Apartmanda Sağlık Kuruluşu Açılır mı? 2026: Dairede veya Dükkânda Poliklinik, Tıp Merkezi, Diş Kliniği, Laboratuvar ve Muayenehane — Kat Mülkiyeti Kanunu m.24, İmar ve Ruhsat Şartları
16 Kasım 2026

Apartmanda Sağlık Kuruluşu Açılır mı? 2026: Dairede veya Dükkânda Poliklinik, Tıp Merkezi, Diş Kliniği, Laboratuvar ve Muayenehane — Kat Mülkiyeti Kanunu m.24, İmar ve Ruhsat Şartları

Apartmanda sağlık kuruluşu açmak isteyen hekim, yatırımcı veya zemin kattaki dükkânını kliniğe kiralamayı düşünen malik için cevap tek bir kanunda değildir. Aynı soru üç ayrı süzgeçten geçer: Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 24. maddesindeki yasak, parselin imar planındaki kullanım kararı ve açılacak kuruluşun tabi olduğu sağlık yönetmeliğindeki bina şartı. Bu rehber; dairede veya dükkân tapulu bağımsız bölümde poliklinik, tıp merkezi, ağız ve diş sağlığı polikliniği, laboratuvar, görüntüleme merkezi, diyaliz merkezi ve muayenehane açılıp açılamayacağını, Yargıtay’ın muayenehane ile klinik arasındaki sınırı nasıl çizdiğini, yönetim planının etkisini, ruhsat alınmış olsa bile kat maliklerinin açabileceği davayı ve yatırımdan önce yapılması gereken kontrolleri madde numaralarıyla açıklıyor. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.

Kısa cevap: Apartmanda sağlık kuruluşu açılıp açılamayacağı kuruluşun türüne göre değişir; apartmanın bir dairesinde veya altındaki dükkânda her sağlık kuruluşu açılamaz. Kat Mülkiyeti Kanunu m.24/1’e göre kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bölümde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin tamamı razı olsa bile bu yöndeki anlaşma hükümsüzdür. Yasak yalnızca daireleri değil, tapuda dükkân veya işyeri olarak kayıtlı bölümleri de kapsar. Tek istisna, klinik veya poliklinik niteliği taşımayan muayenehanedir; muayenehane de yönetim planında yasaklanmışsa açılamaz. İmar yönünden, konut alanındaki parselde yol boyu ticaret kararı varsa zemin katta yalnızca sağlık kabini ve muayenehane açılabilir; bunların dışındaki özel sağlık tesisi için plan değişikliği gerekir (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.19/1-f). Sağlık Bakanlığından ruhsat alınmış olması, kat maliklerinin sulh hukuk mahkemesinde açacağı davayı kendiliğinden engellemez. Güvenli yol, yer tutulmadan önce tapu kaydını, yönetim planını ve imar durumunu birlikte incelemek; yeni yapılacak binada ise sağlık kullanımını proje ve kat mülkiyeti kuruluşu aşamasında tescil ettirmektir.

Yer tutmadan veya kira sözleşmesi imzalamadan önce

Tapu kaydını, yönetim planını, imar durumunu ve açmak istediğiniz kuruluşun bina şartlarını birlikte inceleyelim; riskli bir yatırımı sözleşmeden önce görmek mümkündür.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

1. Apartmanda Sağlık Kuruluşu Sorusu Neden Üç Ayrı Hukuk Alanında Cevaplanır?

Uygulamada en sık yapılan hata, tek bir makamdan alınan olumlu cevabın yeterli sayılmasıdır. Sağlık müdürlüğü binanın sağlık mevzuatındaki fiziki şartlara uygun olduğunu söyleyebilir; belediye parselde ticari kullanıma izin verildiğini bildirebilir; bağımsız bölümün maliki kira sözleşmesine “her türlü sağlık kuruluşu olarak kullanılabilir” yazabilir. Bunların hiçbiri diğer iki alandaki engeli ortadan kaldırmaz. Üç alanın muhatabı, kuralı ve yaptırımı birbirinden farklıdır.

