| Hakem kararları | Uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükler çerçevesinde aynı şartlarla tenfiz edilir |
Suudi Arabistan 1994’te New York Sözleşmesine karşılıklılık çekincesiyle katılmıştır; Türkiye de Sözleşmeye taraf olduğundan İstanbul’da veya başka bir taraf devlette verilen hakem kararları için Sözleşmeye dayanılabilir. Yabancı hakem kararları, önce bir istinaf mahkemesinden icra edilebilirlik kararı alınmasına gerek olmaksızın doğrudan icra mahkemesine sunulur. Yeni Kanuna göre icra talebi, senedin muaccel olduğu tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kabul edilmez (m.11).
Devlet kurumlarına karşı icrada kamu malları haczedilemez. Buna karşılık borçlunun devlet kurumlarından olan alacakları haczedilebilir; bu, özel bir Suudi geliştiriciye karşı karar alan müteahhit için, geliştiricinin idareden olan alacaklarına başvurma imkânı demektir. Kanun ayrıca borçlunun malvarlığını bildirme yükümlülüğü, üçüncü kişilerden bilgi istenmesi, üç yıla kadar seyahat yasağı ve günlük para cezası gibi zorlayıcı araçlar öngörür. Hakem kararlarının tenfizinde kamu düzeni itirazının sınırları için tenfizde kamu düzeni itirazı rehberimize bakabilirsiniz.
Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım Anlaşması: Seçimlik Yollar ve Çatal Yol Kuralı
Türkiye ile Suudi Arabistan arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma 8 Ağustos 2006’da Ankara’da imzalanmış ve 5 Şubat 2010’da yürürlüğe girmiştir. Anlaşma, yatırımı her türlü malvarlığı olarak geniş biçimde tanımlar; para alacakları, ekonomik değeri olan edimlere ilişkin talepler ve kamu sözleşmelerinden doğan haklar da bu tanıma girer (m.1).
Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım Anlaşmasının başlıca hükümleri
| Madde | Hüküm | Müteahhit için anlamı |
|---|---|---|
| m.4 | Kamulaştırmada kamu yararı, ayrımcılık yasağı, derhâl, yeterli ve etkili tazminat; piyasa değeri ve gecikme faizi | Şantiyeye veya sözleşme haklarına el konulması |
| m.6 | Yatırımla ilgili transferlerin serbestçe ve gecikmeksizin, konvertibl parayla yapılması | Kâr ve hakediş transferinin engellenmesi |
| m.8 | Anlaşma yürürlükten önceki yatırımlara uygulanır, ancak yürürlükten önce doğmuş uyuşmazlıklara uygulanmaz | 2010’dan önce başlayan uyuşmazlıklar kapsam dışı |
| m.10/1-2 | Yazılı bildirim; altı ay müzakere; sonra ev sahibi devletin yetkili mahkemesi, ICSID veya UNCITRAL tahkimi | Seçimlik yollar; yerel mahkeme zorunlu değil |
| m.10/3 | Taraf devletlerin ICSID’e bildirdiği uyuşmazlık sınıfları, ev sahibi devlet kabul etmedikçe uluslararası çözüme götürülemez | Bildirim kapsamındaki konularda tahkim yolu kapanabilir |
| m.10/4 | Yerel mahkemeye başvuran yatırımcı aynı anda uluslararası tahkime gidemez | Çatal yol kuralı: yol seçimi baştan dikkatle yapılmalı |
Anlaşmada devletin sözleşme yükümlülüklerini ayrıca güvenceye alan bir şemsiye hükmü bulunmamaktadır. Bu nedenle hakedişin ödenmemesi tek başına Anlaşmanın ihlali sayılmaz; transferin engellenmesi, ayrımcılık veya egemenlik yetkisiyle müteahhidin haklarının ortadan kaldırılması gibi sözleşmeye aykırılığın ötesinde bir devlet fiili gerekir. Çatal yol kuralı nedeniyle Divan-ı Mezalim’de dava açmadan önce, aynı uyuşmazlığın ileride tahkime götürülüp götürülmeyeceği değerlendirilmelidir. Türkmenistan Anlaşmasındaki yerel mahkeme şartıyla karşılaştırma için Türkmenistan’da müteahhit alacağı rehberimize, yatırım tahkiminin genel işleyişi için yatırım tahkimi ve devlete karşı talepler rehberimize bakabilirsiniz.
Körfez Ülkeleri Karşılaştırması: BAE, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn
Körfez ülkelerinin hepsi New York Sözleşmesine taraftır ve Türkiye ile yatırım anlaşması bulunmaktadır; ancak anlaşmaların yürürlük durumu, devlet kurumlarıyla tahkimin şartları ve medeni kanunların içeriği ülkeden ülkeye değişir.
