Yurt Dışı Alt Yüklenici ve “İşveren Öderse Öderim” Şartı 2026: Pay When Paid Geçerli mi, Ülkelere Göre Durum, TBK m.175 ve m.23, TTK m.1530 60 Gün, FIDIC Alt Sözleşme, Zamanaşımı ve İhtarname Örneği
16 Kasım 2026

Yurt Dışı Alt Yüklenici ve “İşveren Öderse Öderim” Şartı 2026: Pay When Paid Geçerli mi, Ülkelere Göre Durum, TBK m.175 ve m.23, TTK m.1530 60 Gün, FIDIC Alt Sözleşme, Zamanaşımı ve İhtarname Örneği

Yurt dışındaki bir projede ana yüklenici, alt yüklenicinin hakedişini “işveren bize ödemedi” diyerek ödemiyorsa önce alt sözleşmenin hangi hukuka tabi olduğuna ve ödeme hükmünün ne dediğine bakılır. Türk hukukunda bu şartı düzenleyen özel bir hüküm yoktur. Belirsiz bir şart, onu hazırlayan ana yüklenicinin aleyhine yorumlanır (TBK m.23). Ana yüklenici işverenden tahsili dürüstlük kuralına aykırı biçimde engellerse, örneğin hakedişi sunmaz, talebini takip etmez veya işverenle alacaktan vazgeçerek anlaşırsa, şart gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175). Ticari işletmeler arasında ödeme süresi kural olarak 60 günü aşamaz (TTK m.1530/5). İngiltere’de yapılan işlerde bu tür şartlar kanunla geçersizdir; Birleşik Arap Emirlikleri’nde geçerlidir ama iyi niyetle sınırlıdır; Katar Temyiz Mahkemesi 2024’te şartı yalnızca makul süreli bir erteleme saymıştır. Alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/6).

Bu rehber, yurt dışındaki bir projede Türk veya yabancı bir ana yüklenicinin alt yüklenicisi olarak çalışan ve hakedişi “işveren öderse öderiz” gerekçesiyle ödenmeyen müteahhitler ile bu şartı sözleşmesine koyan ana yükleniciler için yazıldı. Şartın türlerini, FIDIC alt yüklenici sözleşmesindeki düzenlemeyi, ülkelere göre geçerliliği, sözleşmeye Türk hukuku uygulandığında Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerini, işverene doğrudan başvuru imkânını, zamanaşımını, işçilerin alacaklarını ve ana sözleşmeyle uyumlu (back-to-back) bir alt sözleşmenin nasıl yazılacağını anlatır. Sayfanın sonunda alt yüklenici adına ana yükleniciye gönderilecek bir ihtarname örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.2, 19, 20-25, 27, 97, 117, 120, 147/6, 149, 154, 170, 175, 183, 479 ve 480; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1, 5/1, 5/A, 18/3 ve 1530; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m.2/2; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.2; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.24; 4857 sayılı İş Kanunu m.2/6; FIDIC Kırmızı Kitap 1999 m.1.7, 4.4, 5.3 ve 5.4; FIDIC 2017 m.5.2; FIDIC Yapım İşleri Alt Yüklenici Sözleşme Koşulları (2011); İngiltere Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996 s.104 ve 113; Birleşik Arap Emirlikleri Medeni Kanunu m.246; Katar Temyiz Mahkemesi, 1460/2023 sayılı karar (2024).

Yazı 16 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. FIDIC koşulları telif hakkına tabi olduğundan madde metinleri aktarılmamış, yalnızca madde numaralarıyla ve kendi ifademizle anlatılmıştır. Türk mahkemelerinin bu şartı nasıl nitelendirdiğine ilişkin yerleşik bir içtihat bulunmadığından Türk hukukuna ilişkin değerlendirmeler kanun hükümlerine dayanmaktadır.

Yurt dışındaki büyük projelerde Türk müteahhitler çoğu zaman ana yüklenici değil, alt yüklenicidir: yabancı veya Türk bir ana yüklenicinin altında elektrik-mekanik, cephe, altyapı ya da kaba inşaat işini üstlenirler. Alt sözleşmenin ödeme maddesinde de neredeyse her zaman aynı cümle bulunur: alt yükleniciye ödeme, işverenin ana yükleniciye yaptığı ödemeden sonra ve onunla orantılı olarak yapılacaktır.

İşveren ödemediğinde bu cümle iki tarafı karşı karşıya getirir. Ana yüklenici, işverenden tahsil etmediği parayı ödemek zorunda olmadığını savunur. Alt yüklenici ise işini bitirdiğini, işverenle ilişkinin kendisini ilgilendirmediğini ve beklemenin sınırı olması gerektiğini ileri sürer. Bu rehber, iki tarafın da haklı olabileceği noktaları kanun hükümleri ve yabancı mahkeme kararlarıyla birlikte gösteriyor.

“İşveren Öderse Öderim” Şartının Türleri

Uygulamada aynı adla anılan iki farklı şart vardır. İngilizce sözleşmelerde birincisine “pay when paid”, ikincisine “pay if paid” denir. Birincisi ödemenin zamanını işverenin ödemesine bağlar; ikincisi ödemenin kendisini. Aradaki fark, işverenin hiç ödemediği durumda ortaya çıkar.

