İşveren Yurt Dışı FIDIC Sözleşmesini Feshetti 2026: Fesih Geçerli mi, Teminat Mektubu, Saha ve Ekipman, Hesaplaşma, Haksız Fesihte Kâr Kaybı, Türk Hukuku ve Fesih Bildirimine İtiraz Yazısı Örneği (FIDIC m.15.2, m.15.5, m.4.2, TBK m.484)
16 Kasım 2026

İşveren Yurt Dışı FIDIC Sözleşmesini Feshetti 2026: Fesih Geçerli mi, Teminat Mektubu, Saha ve Ekipman, Hesaplaşma, Haksız Fesihte Kâr Kaybı, Türk Hukuku ve Fesih Bildirimine İtiraz Yazısı Örneği (FIDIC m.15.2, m.15.5, m.4.2, TBK m.484)

Yurt dışındaki işveren FIDIC esaslı sözleşmeyi feshettiyse önce feshin hangi maddeye dayandığını belirleyin: yüklenicinin aykırılığı (m.15.2), işverenin kolaylığı (m.15.5) veya mücbir sebep (1999 m.19.6; 2017 m.18.5). Yüklenicinin aykırılığına dayanan fesih, 1999 baskısında 14 gün önceden bildirim ister; 2017 baskısında önce fesih niyeti bildirilir, aykırılık 14 gün içinde giderilmezse ikinci bir bildirimle fesih yapılır. İflas ve yolsuzlukta fesih derhal hüküm doğurur. İngiliz mahkemeleri önemsiz aykırılıkların fesih sebebi olamayacağını kabul etmektedir. İşveren kesin teminata ancak sözleşmede sayılan hâllerde başvurabilir; haksız başvurudan doğan zararı tazmin eder (1999 m.4.2). Sözleşmeye Türk hukuku uygulanıyorsa yüklenici “feshin haksızlığının tespiti” için dava açamaz, uğradığı zararın tazminini ister (Yargıtay 6. HD, 02.07.2024, E.2023/1413, K.2024/2393). Fesihten doğan talepler de FIDIC’in 28 günlük hak talebi bildirimine tabidir.

Bu rehber, yurt dışında FIDIC esaslı bir sözleşmeyle çalışırken işverenden düzeltme bildirimi, fesih niyeti bildirimi veya fesih bildirimi alan Türk müteahhitler için yazıldı. İşverenin hangi maddeye dayanarak feshedebileceğini, bildirimin geçerliliğini nasıl kontrol edeceğinizi, fesihten sonra saha, ekipman, belgeler ve teminat mektupları için ne yapılacağını, hesaplaşmanın nasıl yapıldığını, fesih haksızsa neler istenebileceğini ve sözleşmeye Türk hukuku uygulandığında Yargıtay’ın yaklaşımını anlatır. Sayfanın sonunda Türkçe ve İngilizce bir fesih bildirimine itiraz yazısı örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. FIDIC Kırmızı, Sarı ve Gümüş Kitap 1999 birinci baskı m.1.3, 4.2, 8.1, 14.2, 15.1-15.5, 16.2-16.4, 19.6 ve 20.1-20.8; 2017 ikinci baskı m.1.3, 4.2, 14.2, 15.1-15.7, 16.2-16.4, 18.5, 20.2 ve 21; FIDIC çok taraflı kalkınma bankaları uyumlaştırılmış baskısı (2010) m.15.6; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112, 123-126, 136, 408, 470, 473, 484 ve 485; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106, 114 ve 389-399; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.1, 4, 6 ve 10/A; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.24 ve 31; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.20; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.264; Obrascon Huarte Lain SA v Attorney General for Gibraltar [2014] EWHC 1028 (TCC); Water and Sewerage Authority of Trinidad and Tobago v Waterworks Ltd [2025] UKPC 9; Uniform Building Contractors Ltd v Water and Sewerage Authority of Trinidad and Tobago [2026] UKPC 2; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2017/(23)15-866, K.2021/724; Yargıtay 15. HD, 03.12.2012, E.2012/2356, K.2012/7573 ve 29.03.2018, E.2016/5513, K.2018/1248; Yargıtay 6. HD, 02.07.2024, E.2023/1413, K.2024/2393.

Yazı 16 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. FIDIC koşulları telif hakkına tabi olduğundan madde metinleri aktarılmamış, yalnızca madde numaralarıyla ve kendi ifademizle anlatılmıştır. Süreler standart metne göredir; özel koşullar bunları değiştirmiş olabilir.

Yurt dışı bir projede fesih bildirimi çoğu zaman tek başına gelmez. Önce ödemeler yavaşlar, mühendis düzeltme bildirimleri göndermeye başlar, şantiye toplantılarında gecikme tartışılır. Bir sabah işverenin fesih yazısı gelir ve aynı gün bankaya kesin teminat mektubunun tazmini için talep gider. Birkaç gün içinde şantiyeye girişler kısıtlanır, makineler ve malzemeler işverenin kontrolüne geçer, yerel taşeronlar ve işçiler alacakları için müteahhide yönelir.

Bu noktada atılan ilk adımlar, ileride tahkimde kazanılacak ya da kaybedilecek tutarı belirler. Feshin geçerliliği, teminat mektubunun durdurulması, sahadaki durumun belgelenmesi ve hak taleplerinin süresinde bildirilmesi aynı haftaya sığar. Aşağıdaki bölümler bu adımları FIDIC’in 1999 ve 2017 baskılarındaki maddelerle, yabancı mahkeme kararlarıyla ve sözleşmeye Türk hukuku uygulandığında Türk Borçlar Kanunu ile Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatıyor.

İşveren Hangi Maddeye Dayanıyor? FIDIC’te Fesih Yolları

FIDIC’in Kırmızı, Sarı ve Gümüş Kitaplarında işverenin sözleşmeyi sona erdirmesinin üç ana yolu vardır. Her birinin şartı, usulü ve parasal sonucu farklıdır. Fesih yazısı hangi maddeye dayandığını açıkça belirtmiyorsa, bu belirsizlik yüklenici lehine kullanılabilecek ilk noktadır.

İşverenin fesih yolları ve sonuçları (standart metin)

Fesih yoluMaddeNe zaman hüküm doğurur?Yüklenicinin alacağı
Yüklenicinin aykırılığı1999 m.15.2; 2017 m.15.21999: 14 gün önceden bildirimle; iflas ve yolsuzlukta derhal. 2017: niyet bildirimi, 14 günde giderilmezse ikinci bildirimle; iflas ve yolsuzlukta derhalFesih tarihine kadar yapılan işin değeri; işveren tamamlama maliyeti, gecikme tazminatı ve zararlarını mahsup eder (m.15.3 ve 15.4)
İşverenin kolaylığı1999 m.15.5; 2017 m.15.5-15.7Bildirimin alınması veya kesin teminatın iadesinden, hangisi daha sonraysa, 28 gün sonra1999: yapılan iş, sipariş edilen malzeme, makul giderler, söküm ve personelin geri dönüşü; kâr kaybı yok (m.19.6). 2017: bunlara ek olarak kâr kaybı ve diğer zararlar (m.15.6)
Mücbir sebep veya istisnai olay1999 m.19.6; 2017 m.18.5İşin aynı olay nedeniyle 84 gün kesintisiz veya toplamı 140 günü aşan dönemler boyunca engellenmesi hâlinde, bildirimden 7 gün sonraYapılan iş, sipariş edilen malzeme, makul giderler, söküm ve geri dönüş giderleri; kâr kaybı yok
Yolsuzluk ve hileli uygulamalarKalkınma bankaları uyumlaştırılmış baskısı (2010) m.15.6Sözleşmenin öngördüğü bildirimleYüklenicinin aykırılığına dayanan fesihteki hesaplaşma

İşverenin kolaylığı için fesih, yüklenicinin hiçbir kusuru olmadan da yapılabilir; buna karşılık işveren, 1999 baskısında bu yolu işi kendisi yapmak veya başka bir yükleniciye yaptırmak için kullanamaz. Mücbir sebebe dayanan fesih bu rehberin değil, savaş, darbe, yaptırım: yurt dışı projede mücbir sebep rehberimizin konusudur. Uygulamada en sık karşılaşılan ve en çok paranın el değiştirdiği yol, yüklenicinin aykırılığına dayanan fesihtir.