Körfez ülkelerinde Türk müteahhit için temel çerçeve
| Ülke | Türkiye ile Yatırım Anlaşması | Dikkat edilecek temel düzenleme |
|---|---|---|
| Suudi Arabistan | 2006; yürürlük 05.02.2010 | Medeni İşlemler Kanunu (2023); Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu; devlet kurumlarıyla tahkim için onay |
| Birleşik Arap Emirlikleri | 2005; yürürlük 24.07.2011. 2023 tarihli yeni Anlaşma imzalanmış, henüz yürürlükte değil | Yeni Medeni İşlemler Kanunu (yürürlük 01.06.2026); 2018 tarihli Federal Tahkim Kanunu; DIFC ve ADGM serbest bölgelerinin ayrı hukuku |
| Katar | 2001; yürürlük 12.02.2008 | Katar Medeni Kanunu; 2017 tarihli Tahkim Kanunu; idari sözleşmelerde tahkim için Başbakan onayı |
| Kuveyt | 1988 tarihli Anlaşma 08.05.2013’te sona ermiş; yerini 2010 tarihli Anlaşma almıştır | Kuveyt Medeni Kanunu; kamu ihalelerinde idari yargı |
| Umman | 2007; yürürlük 15.03.2010 | Umman Medeni İşlemler Kanunu (2013) |
| Bahreyn | 2006; yürürlük 15.11.2014 | Bahreyn Medeni Kanunu; Bahreyn Uyuşmazlık Çözüm Odası |
Körfez ülkelerinin çoğunda inşaat sözleşmesine ilişkin kurallar medeni kanunların istisna (muqawala) bölümünde yer alır ve yapının çökmesi veya sağlamlığını tehlikeye düşüren kusurlar için on yıllık sorumluluk emredici niteliktedir. Devlet kurumlarıyla yapılan sözleşmelerde tahkim şartının geçerliliği, çoğu ülkede ayrı bir onaya bağlıdır; bu nedenle tahkim şartının geçerliliği sözleşme imzalanmadan önce o ülkenin mevzuatına göre kontrol edilmelidir.
BAE: 1 Haziran 2026’da Yürürlüğe Giren Yeni Medeni İşlemler Kanunu
Birleşik Arap Emirlikleri’nde 1 Ekim 2025’te yayımlanan 25 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname ile kabul edilen yeni Medeni İşlemler Kanunu, 1985 tarihli ve 5 sayılı Federal Kanunun yerini alarak 1 Haziran 2026’da yürürlüğe girmiştir. Yeni Kanun, BAE’deki inşaat sözleşmelerinin dayandığı temel çerçeveyi yeniden düzenler.
BAE yeni Medeni İşlemler Kanununda müteahhidi ilgilendiren başlıca hükümler
| Konu | Yeni düzenleme | Müteahhit için anlamı |
|---|---|---|
| On yıllık sorumluluk | Eski Kanunun 880-883. maddelerindeki rejim yeni Kanunun 821-824. maddelerinde korunmuştur; müteahhidin alt yüklenicilere rücuu bu rejimle düzenlenmez | Alt yüklenici sözleşmelerinde ayrı rücu hükmü gerekir |
| İşverenin sözleşmeden çekilmesi | İşverenin sözleşmeden çekilme hakkı ve müteahhide ödenecek tazminat m.836’da açıkça düzenlenmiştir | Kolaylık için fesih benzeri durumlarda kanuni tazminat dayanağı |
| Genel zamanaşımı | On beş yıllık genel süre korunmuştur; bazı özel süreler kısaltılmıştır | Özel süreler dosya bazında kontrol edilmeli |
| Geçiş | Yeni ve daha kısa bir süre 1 Haziran 2026’dan itibaren işler; eski Kanuna göre kalan süre daha kısaysa o süre uygulanır | İşlemekte olan sürelerin yeniden hesaplanması gerekir |
| İyi niyet | Sözleşme müzakerelerinin iyi niyetle yürütülmesi ve sona erdirilmesi açıkça aranır | Müzakereden kötü niyetle çekilme sorumluluk doğurabilir |
Yeni Kanun kural olarak geriye yürümez ve 1 Haziran 2026’dan önce kurulmuş sözleşmelerin kuruluş ve geçerliliği eski Kanuna tabi kalır; ancak devam eden ifa yükümlülükleri, ihlalin sonuçları ve dolmamış süreler geçiş hükümleri çerçevesinde yeni Kanunun etkisine girebilir. Bir inşaat sözleşmesi büyük ölçüde devam eden yükümlülüklerden oluştuğundan, BAE’de yürüyen projelerde sözleşme hükümleri yeni Kanuna göre yeniden gözden geçirilmelidir. BAE’nin DIFC ve ADGM serbest bölgelerinde ise ayrı bir hukuk ve mahkeme düzeni uygulanır.
Türkiye’deki Koruma: İhtiyati Haciz, Tedbir ve Devlet Bağışıklığı
Körfez ülkelerinin devlet şirketlerinin ve yatırım fonlarının Türkiye’de önemli yatırımları ve ticari ilişkileri bulunmaktadır. Rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı için borçlunun Türkiye’deki malvarlığına ihtiyati haciz konulabilir (İİK m.257/1); sözleşmede tahkim şartı bulunması buna engel değildir ve tahkim yeri yurt dışında olsa da Türk mahkemesinden ihtiyati haciz istenebilir (4686 sayılı Kanun m.6/1 ve m.1/3).
Borçlu bir devlet kurumu veya devlet şirketiyse, özel hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda yabancı devlete yargı bağışıklığı tanınmaz (5718 sayılı Kanun m.49/1). İcra aşamasında ise ticari amaçla kullanılan varlıklar ile egemenlik amacına özgülenmiş varlıklar ayrılır; büyükelçilik hesapları ve merkez bankası varlıkları kural olarak haczedilemez. Bu ayrımın nasıl yapıldığı yabancı devlet veya kamu idaresi borcunu ödemiyor rehberimizde, hakedişi ödemeyen işverene karşı izlenecek genel yol ise yurt dışı işveren hakediş ödemiyor rehberimizde anlatılmıştır.
Vergi: KVK m.5/1-h ve Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları
Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması 9 Kasım 2007’de Ankara’da imzalanmış, onaylanması 5823 sayılı Kanunla uygun bulunmuş ve 1 Nisan 2009’da yürürlüğe girmiştir. Anlaşma Suudi tarafında gelir vergisinin yanında zekâtı da kapsar ve bir inşaat şantiyesinin ancak on iki ayı aşan bir süre devam ederse işyeri oluşturacağını öngörür. Türkiye-Katar Anlaşmasında da inşaat şantiyesi, yapım veya kurma projeleri için eşik on iki aydır.