Ödeme şartının türleri

TürAnlamıİşveren hiç ödemezseTürk hukukundaki karşılığı
İşveren ödeyince öderim (pay when paid)Alacak doğmuştur; yalnızca ödeme zamanı ertelenmiştirMakul bir süre geçince ödeme yapılmalıdırÖdeme zamanına ilişkin bir kayıt; belirsizse dar yorumlanır (TBK m.19 ve 23)
İşveren öderse öderim (pay if paid)Alacağın kendisi işverenin ödemesine bağlanmıştırAlt yüklenici ödeme alamaz; işveren riski tamamen alt yükleniciye geçerGeciktirici koşul (TBK m.170); dürüstlük kuralına aykırı engelde koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175)
Oransal ödemeİşveren ne kadar öderse o oranda ödenirKısmi ödemelerde oran tartışması çıkarHangi kalemin ödendiği belgelerle gösterilmelidir
Süreyle sınırlı ertelemeİşveren ödemezse belirli bir süre sonra yine de ödenirSürenin sonunda ödeme borcu muaccel olurÖdeme günü bu yolla belirlenmişse günün geçmesiyle ihtarsız temerrüt (TBK m.117/2)

Şartın hangi türe girdiği sözleşmenin metnine bakılarak belirlenir. Türk hukukunda sözleşme yorumlanırken tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere değil, gerçek ve ortak iradelerine bakılır (TBK m.19). Ana yüklenicinin önceden hazırlayıp alt yükleniciye sunduğu ve müzakere edilmeyen bir ödeme hükmü genel işlem koşulu niteliği taşır; açık ve anlaşılır değilse veya birden çok anlama geliyorsa düzenleyenin, yani ana yüklenicinin aleyhine yorumlanır (TBK m.20 ve 23). Bu nedenle “işverenin ödemesini müteakip ödenir” gibi bir ifade, işveren riskini tamamen alt yükleniciye geçiren bir koşul olarak değil, ödeme zamanına ilişkin bir kayıt olarak anlaşılmaya daha elverişlidir.

Ana yükleniciler için. İşveren riskini gerçekten alt yükleniciye geçirmek istiyorsanız bunu açıkça yazmanız, şartı ayrıca müzakere ettiğinizi belgelemeniz ve işverenin ödemediği durumda alt yükleniciye hangi hakların kalacağını düzenlemeniz gerekir. Belirsiz bir hüküm, uyuşmazlık çıktığında aleyhinize yorumlanacaktır.

FIDIC’te Alt Yükleniciler ve Ödeme

FIDIC ana sözleşmesi alt yüklenicinin ödemesini düzenlemez; yüklenici, alt yüklenicilerinin eylem ve kusurlarından kendi eylem ve kusurları gibi sorumludur (1999 m.4.4). Ana sözleşmenin işverene karşı alt yüklenici lehine ödeme güvencesi içerdiği tek durum, işverenin seçtiği ve yükleniciye kabul ettirdiği aday gösterilmiş (nominated) alt yüklenicilerdir.

FIDIC’te alt yüklenicilerle ilgili düzenlemeler

KonuDüzenlemeMadde
Yüklenicinin sorumluluğuYüklenici, alt yüklenicilerin eylem ve kusurlarından kendi eylem ve kusurları gibi sorumludur1999 m.4.4
Aday gösterilmiş alt yükleniciye ödemeYüklenici, mühendisin onayladığı tutarları alt yükleniciye öder1999 m.5.3; 2017 m.5.2
Ödemenin kanıtıMühendis ödeme yapıldığına dair kanıt isteyebilir; yüklenici kanıt sunmaz veya ödememe hakkını ispatlamazsa işveren alt yükleniciye doğrudan ödeyip bu tutarı yükleniciden geri alabilir1999 m.5.4; 2017 m.5.2
Sözleşmenin devriTaraflar sözleşmeyi karşı tarafın onayı olmadan devredemez; para alacakları yalnızca bir banka veya finans kuruluşuna teminat olarak devredilebilir1999 m.1.7

FIDIC, 1999 Kırmızı Kitap ile birlikte kullanılmak üzere 2011’de bir Yapım İşleri Alt Yüklenici Sözleşmesi yayımlamıştır. Bu sözleşme “işveren ödeyince öderim” esasına dayanan ödeme hükümleri içerir; FIDIC, bu yaklaşımın İngiltere gibi bazı ülkelerin mevzuatıyla bağdaşmadığını kabul ederek kılavuz notlarda alternatif hükümler önermiştir. Alt sözleşmedeki hak talebi bildirim süreleri ana sözleşmedekinden kısadır; böylece alt yüklenicinin talebi zamanında işverene iletilebilir. Alt yüklenici, ana sözleşmedeki bildirim şartlarına uymadıkça süre uzatımı veya ek ödeme alamaz. Uyuşmazlık bildirildiğinde taraflar alt sözleşme kapsamındaki kurul sürecini 112 gün erteler; amaç, ana yüklenicinin aynı uyuşmazlığı önce işverenle çözmesine imkân vermektir. Ödemenin sürekli yapılmaması hâlinde alt yüklenici işi durdurabilir ve sonunda sözleşmeyi feshedebilir. FIDIC 2019’da Sarı Kitap için de benzer ödeme hükümleri içeren bir alt yüklenici sözleşmesi yayımlamıştır.

Ülkelere Göre Geçerlilik

Şartın geçerliliği, alt sözleşmeye uygulanan hukuka ve bazen işin yapıldığı ülkenin emredici kurallarına göre değişir. Bazı ülkeler bu şartları inşaat sektöründe ödeme güvenliğini sağlamak için kanunla yasaklamıştır; bazıları ise geçerli sayar ama iyi niyet ilkesiyle sınırlar.