Önce sözleşmenin tamamını okuyun. Özel koşullar fesih sebeplerini genişletmiş, süreleri kısaltmış veya kolaylık için feshi tamamen kaldırmış olabilir. Sözleşmeye hangi ülkenin hukukunun uygulandığı da baştan belirlenmelidir; seçilen hukuk sözleşmeden doğan ilişkinin tamamına uygulanır (5718 sayılı Kanun m.24/1). Ayrıntılar için yurt dışı müteahhitlik uyuşmazlıkları merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

Yüklenicinin Aykırılığı Nedeniyle Fesih: Sebepler ve Usul

1999 baskısında işveren, m.15.2’de sayılan altı sebepten birine dayanarak sözleşmeyi feshedebilir. Sebeplerin çoğunda önce düzeltme bildirimi veya 14 gün önceden fesih bildirimi gerekir. 2017 baskısı sebepleri genişletmiş ve usulü iki bildirimli hâle getirmiştir.

Yüklenicinin aykırılığına dayanan fesih sebepleri

Sebep1999 m.15.22017 m.15.2.1Usul
Kesin teminatın verilmemesi veya düzeltme bildirimine uyulmaması(a)Var14 gün
İşin terk edilmesi veya sözleşmeye devam etmeme iradesinin açıkça gösterilmesi(b)Var14 gün
Haklı bir sebep olmadan işe sözleşmeye uygun devam edilmemesi; ret veya onarım talimatına 28 gün içinde uyulmaması(c)Var14 gün
İşin tamamının izinsiz alt yükleniciye verilmesi veya sözleşmenin devri(d)Var14 gün
İflas, tasfiye veya benzeri hâller(e)VarDerhal
Rüşvet veya uygunsuz menfaat sağlanması(f)VarDerhal
Bağlayıcı bir uzlaşmaya, mühendis tespitine veya uyuşmazlık kurulu kararına uyulmaması ve bunun esaslı aykırılık oluşturmasıYokVarNiyet bildirimi ve 14 gün
Gecikme tazminatının sözleşmedeki üst sınırına ulaşılmasıYokVarNiyet bildirimi ve 14 gün

İşin terk edildiği iddiası, en sık yüklenicinin ödeme alamadığı için işi durdurduğu dosyalarda ileri sürülür. Usulüne uygun bildirimle ve 21 günlük süreden sonra yapılan durdurma sözleşmeden doğan bir hakkın kullanılmasıdır ve terk sayılmaz; bildirimsiz durdurma ise işverenin elini güçlendirir. Bu konu işveren ödemiyor: işi durdurma ve fesih hakkı rehberimizde anlatılmıştır.

1999 baskısında 14 günlük sürenin dolmasıyla feshin kendiliğinden mi hüküm doğurduğu, yoksa ayrıca bir bildirim mi gerektiği tartışmalıdır; yüklenicinin bu süre içinde aykırılığı gidermesinin fesih hakkını ortadan kaldırıp kaldırmadığı da metinde açıkça düzenlenmemiştir. 2017 baskısı bu belirsizliği gidermiştir: işveren önce fesih niyetini bildirir, yüklenici aykırılığı 14 gün içinde gidermezse ikinci bir bildirimle sözleşmeyi derhal feshedebilir ve fesih tarihi ikinci bildirimin alındığı tarihtir. İflas ve yolsuzlukta tek bildirim yeterlidir.

İngiltere’de Obrascon kararında (2014) mahkeme, düzeltme bildiriminin önemsiz aykırılıklar için değil, ancak belirli bir ağırlığı olan sözleşmesel aykırılıklar için kullanılabileceğini, aykırılığın giderilmesi için verilen sürenin koşullara göre makul olması gerektiğini ve bunu ispat yükünün işverende olduğunu kabul etmiştir. Karara göre işveren yüklenicinin bildirime uymasını kendisi engellemişse, bu aykırılığa dayanarak fesih yapamaz. Sözleşmeye devam etmeme iradesinin “açıkça gösterilmesi” objektif olarak değerlendirilir; iki yıllık bir işte birkaç günlük gecikme fesih sebebi sayılmaz. Aynı kararda, iki yıllık bir sözleşmede yaklaşık iki yıl gecikme yaratacak biçimde işi sürekli olarak sözleşmeye uygun yürütmeyen yüklenici aleyhine yapılan fesih geçerli bulunmuştur.

Düzeltme bildirimi bir uyarıdır. Mühendisten veya işverenden m.15.1’e dayanan bir düzeltme bildirimi aldıysanız, verilen süreyi, istenen işin kritik yol üzerinde olup olmadığını ve işverenin size engel olan bir davranışı bulunup bulunmadığını aynı gün değerlendirin. Bildirime yazılı ve gerekçeli cevap verin; uyduğunuz kısımları tarihli kayıtlarla belgeleyin. Bu yazışma, ileride feshin geçerliliği tartışılırken dosyanın en önemli belgesi olacaktır.

Fesih Bildirimi Geçerli mi? Kontrol Listesi

Fesih bildirimi geldiğinde ilk soru, bildirimin sözleşmenin aradığı şekil ve usule uyup uymadığıdır. Usule aykırı bir fesih, uygulanacak hukuka göre geçersiz sayılabilir veya işverenin kendisinin sözleşmeye aykırı davrandığı sonucunu doğurabilir. Aşağıdaki kontrolleri bildirimin geldiği gün yapın.

Fesih bildiriminin kontrol listesi

KontrolBakılacak yerNeden önemli
Bildirim kimden geldi, kime gönderildi?m.1.3 ve sözleşme verilerindeki adreslerFesih hakkı işverene aittir; bildirimin işverence veya onun adına yetkili kişilerce yapılması gerekir. 2017 baskısında bildirimin yetkili temsilcice imzalanması ve bildirim olarak adlandırılması gerekir
Hangi maddeye dayanıyor?Bildirimin metniAykırılık feshi ile kolaylık feshinin şartları ve parasal sonuçları farklıdır
Öncesinde düzeltme bildirimi var mı?m.15.1 ve m.15.2(a)Düzeltme bildirimine uyulmadığı gerekçesiyle fesihte, önce geçerli bir bildirim ve makul bir süre gerekir
Aykırılık önemli mi?İş programı, kritik yol, yazışmalarÖnemsiz aykırılıklar fesih sebebi sayılmamaktadır
İşverenin kendi aykırılıklarıÖdenmeyen hakedişler, geç saha teslimi, çizim ve onaylarİşveren yüklenicinin aykırılığına kendisi sebep olmuşsa buna dayanamaz
14 günlük süre ve ikinci bildirim1999 m.15.2; 2017 m.15.2.2Süre dolmadan yapılan fesih veya 2017 baskısında ikinci bildirim olmadan yapılan fesih usule aykırıdır
Aykırılık süresinde giderildi mi?Tarihli kayıtlar, mühendis yazıları2017 baskısında 14 gün içinde giderilen aykırılık için ikinci bildirim yapılamaz
Özel koşullarSözleşmenin özel koşullarıSebepler genişletilmiş veya süreler kısaltılmış olabilir

Usule aykırılık tek başına her zaman kazandırmaz. Bazı hukuk düzenlerinde usule aykırı fesih geçersiz sayılırken, bazılarında işverenin sözleşmeyi esaslı biçimde ihlal ettiği kabul edilir ve yüklenici, sözleşmenin sona erdiğini kabul ederek tazminat ister. Hangi sonucun doğduğu, sözleşmeye uygulanan hukuka bağlıdır. Bu nedenle cevap yazısında hem usule aykırılık hem de esas yönünden itirazlar birlikte ve açıkça ileri sürülmeli, yüklenicinin tutumu belirsiz bırakılmamalıdır.