Türk iç hukukunda yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan ve Türkiye’de genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar kurumlar vergisinden istisnadır (KVK m.5/1-h). Gelir İdaresi, yurt dışındaki şantiyede yürütülen inşaat organizasyonu gibi işleri de, şartları varsa inşaat işlerine bağlı teknik hizmet olarak bu istisna kapsamında değerlendirmektedir. Konu yurt dışı inşaat kazancı istisnası rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
Suudi Arabistan ve Körfez alacak dosyasının belge listesi
| Belge | Neden önemli? |
|---|---|
| Sözleşme, özel koşullar, ihale belgeleri ve karşı tarafın ticaret sicili kaydı | Karşı tarafın niteliği, görevli yargı ve tahkim şartının geçerliliği |
| Tahkim şartı için alınan Başbakan veya Maliye Bakanı onayı | Devlet kurumuyla tahkimin geçerlilik şartı |
| Hakediş başvuruları, danışman onayları ve ödeme belgeleri | Alacağın varlığı ve ödeme süresinin başlangıcı |
| Gecikme, süre uzatımı ve ek ödeme bildirimleri | Sözleşmedeki hak düşürücü sürelere uyulduğunun delili |
| Finansman, teminat ve kur maliyetlerini gösteren banka belgeleri | Faiz yerine talep edilecek fiilî zararın delili |
| Fesih veya askıya alma bildirimi, şantiye tespit tutanakları | Fesih sonrası hesaplaşma |
| Teminat ve kontrgaranti dökümü, kabul ve mahsup belgeleri | Haksız tazmine karşı tedbir |
| Yatırım Anlaşması m.10 uyarınca yapılan bildirim | Altı aylık müzakere süresinin başlangıcı |
| Karşı tarafın Türkiye’deki ve üçüncü ülkelerdeki varlıklarına ilişkin bilgiler | İhtiyati haciz ve icra hedefleri |
| Arapça ve İngilizce belgelerin yeminli Türkçe tercümeleri | Türk mahkemesinde kullanım |
Körfez’den Alacağı Olan Müteahhit İçin Adım Adım
- Karşı tarafın niteliğini belirleyin: bakanlık ve kamu kurumu mu, devlet şirketi mi, özel geliştirici mi?
- Sözleşmedeki uyuşmazlık hükmünü ve tahkim şartı için gerekli onayın alınıp alınmadığını kontrol edin.
- Her alacak kalemi için sözleşmedeki bildirim sürelerini ve kanuni dinlenmezlik sürelerini çıkarın.
- İdareye yazılı ödeme talebi gönderin; süre uzatımı ve ek ödeme taleplerini sözleşmedeki sürelere uygun yapın.
- İşi durdurmadan önce sözleşmenin ve ilgili mevzuatın askıya almaya izin verip vermediğini inceleyin.
- Faiz yerine fiilen katlanılan finansman, teminat ve kur maliyetlerini belgeleyin.
- Fesih bildirimi alındıysa şantiyeyi tutanakla tespit edin ve teminatların durumunu derhâl kontrol edin; haksız tazmin riski varsa Türkiye’de tedbir hazırlayın.
- Devlet fiili varsa Yatırım Anlaşması uyarınca yazılı bildirim gönderin; çatal yol kuralını dikkate alarak yol seçimi yapın.
- Karşı tarafın Türkiye’deki ve üçüncü ülkelerdeki ticari varlıklarını araştırın.
- Hakem kararı alındığında Suudi Arabistan’da yeni İcra Kanununa göre, Türkiye’de MÖHUK m.60 ve New York Sözleşmesine göre tenfiz yollarını birlikte değerlendirin.
Suudi İdaresine Ödeme Talebi ve Uyuşmazlık Bildirimi Örneği (Türkçe ve İngilizce)
Aşağıdaki örnek, Suudi Arabistan’da bir bakanlık için altyapı işi yapan, onaylanmış hakedişleri ödenmeyen, idareden kaynaklanan gecikmeler nedeniyle gecikme cezası kesilmesiyle karşılaşan ve bölgedeki savaş nedeniyle malzeme maliyetleri artan bir Türk müteahhit için hazırlanmıştır. Mevzuat gereği işin durdurulmadığı varsayılmıştır. Bildirim hem sözleşmeye göre talep hem de Yatırım Anlaşmasının 10. maddesine göre uyuşmazlık bildirimi işlevi görür; sözleşmedeki bildirim adresi ve dil esas alınmalı, Arapça çevirisi eklenmelidir.
[BAKANLIĞIN VEYA KURUMUN TAM ADI]’NA
Adres: [Sözleşmedeki bildirim adresi], Riyad, Suudi Arabistan Krallığı
Bilgi: Maliye Bakanlığı; [Proje danışmanı]
Gönderen: [Müteahhit] İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Suudi Arabistan Şubesi, [ticaret sicil numarası ve adres]
Konu: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı [proje adı] Sözleşmesi; onaylanmış hakedişlerin ödenmesi, süre uzatımı, olağanüstü durumlar nedeniyle müzakere talebi ve Türkiye-Suudi Arabistan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması m.10 uyarınca uyuşmazlık bildirimi
AÇIKLAMALAR
A. Sözleşme m.[ ] ve Uygulama Yönetmeliği m.109: onaylanmış hakedişlerin ödenmesi
1. Kurumunuz ile şirketimiz arasında [tarih] tarihinde imzalanan Sözleşme ile [proje adı] işinin yapımı şirketimize verilmiştir. [Dönemler] dönemlerine ait [sayı] adet hakediş, proje danışmanı ve Kurumunuz tarafından [tarihler] tarihlerinde onaylanmış olup toplam bedeli [tutar] riyaldir. Bu tutarın [tutar] riyali bugüne kadar ödenmemiştir.
2. Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 109. maddesi ve Sözleşmenin [madde] maddesi uyarınca onaylanan hakedişlerin ödeme süresi en geç [tarih] tarihinde dolmuştur. Şirketimiz, mevzuat gereği işin ifasına ara vermeden devam etmekte olup ödenmeyen tutarlar işin finansmanını doğrudan etkilemektedir.
B. Sözleşme m.[ ]: süre uzatımı ve gecikme cezası
3. Sahanın [tarih] tarihinde kısmen teslim edilmesi, [sayı] adet proje revizyonunun [tarih] tarihine kadar onaylanmaması ve [kurum] izinlerinin geç verilmesi nedeniyle işin tamamlanması [gün] gün gecikmiştir. Bu gecikmeler şirketimizden kaynaklanmamaktadır ve [tarihler] tarihli yazılarımızla süresi içinde bildirilmiştir.
4. Bu nedenle Sözleşmenin [madde] maddesi uyarınca [gün] günlük süre uzatımı verilmesini ve [tarih] tarihli hakedişten kesilen [tutar] riyal tutarındaki gecikme cezasının iade edilmesini talep ediyoruz. Kurumunuzdan kaynaklanan gecikmeler için şirketimize ceza uygulanması, Sözleşmeye ve mevzuata aykırıdır.
C. Medeni İşlemler Kanunu m.97: olağanüstü durumlar nedeniyle müzakere talebi
5. Bölgedeki savaş ve deniz yolundaki aksama nedeniyle [malzemeler] kara yoluyla taşınmak zorunda kalınmış, bu kalemlerin maliyeti teklif tarihine göre yüzde [ ] oranında artmıştır. Bu durum, Sözleşmenin imzalandığı tarihte öngörülemeyen, genel nitelikte ve olağanüstü bir durumdur ve edimimizin ifasını aşırı derecede güçleştirmektedir.
6. Medeni İşlemler Kanununun 97. maddesi, böyle bir durumda tarafların öncelikle müzakere etmesini öngörmektedir. Artan maliyetin taraflar arasında makul biçimde paylaştırılması için Kurumunuzu, bu bildirimin tebliğinden itibaren [30] gün içinde müzakere toplantısı yapmaya davet ediyoruz. Maliyet artışına ilişkin hesap tablosu ve belgeler ektedir.
Ç. Sözleşme m.[ ]: ödeme gecikmesinden doğan fiilî zarar
7. Ödeme gecikmesi nedeniyle şirketimiz, işi sürdürebilmek için [banka] nezdinde kısa vadeli finansman kullanmak ve teminatların süresini uzatmak zorunda kalmıştır. Bu nedenle fiilen ödenen banka masrafları, komisyonlar ve teminat maliyetleri [tarih] itibarıyla [tutar] riyale ulaşmıştır. Bu kalemler bir faiz talebi değil, ödeme gecikmesinin doğrudan sonucu olan ve belgelerle ispatlanan fiilî zarardır.
D. Yatırım Anlaşması m.10/1: uyuşmazlık bildirimi
8. Bu yazı, Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının 10. maddesi uyarınca yatırımımızla ilgili uyuşmazlığın yazılı bildirimidir. Uyuşmazlığın iyi niyetle istişare ve müzakere yoluyla çözülmesi için toplantı tarihinin bildirilmesini rica ediyoruz.
9. Uyuşmazlığın bu bildirimden itibaren altı ay içinde çözülememesi hâlinde şirketimiz, Anlaşmada ve Sözleşmede öngörülen uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma hakkını saklı tutar. Bu bildirim, herhangi bir yargı yolunun seçimi anlamına gelmez ve Sözleşmeden ve mevzuattan doğan diğer haklarımızdan feragat sayılmaz.
SONUÇ VE İSTEM
10. Açıklanan nedenlerle, onaylanmış hakedişlerden ödenmeyen [tutar] riyalin derhâl ödenmesini, [gün] günlük süre uzatımı verilerek kesilen [tutar] riyal gecikme cezasının iade edilmesini, olağanüstü durumlar nedeniyle artan maliyetlerin paylaştırılması için müzakere toplantısı yapılmasını, ödeme gecikmesinden doğan [tutar] riyal fiilî zararın ödenmesini ve uyuşmazlığın çözümü için toplantı tarihinin bildirilmesini talep ederiz.
[Müteahhit] İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Suudi Arabistan Şubesi
[Yetkili imza]
[Tarih]
EKLER: Onaylanmış hakedişler ve ödeme dökümü; gecikme bildirimleri; maliyet artışı hesap tablosu ve belgeleri; banka masrafı ve teminat maliyeti belgeleri; Arapça çeviri.
TO: [FULL NAME OF THE MINISTRY OR AUTHORITY]
Address: [Notice address under the Contract], Riyadh, Kingdom of Saudi Arabia
Copy: Ministry of Finance; [Project Consultant]
From: [Contractor] İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Saudi Arabia Branch, [commercial registration number and address]
Subject: Contract No. [ ] dated [date] for [Project]; payment of certified invoices, extension of time, request for negotiation due to exceptional circumstances, and notice of dispute under Article 10 of the Agreement between Turkey and Saudi Arabia concerning the Reciprocal Promotion and Protection of Investments
A. Clause [ ] of the Contract and Article 109 of the Implementing Regulations: payment of certified invoices
1. Under the Contract signed between your authority and our company on [date], our company was engaged to construct [Project]. [Number] invoices for the periods [ ] were certified by the Project Consultant and your authority on [dates], in a total amount of SAR [amount]. Of this amount, SAR [amount] remains unpaid.