“İşveren öderse öderim” şartı: ülkelere göre

ÜlkeDurumDayanak
İngiltere, Galler, İskoçyaÜst kademede ödeme yapanın iflası hâli dışında etkisizdir; yalnızca bu ülkelerde yapılan inşaat işlerine uygulanır, sözleşmeye hangi hukuk uygulanırsa uygulansınHousing Grants, Construction and Regeneration Act 1996 s.104 ve 113
Singapurİnşaat işlerinde ödemeyi üst kademedeki ödemeye bağlayan hükümler uygulanamazSecurity of Payment Act s.9
MalezyaKoşullu ödeme hükümleri geçersizdirConstruction Industry Payment and Adjudication Act 2012 s.35
Birleşik Arap EmirlikleriGeçerlidir ve mahkemelerce uygulanır; ancak ana yüklenici işverenden tahsil için iyi niyetle çaba göstermek zorundadırMedeni Kanun m.246; Dubai Temyiz Mahkemesi kararları
KatarŞart, ödeme süresinin yalnızca geçici olarak uzatılmasıdır; erteleme makul olmalı, belirsiz veya aşırı uzun olamaz; gecikmenin haklılığını ana yüklenici göstermelidirKatar Temyiz Mahkemesi, 1460/2023 (2024)
TürkiyeKanunda özel bir hüküm yoktur; genel işlem koşulları, koşula ilişkin hükümler, dürüstlük kuralı ve ticari ödeme süreleri uygulanırTBK m.20-25, 170, 175; TTK m.1530; TMK m.2

Birleşik Arap Emirlikleri hukukunda iyi niyet yükümlülüğü, ana yüklenicinin alt yüklenicinin alacağı için işverene karşı gerekli girişimlerde bulunmasını gerektirir; bu girişimleri yapmadan şarta dayanan ana yüklenici, alacaktan doğrudan sorumlu tutulabilir. Katar Temyiz Mahkemesi’nin 2024 tarihli kararında ise alt yüklenicinin işini tamamlayıp faturalarını sunduğu, ana yüklenicinin işverenden ödeme almadığını gerekçe gösterdiği bir dosyada, alt mahkemelerin ana yüklenici lehine verdiği kararlar bozulmuştur. Aynı kararda, işverenin ödemeyi alt yüklenicinin giderilmemiş kusurları nedeniyle yapmaması hâlinde ana yüklenicinin ödemeyi kusurlar giderilinceye kadar erteleyebileceği de kabul edilmiştir. Katar hukukunda alt yüklenicinin, işverenin ana yükleniciye hâlâ borçlu olduğu tutarla sınırlı olarak işverene doğrudan başvurabildiği de belirtilmektedir.

Uygulanacak hukuk. İki Türk şirketi arasında yurt dışındaki bir iş için yapılan alt sözleşme yabancılık unsuru taşır ve taraflar uygulanacak hukuku seçebilir (5718 sayılı Kanun m.24/1). Seçim yapılmamışsa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk uygulanır; bu, kural olarak karakteristik edim borçlusunun, yani işi yapan alt yüklenicinin işyeri hukukudur, birden çok işyeri varsa sözleşmeyle en sıkı ilişkili işyerinin hukukudur (m.24/4). Alt yüklenicinin işin yapıldığı ülkede şubesi varsa o ülkenin hukuku gündeme gelebilir. Uygulanacak hukukun belirlenmesi için tahkim yeri ve uygulanacak hukuk yazımıza bakabilirsiniz.

Sözleşmeye Türk Hukuku Uygulanıyorsa

Türk hukukunda eser sözleşmesinde iş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur; eser parça parça teslim edilecek ve bedel parçalara göre belirlenmişse her parçanın bedeli o parçanın teslimiyle muaccel olur (TBK m.479). Ödemeyi işverenin ödemesine bağlayan bir hüküm bu kuralın istisnasıdır ve kanunun sınırları içinde geçerlidir (TBK m.26). Ancak hükmün uygulanmasını sınırlayan birkaç kanun hükmü vardır.

Türk hukukunda şartı sınırlayan hükümler

HükümKuralAlt yüklenici için anlamı
TBK m.175/1Taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa koşul gerçekleşmiş sayılırAna yüklenici işverenden tahsili engellerse veya takip etmezse ödeme borcu doğar
TBK m.23Açık ve anlaşılır olmayan genel işlem koşulu düzenleyenin aleyhine yorumlanırBelirsiz şart, ödeme zamanına ilişkin bir kayıt olarak yorumlanır
TBK m.21 ve 25Karşı tarafa açıkça bilgi verilmeyen ve kabul edilmeyen aleyhe genel işlem koşulu yazılmamış sayılır; dürüstlük kuralına aykırı aleyhe hüküm konulamazMüzakere edilmeden dayatılan şartın geçerliliği tartışılabilir
TTK m.1530/5Ticari işletmeler arasında hizmet tedarikinde ödeme süresi kural olarak 60 günü aşamaz; alacaklı KOBİ ise veya borçlu büyük ölçekli işletmeyse hiçbir durumda aşamazBelirsiz süreli ertelemenin bu sınırla bağdaşıp bağdaşmadığı ileri sürülebilir
TTK m.1530/4Ödeme süresi belirtilmemişse veya 5. fıkraya aykırıysa borçlu faturanın alınmasından itibaren 30 gün sonunda ihtarsız temerrüde düşerFaiz başlangıcı için önemli bir dayanak
TBK m.97Karşılıklı sözleşmede kendi borcunu ifa etmeyen taraf karşı taraftan ifa isteyemezÖdeme yapılmazsa alt yüklenici işi durdurma hakkını değerlendirebilir

TBK m.175, alt yüklenicinin en güçlü dayanağıdır. Ana yüklenici alt yüklenicinin yaptığı işi işverene hakedişle sunmamış, işverenin itirazına cevap vermemiş, ana sözleşmedeki hak talebi veya uyuşmazlık sürelerini kaçırmış ya da işverenle yaptığı bir sulhla alacaktan vazgeçmişse, işverenin ödememesi ana yüklenicinin kendi davranışının sonucudur. Böyle bir durumda koşul gerçekleşmiş sayılır ve ana yüklenici, işveren ödememiş olsa bile alt yükleniciye ödeme yapmakla yükümlü olur. Aynı sonuç, ana sözleşmenin işverence ana yüklenicinin kusuruyla feshedilmesi hâlinde de savunulabilir.