Kolaylık İçin Fesih: İşveren İşi Başkasına Verebilir mi?

1999 baskısında işveren, yüklenicinin kusuru olmasa da sözleşmeyi dilediği zaman feshedebilir. Fesih, yüklenicinin bildirimi aldığı veya işverenin kesin teminatı iade ettiği tarihten, hangisi daha sonraysa, 28 gün sonra hüküm doğurur. İşveren bu yolu işi kendisi yapmak veya başka bir yükleniciye yaptırmak için kullanamaz. Yüklenici işi durdurur, ekipmanını sahadan kaldırır ve m.19.6’ya göre ödeme alır: yapılan işin değeri, sipariş edilmiş malzeme ve tesisat, işin tamamlanacağı beklentisiyle makul olarak yapılmış diğer giderler, geçici işlerin ve ekipmanın kaldırılması ile personelin ülkesine dönüşü. Kâr kaybı ödenmez.

2017 baskısı bu düzenlemeyi değiştirmiştir. İşveren kolaylık için feshi her zaman yapabilir, ancak yükleniciye fesih nedeniyle ödenmesi gereken tutar ödenene kadar işin herhangi bir bölümünü kendisi yapamaz veya başkasına yaptıramaz. Bildirimden sonra yüklenicinin belgelerini, bedeli ödenmiş veya ödenmesi gerekenler dışında kullanamaz; ekipmanının ve geçici tesislerinin kullanılmasına devam edemez ve kesin teminatın iadesini sağlamak zorundadır. Bunun karşılığında yüklenici, kâr kaybını ve fesih nedeniyle uğradığı diğer zararları da isteyebilir (m.15.6).

Kolaylık için fesih: iki baskının karşılaştırması

KonuFIDIC 1999 m.15.5 ve 19.6FIDIC 2017 m.15.5-15.7
Hüküm doğurduğu tarihBildirimin alınması veya kesin teminatın iadesinden 28 gün sonraAynı
İşin başkasına verilmesiBu amaçla fesih yapılamazYükleniciye ödeme yapılana kadar işin hiçbir bölümü başkasına yaptırılamaz
Yüklenicinin alacağıYapılan iş, sipariş edilen malzeme, makul giderler, söküm ve geri dönüşBunlara ek olarak kâr kaybı ve diğer zararlar
Kesin teminatİade edilir; fesih tarihinin hesabında rol oynarİadesi işverenin yükümlülüğüdür

Makul giderlerin sınırı Privy Council’in 2025 tarihli Waterworks kararında belirginleşmiştir. 1999 Sarı Kitap’a göre kolaylık için feshedilen bir sözleşmede yüklenici, ekipman tedarikçisine ödemek zorunda kaldığı sipariş iptal bedellerini istemiştir. Kurul, nihai tasarımlar onaylanmadan ve ekipmana ihtiyaç duyulmadan çok önce verilmiş siparişlerin, işin tamamlanacağı beklentisiyle makul olarak yapılmış gider sayılamayacağını ve makullüğü ispat yükünün yüklenicide olduğunu kabul etmiştir. Bu nedenle kolaylık için fesihte talep edilecek her gider kalemi için siparişin neden o tarihte ve o şartlarla verildiği belgelerle açıklanmalıdır.

İşverenin kolaylık için feshi, yüklenicinin kendisine karşı ileri sürdüğü bir talepten kurtulmak veya işi daha ucuza başka bir yükleniciye vermek için kullanması, maddenin amacına aykırıdır. Böyle bir durumda işverenin gerçek amacını gösteren ihale ilanları, yeni yükleniciyle yapılan yazışmalar ve sahadaki faaliyetler kayda alınmalıdır. Sözleşmeye Türk hukuku uygulanıyorsa hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz (TMK m.2/2).

Fesihten Sonra: Saha, Ekipman, Belgeler ve Alt Yükleniciler

Yüklenicinin aykırılığına dayanan fesihten sonra yüklenici sahayı terk eder, malzeme ve tesisatı, yüklenici belgelerini ve kendisinin hazırladığı tasarım belgelerini mühendise teslim eder. Fesih bildiriminde talimat verilmişse alt yüklenici sözleşmelerinin işverene devri ve can, mal ve işin güvenliğinin korunması için gereken önlemler konusunda verilen makul talimatlara uyar. İşveren işi kendisi veya başkası eliyle tamamlayabilir ve bu amaçla malzemeleri ve belgeleri kullanabilir.

Fesihten sonra sahada yapılacaklar

KonuFIDIC’teki düzenlemeYüklenicinin yapması gereken
Sahanın terkiYüklenici sahayı terk ederTerk tarihini, sahanın ve işin o günkü durumunu ortak tutanakla veya bağımsız bir uzmanla kayda alın
Malzeme ve belgelerMühendise teslim edilir; işveren işi tamamlamak için kullanabilirTeslim edilen her şeyin listesini karşı tarafa imzalatın; kopyalarınızı saklayın
Alt yüklenici sözleşmeleriDevir ancak fesih bildiriminde talimat verilmişse gündeme gelirTalimat varsa devri yazılı yapın; yoksa alt yüklenicilere sözleşmelerine göre bildirim gönderin
Ekipman ve geçici tesislerİşveren hazır olduğunu bildirir; yüklenici masrafı ve riski kendisine ait olmak üzere derhal kaldırırKaldırma için gereken izinleri ve geçici ithalat işlemlerini hemen başlatın
Ekipmanın satılmasıYüklenici işverene borçlu olduğu bir tutarı ödemezse işveren ekipmanı satarak alacağını tahsil edebilir; artanı yükleniciye öderKiralık veya finansmanla alınmış ekipmanın mülkiyetini belgeleyin; satışa karşı yerel hukuktaki yolları değerlendirin
Güvenlik ve sigortaCan ve mal güvenliği için makul talimatlarSigortacıya fesih tarihini bildirin; teminat dışı kalma riskini kontrol edin

Sahanın terk edildiği gün, ileride yapılacak değerlemenin temelidir. 1999 baskısında mühendis fesih bildirimi hüküm doğurduktan sonra mümkün olan en kısa sürede işin, malzemenin ve yüklenici belgelerinin değerini ve yapılan işler için yükleniciye ödenmesi gereken diğer tutarları tespit eder (m.15.3). Bu tespitin dayanağı, sahanın o günkü durumudur. İşveren sahayı devraldıktan sonra yapılan imalatlar yüklenicinin işiyle karışır; tarihli fotoğraf, video, ölçüm ve ortak tutanak olmadan hangi işin kimin tarafından yapıldığını ispatlamak güçleşir. Sahanın bulunduğu ülkenin usulüne göre resmî bir tespit yaptırılması da değerlendirilmelidir.