Bir sağlık kuruluşunun yerini belirleyen üç süzgeç

SüzgeçBaktığı şeyTemel kuralAykırılığın sonucuKim işletir
Kat mülkiyetiBağımsız bölümün tapu kütüğündeki niteliği ve yönetim planıMesken, iş veya ticaret yeri nitelikli bölümde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz (KMK m.24/1)Eski hâle getirme, faaliyetin sonlandırılması, kiracının tahliyesiDiğer kat malikleri; sulh hukuk mahkemesi
İmarParselin uygulama imar planındaki kullanım kararı ve plan notlarıKonut alanında yol boyu ticaret kararıyla zemin katta sağlık kabini ve muayenehane; diğer özel sağlık tesisi için plan değişikliği (PAİY m.19/1-f)Ruhsat ve yapı kullanma iznine aykırı kullanım; idari yaptırımBelediye veya ilgili idare
Sağlık mevzuatıAçılacak kuruluşun türüne göre bina ve fiziki şartlarHastane müstakil binada; tıp merkezi ve poliklinik binasında başka amaçlı işyeri bulunamaz; her türün kendi yönetmeliğiÖn izin veya ruhsat verilmemesi; ruhsatın iptaliİl sağlık müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı

Bu yazıda üç süzgeç sırayla ele alınıyor. Sıralamanın bir mantığı vardır: sağlık mevzuatındaki eksiklik çoğu zaman tadilatla, imar engeli plan değişikliğiyle giderilebilir; kat mülkiyetindeki mutlak yasak ise ne tadilatla ne de komşuların rızasıyla aşılabilir. Bu nedenle ilk bakılacak belge tapu kaydıdır. Meskenin işyerine çevrilmesindeki genel kuralları meskeni işyerine çevirme yazımızda, kat mülkiyetinin işleyişini Kat Mülkiyeti Rehberinde anlattık; burada yalnızca sağlık kuruluşlarına özgü rejim inceleniyor.

2. Kat Mülkiyeti Kanunu m.24/1: Mutlak Yasak Ne Diyor?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun “Yasak işler” başlıklı 24. maddesi üç fıkradan oluşur ve her fıkra ayrı bir rejim kurar. Birinci fıkraya göre anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür; dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmayan muayenehaneler bu hükmün dışındadır. İkinci fıkra, yalnızca kütükte mesken olarak gösterilen bölümler için, sinema, kahvehane, lokanta, fırın, imalathane, dükkân, galeri gibi yerlerin ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği kararla açılabileceğini düzenler. Üçüncü fıkraya göre bu karar, yöneticinin veya kat maliklerinden birinin istemi üzerine bütün bağımsız bölümlerin kat mülkiyeti kütüğündeki sayfalarına şerh edilir.

Kat Mülkiyeti Kanunu m.24’ün kurduğu rejimler

FıkraHangi bağımsız bölümlerHangi faaliyetlerKural
1Kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bölümlerHastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseselerKurulamaz; kat maliklerinin aksi yöndeki sözleşmeleri hükümsüzdür
1 (istisna)Aynı bölümlerDispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmayan muayenehanelerYasağın dışındadır
2Yalnızca kütükte mesken olarak gösterilen bölümlerEğlence ve toplantı yerleri, gıda ve beslenme yerleri, imalathane, dükkân, galeri, çarşı gibi yerlerAncak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği kararla açılabilir
3—İkinci fıkradaki oybirliği kararıİstem üzerine bütün bağımsız bölümlerin kütük sayfasına şerh edilir

Birinci fıkranın üç özelliği, sağlık kuruluşları bakımından sonucu belirler. İlki kapsamdır: fıkra “mesken, iş veya ticaret yeri” ifadesini birlikte kullanır; yani yasak daireyle sınırlı değildir, tapuda dükkân, büro veya işyeri olarak kayıtlı bölümler de aynı hükme tabidir. İkincisi sayımın niteliğidir: “gibi müesseseler” ifadesi, listenin örnek olarak verildiğini gösterir; maddede adı geçmeyen bir sağlık kuruluşu, sayılanlara benzer nitelikteyse yasağın içinde değerlendirilir. Üçüncüsü yaptırımdır: kanun yalnızca yasaklamakla yetinmemiş, kat maliklerinin bu yasağı kaldıran sözleşmelerini de hükümsüz saymıştır. İkinci fıkradaki işyerleri oybirliğiyle açılabilirken, birinci fıkradaki sağlık müesseseleri oybirliğiyle dahi açılamaz.