Türk Ticaret Kanunu m.1530’un eser sözleşmesi niteliğindeki alt yüklenicilik sözleşmelerine uygulanıp uygulanmayacağı tartışmaya açıktır; hüküm “mal ve hizmet tedariki” ifadesini kullanmaktadır. Uygulanacağı kabul edilirse, ödemeyi belirsiz bir tarihe kadar erteleyen bir hükmün 60 günlük üst sınırı dolanmak için kullanılamayacağı ve bu durumda 4. fıkradaki 30 günlük sürelerin uygulanacağı ileri sürülebilir. Alacaklının KOBİ olduğu veya ana yüklenicinin büyük ölçekli işletme olduğu durumlarda bu argüman daha da güçlenir.

Değerlendirmemiz. Türk mahkemelerinin bu şartı ödeme zamanına ilişkin bir kayıt olarak mı, yoksa alacağın kendisini işverenin ödemesine bağlayan bir koşul olarak mı nitelendireceğine ilişkin yerleşik bir içtihat bulunmamaktadır. Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, açıkça müzakere edilmemiş ve belirsiz yazılmış bir şartın alt yükleniciyi süresiz bekletmek için kullanılmasının dürüstlük kuralı (TMK m.2) karşısında kabul görmesi güçtür.

Ana Yüklenicinin İşverene Karşı Yükümlülükleri

Şart geçerli olsa bile ana yüklenici işverenden tahsil için gerekli adımları atmak zorundadır. Bu yükümlülük Türk hukukunda TBK m.175 ve dürüstlük kuralından, Birleşik Arap Emirlikleri hukukunda Medeni Kanun m.246’daki iyi niyet yükümlülüğünden, Katar hukukunda ise mahkemenin makul süre şartından doğar. Alt yüklenicinin isteyebileceği şeyler şunlardır:

Alt yüklenicinin ana yükleniciden isteyebilecekleri

İstekNedenDayanak
İşverene sunulan hakedişlerde kendi işinin yer alıp almadığına dair bilgiKoşulun gerçekleşip gerçekleşmediğini ancak ana yüklenici bilebilirTMK m.2; TBK m.175
İşverenin yaptığı ödemelerin tarih ve tutarlarıOransal ödeme hükümlerinde hesap için zorunludurAlt sözleşme; TMK m.2
İşverenin itiraz veya kesintilerinin gerekçesiKesinti alt yüklenicinin işiyle ilgili değilse şart ona karşı ileri sürülemezTBK m.175
Hak talebi ve uyuşmazlık süreçlerinin işletilmesiAna sözleşmedeki 28 günlük bildirim ve kurul süreleri kaçırılırsa alacak kaybolur1999 m.20.1; 2017 m.20.2
İşverenle yapılacak sulhtan önce bilgiAlt yüklenicinin alacağını etkileyen bir vazgeçme koşulun gerçekleşmesine engel olurTBK m.175

Ana sözleşmedeki hak talebi süreleri için FIDIC’te 28 günlük hak talebi bildirimi, işverenden tahsil yolları için yurt dışında hakediş alacağının tahsili rehberlerimize bakabilirsiniz.

Alt Yüklenici İşverene Doğrudan Başvurabilir mi?

Türk hukukunda alt yüklenicinin, sözleşme ilişkisi bulunmadığı işverene karşı ana yüklenicinin alacağı üzerinden doğrudan dava açmasını sağlayan genel bir hüküm yoktur. Alt yüklenicinin muhatabı, kural olarak sözleşme yaptığı ana yüklenicidir. Bazı ülkelerin hukukunda ise farklı bir düzenleme vardır; örneğin Katar hukukunda alt yüklenicinin, işverenin ana yükleniciye hâlâ borçlu olduğu tutarla sınırlı olarak işverene başvurabildiği belirtilmektedir. İşin yapıldığı ülkenin medeni kanununda böyle bir imkân olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

İşverenden doğrudan tahsil imkânları

YolŞartDayanak
Aday gösterilmiş alt yükleniciye işverenin doğrudan ödemesiAlt yüklenici işverence aday gösterilmiş olmalı; yüklenici ödeme kanıtı sunmamalı; karar işverenin takdirindedir1999 m.5.4; 2017 m.5.2
İşin yapıldığı ülke hukukundaki doğrudan başvuru hakkıO ülkenin hukukunda böyle bir hüküm bulunmalıYerel medeni kanun
Ana yüklenicinin işverenden alacağının alt yükleniciye devriFIDIC’te para alacakları ancak banka veya finans kuruluşuna teminat olarak devredilebilir; başka devir işverenin onayına bağlıdırTBK m.183; 1999 m.1.7
Üçlü ödeme protokolüİşveren, ana yüklenici ve alt yüklenici arasında yazılı anlaşmaTBK m.26
İşverenin Türkiye’deki alacaklarına ihtiyati hacizAlacaklı ana yüklenicidir; alt yüklenici ancak ana yüklenicinin alacağı üzerinden ilerleyebilirİİK m.257 ve 89

Uygulamada en etkili güvence, alt sözleşme imzalanırken kurulur: işverenin onayıyla yapılan üçlü bir ödeme protokolü, alt yükleniciye ödenecek tutarların işverence ayrı bir hesaba veya doğrudan alt yükleniciye ödenmesini sağlayabilir. İşverenin kabul etmediği durumlarda ana yüklenicinin bankasından alınacak bir ödeme garantisi de değerlendirilebilir.

Faiz, Temerrüt ve Zamanaşımı

Ödeme şartı alt yüklenicinin alacağının vadesini belirsizleştirdiği için temerrüt ve zamanaşımı hesaplarını da etkiler. Alt yüklenici beklerken alacağını zamanaşımına uğratmamalı; ana yüklenici de beklettiği sürenin faize dönüşebileceğini hesaba katmalıdır.