Yurt dışındaki işçilerin ücretleri ve geri dönüşleri fesihle birlikte acil bir sorun hâline gelir. Bu alacaklar, proje bittikten yıllar sonra Türkiye’de dava olarak müteahhidin önüne gelebilir. İşçilerle ilgili ödeme ve geri dönüş kayıtlarını eksiksiz tutun; kolaylık ve mücbir sebep feshinde personelin geri dönüş giderleri işverenden istenebilir. Türk işçilerin yurt dışı şantiyelerden doğan talepleri için yurt dışında iş kazası ve Türk işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Kesin Teminat, Avans Teminatı ve Kontrgaranti

Fesihle birlikte işveren çoğu zaman kesin teminat mektubunu ve geri ödenmemiş avans varsa avans teminatını tazmin ettirir. FIDIC 1999 baskısında işveren kesin teminata ancak dört hâlde başvurabilir: yüklenicinin teminatın süresini uzatmaması, uzlaşılan veya tespit edilen bir tutarı 42 gün içinde ödememesi, bildirimden itibaren 42 gün içinde bir aykırılığı gidermemesi ve işverene m.15.2’ye göre fesih hakkı veren durumların bulunması (m.4.2). Son hâlde fesih bildirimi yapılmış olması aranmaz. İşveren, hakkı olmadığı hâlde teminata başvurmasından doğan bütün zarar ve masrafları yükleniciye tazmin etmekle yükümlüdür. 2017 baskısı benzer bir düzenleme içerir.

Avans teminatı bakımından durum farklıdır. Fesih tarihine kadar geri ödenmemiş avans bakiyesi, fesihle birlikte derhal muaccel olur (1999 m.14.2). Bu nedenle avans teminatına başvuru, kesin teminattan farklı olarak çoğu zaman feshin haklı olup olmadığına bağlı değildir; asıl tartışma bakiyenin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve hakedişlerden yapılan avans mahsuplarının dikkate alınıp alınmadığıdır.

Teminat mektuplarına karşı yollar

DurumDayanakNe yapılır
İşveren kesin teminatı haksız tazmin ettiriyor1999 m.4.2; 2017 m.4.2İşverene ve mühendise yazılı itiraz; haksız başvurudan doğan zararın tazmin edileceğinin hatırlatılması
Türk bankasının kontrgarantisi yurt dışı bankaya ödenmek üzereHMK m.389-399; 4686 sayılı Kanun m.6/1Türkiye’de ihtiyati tedbir; tahkim şartı tedbire engel değildir
Teminat açıkça kötüye kullanılıyorTMK m.2/2Talebin açıkça kötüye kullanıldığını gösteren belgelerle tedbir başvurusu
Avans bakiyesi yanlış hesaplanmış1999 m.14.2Hakedişlerden yapılan mahsupların dökümüyle itiraz

Türk bankalarının yurt dışındaki bankalara verdiği kontrgarantilerin nakde çevrilmesinin Türkiye’de durdurulması için kontrgaranti ve yurt dışı teminat mektubu rehberimize, Türkiye’deki teminat mektupları için teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Hesaplaşma: İşveren Ne İster, Yüklenici Ne İster?

Fesihten sonra taraflar arasında bir hesap çıkarılır. Yüklenicinin aykırılığına dayanan fesihte bu hesap işveren lehine kurulmuştur: işveren, işin tamamlanması için katlandığı ek maliyetleri, gecikme tazminatını ve diğer zararlarını belirleyinceye kadar yükleniciye ödeme yapmayı durdurabilir ve bunları m.15.3’e göre tespit edilen değerden mahsup ettikten sonra kalan bakiyeyi öder (1999 m.15.4). Fesih, işverenin sözleşmeden ve kanundan doğan diğer haklarını ortadan kaldırmaz.

Fesih türüne göre hesaplaşma

Fesih türüYüklenicinin alacağıİşverenin mahsup edebileceğiMadde
Yüklenicinin aykırılığıFesih tarihine kadar yapılan işin, malzemenin ve belgelerin değeriTamamlama için ek maliyetler, gecikme tazminatı, diğer zararlar; tutar belirleninceye kadar ödemeyi durdurma1999 m.15.3 ve 15.4; 2017 m.15.3 ve 15.4
İşverenin kolaylığı (1999)Yapılan iş, sipariş edilen malzeme, makul giderler, söküm, personelin geri dönüşüSözleşmeye göre yükleniciden alacakları1999 m.15.5 ve 19.6
İşverenin kolaylığı (2017)Yukarıdakilere ek olarak kâr kaybı ve fesihten doğan diğer zararlarSözleşmeye göre yükleniciden alacakları2017 m.15.6 ve 15.7
Yüklenicinin işverenin aykırılığı nedeniyle feshiYapılan iş ve giderlere ek olarak kâr kaybı ve diğer zararlarSözleşmeye göre yükleniciden alacakları1999 m.16.4; 2017 m.16.4

Tablonun son satırı önemlidir. İşveren yüklenicinin aykırılığına dayanarak fesih yapmış, ama fesih sebebi gerçekte bulunmuyorsa, yüklenici kendisini ilk satıra değil son satıra yakın bir yerde görmek isteyecektir. Bunun yolu, feshin haksız olduğunun ve işverenin sözleşmeyi esaslı biçimde ihlal ettiğinin uyuşmazlık kurulu veya hakem heyeti önünde ispatlanmasıdır.

Fesih süresi geçmiş talepleri canlandırmaz. Privy Council 2026 tarihli kararında, sözleşmenin feshedilmesinin 28 günlük bildirim süresini kaçırılmış talepleri yeniden canlandırmadığını kabul etmiştir. Fesih öncesinde ileri sürmediğiniz süre uzatımı ve ek ödeme taleplerini hesaplaşmada kendiliğinden geri alamazsınız. Fesihten doğan zararlar için de hak talebi usulü işletilmelidir. Ayrıntılar için FIDIC’te 28 günlük hak talebi bildirimi rehberimize bakabilirsiniz.

Fesih Haksızsa: Uygulanacak Hukuka Göre Sonuç

FIDIC 1999 baskısı, işverenin haksız feshinin sonuçlarını ayrıca düzenlemez. Sonuç, sözleşmeye uygulanan hukuka göre belirlenir. İngiliz hukuku uygulanıyorsa, sözleşmede öngörülen sebepler bulunmadan yapılan fesih genellikle işverenin sözleşmeyi esaslı biçimde ihlal etmesi olarak değerlendirilir; yüklenici bu ihlali kabul ederek sözleşmenin sona erdiğini bildirebilir ve sözleşme ifa edilseydi elde edeceği kazanç dahil zararını isteyebilir. Körfez ülkelerinin ve kıta Avrupası ülkelerinin medeni kanunlarında ise sözleşmenin feshi bazı durumlarda mahkeme kararına bağlı olabilir. Bu nedenle cevap yazısı yazılmadan önce uygulanacak hukukun fesih ve tazminat kuralları incelenmelidir.

Sözleşmeye Türk hukuku uygulanıyorsa

Türk hukukunda FIDIC esaslı inşaat sözleşmesi eser sözleşmesidir (TBK m.470). Kanun iş sahibine üç ayrı imkân tanır. Yüklenici işe zamanında başlamaz veya işi sözleşmeye aykırı olarak geciktirirse ve işin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceği açıkça anlaşılırsa iş sahibi teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilir (TBK m.473/1). Eserin yüklenicinin kusuruyla ayıplı veya sözleşmeye aykırı yapılacağı açıkça görülüyorsa, iş sahibi uygun bir süre vererek aykırılığın giderilmesini, aksi hâlde işin masrafı ve riski yükleniciye ait olmak üzere üçüncü kişiye verileceğini ihtar edebilir (TBK m.473/2). Son olarak iş sahibi, eser tamamlanmadan önce yapılmış kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir (TBK m.484).