Anayasa Mahkemesi, muayenehane istisnasının iptali istemiyle yapılan itirazı 24 Mart 2010 tarihli, E.2006/159, K.2010/47 sayılı kararıyla (RG 18.5.2010, 27585) oybirliğiyle reddetmiştir. İtiraz eden mahkeme, kat maliklerinin kararı olmadan meskende muayenehane açılabilmesinin hekimlere ayrıcalık tanıdığını ileri sürmüştü. Mahkeme, kural uyarınca muayenehanenin başkaca bir izne ve işleme gerek olmaksızın doğrudan kanundan doğan yetkiyle açılabildiğini saptamış; yasa koyucunun hekim muayenehanelerini diğer iş yerlerinden ayırmasını toplumsal ve ekonomik gereksinimlere dayandığı için keyfî bulmamış ve eşitlik ilkesine aykırılık görmemiştir. Karar, maddenin bugünkü hâliyle uygulanmaya devam ettiğini gösterir. 2026 yılında 7579 sayılı Kanun’la Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklikler yöneticinin avans toplama yetkisine, işletme projesine ve toplu yapılarda yönetim planı değişikliğine ilişkindir; değişen hükümler arasında 24. madde yer almamaktadır.

“Bütün komşular imzaladı” savunması neden işlemez? Birinci fıkradaki yasak emredicidir. Kat maliklerinin tamamının yazılı muvafakati, kat malikleri kurulunun oybirliğiyle aldığı karar veya kira sözleşmesindeki izin hükmü, kanunun açıkça hükümsüz saydığı sözleşme niteliğindedir. Bugün imza veren malikin yarın bağımsız bölümünü satması hâlinde yeni malik de aynı hükme dayanarak dava açabilir.

3. Dükkân veya İşyeri Tapulu Bölüm: “Zaten İşyeri” Yanılgısı

Zemin kattaki dükkânı satın alan veya kiralayan yatırımcıların çoğu şu akıl yürütmeyle hareket eder: tapuda işyeri yazıyor, o hâlde her türlü işyeri açılabilir. Bu akıl yürütme ikinci fıkra bakımından doğrudur. Oybirliği şartı yalnızca kütükte mesken olarak gösterilen bölümler için öngörülmüştür; tapuda dükkân veya işyeri olarak kayıtlı bölümde lokanta, mağaza, büro gibi bir işyeri açmak için, yönetim planında aksine hüküm bulunmadıkça kat maliklerinin kararı aranmaz.

Birinci fıkra ise mesken ile işyeri arasında ayrım yapmaz. Hastane, dispanser, klinik, poliklinik ve benzeri müesseseler bakımından dükkân tapulu bölüm ile daire aynı konumdadır. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 11.10.2010 tarihli, E.2010/10141, K.2010/12812 sayılı kararında yasağın kapsamını anlatırken tapu kütüğünde iş ve ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bölümleri de anmış; tıbbi cihazlarla yürütülen sağlık faaliyetinin dispanser, klinik veya poliklinik niteliği taşıyıp taşımadığının uzman bilirkişiyle araştırılması gerektiğine, bu araştırma yapılmadan verilen kararın eksik incelemeye dayandığına hükmetmiştir. Buradan çıkan sonuç açıktır: bölümün tapuda işyeri olarak görünmesi tartışmayı bitirmez; belirleyici olan, içeride yürütülen faaliyetin maddedeki müesseselerden biri sayılıp sayılmayacağıdır.

Bu ayrım özellikle kendi yaptığı binanın zemin katını ticari bölüm olarak ayıran müteahhitler ve bu bölümleri sağlık yatırımı için kiralayan şirketler bakımından önemlidir. Bölümün imar planında ticaret kullanımında olması ve tapuda dükkân olarak tescil edilmesi, poliklinik, tıp merkezi veya diyaliz merkezi gibi bir kuruluş için kat mülkiyeti engelini kaldırmaz. Diyaliz merkezleri bakımından aynı sorunu diyaliz merkezi açmak rehberinin yer seçimi bölümünde ayrıca ele aldık.

Tapuda hangi ibare aranmalı? Kat mülkiyeti kütüğünde bağımsız bölümün niteliği “mesken”, “daire”, “dükkân”, “büro”, “işyeri”, “depolu dükkân” gibi bir ifadeyle yazılıysa bölüm birinci fıkranın kapsamındadır. Yasak, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bölümler için konulduğundan, niteliği kuruluş aşamasında sağlık tesisi olarak tescil edilmiş bölümler bu fıkranın lafzının dışında kalır (aşağıda 9. başlık).