Temerrüt, faiz ve zamanaşımı

KonuKuralDayanak
TemerrütMuaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ödeme günü birlikte belirlenmişse günün geçmesiyleTBK m.117
Tacirler arası ihtarın şekliTemerrüde düşürme amacıyla yapılacak ihbar ve ihtarlar noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılmalıdırTTK m.18/3
Ticari temerrüt faiziTicari işlerde avans faizi oranı üzerinden; sözleşmede daha yüksek oran kararlaştırılabilir3095 sayılı Kanun m.2/2; TBK m.120
Ticari ödeme gecikmesinde faizHükmün uygulandığı sözleşmelerde Merkez Bankasının her yıl ocak ayında ilan ettiği oranTTK m.1530/7
Zamanaşımı süresiEser sözleşmesinden doğan alacaklarda, yüklenicinin ağır kusuru dışında beş yılTBK m.147/6
Zamanaşımının başlangıcıAlacağın muaccel olduğu tarihTBK m.149
Zamanaşımının kesilmesiBorcun tanınması, dava açılması, icra takibiTBK m.154

Ödemenin işverenin ödemesine bağlanması hâlinde alacağın ne zaman muaccel olduğu tartışmalı olabilir. Ana yüklenicinin işverenden ödeme aldığı tarih alt yüklenicinin bilgisi dışında kalır. Alt yüklenicinin, bu tarihi bilmemesi nedeniyle haklarını kaybetmemesi için ana yükleniciden düzenli olarak bilgi istemesi, işin teslimi ve kabulünden itibaren beş yıllık sürenin dolmasını beklememesi ve gerekirse dava veya icra takibiyle zamanaşımını kesmesi gerekir. 31.07.2026’dan itibaren belirsiz alacak davası açılamadığından, tutarı henüz kesinleşmemiş alacak için kısmi dava açılır; talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Alt Yüklenicinin İşçileri ve Ana Yüklenicinin Sorumluluğu

Alt yüklenici ana yükleniciden ödeme alamadığında çoğu zaman ilk etkilenenler işçilerdir. İş sözleşmeleri Türk hukukuna tabi olan işçiler bakımından asıl işveren-alt işveren ilişkisinde asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2/6). Bu nedenle ana yüklenicinin alt yükleniciye ödeme yapmaması, ana yükleniciyi işçilerin alacaklarıyla karşı karşıya bırakabilir. Ana yüklenici, alt yüklenicinin işçilerinin ücret ödemelerini düzenli olarak kontrol etmek ve sözleşmeye işçi alacakları için kesinti ve doğrudan ödeme hükmü koymak isteyebilir.

Yurt dışı şantiyelerdeki Türk işçilerin hakları ve işverenlerin sorumluluğu için yurt dışında iş kazası ve Türk işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Uyuşmazlık Çözümü: Ana Sözleşmeyle Uyumlu mu?

Ana sözleşmede ICC tahkimi öngörülürken alt sözleşmede İstanbul mahkemeleri veya başka bir tahkim kurumu öngörülmüş olabilir. Bu durumda aynı teknik soru, örneğin bir imalatın sözleşmeye uygun olup olmadığı veya bir gecikmenin kimden kaynaklandığı, iki ayrı yerde ve iki ayrı sonuçla karara bağlanabilir. Ana yüklenici işverene karşı kaybettiği bir uyuşmazlıkta alt yükleniciye karşı kazanmayı, alt yüklenici de ana yüklenicinin işverene karşı kazandığı bir talepten payını almayı bekler.

Uyuşmazlık hükmünün kurulması

HükümNe sağlar?Dikkat edilecek nokta
Aynı tahkim kurumu ve yeriKararların tutarlılığı; birleştirme imkânıKurum kurallarının birleştirme şartları kontrol edilmeli
Ana sözleşmedeki karara bağlılıkAlt yüklenici, işverenle ana yüklenici arasındaki kararla bağlanırAlt yüklenicinin o uyuşmazlığa katılma ve görüş bildirme hakkı düzenlenmeli
Alt yüklenici talebinin işverene iletilmesiTalep ana yüklenici adına işverene karşı ileri sürülürMasraflar ve elde edilen tutarın paylaşımı yazılmalı
Alt sözleşme uyuşmazlığının ertelenmesiAna uyuşmazlık çözülene kadar alt uyuşmazlık bekletilirErteleme süresi sınırlı olmalı; FIDIC alt sözleşmesinde 112 gün
Türk mahkemesinde dava, yurt dışında tahkimAlt yüklenici için daha kolay ve ucuz olabilirTahkim itirazı ilk itirazdır (HMK m.116); tahkim şartının kapsamı açık olmalı

İki Türk şirketi arasındaki alt sözleşmede tahkim şartı varsa, asıl sözleşmeden doğan yükümlülüklerin önemli bir bölümünün başka bir devlette ifa edilmesi uyuşmazlığa yabancılık unsuru kazandırır ve tahkim Milletlerarası Tahkim Kanunu’na tabi olabilir (4686 sayılı Kanun m.2/2-b). Tahkim şartı yoksa ve uyuşmazlık Türk mahkemesine gelirse dava ticari davadır, asliye ticaret mahkemesinde görülür ve para alacağı taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.4/1, 5/1 ve 5/A).

Alt yüklenici sözleşmesinde tahkim şartı varsa ve yabancı alt yüklenici buna rağmen Türkiye’de dava açarsa, tahkim itirazı cevap dilekçesi süresi içinde ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir (HMK m.116-117). Kazakistanlı alt yüklenicinin AIFC tahkim şartına rağmen açtığı davaya karşı cevap dilekçesi örneği Özbekistan ve Kazakistan rehberimizde yer almaktadır.

Ana sözleşmedeki uyuşmazlık kurulu ve tahkim basamakları için FIDIC uyuşmazlık kurulu ve ICC tahkimi rehberimize bakabilirsiniz.