Genel hükümler de uygulanır. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüde düşen tarafa uygun bir süre verilir (TBK m.123); süre içinde ifa edilmezse alacaklı ifadan vazgeçerek zararının giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m.125). Yargıtay, eserin büyük bölümü tamamlanmışsa sözleşmenin geriye etkili olarak ortadan kaldırılmasını değil, ileriye etkili olarak feshedilmesini kabul eder; bu sınır uygulamada çoğunlukla yüzde 90 tamamlanma oranı olarak aranmaktadır (Yargıtay HGK, E.2017/(23)15-866, K.2021/724). Dönme ile fesih arasındaki fark, yüklenicinin yaptığı iş için sözleşme bedeli üzerinden mi, yoksa sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre mi ödeme alacağını belirler.

Türk hukukunda iş sahibinin feshi ve yüklenicinin talepleri

DurumYüklenicinin isteyebileceğiDayanak
İş sahibi sebep göstermeden feshettiYapılan kısmın karşılığı ve bütün zararlarTBK m.484
İş sahibi sebep göstererek feshetti, fesih haklıYapılan işin bedeli; kâr kaybı istenemezYargıtay 15. HD, 29.03.2018, E.2016/5513, K.2018/1248
İş sahibi sebep göstererek feshetti, fesih haksızYargıtay kararlarında kâr kaybını kabul eden ve yalnızca ispatlanan menfi zararı kabul eden kararlar bulunmaktadırYargıtay 15. HD, 03.12.2012, E.2012/2356, K.2012/7573; 15. HD, 29.03.2018, E.2016/5513, K.2018/1248
Fesihte yüklenici tamamen kusurluKâr kaybı istenemezYargıtay 15. HD, 03.12.2012, E.2012/2356, K.2012/7573
Feshin haksızlığının tespitiBağımsız tespit davası açılamaz; zararın tazmini istenirHMK m.106/2; Yargıtay 6. HD, 02.07.2024, E.2023/1413, K.2024/2393

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2012 tarihli kararında, eser sözleşmesinin iş sahibince haksız olarak feshi hâlinde yüklenicinin olumlu zarar kapsamında kâr kaybını isteyebileceğini, ancak güven sarsıcı davranışlarıyla feshe yol açan ve fesihte tamamen kusurlu olan yüklenicinin kâr kaybı isteyemeyeceğini kabul etmiştir. Aynı daire 2018 tarihli kararında ise sebep gösterilerek yapılan feshin TBK m.484 anlamında tazminat karşılığı fesih olmadığını, fesih haklıysa yüklenicinin yalnızca yaptığı işin bedelini, haksızsa ispatladığı menfi zararlarını isteyebileceğini belirtmiştir. Türkiye’deki kamu ihalelerine ilişkin güncel kararlarda haksız fesihte kâr kaybına hükmedilmekte, kâr kaybının sözleşme için yapılan masraflarla birlikte istenemeyeceği vurgulanmaktadır; ayrıntılar idare sözleşmeyi feshetti yazımızdadır.

Kâr kaybı hesaplanırken, yüklenicinin işin yapılmaması nedeniyle tasarruf ettiği giderler ile ekip ve makinelerini başka işte kullanarak elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı kazancın indirilmesi gerektiği kabul edilir. Bu kural iş sözleşmesi için TBK m.408’de açıkça yazılıdır ve eser sözleşmesinde kıyasen uygulanmaktadır. Feshin haksızlığı ayrı bir davanın konusu yapılmaz; mahkeme veya hakem heyeti, alacak talebini incelerken önce feshin haklı olup olmadığına karar verir. Fesihle sona eren sözleşmeyle kimse bağlı kalmaya zorlanamayacağından feshin iptaline de karar verilemez.

Uyuşmazlık Kurulu ve Tahkim

Feshin geçerliliği ve hesaplaşma, FIDIC’in uyuşmazlık çözüm basamaklarına tabidir. 1999 baskısında uyuşmazlık önce uyuşmazlık kuruluna götürülür, kurul kararına 28 gün içinde itiraz edilir ve dostane çözüm süresinden sonra tahkime gidilir. Uyuşmazlık kurulunun görevi sona ermişse veya kurul başka bir sebeple mevcut değilse uyuşmazlık doğrudan tahkime götürülebilir (1999 m.20.8). Kesinleşmiş ve bağlayıcı bir kurul kararına uyulmaması da doğrudan tahkime götürülebilir (1999 m.20.7). 2017 baskısında aynı yapı 21. maddede yer alır; kurul kararına uyulmaması bu baskıda ayrıca bir fesih sebebidir.

Sözleşmenin feshedilmiş olması tahkim şartını ortadan kaldırmaz. Tahkim anlaşmasına karşı asıl sözleşmenin geçerli olmadığı itirazında bulunulamaz (4686 sayılı Kanun m.4); aynı ilke milletlerarası tahkimde genel olarak kabul edilir. Tahkim yeri Türkiye dışında olsa bile Türk mahkemelerinden ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz istenmesi tahkim anlaşmasına aykırılık oluşturmaz (4686 sayılı Kanun m.1/3 ve 6/1). ICC tahkiminin 2026 kurallarındaki hızlandırılmış usul ve uyuşmazlık basamakları için yurt dışı müteahhitlik uyuşmazlıkları merkezi, FIDIC uyuşmazlık kurulu ve ICC tahkimi ile kurumsal tahkim: ICC ve ISTAC sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Fesihten tahkime: başlıca süreler

AdımSüreMadde
Fesihten doğan taleplerin bildirimiOlayın öğrenilmesinden itibaren 28 gün1999 m.20.1; 2017 m.20.2
Uyuşmazlık kurulu kararıBaşvurudan itibaren 84 gün1999 m.20.4; 2017 m.21.4
Kurul kararına itirazKararın alınmasından itibaren 28 gün1999 m.20.4; 2017 m.21.4
Dostane çözüm süresi1999 baskısında 56 gün, 2017 baskısında 28 gün1999 m.20.5; 2017 m.21.5
Kurul mevcut değilseDoğrudan tahkim1999 m.20.8
Türkiye’de ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararından sonraTedbirde uygulama talebinden itibaren iki hafta, ihtiyati hacizde uygulamadan itibaren yedi gün içinde esas hakkında dava veya takip; tahkim yeri Türkiye ise karar alınmasından itibaren otuz gün içinde tahkim davasıHMK m.397/1; İİK m.264/1; 4686 sayılı Kanun m.10/A

Türkiye’deki Kamu İhalesiyle Karşılaştırma

Türk müteahhitlerin çoğu fesih tecrübesini Türkiye’deki kamu ihalelerinden edinmiştir. İki sistem arasındaki farklar, yurt dışında yanlış refleksle hareket etmeye yol açabilir.

FIDIC ile 4735 sayılı Kanun arasındaki farklar

KonuFIDIC 1999 / 2017Türkiye’de kamu yapım işi
Fesih öncesi uyarıDüzeltme bildirimi ve 14 günlük fesih bildirimi; 2017’de iki bildirimEn az on gün süreli ve gerekçeleri açıkça belirtilen ihtar (4735 m.20/a)
Kesin teminatSözleşmede sayılan hâllerde başvurulur; haksız başvuruda işveren tazmin ederFesihte kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir (4735 m.20)
HesaplaşmaMühendis değerleme yapar; işveren tamamlama maliyetini mahsup ederHesap genel hükümlere göre tasfiye edilir (4735 m.20)
Kolaylık için fesihVar (m.15.5)Kanunda bu adla bir fesih yolu yoktur
Uyuşmazlık yoluUyuşmazlık kurulu ve çoğunlukla ICC tahkimiAdli yargı

Türkiye’deki kamu ihalelerinde fesih ihtarına cevap ve haksız fesihten sonra izlenecek yol için fesih ihtarına cevap yazısı örneği ile idare sözleşmeyi feshetti yazılarımıza bakabilirsiniz.