4. Muayenehane ile Klinik ve Poliklinik Arasındaki Sınır: Yargıtay Ölçütleri

Kanun muayenehaneyi tanımlamaz; sınırı içtihat çizmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2004 tarihli, E.2004/18-476, K.2004/561 sayılı kararına göre muayenehanede yapılabilecek iş, hastanın doğrudan elle veya aletlerle muayene edilmesi ve ameliyat sayılamayacak müdahalelerdir; hastadan alınan materyalin laboratuvarda incelenmesi muayene sayılmaz. Genel Kurul, 11.12.2002 tarihli, E.2002/18-1055, K.2002/1057 sayılı kararında tıp doktoru ve diş hekimi muayenehanelerinin birinci fıkradaki yasak işler arasında olmadığını kabul etmiştir.

Bir yerin kira sözleşmesinde veya tabelasında “muayenehane” olarak adlandırılması sonucu değiştirmez. Mahkemeler fiilen yürütülen faaliyete bakar; faaliyetin niteliği tartışmalıysa uzman bilirkişi raporu ve gerektiğinde Sağlık Bakanlığının görüşü alınır. Aşağıdaki tablo, öğretide derlenen kararlardan sağlık kuruluşlarıyla ilgili olanları bir araya getiriyor.

Yargıtay kararlarında muayenehane sınırı

FaaliyetYargıtay’ın değerlendirmesiKarar
Hekim ve diş hekimi muayenehanesiBirinci fıkradaki yasak işler kapsamında değildirHGK, 11.12.2002, E.2002/18-1055, K.2002/1057
Muayenehanede yapılabilecek işHastanın doğrudan muayenesi ve ameliyat sayılmayan müdahaleler; laboratuvar incelemesi muayene değildirHGK, 20.10.2004, E.2004/18-476, K.2004/561
Muayenehaneyle birlikte işletilen bakteriyoloji laboratuvarıLaboratuvarın muayenehane kavramı içinde sayılarak davanın reddedilmesi doğru bulunmamıştırHGK, 31.5.2000, E.2000/18-918, K.2000/934
Muayenehanede ameliyat ve yataklı tedaviPansuman ve küçük müdahaleler yapılabilir; ameliyat ağırlıklı işlem ve yataklı tedavi yapılamaz18. HD, 22.11.2001, E.2001/8950, K.2001/10690
Radyoloji uzmanının cihazlı çalışmasıYapılan işler ve hasta yoğunluğu gözetilerek, yerin dispanser, klinik veya poliklinik niteliğinde olup olmadığı bilirkişi kurulu ve Sağlık Bakanlığı görüşüyle belirlenmelidir18. HD, 4.3.2004, E.2004/345, K.2004/1603
Tıbbi cihazlarla yürütülen sağlık faaliyetiFaaliyetin niteliği uzman bilirkişiyle araştırılmalı; cihazlardan kaynaklanan gürültü, titreşim, radyasyon gibi rahatsızlıkların giderilip giderilemeyeceği incelenmelidir18. HD, 11.10.2010, E.2010/10141, K.2010/12812
Lazer epilasyon merkeziİşlemin hekim gözetiminde yapılması veya yerin muayenehane olarak kiralanması, orayı muayenehane yapmaz; yer işyeridir18. HD, 12.11.2001, E.2001/9084, K.2001/10180
Diş protez laboratuvarıİşleten diş hekimi değildir, diş hekimlerine materyal üretir; yer muayenehane değil işyeridir18. HD, 11.2.2008, E.2007/9833, K.2008/1165
Veteriner hekimlik (mesken)Mesken nitelikli bölümde ancak bütün kat maliklerinin oybirliğiyle mümkündür18. HD, 25.5.2009, E.2009/4897, K.2009/5402

Tablodaki kararlardan üç ölçüt çıkarılabilir. Birincisi işin türü: muayene ve küçük müdahale muayenehane faaliyetidir; ameliyat ağırlıklı işlem, yataklı tedavi ve laboratuvar çalışması değildir. İkincisi ölçek ve yoğunluk: cihaz parkı ve günlük hasta sayısı arttıkça yer muayenehane olmaktan çıkar, klinik veya poliklinik niteliğine yaklaşır. Üçüncüsü hizmeti verenin sıfatı: hekim veya diş hekimi tarafından yürütülmeyen, hekim gözetiminde yapılsa bile ticari işletme niteliği ağır basan faaliyetler muayenehane sayılmaz.