Ana Sözleşme Feshedilirse veya Proje Durursa

Ana sözleşmenin feshi alt sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez. FIDIC’te işveren, yüklenicinin aykırılığına dayanarak sözleşmeyi feshettiğinde fesih bildiriminde alt sözleşmelerin kendisine devrini isteyebilir; böyle bir talimat yoksa alt sözleşmenin akıbeti alt sözleşme hükümlerine ve uygulanacak hukuka bağlıdır. Ana yüklenici alt sözleşmede ana sözleşmenin feshi hâlinde alt sözleşmeyi de feshetme hakkını açıkça düzenlememişse, Türk hukukunda alt yüklenicinin yaptığı işin bedelini ve zararlarını ödeyerek feshetme yoluna başvurması gerekebilir (TBK m.484).

Savaş, darbe veya yaptırım gibi bir mücbir sebep olayında da benzer bir uyum sorunu vardır. Alt yükleniciye ana sözleşmeden daha geniş bir mücbir sebep hükmü tanınmışsa, bu geniş hüküm ana yükleniciyi işverene karşı korumaz (1999 m.19.5). Alt yüklenicinin bildirim süreleri de ana sözleşmedeki 14 ve 28 günlük sürelerden kısa tutulmalıdır.

Ana sözleşmenin feshi için işveren FIDIC sözleşmesini feshetti, mücbir sebep için savaş, darbe, yaptırım: yurt dışı projede mücbir sebep rehberlerimize bakabilirsiniz.

Alt Sözleşmeye Konulması Gereken Hükümler

Alt sözleşmede ödeme ve risk hükümleri

HükümAlt yüklenici açısındanAna yüklenici açısından
Ödeme şartının türü“Ödeyince” şeklinde, süre sınırlı erteleme“Öderse” şeklinde açık ve müzakere edilmiş hüküm
Azami bekleme süresiFaturadan itibaren belirli bir gün sayısı; sonunda ödemeSürenin işverenin kusur iddialarında uzaması
Bilgi verme yükümlülüğüİşverene sunulan hakedişler ve yapılan ödemeler hakkında düzenli bilgiBilginin gizliliği
İşverene karşı takipAna yüklenicinin hak talebi ve uyuşmazlık yollarını işletme yükümlülüğüTakip masraflarının paylaşımı
Sulh ve feragatAlt yüklenicinin onayı olmadan onun alacağını etkileyen sulh yapılmamasıAna sözleşme uyuşmazlığını yönetme serbestisi
KesintilerYalnızca alt yüklenicinin işine ilişkin işveren kesintileriİşveren kesintilerinin oransal yansıtılması
Bildirim süreleriGerçekçi ve ulaşılabilir sürelerAna sözleşmedeki 14 ve 28 günden kısa süreler
Uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık yeriTürk hukuku ve Türk mahkemeleri veya İstanbul tahkimiAna sözleşmeyle aynı kurum ve yer

Alt Yüklenici Adına İhtarname Örneği

Aşağıdaki örnek, iki Türk şirketi arasında yurt dışındaki bir proje için yapılan ve Türk hukukuna tabi bir alt yüklenicilik sözleşmesinde, işini tamamlayan alt yüklenicinin hakedişlerinin “işveren henüz ödemedi” gerekçesiyle ödenmemesi üzerine hazırlanmıştır. Tacirler arasındaki temerrüt ihtarı noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya kayıtlı elektronik posta ile yapılmalıdır (TTK m.18/3). Köşeli parantez içindeki yerler kendi dosyanıza göre doldurulmalıdır.

İHTARNAME

İhtar eden: [Alt yüklenicinin unvanı, adresi, vergi numarası]

Vekili: [Avukatın adı soyadı, adresi]

Muhatap: [Ana yüklenicinin unvanı, adresi, vergi numarası]

Konu: [Ülke] [proje adı] projesine ilişkin [tarih] tarihli alt yüklenicilik sözleşmesinden doğan hakediş alacağının ödenmesi ve bilgi verilmesi ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil ile şirketiniz arasında [tarih] tarihinde imzalanan alt yüklenicilik sözleşmesiyle, [ülke]’deki [proje adı] projesinin [iş kalemi] işleri müvekkile verilmiştir. Sözleşmenin [madde] maddesi uyarınca sözleşmeye Türk hukuku uygulanacaktır.

2. Müvekkil sözleşme konusu işleri [tarih] tarihinde tamamlamış, işler şirketinizin ve işverenin temsilcilerinin katıldığı [tarih] tarihli tutanakla teslim alınmıştır. Müvekkilin [sayı] adet hakediş ve faturası [tarihler] tarihlerinde şirketinize tebliğ edilmiş olup ödenmeyen tutar [tutar ve para birimi]dir.

A. TBK m.479, m.19 ve m.23: Alacak muacceldir; sözleşmedeki ödeme hükmü yalnızca ödeme zamanına ilişkindir

3. Eser sözleşmesinde bedel, eserin teslimi anında muaccel olur. Sözleşmenin [madde] maddesinde yer alan “işverenin ödemesini müteakip” ifadesi, işverenin hiç ödememesi riskini müvekkile yükleyen bir koşul değil, ödeme zamanına ilişkin bir kayıttır. Bu hüküm şirketinizin hazırladığı taslakta yer almış, müzakere edilmemiştir. Açık ve anlaşılır olmayan genel işlem koşulları düzenleyenin aleyhine yorumlanır. Ödeme zamanına ilişkin bir kayıt ise alacağın süresiz olarak bekletilmesine imkân vermez.

B. TBK m.175: Koşulun gerçekleşmesine engel olunmuştur

4. Hükmün koşul niteliğinde olduğu kabul edilse bile koşul gerçekleşmiş sayılmalıdır. Müvekkilin yaptığı işler [tarih] tarihli işveren yazısıyla kabul edilmiştir. Buna karşın şirketinizin bu işleri içeren hakedişi işverene sunmadığı, işverenin [tarih] tarihli itirazına cevap vermediği ve ana sözleşmedeki hak talebi sürelerini kullanmadığı öğrenilmiştir. Şirketinizin “işveren henüz ödemedi” savunması, işverenden tahsil için gerekli adımları atmamış olmasının sonucudur. Taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa koşul gerçekleşmiş sayılır.