2. Under Article 109 of the Implementing Regulations of the Government Tenders and Procurement Law and Clause [ ] of the Contract, the period for payment of the certified invoices expired on [date] at the latest. In compliance with the applicable regulations, our company continues to perform the works without interruption, and the unpaid amounts directly affect the financing of the works.
B. Clause [ ] of the Contract: extension of time and delay penalties
3. Completion of the works has been delayed by [ ] days due to the partial handover of the site on [date], the failure to approve [number] design revisions until [date] and the late issue of permits by [authority]. These delays are not attributable to our company and were notified in due time by our letters dated [dates].
4. We therefore request an extension of time of [ ] days under Clause [ ] of the Contract and the refund of SAR [amount] deducted as delay penalties from the invoice dated [date]. Applying penalties to our company for delays caused by your authority is contrary to the Contract and the applicable regulations.
C. Article 97 of the Civil Transactions Law: request for negotiation due to exceptional circumstances
5. Due to the regional war and the disruption of sea routes, [materials] have had to be transported by land, and the cost of these items has increased by [ ]% compared with the tender date. This is a general and exceptional circumstance which could not have been foreseen when the Contract was signed and which renders the performance of our obligations excessively onerous.
6. Article 97 of the Civil Transactions Law requires the parties first to negotiate in such circumstances. We invite your authority to hold a negotiation meeting within [30] days of receipt of this notice with a view to a reasonable allocation of the increased cost. A cost schedule and supporting documents are enclosed.
D. Clause [ ] of the Contract: actual loss resulting from late payment
7. As a result of the late payment, our company has had to use short-term financing from [bank] and to extend its guarantees in order to continue the works. The bank charges, commissions and guarantee costs actually paid amount to SAR [amount] as at [date]. These items are not a claim for interest but an actual loss directly caused by the late payment and proven by documents.
E. Article 10(1) of the Investment Agreement: notice of dispute
8. This letter constitutes written notification, under Article 10 of the Agreement between Turkey and Saudi Arabia concerning the Reciprocal Promotion and Protection of Investments, of a dispute in connection with our investment. We kindly request that a date be fixed for consultations and negotiations in good faith with a view to settling the dispute.
9. Should the dispute not be settled within six months following the date of this notification, our company reserves its right to have recourse to the dispute settlement mechanisms provided in the Agreement and the Contract. This notice does not constitute the choice of any forum and is without prejudice to any other rights of our company under the Contract and the applicable law.
CONCLUSION AND REQUEST
10. For the reasons set out above, we request immediate payment of SAR [amount] outstanding under the certified invoices, an extension of time of [ ] days and the refund of SAR [amount] deducted as delay penalties, a negotiation meeting on the allocation of costs increased by exceptional circumstances, payment of SAR [amount] as actual loss resulting from late payment, and notification of a date for consultations on the settlement of the dispute.
[Contractor] İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Saudi Arabia Branch
[Authorised signature]
[Date]
Suudi Hakem Kararının Türkiye’de Tenfizi İçin Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, özel bir Suudi geliştirici şirkete karşı Riyad’da Suudi Ticari Tahkim Merkezi (SCCA) kuralları uyarınca yürütülen tahkimde lehine karar alan ve borçlunun İstanbul’daki iştirak payları ile Türk şirketlerinden alacakları üzerinde icra yapmak isteyen bir Türk müteahhit için hazırlanmıştır.
İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Müteahhit] İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., [adres], [vergi kimlik numarası]
VEKİLİ: Av. [ad soyad], [adres]
DAVALI: [Suudi şirketin tam unvanı], [ticaret sicil numarası], [adres], Riyad, Suudi Arabistan Krallığı
KONU: Riyad’da Suudi Ticari Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları uyarınca [sayı] numaralı dosyada [tarih] tarihinde verilen ve davalının davacıya [tutar] riyal ile yargılama giderlerini ödemesine hükmeden hakem kararının tanınması ve tenfizi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Davacı ile davalı arasında [tarih] tarihinde, Riyad’daki [proje adı] işinin yapımı için Sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmenin [madde] maddesinde, Sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların Riyad’da, Suudi Ticari Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları uyarınca üç hakemli bir kurul tarafından çözüleceği kararlaştırılmıştır.
2. Davalının onaylanmış hakedişleri ödememesi ve Sözleşmeyi kendi kolaylığı için feshetmesi üzerine davacı [tarih] tarihinde tahkim başvurusunda bulunmuştur. Davalı yargılamaya katılmış, savunmalarını ve delillerini sunmuş, duruşmalarda vekili aracılığıyla temsil edilmiştir. Hakem kurulu [tarih] tarihli kararıyla davalının davacıya [tutar] riyal ile [tutar] riyal yargılama gideri ödemesine hükmetmiştir.
3. Karar davalıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş, Suudi Tahkim Kanununda öngörülen süre içinde iptal davası açılmamış [veya: açılan iptal davası Riyad İstinaf Mahkemesinin [tarih] tarihli kararıyla reddedilmiştir]. Davalı karara rağmen ödeme yapmamıştır. Davalının İstanbul’da kurulu [iştirak şirketi] A.Ş.’de yüzde [ ] oranında payı ve Türk şirketlerinden ticari alacakları bulunmaktadır.