Sağlık mevzuatındaki adlandırma ile kat mülkiyeti hukukundaki nitelendirme her zaman örtüşmez. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, aynı dairede en fazla üç tabibin, her biri için ayrı muayene odası bulunması şartıyla muayenehane açmasına izin verir (m.13/2); Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik de aynı dairede birden fazla diş hekiminin çalışmasına imkân tanır (m.8/2). Buna karşılık öğretide, birden fazla hekimin birlikte çalıştığı yapıların, fizik tedavi, psikiyatri, saç ekimi ve ağız ve diş sağlığı merkezlerinin muayenehane sayılamayacağı görüşü savunulmaktadır. Bu noktada yerleşik bir içtihat aktarılmadığından, müşterek muayenehane modeli kat mülkiyeti bakımından risksiz sayılmamalı; her hekimin ayrı uygunluk belgesi alması davada tek başına güvence oluşturmayabilir. Muayenehane açılışının sağlık mevzuatı tarafını muayenehane açmak rehberinde inceledik.

5. Yönetim Planı: Muayenehane Bile Yasaklanabilir

Muayenehanenin kanundaki yasağın dışında kalması, her apartmanda muayenehane açılabileceği anlamına gelmez. Yönetim planı bütün kat maliklerini ve onların haleflerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir ve değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu gerekir (KMK m.28). Planda bağımsız bölümlerin yalnızca mesken olarak kullanılacağı veya muayenehane açılamayacağı yazıyorsa, kanundaki istisna bu hükmü aşmaz.

Hukuk Genel Kurulu, 11.6.2003 tarihli, E.2003/18-411, K.2003/417 sayılı kararında, yönetim planında yasak bulunmadığı sürece mesken olarak kayıtlı yerin hekim muayenehanesi olarak kullanılmasında yasal sakınca olmadığını belirtmiş; ancak somut olaydaki yönetim planı dairelerin yalnızca mesken olarak kullanılmasını öngördüğünden davanın kabulü gerektiği sonucuna varmıştır. 18. Hukuk Dairesi’nin 17.5.2012 tarihli, E.2012/4229, K.2012/5722 sayılı kararında da meskendeki diş hekimi muayenehanesine karşı açılan dava yönetim planı hükmü nedeniyle kabul edilmiştir. Genel Kurul’un 24.9.2008 tarihli, E.2008/18-546, K.2008/556 sayılı kararı aynı kuralı olumlu yönden ifade eder: yönetim planında yasaklanmadıkça mesken nitelikli yer avukatlık veya mimarlık bürosu ya da hekim muayenehanesi olarak kullanılabilir.

Yönetim planı ve muayenehane: Yargıtay kararları

KararOlaySonuç
HGK, 11.6.2003, E.2003/18-411, K.2003/417Meskende hekim muayenehanesi; yönetim planı daireleri yalnızca meskene özgülemişKanunda sakınca yok; ancak yönetim planı nedeniyle dava kabul edilmelidir
18. HD, 17.5.2012, E.2012/4229, K.2012/5722Meskende diş hekimi muayenehanesiYönetim planı hükmü nedeniyle dava kabul edilmiştir
HGK, 24.9.2008, E.2008/18-546, K.2008/556Mesken nitelikli yerin büro veya muayenehane olarak kullanılmasıYönetim planında yasaklanmadıkça kullanılabilir
HGK, 21.6.2000, E.2000/18-1006, K.2000/1069Yirmi dördüncü maddeye aykırı yönetim planı hükmüMaddenin emredici hükümlerine aykırı plan hükümleri dikkate alınmaz

Yönetim planı yasağı ağırlaştırabilir, ancak kanundaki mutlak yasağı hafifletemez. Planda “zemin kattaki dükkânlarda poliklinik açılabilir” yazması, birinci fıkra karşısında sonuç doğurmaz; çünkü kanun kat maliklerinin bu yasağa aykırı sözleşmelerini hükümsüz saymıştır. Yargıtay, 24. maddenin emredici hükümlerine aykırı yönetim planı düzenlemelerinin dikkate alınamayacağını ikinci ve üçüncü fıkralar bakımından da kabul etmiştir (HGK, 21.6.2000, E.2000/18-1006, K.2000/1069; 18. HD, 2.7.2012, E.2012/5399, K.2012/8320). Yönetim planının hazırlanması ve değiştirilmesine ilişkin kuralları yönetim planı sayfamızda bulabilirsiniz.