C. TTK m.1530: Ödeme süresi altmış günü aşamaz

5. Taraflar arasındaki ilişki ticari işletmeler arasında hizmet tedarikine ilişkindir. Müvekkil küçük ve orta ölçekli işletmedir. Ödeme süresi faturanın alınmasından itibaren altmış günü aşamaz; sözleşmede öngörülen süre bu sınıra aykırıysa şirketiniz faturanın alınmasını izleyen otuz günün sonunda ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer. Faturaların tebliğinden itibaren bu sürelerin tamamı geçmiştir.

Ç. TBK m.97: Müvekkilin ifadan kaçınma hakkı saklıdır

6. Müvekkil, sözleşme kapsamında kalan [iş kalemi] işleri ve kesin kabul aşamasındaki yükümlülükleri bakımından, ödeme yapılıncaya kadar ifadan kaçınma hakkını saklı tutmaktadır. Bu nedenle doğabilecek gecikmeler müvekkile yüklenemez.

SONUÇ VE İHTAR

7. Açıklanan nedenlerle, bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde [tutar] asıl alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte müvekkile ödenmesini; aynı süre içinde müvekkilin işlerine ilişkin olarak işverene sunulan hakedişler, işverenin yaptığı ödemeler ve işverenle yapılan yazışmalar hakkında yazılı bilgi verilmesini; işverenle müvekkilin alacağını etkileyecek herhangi bir sulh veya feragat yapılmamasını ihtar ederiz. Aksi hâlde müvekkilin alacağı için yasal yollara başvurulacağını, bundan doğacak yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin şirketinize ait olacağını bildiririz.

İhtar eden vekili
[Avukatın adı soyadı]
İmza

Sayın Noter: Üç nüsha olarak düzenlenen bu ihtarnamenin bir nüshasının muhataba tebliğini, bir nüshasının dairenizde saklanmasını ve tebliğ şerhli bir nüshasının tarafımıza verilmesini rica ederiz.

İhtarnameden önce. Sözleşmenin ödeme maddesinin tam metnini, uyuşmazlık çözüm hükmünü ve uygulanacak hukuku kontrol edin. Sözleşmede tahkim şartı varsa ihtarnameden sonraki yol tahkim olacaktır; yoksa alacak davası açılmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır (TTK m.5/A). Alacağın işverene hangi tarihte ve hangi hakedişle bildirildiğini öğrenemiyorsanız, bilgi talebi ihtarnamenin en önemli bölümüdür.

Sık Yapılan Hatalar

  • Ödeme maddesini imzadan önce okumamak. “Öderse” ile “ödeyince” arasındaki fark, işveren hiç ödemediğinde alacağın tamamını belirler.
  • Yıllarca beklemek. Eser sözleşmesinden doğan alacak beş yıllık zamanaşımına tabidir; ana yüklenicinin cevabını beklerken bu süre dolabilir.
  • Ana yükleniciden bilgi istememek. Koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği, işverene sunulan hakedişler ve yapılan ödemeler bilinmeden ileri sürülemez.
  • Kendi bildirim yükümlülüklerini ihmal etmek. Alt yüklenici kendi hak taleplerini alt sözleşmedeki kısa sürelerle bildirmezse ana yüklenici bunları işverene iletemez.
  • Ana yüklenici olarak işverene karşı talebi takip etmemek. Takip edilmeyen bir talep, şarta dayanma hakkını ortadan kaldırabilir.
  • Ana yüklenici olarak işverenle alt yüklenicinin alacağını kapsayan bir sulh yapmak. Bu durumda koşul gerçekleşmiş sayılabilir ve ödeme ana yükleniciden istenir.
  • Tahkim şartını görmeden dava açmak. Alt sözleşmedeki tahkim şartı, Türk mahkemesindeki davanın ilk itirazla reddine yol açar.
  • İşçi ücretlerini takip etmemek. Ana yüklenici, alt yüklenicinin Türk hukukuna tabi işçilerinin alacaklarından birlikte sorumlu olabilir.

Hukukçular Evi Alt Yüklenici Dosyalarında Ne Yapar?

Alt yükleniciler için sözleşmenin ödeme maddesini, uygulanacak hukuku ve uyuşmazlık hükmünü inceliyor; şartın türünü, ana yüklenicinin işverene karşı yaptığı veya yapmadığı işlemleri ve alacağın muacceliyet tarihini belirliyoruz. Bilgi talepli ihtarnameyi, alacak davasını veya tahkim başvurusunu hazırlıyor; zamanaşımı ve faiz hesaplarını yapıyoruz. Gerekli durumlarda ana yüklenicinin Türkiye’deki malvarlığına ihtiyati haciz başvurusunu yürütüyoruz.

Ana yükleniciler için ana sözleşmeyle uyumlu alt sözleşme taslakları hazırlıyor, ödeme, bildirim, mücbir sebep ve uyuşmazlık hükümlerini ana sözleşmeye göre kuruyoruz. İşverene karşı talep ederken alt yüklenicinin taleplerini de doğru biçimde ileri sürmenizi ve alt yükleniciye karşı savunmanızı aynı stratejiyle yönetmenizi sağlıyoruz.

Alt yüklenici veya ana yüklenici olarak bir ödeme uyuşmazlığınız varsa sözleşmenizi, faturalarınızı ve son yazışmaları 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

“İşveren öderse öderim” şartı geçerli mi?

Türk hukukunda bu şartı yasaklayan özel bir hüküm yoktur; şart sözleşme özgürlüğü içinde geçerlidir (TBK m.26). Ancak belirsiz bir şart ana yüklenicinin aleyhine yorumlanır (TBK m.23), ana yüklenici tahsili engellerse koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175) ve ticari ödeme sürelerine ilişkin sınırlar gündeme gelebilir (TTK m.1530). İngiltere, Singapur ve Malezya’da yapılan işlerde bu tür şartlar kanunla etkisizdir.