Fesih Bildirimi Geldiğinde İlk 14 Gün

  1. Bildirimin geldiği gün: Bildirimin tarihini, geliş yolunu ve dayandığı maddeyi kayda alın; sözleşmenin tamamını, özel koşulları ve uygulanacak hukuku önünüze koyun. Kontrgaranti veren Türk bankanızı bilgilendirin.
  2. İlk iki gün: Kesin teminat ve avans teminatı için tazmin talebi gelip gelmediğini bankadan öğrenin. Türkiye’de ihtiyati tedbir başvurusu için belgeleri hazırlayın.
  3. İlk üç gün: Sahanın, işin, malzemenin ve ekipmanın durumunu tarihli fotoğraf, video ve ölçümlerle kayda alın; işverene ve mühendise ortak tespit önerin.
  4. İlk yedi gün: Fesih bildirimine gerekçeli itiraz yazısını gönderin. 2017 baskısında niyet bildirimi aldıysanız aykırılığı 14 gün içinde gidermek için somut adımları atın ve belgeleyin.
  5. İlk on gün: Alt yüklenicilere, tedarikçilere ve sigortacıya bildirim gönderin; personelin ücret ve geri dönüş planını hazırlayın.
  6. İlk on dört gün: Fesihten doğan talepler için hak talebi bildirimini, 28 günlük süreyi beklemeden gönderin; uyuşmazlık kurulu ve tahkim için takvimi çıkarın.

Fesih Bildirimine İtiraz Yazısı Örneği

Aşağıdaki örnek, işverenin önce kısa süreli bir düzeltme bildirimi gönderip ardından yüklenicinin aykırılığına dayanarak sözleşmeyi feshettiği, gecikmenin önemli bölümünün ise geç saha teslimi ve ödenmeyen hakedişlerden kaynaklandığı bir dosya için hazırlanmıştır. Sözleşmenin dili İngilizce ise yazı İngilizce gönderilmelidir; bu nedenle aynı metnin İngilizcesi de aşağıdadır. Köşeli parantez içindeki yerler kendi dosyanıza göre doldurulmalıdır.

FESİH BİLDİRİMİNE İTİRAZ VE HAKLARIN SAKLI TUTULMASI

Proje: [projenin adı], Sözleşme No: [numara]

Muhatap: [İşverenin unvanı], [sözleşmede gösterilen bildirim adresi]

Bilgi: [Mühendisin unvanı]

Gönderen: [Yüklenicinin unvanı]

Tarih ve sayı: [tarih], [yazı numarası]

Konu: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı fesih bildiriminize itirazımız, kesin teminata başvurulmaması talebimiz ve Sözleşmenin [20.1 / 20.2.1] maddesi uyarınca hak talebi bildirimimiz

1. [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı bildiriminiz [tarih] tarihinde tarafımıza ulaşmıştır. Bildirimde Sözleşmenin [15.2(a) ve 15.2(c)] maddelerine dayanılarak sözleşmenin feshedildiği belirtilmektedir. Aşağıda açıklanan nedenlerle fesih Sözleşmeye aykırıdır; bildiriminizi kabul etmiyor, geri almanızı talep ediyoruz.

A. Sözleşmenin 15.1. maddesi: Düzeltme bildirimi fesih için dayanak oluşturmaz

2. [Tarih] tarihli düzeltme bildiriminizde [iş kalemi] imalatı için yedi günlük süre verilmiştir. Bu imalat iş programımızda [sayı] haftalık bir iştir ve kritik yol üzerinde değildir. Verilen süre işin niteliğine göre makul değildir. Kaldı ki bildirimde istenen işlerin [oran] kısmı süresi içinde tamamlanmış, kalan kısmı ise [tarih] tarihli yazımızla bildirdiğimiz [sebep] nedeniyle yapılamamıştır. Bu engelin kaldırılması işverenin yükümlülüğündedir.

B. Sözleşmenin 15.2. maddesi: Fesih için gereken ağırlıkta bir aykırılık yoktur

3. İşin genel ilerleme oranı [oran] olup gecikmenin [gün] günü, sahanın [bölüm] kesiminin [tarih] tarihine kadar teslim edilmemesinden ve [sayı] adet ara hakedişin ödenmemesinden kaynaklanmaktadır. Bu gecikmeler için [tarih] ve [tarih] tarihli hak talebi bildirimlerimiz bulunmaktadır. İşverenin kendi yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan gecikme, yüklenicinin aykırılığı olarak ileri sürülemez.

4. Bildiriminizde işi terk ettiğimiz veya sözleşmeye devam etmeme iradesi gösterdiğimiz de ileri sürülmektedir. Şantiyede bugün itibarıyla [sayı] personel ve [sayı] makine çalışmaktadır. Mühendisin onayladığı [tarih] tarihli aylık ilerleme raporu ve ekteki günlük raporlar, işe sözleşmeye uygun olarak devam edildiğini göstermektedir.

C. Sözleşmenin 1.3 ve 15.2. maddeleri: Fesih usulüne uygun yapılmamıştır

5. Fesih, Sözleşmenin 15.2. maddesinde öngörülen [14 günlük süre dolmadan / niyet bildirimi ve ikinci bildirim yapılmadan] gerçekleştirilmiştir. Bildirim ayrıca [Sözleşmede gösterilen adrese gönderilmemiş / yetkili temsilcinin imzasını taşımamaktadır]. Bu nedenle fesih, Sözleşmenin öngördüğü usulle yapılmış bir fesih değildir.

Ç. Sözleşmenin 4.2. maddesi: Kesin teminata başvurulması için şartlar oluşmamıştır

6. Sözleşmenin 4.2. maddesi, işverenin kesin teminata başvurabileceği hâlleri sınırlı olarak saymıştır. Yukarıda açıklandığı üzere fesih hakkı veren bir durum bulunmadığından bu hâllerden hiçbiri gerçekleşmemiştir. Kesin teminata başvurmamanızı talep ediyoruz. Başvurulması hâlinde, aynı madde uyarınca bundan doğacak bütün zarar ve masrafları tazmin etmeniz gerekecek ve teminatın korunması için gerekli hukuki yollara başvurulacaktır.

D. Sözleşmenin 15.3. maddesi: Sahanın durumu birlikte kayda alınmalıdır

7. Feshe itirazımız saklı kalmak kaydıyla, sahanın ve işin bugünkü durumu ile sahadaki malzeme ve ekipmanın [tarih] tarihinde taraflarımız ve mühendis tarafından birlikte tutanakla tespit edilmesini öneriyoruz. Ortak tespite katılmamanız hâlinde tespit bağımsız bir uzmana yaptırılacak ve masrafı talebimize eklenecektir. Tespit yapılmadan sahada imalat yapılmamasını, yapılması hâlinde ayrı kayıt tutulmasını talep ediyoruz.

8. Bu yazıda önerdiğimiz işbirliği feshi kabul ettiğimiz anlamına gelmez. Sahadan ayrılmamız ve belge teslimimiz, yalnızca can ve mal güvenliğinin korunması ve zararın artmaması amacıyla ve bütün haklarımız saklı kalmak kaydıyla yapılacaktır.

E. Sözleşmenin [20.1 / 20.2.1] maddesi: Fesihten doğan taleplerimizi bildiriyoruz

9. Bu yazı aynı zamanda Sözleşmenin [20.1 / 20.2.1] maddesi uyarınca bir hak talebi bildirimidir. Sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle yapılan işlerin bedelini, sahadaki malzeme ve ekipmanın bedelini, kesin teminatın iadesini ve kâr kaybı dahil bütün zararlarımızın tazminini talep ediyoruz. Ayrıntılı talebimizi Sözleşmede öngörülen süre içinde sunacağız.

10. Fesih bildiriminizi [tarih] tarihine kadar geri almanızı ve kesin teminata başvurmamanızı talep ediyoruz. Sözleşmeye uygulanan [ülke] hukuku ile Sözleşmenin [20 / 21]. maddesi uyarınca uyuşmazlık kurulu ve tahkim dahil bütün haklarımız saklıdır.