Muayenehane açmadan önce iki belge: Tapu müdürlüğünden yönetim planının onaylı örneği alınmalı ve bağımsız bölümlerin kullanımına ilişkin maddeler okunmalıdır. Yönetim planı ve değişikliklerinin tarihi kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesinde gösterilir; planın sonradan değiştirilip değiştirilmediği de bu kayıttan anlaşılır.

6. Sağlık Mevzuatı Ne İstiyor? Kuruluş Türüne Göre Bina Şartları

İkinci süzgeç, açılacak kuruluşun kendi yönetmeliğidir. Her yönetmelik bina şartını farklı kurar; kimi müstakil bina arar, kimi binanın bir bölümünü yeterli görür. Aşağıdaki tablo madde metinlerine dayanır; asgari ölçüler ve ayrıntılı fiziki şartlar yönetmeliklerin eklerinde yer aldığından, başvurudan önce eklerin güncel hâli ayrıca incelenmelidir.

Sağlık yönetmeliklerinde bina şartı

KuruluşBina şartıÖn izinDayanak
Özel hastaneProjesi Bakanlıkça onaylanmış, fiziki şartları sağlayan müstakil binada hizmet verir; hastane binasında başka amaçlı işyeri bulunamaz (kafeterya, kantin, çiçekçi gibi birimler hariç)GerekirÖzel Hastaneler Yönetmeliği m.5/2, 5/6, 5/7, m.9
Tıp merkeziEn az iki uzmanlık dalında en az beş uzman tabip; sağlık kuruluşu binası içinde başka amaca yönelik işyeri bulunamaz; deprem ve itfaiye raporuGerekir (Bakanlık)ATT Yönetmeliği m.5/1-a, 5/3, 5/4, m.9/1
Poliklinikİki ila dört tabip; binaya ilişkin aynı kurallarGerekir (Bakanlık)ATT Yönetmeliği m.5/1-b, 5/3, 5/4, m.9/1
Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesiEn az bir fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı; aynı kurallarGerekir (Bakanlık)ATT Yönetmeliği m.5/1-c, m.9/1
Hekim muayenehanesiMüdürlüğün yerinde incelemesi ve uygunluk belgesi; aynı dairede en fazla üç tabip, ayrı muayene odasıylaGerekmezATT Yönetmeliği m.13
Diş hekimi muayenehanesi ve ağız ve diş sağlığı polikliniğiMüstakil binada veya birimler bütünlük arz edecek şekilde binanın bir kısmında; poliklinik giriş katta değilse tekerlekli sandalye taşıyabilen asansörPoliklinik için gerekir; muayenehane için gerekmezADSH Yönetmeliği m.6/1, m.9/2, m.12/1
Ağız ve diş sağlığı merkeziMüstakil binada veya girişinden itibaren müstakil olan bölümde; toplam kapalı alan en az 500 m²GerekirADSH Yönetmeliği m.6/2, m.12/1
Ağız ve diş sağlığı hastanesiMüstakil binada; toplam kapalı alan en az 1.000 m²GerekirADSH Yönetmeliği m.6/3, m.12/1
Diyaliz merkeziHastane bünyesinde veya yapı kullanma izni almış binada; diyaliz salonu bodrum katta olamazGerekirDiyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik m.8/1, m.16/1

Tablodaki kısaltmalar şunlardır: ATT Yönetmeliği, 19.4.2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’tir; ADSH Yönetmeliği, 6.10.2022 tarihli ve 31975 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’tir. Özel Hastaneler Yönetmeliği 30.1.2025 tarihli ve 32798 sayılı, Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik 13.11.2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