“Ödeyince öderim” ile “öderse öderim” arasındaki fark nedir?

Birincisi ödemenin zamanını işverenin ödemesine bağlar; alacak doğmuştur ve makul bir süre geçince ödenmelidir. İkincisi alacağın kendisini işverenin ödemesine bağlar; işveren hiç ödemezse alt yüklenici de ödeme alamaz. Hangi türün kararlaştırıldığı sözleşmenin metnine ve tarafların ortak iradesine göre belirlenir (TBK m.19).

İşveren hiç ödemezse ne olur?

Şart yalnızca ödeme zamanına ilişkinse alt yüklenici makul bir süreden sonra ödemeyi ana yükleniciden ister. Şart alacağı işverenin ödemesine bağlıyorsa, ana yüklenicinin tahsil için gerekli adımları atıp atmadığı belirleyici olur; atmamışsa koşul gerçekleşmiş sayılır (TBK m.175).

Ana yüklenici benim işimi işverene hakedişle sunmadıysa ne olur?

Ana yüklenici işverenden tahsili kendi davranışıyla engellemiş olur. Taraflardan biri koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa koşul gerçekleşmiş sayılır ve ana yüklenici, işveren ödememiş olsa bile ödeme yapmakla yükümlü olur (TBK m.175).

Ödeme için ne kadar beklemem gerekir?

Türk hukukunda ticari işletmeler arasında hizmet tedarikinde ödeme süresi kural olarak 60 günü aşamaz; alacaklı KOBİ ise veya borçlu büyük ölçekli işletmeyse hiçbir durumda aşamaz (TTK m.1530/5). Hükmün alt yüklenicilik sözleşmelerine uygulanması tartışmalıdır. Katar Temyiz Mahkemesi 2024’te ertelemenin makul olması gerektiğine ve belirsiz olamayacağına karar vermiştir.

İşverene doğrudan dava açabilir miyim?

Türk hukukunda alt yüklenicinin işverene karşı doğrudan dava hakkı tanıyan genel bir hüküm yoktur. İşin yapıldığı ülkenin hukuku böyle bir imkân tanıyabilir. FIDIC’te aday gösterilmiş alt yüklenicilere işveren, yüklenici ödeme kanıtı sunmazsa doğrudan ödeme yapabilir (1999 m.5.4).

Ödeme alamazsam işi durdurabilir miyim?

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde kendi borcunu ifa etmeyen taraf karşı taraftan ifa isteyemez (TBK m.97). Alt yüklenici bu hakkı ihtarla bildirerek kullanmalıdır. FIDIC alt yüklenici sözleşmesinde de sürekli ödememe hâlinde işi durdurma ve fesih hakkı vardır.

Alacağım ne zaman zamanaşımına uğrar?

Eser sözleşmesinden doğan alacaklar, yüklenicinin ağır kusuru dışında beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/6). Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla başlar (TBK m.149); dava veya icra takibiyle kesilir (TBK m.154). Ödeme şartı muacceliyet tarihini tartışmalı hâle getirdiğinden beklemek risklidir.

Faizi hangi tarihten isteyebilirim?

Kural olarak ihtarla temerrüde düşürülen tarihten (TBK m.117). Tacirler arasında ihtar noter, taahhütlü mektup, telgraf veya kayıtlı elektronik posta ile yapılmalıdır (TTK m.18/3). TTK m.1530’un uygulandığı durumlarda borçlu faturanın alınmasından itibaren 30 gün sonunda ihtarsız temerrüde düşer.

Alt sözleşmeye hangi hukuk uygulanır?

Taraflar uygulanacak hukuku seçebilir (5718 sayılı Kanun m.24/1). Seçim yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk, kural olarak işi yapan alt yüklenicinin işyeri hukuku uygulanır; birden çok işyeri varsa sözleşmeyle en sıkı ilişkili işyeri esas alınır (m.24/4).

İngiltere’de bir projede çalışıyorum; bu şart geçerli mi?

İngiltere, Galler ve İskoçya’da yapılan inşaat işlerine ilişkin sözleşmelerde ödemeyi üst kademedeki ödemeye bağlayan hükümler, üst kademede ödeme yapanın iflası hâli dışında etkisizdir. Bu kural, sözleşmeye hangi hukuk uygulanırsa uygulansın geçerlidir (Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996 s.104 ve 113).

Ana yüklenici işverenle sulh yaptı; benim alacağım ne olur?

Sulh, alt yüklenicinin alacağını kapsayan bir vazgeçme içeriyorsa ana yüklenici koşulun gerçekleşmesine kendi davranışıyla engel olmuş sayılabilir (TBK m.175). Bu durumda alt yüklenici alacağını ana yükleniciden ister. Sulhun içeriğini öğrenmek için ana yükleniciden yazılı bilgi istenmelidir.

Kaynakça

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.18 ve 1530; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
  • 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; 4857 sayılı İş Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.
  • FIDIC, Yapım İşleri Sözleşme Koşulları (Kırmızı Kitap), 1999 birinci baskı ve 2017 ikinci baskı; FIDIC Yapım İşleri Alt Yüklenici Sözleşme Koşulları, 2011; FIDIC Tesis ve Tasarım-Yapım Alt Yüklenici Sözleşme Koşulları, 2019.
  • İngiltere, Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996, s.104 ve 113.
  • Singapur, Building and Construction Industry Security of Payment Act, s.9; Malezya, Construction Industry Payment and Adjudication Act 2012, s.35.
  • Birleşik Arap Emirlikleri Medeni Kanunu m.246.
  • Katar Temyiz Mahkemesi, 1460/2023 sayılı karar (2024).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, uygulanacak hukuku ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Hakedişiniz “işveren ödemedi” diye mi bekletiliyor?

Ödeme şartının yorumu, ihtarname, alacak davası veya tahkim için sözleşmeniz ve faturalarınızla hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Post by Av. Fatma Öztürk