[Yüklenicinin unvanı]
[Yetkili temsilcinin adı soyadı, unvanı]
İmza

EKLER: Düzeltme bildirimi ve cevabımız; hak talebi bildirimlerimiz; ödenmeyen hakedişlerin dökümü; aylık ilerleme raporu ve günlük raporlar; tarihli fotoğraflar.

Aynı yazının İngilizce metni:

OBJECTION TO NOTICE OF TERMINATION AND RESERVATION OF RIGHTS

Project: [project name], Contract No: [number]

To: [Employer], [address for notices stated in the Contract]

Copy: [Engineer]

From: [Contractor]

Date and reference: [date], [reference number]

Subject: Our objection to your notice of termination dated [date] ref. [number], our request that the Performance Security is not called, and our Notice of Claim under Sub-Clause [20.1 / 20.2.1]

1. We received your notice dated [date] ref. [number] on [date]. The notice states that the Contract is terminated under Sub-Clauses [15.2(a) and 15.2(c)]. For the reasons set out below, the termination is not in accordance with the Contract. We do not accept your notice and ask you to withdraw it.

A. Sub-Clause 15.1: The Notice to Correct does not support termination

2. Your Notice to Correct dated [date] allowed seven days for the [work item]. Under our programme this is a [number]-week activity and it is not on the critical path. The time allowed was not reasonable for work of this nature. In any event, [percentage] of the work required by the notice was completed within the time allowed. The remainder could not be carried out because of [reason], which we notified by our letter dated [date] and which it is for the Employer to remove.

B. Sub-Clause 15.2: There is no default of the seriousness required for termination

3. Overall progress stands at [percentage]. [Number] days of the delay result from the late handover of the [section] of the Site, which was not available until [date], and from the non-payment of [number] Interim Payment Certificates. We gave Notices of Claim for these delays on [date] and [date]. A delay caused by the Employer’s own failures cannot be relied on as a default of the Contractor.

4. Your notice also alleges that we have abandoned the Works or shown an intention not to continue performance. As of today [number] personnel and [number] items of plant are working on Site. The monthly progress report dated [date] approved by the Engineer and the enclosed daily reports show that the Works are proceeding in accordance with the Contract.

C. Sub-Clauses 1.3 and 15.2: The termination does not follow the contractual procedure

5. The termination was effected [before expiry of the 14-day period required by Sub-Clause 15.2 / without the notice of intention and the second notice required by Sub-Clauses 15.2.1 and 15.2.2]. The notice was moreover [not sent to the address stated in the Contract / not signed by an authorised representative]. It is therefore not a termination made in accordance with the Contract.

D. Sub-Clause 4.2: The conditions for a claim under the Performance Security are not met

6. Sub-Clause 4.2 limits the circumstances in which the Employer may claim under the Performance Security. As explained above, there are no circumstances entitling the Employer to terminate, and none of those circumstances has arisen. We ask you not to make any claim under the Performance Security. Should you do so, you will be required under the same Sub-Clause to indemnify us against all resulting damages, losses and expenses, and we will take the legal steps necessary to protect the security.

E. Sub-Clause 15.3: The state of the Site should be recorded jointly

7. Without prejudice to our objection to the termination, we propose that the state of the Site and the Works, and the Goods and Contractor’s Equipment on Site, are recorded jointly by the Parties and the Engineer on [date]. If you do not attend, the record will be made by an independent expert and the cost added to our claim. We ask that no work is carried out on Site before this record is made, and that separate records are kept of any work that is carried out.

8. Our cooperation proposed in this letter does not mean that we accept the termination. Any departure from Site and any delivery of documents by us will be made solely to protect life and property and to mitigate loss, and with all our rights reserved.

F. Sub-Clause [20.1 / 20.2.1]: Notice of Claim arising from the termination

9. This letter is also a Notice of Claim under Sub-Clause [20.1 / 20.2.1]. We claim the value of the work done, the value of the Goods and Contractor’s Equipment on Site, the return of the Performance Security and compensation for all our losses, including loss of profit, arising from the wrongful termination of the Contract. We will submit our fully detailed claim within the period stated in the Contract.

10. We ask you to withdraw your notice of termination by [date] and not to make any claim under the Performance Security. All our rights under the [country] law governing the Contract and under Clause [20 / 21], including referral to the [DAB / DAAB] and arbitration, are reserved.

[Contractor]
[Name and title of authorised representative]
Signature

ENCLOSURES: Notice to Correct and our reply; our Notices of Claim; schedule of unpaid Interim Payment Certificates; monthly progress report and daily reports; dated photographs.

Yazıyı göndermeden önce. İtirazın dili, sözleşmeye uygulanan hukukun fesih kurallarına göre ayarlanmalıdır. Bazı hukuk düzenlerinde yüklenicinin işverenin haksız feshini kabul ederek sözleşmenin sona erdiğini bildirmesi, bazılarında ise sözleşmenin devam ettiğini savunması daha avantajlıdır. Bu seçim yapılmadan gönderilen bir yazı, ileride yüklenicinin aleyhine yorumlanabilir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Düzeltme bildirimine cevap vermemek. Cevapsız kalan bir bildirim, fesih dosyasında işverenin en güçlü delili olur.
  • Fesih yazısı gelince sahayı hemen terk etmek. Sahanın durumu kayda alınmadan yapılan terk, değerlemede yüklenicinin aleyhine işler.
  • Teminat mektubunu takip etmemek. Kontrgaranti Türk bankasından birkaç gün içinde ödenebilir; tedbir başvurusu için zaman çok kısadır.
  • Fesihten doğan talepler için hak talebi bildirimi yapmamak. Fesih, bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; süresi geçmiş talepleri de canlandırmaz.
  • Feshi kabul eder gibi yazmak. “Fesih bildiriminiz üzerine sahayı teslim ediyoruz” gibi bir cümle, itiraz edilmemiş bir fesih izlenimi yaratır.
  • Kiralık ve finansmanla alınmış ekipmanı ayırmamak. İşverenin ekipmanı satma hakkı üçüncü kişilere ait mallarda ayrı sorunlar doğurur.
  • Türk hukukunda yalnızca tespit davası açmak. Yargıtay’a göre feshin haksızlığının tespiti için açılan davada hukuki yarar yoktur; parasal talepler birlikte ileri sürülmelidir.
  • Alt yüklenicilere bildirim yapmamak. Ana sözleşmenin feshi alt sözleşmeleri kendiliğinden sona erdirmez; alt yüklenici talepleri ayrı bir uyuşmazlığa dönüşür.

Hukukçular Evi FIDIC Fesih Dosyalarında Ne Yapar?

Fesih bildirimini aldığınız gün sözleşmenin kitabını ve baskısını, özel koşulları, uygulanacak hukuku ve uyuşmazlık çözüm basamaklarını belirliyor; feshin dayandığı maddeyi, bildirimlerin usule uygunluğunu ve işverenin kendi aykırılıklarını gösteren bir değerlendirme hazırlıyoruz. Kesin teminat ve kontrgaranti için Türkiye’de ihtiyati tedbir başvurusunu, fesih bildirimine itiraz yazısını ve fesihten doğan hak talebi bildirimini aynı hafta içinde hazırlıyoruz.

Sahanın tespiti, değerleme ve hesaplaşma için teknik uzmanlarla çalışıyor; uyuşmazlık kurulu ve tahkim aşamasında talep dosyasını işin yapıldığı ülkedeki hukukçularla birlikte kuruyoruz. İşverenin Türkiye’deki malvarlığına ihtiyati haciz, lehe çıkan kararların tanınması ve tenfizi ile alt yüklenicilere ve işçilere karşı açılan davaları da takip ediyoruz.