ATT Yönetmeliği’nin “sağlık kuruluşu binası içinde hiçbir surette başka amaca yönelik işyeri bulunamaz” hükmü (m.5/3), alt katında market, üst katında büro bulunan bir binanın tek katına tıp merkezi veya poliklinik yerleştirmek isteyenler bakımından ayrıca engel oluşturabilir. Aynı Yönetmelik, başka amaçla yapılmış bir binanın sağlık kuruluşuna dönüştürülmesinde tadilattan önce ön izin alınmasını arar ve mimari projelerin imar mevzuatına uygun olarak belediye veya valilikçe onaylanmasını şart koşar (m.9/2-a, m.9/3). ADSH Yönetmeliği’nde benzer yasak “sağlık kuruluşu bünyesinde” ifadesiyle kurulmuştur (m.19/4); muayenehane ve polikliniğin binanın bir kısmında kurulmasına ise açıkça izin verilir (m.6/1). Bu hükümlerin çok katlı ve karma kullanımlı binalarda nasıl uygulanacağı, yönetmeliklerin fiziki şartlara ilişkin ekleri ve il sağlık müdürlüğünün uygulamasıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: incelediğimiz yönetmeliklerin madde metinlerinde Kat Mülkiyeti Kanunu’na atıf yapılmaz ve kat maliklerinin muvafakati ruhsat şartı olarak sayılmaz. Sağlık idaresi kendi mevzuatındaki bina, personel ve donanım şartlarını inceler. Bu nedenle ön izin veya ruhsat alınmış olması, bağımsız bölümün kat mülkiyeti hukuku bakımından o kuruluşa elverişli olduğunu göstermez. Tıp merkezi ve polikliniklerin planlama ve ruhsat sürecini tıp merkezi ve poliklinik açmak, ağız ve diş sağlığı kuruluşlarını ağız ve diş sağlığı kuruluşları, hastaneleri özel hastane açmak ve devretmek rehberlerinde ele aldık.

7. İmar Tarafı: Konut Alanı, Ticaret Alanı ve Sağlık Tesisleri Alanı

Üçüncü süzgeç parselin imar planındaki kullanım kararıdır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (RG 3.7.2017, 30113), sağlık tesisleri alanını hastane, sağlık ocağı, aile sağlık merkezi, doğumevi, dispanser ve poliklinik gibi tesisler için planda bu amaçla ayrılan alan olarak tanımlar; özel sağlık tesisi yapılacak alanlar belirlenmeden Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatının uygun görüşü alınır (m.4). Planda sağlık tesisi alanı olarak ayrılmış bir parselde imar yönünden sorun çıkmaz; sorun, konut veya ticaret kullanımındaki parsellerde doğar.

Konut alanı. İlgili idare meclisince yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği karara bağlanan konut alanlarındaki parsellerde, zemin katta ve yoldan cephe alan mekânlarda dükkân, kuaför, terzi, eczane ile Sağlık Bakanlığınca aranan şartlar sağlanmak kaydıyla günübirlik sağlık hizmeti sunulan sağlık kabini ve muayenehane açılabilir (m.19/1-f-1). Bunların dışındaki özel sağlık tesisi için kural açıktır: konut alanlarında, bu alt bentte sayılanlar haricinde özel sağlık tesisi yapılabilmesi için uygulama imar planında bu amaçla değişiklik yapılarak parselin konut kullanımından çıkarılması gerekir (m.19/1-f-2).

Bu hükmün bir geçmişi vardır. Yönetmeliğin 2019’dan önceki metninde konut alanındaki yol boyu ticaret parselleri için sayılan sağlık kullanımları daha genişti; aile sağlığı merkezi, ağız ve diş sağlığı merkezi, diyaliz merkezi ve acil servis içermeyen tıp merkezi gibi günübirlik sağlık tesisleri de listede yer alıyordu. 25.7.2019 tarihli ve 30842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle alt bent yeniden yazıldı ve liste sağlık kabini ile muayenehaneye indirildi. O dönemde alınmış ruhsatlar veya eski plan notları üzerinden yapılan değerlendirmeler bugünkü metinle örtüşmeyebilir.

Ticaret alanı. Ticaret alanlarında iş merkezleri, ofis ve bürolar, çarşılar, çok katlı mağazalar, alışveriş merkezleri ve konaklama tesislerinin yanında sağlık kullanımı olarak yine sağlık kabini ve muayenehane sayılır; bent “gibi ticaret ve hizmetlere ilişkin yapılar yapılabilir” ifadesiyle biter (m.19/1-g). Poliklinik, tıp merkezi veya diyaliz merkezi adıyla sayılmadığından, bu kuruluşların ticaret alanındaki bir parselde açılabilmesi plan notlarına ve idarenin “gibi” ifadesine verdiği anlama bağlıdır. Ticaret ve konut karma kullanım alanlarında yoldan cephe alan zemin veya bodrum katlarda ticaret ve hizmet kullanımı bulunması zorunludur; konut, ticaret ve turizm alanları için belirlenen yapılar bu alanlarda da yapılabilir (m.19/1-ğ).