A. 5718 sayılı Kanun m.1/2 ve New York Sözleşmesi m.I ve III: Uygulanacak hükümler
4. Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır. Türkiye ve Suudi Arabistan, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında New York Sözleşmesine taraftır. Karar, Sözleşmeye taraf başka bir devlette ve ticari nitelikteki bir inşaat sözleşmesinden doğan uyuşmazlık hakkında verildiğinden, Türkiye’nin karşılıklılık ve ticari nitelik çekinceleri bakımından da Sözleşme kapsamındadır.
5. Davalı, Suudi Arabistan’ın Türk kararlarını tenfiz edip etmediğinin ayrıca ispatlanması gerektiğini ileri sürebilir. Ancak her iki devletin de New York Sözleşmesine taraf olması, hakem kararları bakımından karşılıklılığın sağlandığını gösterir; Sözleşme, taraf devletlerin yabancı hakem kararlarının tenfizine yerli hakem kararlarına göre önemli ölçüde daha ağır şartlar getirmesini de yasaklamaktadır.
B. 5718 sayılı Kanun m.60/2: Mahkemenizin yetkisi
6. Taraflar arasında tenfiz mahkemesine ilişkin bir anlaşma bulunmamaktadır. Davalının Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer de yoktur. Bu durumda icraya konu teşkil edebilecek malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Davalının paylarının bulunduğu [iştirak şirketi] A.Ş.’nin merkezi ve davalının alacaklı olduğu Türk şirketleri İstanbul’dadır; Sayın Mahkemeniz yetkilidir.
C. 5718 sayılı Kanun m.61/1 ve New York Sözleşmesi m.IV: Dilekçeye eklenen belgeler
7. Dilekçemize Sözleşmenin tahkim şartını içeren aslına uygunluğu onaylanmış örneği, hakem kararının usulen onaylanmış örneği, kararın kesinleştiğini ve davalıya tebliğ edildiğini gösteren belgeler ile bütün bu belgelerin usulen onaylanmış Türkçe tercümeleri, karşı taraf sayısı kadar örnekleriyle birlikte eklenmiştir.
Ç. 5718 sayılı Kanun m.60/1 ve New York Sözleşmesi m.V/1-e: Karar kesinleşmiş ve bağlayıcıdır
8. Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları tenfiz edilebilir. Hakem kararı, verildiği ülke hukukuna göre taraflar için bağlayıcıdır; davalı Suudi Tahkim Kanununda öngörülen süre içinde iptal yoluna başvurmamış [veya: başvurusu reddedilmiştir] ve karar, verildiği yerin yetkili mercii tarafından iptal edilmemiştir.
D. 5718 sayılı Kanun m.62/1-b ve New York Sözleşmesi m.V/2-b: Karar kamu düzenine aykırı değildir
9. Karar, bir inşaat sözleşmesinden doğan hakediş bedeli ve fesih tazminatına ilişkindir. Hakem kurulunun Sözleşmeye Suudi hukukunu uygulamış olması ve kararın faiz içermemesi, Türk hukukunun temel ilkelerine aykırılık oluşturmaz. Tenfiz aşamasında hakem kararının esastan yeniden incelenmesi mümkün değildir; davalının esasa ilişkin itirazları hakem kurulu önünde ileri sürülmüş ve karara bağlanmıştır.
E. 5718 sayılı Kanun m.62/2 ve New York Sözleşmesi m.V/1: İspat yükü davalıdadır
10. Davalının usulüne göre temsil edilmediği, hakem seçiminden haberdar edilmediği, tahkim şartının geçersiz olduğu, hakemlerin yetkilerini aştığı veya kararın kesinleşmediği yönündeki itirazların ispat yükü davalıya aittir. Davalı tahkim yargılamasına baştan sona katılmış, hakem seçimine iştirak etmiş ve tahkim şartının geçerliliğine itiraz etmemiştir.
HUKUKİ SEBEPLER
11. Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında New York Sözleşmesi m.I, III, IV ve V; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.1, 60, 61, 62 ve 63; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; ilgili mevzuat.
DELİLLER
12. Sözleşme ve tahkim şartı; hakem kararı; tebliğ belgeleri ve kesinleşme belgesi; tahkim dosyasındaki dilekçe ve tutanaklar; davalının Türkiye’deki pay ve alacaklarına ilişkin ticaret sicili kayıtları ve belgeler; yeminli tercümeler; her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
13. Açıklanan nedenlerle, Riyad’da Suudi Ticari Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları uyarınca [sayı] numaralı dosyada [tarih] tarihinde verilen hakem kararının tanınmasına ve tenfizine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Davacı vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; tahkim şartını içeren Sözleşme; hakem kararı; tebliğ ve kesinleşme belgeleri; yeminli tercümeler.
Sık Yapılan Hatalar
- Devlet kurumuyla onaysız tahkim şartına güvenmek. Başbakan veya Maliye Bakanı onayı olmadan yapılan tahkim şartı geçersiz sayılabilir.
- Ödenmeyen hakediş nedeniyle işi durdurmak. Suudi devlet sözleşmelerinde müteahhit kural olarak işi durduramaz.
- Gecikme faizi istemek, fiilî zararı belgelememek. Faiz talebi kabul görmeyebilir; finansman maliyeti belgeyle ispatlanmalıdır.
- On yıllık kanuni süreye güvenip sözleşmedeki bildirim sürelerini kaçırmak. Hak düşürücü sözleşme süreleri ayrıca uygulanır.
- Yol seçimini düşünmeden Divan-ı Mezalim’e başvurmak. Yatırım Anlaşmasındaki çatal yol kuralı tahkim hakkını kapatabilir.
- Fesih sonrası şantiyeyi tespit ettirmeden terk etmek. Yapılan işin ve malzemenin değeri ispatlanamaz hâle gelir.