İşverenden düzeltme bildirimi veya fesih bildirimi aldıysanız sözleşmenizi, bildirimi ve son yazışmaları 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Teminat mektubu için tazmin talebi geldiyse bunu mesajınızda belirtin.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren FIDIC sözleşmesini hangi sebeplerle feshedebilir?

Yüklenicinin aykırılığı (m.15.2), işverenin kolaylığı (m.15.5) ve uzun süren mücbir sebep veya istisnai olay (1999 m.19.6; 2017 m.18.5). Aykırılık sebepleri arasında kesin teminatın verilmemesi, düzeltme bildirimine uyulmaması, işin terki, işe sözleşmeye uygun devam edilmemesi, işin tamamının izinsiz devri, iflas ve rüşvet sayılır. 2017 baskısı buna uyuşmazlık kurulu kararına uyulmamasını ve gecikme tazminatı üst sınırına ulaşılmasını eklemiştir.

Fesih bildirimi ne zaman hüküm doğurur?

1999 baskısında yüklenicinin aykırılığına dayanan fesih 14 gün önceden bildirimle yapılır; iflas ve rüşvette derhal hüküm doğurur. 2017 baskısında işveren önce fesih niyetini bildirir; yüklenici aykırılığı 14 gün içinde gidermezse ikinci bir bildirimle fesih yapılır ve fesih tarihi ikinci bildirimin alındığı tarihtir. Kolaylık için fesih, bildirimin alınması veya kesin teminatın iadesinden 28 gün sonra hüküm doğurur.

Düzeltme bildiriminde ne kadar süre verilmelidir?

Sözleşme belirli bir gün sayısı öngörmez; süre, istenen işin niteliğine göre makul olmalıdır (m.15.1). İngiltere’de Obrascon kararında (2014) mahkeme, sürenin makul olduğunu ispat yükünün işverende olduğunu ve önemsiz aykırılıkların bu yolla fesih sebebine dönüştürülemeyeceğini kabul etmiştir.

İşveren kolaylık için feshederse kâr kaybımı alabilir miyim?

1999 baskısında hayır; yüklenici yapılan işin değerini, sipariş edilen malzemeyi, makul giderleri, söküm ve personelin geri dönüş giderlerini alır (m.19.6). 2017 baskısında ise kâr kaybı ve fesihten doğan diğer zararlar da istenebilir (m.15.6).

İşveren kesin teminat mektubunu her durumda nakde çevirebilir mi?

Hayır. 1999 baskısında işveren teminata ancak teminatın süresinin uzatılmaması, uzlaşılan veya tespit edilen bir tutarın 42 gün içinde ödenmemesi, bir aykırılığın bildirimden itibaren 42 gün içinde giderilmemesi ve fesih hakkı veren durumların bulunması hâllerinde başvurabilir; haksız başvurudan doğan zararı yükleniciye tazmin eder (m.4.2). Türk bankasının kontrgarantisi için Türkiye’de ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389; 4686 sayılı Kanun m.6/1).

Avans teminatı da nakde çevrilir mi?

Fesih tarihine kadar geri ödenmemiş avans bakiyesi fesihle birlikte derhal muaccel olur (1999 m.14.2). Bu nedenle tartışma çoğu zaman bakiyenin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve hakedişlerden yapılan mahsupların dikkate alınıp alınmadığı üzerinde yoğunlaşır.

Fesihten sonra sahadaki makinelerime ne olur?

Yüklenicinin aykırılığına dayanan fesihte işveren ekipmanın hazır olduğunu bildirir ve yüklenici masrafı ve riski kendisine ait olmak üzere ekipmanı sahadan kaldırır. Yüklenici işverene borçlu olduğu bir tutarı ödemezse işveren ekipmanı satarak alacağını tahsil edebilir ve artanı yükleniciye öder.

Fesih haksızsa neler isteyebilirim?

Sonuç sözleşmeye uygulanan hukuka bağlıdır. İngiliz hukukunda haksız fesih çoğunlukla işverenin esaslı ihlali sayılır ve kâr kaybı dahil zarar istenebilir. Türk hukuku uygulanıyorsa Yargıtay kararlarında kâr kaybını kabul eden (15. HD, E.2012/2356, K.2012/7573) ve sebep gösterilerek yapılan haksız fesihte yalnızca ispatlanan menfi zararı kabul eden (15. HD, E.2016/5513, K.2018/1248) kararlar bulunmaktadır.

Türk hukukunda “feshin haksız olduğunun tespiti” davası açabilir miyim?

Yargıtay 6. Hukuk Dairesine göre iş sahibi tek taraflı beyanla sözleşmeyi sona erdirebilir; yüklenicinin feshin geçersizliğinin veya haksızlığının tespiti için dava açmakta hukuki yararı yoktur, şartları varsa menfi veya müspet zararının tazminini isteyebilir (02.07.2024, E.2023/1413, K.2024/2393; HMK m.106/2).

Fesihten sonra da 28 günlük bildirim yapmam gerekir mi?

Evet. Fesihten doğan talepler de hak talebi usulüne tabidir. Privy Council 2026 tarihli kararında, sözleşmenin feshinin süresi geçmiş talepleri canlandırmadığını kabul etmiştir. Fesih öncesindeki olaylar için yapılmamış bildirimler fesihle telafi edilemez.

Sözleşme feshedilince tahkim şartı da sona erer mi?

Hayır. Tahkim anlaşmasına karşı asıl sözleşmenin geçerli olmadığı itirazında bulunulamaz (4686 sayılı Kanun m.4). Fesihten doğan uyuşmazlıklar sözleşmedeki uyuşmazlık kurulu ve tahkim basamaklarıyla çözülür; uyuşmazlık kurulu mevcut değilse 1999 baskısında doğrudan tahkime gidilebilir (m.20.8).

Alt yüklenicilerimin sözleşmeleri ne olur?

Ana sözleşmenin feshi alt sözleşmeleri kendiliğinden sona erdirmez. İşveren fesih bildiriminde alt sözleşmelerin kendisine devrini istemişse yüklenici bu talimata uymak için çaba göstermelidir; böyle bir talimat yoksa alt yükleniciler ve tedarikçilere kendi sözleşmelerine göre bildirim yapılmalıdır.

Kaynakça

  • FIDIC, Yapım İşleri Sözleşme Koşulları (Kırmızı Kitap), Tesis ve Tasarım-Yapım Sözleşme Koşulları (Sarı Kitap) ve EPC/Anahtar Teslimi Projeler Sözleşme Koşulları (Gümüş Kitap), 1999 birinci baskı ve 2017 ikinci baskı; FIDIC çok taraflı kalkınma bankaları uyumlaştırılmış baskısı (2010); madde numaralarıyla.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.
  • 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu.
  • Obrascon Huarte Lain SA v Her Majesty’s Attorney General for Gibraltar [2014] EWHC 1028 (TCC).
  • Water and Sewerage Authority of Trinidad and Tobago v Waterworks Ltd [2025] UKPC 9.
  • Uniform Building Contractors Ltd v Water and Sewerage Authority of Trinidad and Tobago [2026] UKPC 2.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2017/(23)15-866, K.2021/724.
  • Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 03.12.2012, E.2012/2356, K.2012/7573; 29.03.2018, E.2016/5513, K.2018/1248.
  • Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 02.07.2024, E.2023/1413, K.2024/2393.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, özel koşulları, uygulanacak hukuku ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


İşveren sözleşmenizi feshetti mi?

Fesih bildirimine itiraz, teminat mektubu için Türkiye’de tedbir, sahanın tespiti ve hesaplaşma için sözleşmeniz ve fesih yazısıyla hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Post by Av. Fatma Öztürk