- Kontrgarantiyi takip etmemek. Fesihle birlikte teminat birkaç gün içinde nakde çevrilebilir.
- BAE’de süreleri eski Kanuna göre hesaplamak. 1 Haziran 2026’dan itibaren yeni Kanunun geçiş hükümleri uygulanır.
- 2027’de yürürlüğe girecek yeni İhale Kanununu dikkate almamak. Yeni sözleşmelerde ceza, değişiklik ve teminat sınırları değişmektedir.
Hukukçular Evi Körfez Dosyalarında Ne Yapar?
Suudi Arabistan ve Körfez dosyalarında önce karşı tarafın niteliğini, sözleşmedeki uyuşmazlık hükmünü ve tahkim şartının geçerliliğini inceliyor, her alacak kalemi için sözleşme ve kanun sürelerini çıkarıyoruz. İdareye ve geliştiriciye gönderilecek ödeme talebi, süre uzatımı, müzakere ve Yatırım Anlaşması bildirimlerini Türkçe ve İngilizce hazırlıyor, Arapça çevirilerini koordine ediyoruz.
Uyuşmazlık büyüdüğünde ICC, SCCA ve yatırım tahkimlerini, Türkiye’de kontrgaranti için ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve hakem kararlarının tenfizi davalarını yürütüyor; bölgedeki çözüm ortaklarımızla yerel aşamaları birlikte takip ediyoruz. Yeni projelerde ise özel koşulların, tahkim şartının ve teminat hükümlerinin müzakeresine destek veriyoruz.
Körfez’de alacağınız veya fesih uyuşmazlığınız varsa sözleşmenizi ve yazışmalarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Katar’da Türk Müteahhit: Hakediş, İşveren Öderse Öderim, Tahkim ve Tahsil
- Cezayir’de Türk Müteahhit 2026: Kamu İhalesi, Ödeme Gecikmesi ve Devlet Kurumuyla Tahkim
- Romanya’da Türk Müteahhit: AB Fonlu FIDIC İhalesi, Fiyat Farkı ve Alacağın Tahsili
- FIDIC Özel Koşullar Kontrol Listesi
- Yurt Dışı Müteahhitlik Uyuşmazlıkları Merkezi
- Yurt Dışı İşveren Hakediş Ödemiyor
- Yabancı Devlet veya Kamu İdaresi Borcunu Ödemiyor
- Yatırım Tahkimi ve ICSID: Devlete Karşı Talepler
- Yabancı Hakem Kararının New York Sözleşmesine Göre Tenfizi
- Tenfizde Kamu Düzeni İtirazı
- İşveren FIDIC Sözleşmesini Feshetti
- İşveren Ödemiyor: İşi Durdurma ve Fesih Hakkı
- Yurt Dışı Projede Gecikme Cezası
- Yurt Dışı Teminat Mektubu ve Kontrgaranti
- Yurt Dışı Projede Savaş, Darbe ve Mücbir Sebep
- Türkmenistan’da Müteahhit Alacağı
- Irak’ta Müteahhit Alacağı
- Yurt Dışı İnşaat Kazancı İstisnası (KVK 5/1-h)
- Tahkim Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi devlet kurumuyla yaptığım sözleşmedeki tahkim şartı geçerli mi?
Tahkim Kanununa göre devlet kurumları, özel bir kanun hükmü yoksa ancak Başbakan onayıyla tahkim anlaşması yapabilir (m.10/2). İhale sözleşmelerinde Maliye Bakanının onayı yeterlidir (2019 Kanunu m.92/2); Yönetmeliğe göre ayrıca bedel sınırı, Suudi Arabistan’da tahkim yeri, SCCA veya lisanslı bir merkez ve Suudi hukuku gibi şartlar aranır. Onay yoksa şart geçersiz sayılabilir.
Suudi Arabistan’da alacağım ne zaman dinlenmez hâle gelir?
Medeni İşlemler Kanununa göre başka bir süre öngörülmemişse, hakkı inkâr eden borçluya karşı dava on yıl geçtikten sonra dinlenmez (m.295). Mühendislik ve serbest meslek ücretlerinde süre beş yıldır (m.296). Ticari davalar için Ticaret Mahkemeleri Kanunundaki beş yıllık süre ve sözleşmedeki hak düşürücü süreler ayrıca kontrol edilmelidir.
Suudi idaresi ödemiyor; işi durdurabilir miyim?
Devlet sözleşmelerinde kural olarak hayır. Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu Uygulama Yönetmeliğine göre müteahhit, idarenin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle işi kural olarak durduramaz (m.98/2). Gecikmenin yazılı bildirimi, süre uzatımı talebi ve fiilî zararın belgelenmesi daha güvenli yoldur.
Gecikmiş hakediş için faiz isteyebilir miyim?
Suudi Arabistan’da faiz yasağı nedeniyle gecikme faizi talepleri kural olarak kabul görmez. Bunun yerine ödeme gecikmesi nedeniyle fiilen ödenen kredi masrafları, teminat komisyonları, kur zararları ve uzayan şantiye giderleri belgelerle fiilî zarar olarak talep edilmelidir.
Suudi devlet sözleşmesinde gecikme cezası en fazla ne kadar olabilir?
2019 Kanununa göre üst sınır, tedarik sözleşmeleri dışında sözleşme bedelinin yüzde 20’sidir. 2 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek yeni Kanun bu sınırı yüzde 15’e indirmektedir; tedarik sözleşmelerinde sınır yüzde 6 olarak kalmaktadır (m.70). İdareden kaynaklanan gecikmeler için süre uzatımı istenmeli ve ceza kesintisine itiraz edilmelidir.
Dev proje revizyonunda sözleşmem feshedildi; ne talep edebilirim?
Fesih işverenin kendi kolaylığı için yapılmışsa, FIDIC 2017 m.15.5-15.7 esaslı sözleşmelerde yapılan işin bedeli, teslim edilen malzemeler, demobilizasyon ve taahhüt edilmiş siparişler ile sözleşmeye göre kâr kaybı talep edilebilir. Özel koşullardaki değişiklikler tazminatın kapsamını belirler; şantiyenin tutanakla tespiti ve teminatların takibi ilk yapılacak işlerdir.
Hakem kararım Suudi Arabistan’da nasıl tenfiz edilir?
Suudi Arabistan 1994’ten beri New York Sözleşmesine taraftır. 2026 tarihli yeni İcra Kanununa göre yabancı hakem kararları, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde karşılıklılık, savunma hakkı, kesinlik ve kamu düzeni şartlarıyla tenfiz edilir (m.9). Karar doğrudan icra mahkemesine sunulur; icra talebi on yıl içinde yapılmalıdır (m.11).
Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım Anlaşmasına göre tahkime gidebilir miyim?
2006 tarihli ve 5 Şubat 2010’dan beri yürürlükte olan Anlaşma, yazılı bildirimden itibaren altı ay içinde çözülemeyen uyuşmazlıklar için yerel mahkeme, ICSID veya UNCITRAL tahkimini seçimlik olarak öngörür (m.10). Yerel mahkemeye başvuran yatırımcı aynı anda tahkime gidemez; Anlaşma yürürlükten önce doğmuş uyuşmazlıklara uygulanmaz (m.8).
BAE’deki projem yeni Medeni İşlemler Kanunundan etkilenir mi?
Evet, etkilenebilir. 1 Haziran 2026’da yürürlüğe giren 25 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, sözleşmenin kuruluşunu eski Kanuna bırakır; ancak devam eden yükümlülükler, ihlalin sonuçları ve dolmamış süreler geçiş hükümleri çerçevesinde yeni Kanunun etkisine girebilir. On yıllık sorumluluk m.821-824’te, işverenin sözleşmeden çekilmesi m.836’da düzenlenmiştir.
Suudi şirketinin Türkiye’deki varlıklarına haciz koydurabilir miyim?
Şartları varsa evet. Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257); tahkim şartı buna engel değildir (4686 sayılı Kanun m.6). Borçlu bir devlet kurumu ise özel hukuk ilişkisinden doğan uyuşmazlıkta yargı bağışıklığı tanınmaz (5718 sayılı Kanun m.49), ancak egemenlik amacıyla kullanılan varlıklar haczedilemez.
Suudi hakem kararını Türkiye’de nasıl tenfiz ettiririm?
Türkiye ve Suudi Arabistan New York Sözleşmesine taraf olduğundan Sözleşme ve 5718 sayılı Kanun m.60-63 uygulanır. Dava, tarafların kararlaştırdığı yer, yoksa davalının Türkiye’deki yerleşim yeri, o da yoksa icraya konu malların bulunduğu yer asliye mahkemesinde açılır (m.60/2). Ret sebeplerinin çoğunda ispat yükü davalıdadır (m.62/2).
Suudi Arabistan’daki kazancım Türkiye’de vergilendirilir mi?
Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetlerden sağlanan ve Türkiye’de genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar kurumlar vergisinden istisnadır (KVK m.5/1-h). Türkiye-Suudi Arabistan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasına göre inşaat şantiyesi on iki ayı aşarsa Suudi Arabistan’da işyeri oluşur.
Kaynakça
- Suudi Arabistan Medeni İşlemler Kanunu (Kraliyet Kararnamesi M/191, 19.06.2023; yürürlük 16.12.2023) m.97, 173, 295-297; Bina Yönetmeliği uygulama düzenlemeleri m.29.
- Suudi Arabistan Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu (M/128, 2019) m.92/2 ve Uygulama Yönetmeliği m.98/2, 109 ve 154; yeni Devlet İhale ve Satın Alma Kanunu (Ümmü’l-Kura 04.09.2026; yürürlük 02.01.2027) m.57, 59, 70, 71 ve 91.
- Suudi Arabistan Tahkim Kanunu (M/34, 16.04.2012) m.10/2 ve 50; İcra Kanunu (M/237, 20.04.2026) m.9 ve 11; Suudi Ticari Tahkim Merkezi, Arbitration in Saudi Arabia ülke raporu (Haziran 2026).
- Türkiye-Suudi Arabistan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması (08.08.2006; yürürlük 05.02.2010) m.1, 4, 6, 8, 10 ve 12; Türkiye-Suudi Arabistan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (09.11.2007; 5823 sayılı Kanun; yürürlük 01.04.2009); Türkiye-Katar Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması m.5.
- BAE Medeni İşlemler Kanunu (25 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, 2025; yürürlük 01.06.2026) m.821-824 ve 836.
- Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında New York Sözleşmesi (1958) m.I, III, IV ve V; FIDIC Conditions of Contract for Construction, 2017 ikinci baskı m.8.9-8.12 ve 15.5-15.7.
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.1, 49, 54 ve 60-63; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.1 ve 6; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 ve 259; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.5/1-h.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Körfez ülkelerinde mevzuat 2023-2027 döneminde hızla değiştiğinden, her dosya güncel resmî metinler ve sözleşme hükümleri esas alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.
Suudi Arabistan veya Körfez’de hakediş, fesih ya da teminat uyuşmazlığınız mı var?
Tahkim şartının geçerliliği, süre uzatımı, fesih tazminatı, kontrgaranti tedbiri ve hakem kararının tenfizi için sözleşmeniz ve yazışmalarınızla hemen arayın.