Plan kararına göre sağlık kullanımı (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4, m.19)

Plan kararıYönetmelikte adıyla sayılan sağlık kullanımıDiğer sağlık kuruluşları içinDayanak
Sağlık tesisleri alanıHastane, aile sağlık merkezi, dispanser, poliklinik gibi tesislerPlan bu amaçla ayrılmıştır; özel sağlık tesisi için Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatının uygun görüşüm.4
Konut alanı (yol boyu ticaret kararı yok)—Özel sağlık tesisi için plan değişikliği ve konut kullanımından çıkarmam.19/1-f-2
Konut alanı (yol boyu ticaret kararı var)Zemin katta sağlık kabini ve muayenehane; ayrıca eczaneSayılanlar dışındaki özel sağlık tesisi için plan değişikliğim.19/1-f-1, f-2
Ticaret alanıSağlık kabini ve muayenehaneListe “gibi ticaret ve hizmetlere ilişkin yapılar” ifadesiyle biter; plan notu ve idare görüşü belirleyicidirm.19/1-g
Ticaret ve konut karma kullanımAyrıca sayılmazKonut ve ticaret alanları için belirlenen yapılar yapılabilir; plan notu belirleyicidirm.19/1-ğ

Zemin katta dükkân ruhsatı varsa: Binanın zemin katının yapı ruhsatında ve yapı kullanma izninde dükkân olarak gösterilmesi, o bölümde ticari faaliyet yürütülebileceğini gösterir; her sağlık kuruluşunun açılabileceğini göstermez. Parsel konut alanında kalıyorsa ve dükkânlar yol boyu ticaret kararına dayanıyorsa, Yönetmelik’in saydığı sağlık kullanımları sağlık kabini ve muayenehaneyle sınırlıdır.

Yönetmelik hükümleri genel çerçevedir; belediyelerin imar yönetmelikleri ve parselin plan notları daha ayrıntılı veya farklı düzenlemeler içerebilir. Bu nedenle yatırımdan önce belediyeden imar durum belgesi alınmalı ve planlanan sağlık kuruluşunun o parselde ve o bağımsız bölümde açılıp açılamayacağı yazılı olarak sorulmalıdır. Bağımsız bölümün mimari projedeki kullanım amacının değiştirilmesi ruhsata tabi bir işlem olabilir; hangi tadilatın ruhsat gerektirdiğini basit tamir ve tadil ile esaslı tadilat ayrımı yazımızda, yapı kullanma izninin anlamını yapı kullanma izin belgesi yazımızda, plan itirazı ve plan değişikliği yollarını İmar Hukuku Rehberinde bulabilirsiniz.

8. Kuruluş Türüne Göre Sonuç: Apartmanda Sağlık Kuruluşu Olarak Hangisi Açılabilir?

Üç süzgeç birlikte uygulandığında her kuruluş türü için farklı bir sonuç çıkar. Aşağıdaki tablo, kat mülkiyetine tabi bir binadaki daire veya dükkân nitelikli bağımsız bölüm varsayımıyla hazırlanmıştır. “Değerlendirme” sütunundaki görüşler, maddede adıyla sayılmayan kuruluşlar bakımından bizim yorumumuzdur; bu kuruluşların bir kısmı için doğrudan verilmiş bir Yargıtay kararı aktarılamamıştır.

Kuruluş türüne göre kat mülkiyeti ve imar durumu

KuruluşKat mülkiyeti yönünden (KMK m.24)İmar yönünden (PAİY m.19)Değerlendirme
Hekim veya diş hekimi muayenehanesiYasağın dışındadır; yönetim planı yasaklamıyorsa mesken veya işyeri nitelikli bölümde açılabilirYol boyu ticaret kararı bulunan konut alanının zemin katında ve ticaret alanında adıyla sayılırEn düşük riskli kullanım; ameliyat ağırlıklı işlem, yataklı tedavi ve laboratuvar faaliyeti yapılmamalıdır
Aynı dairede birden fazla hekimin muayenehanesiSağlık mevzuatı izin verir; kat mülkiyeti bakımından nitelendirme fiilî faaliyete göre yapılırMuayenehane ile aynıÖğretide muayenehane sayılmayacağı görüşü bulunduğundan riskli; ölçek büyüdükçe poliklinik nitelendirmesi güçlenir
Poliklinik; ağız ve diş sağlığı polikliniğiMaddede adıyla sayılır; mesken, iş veya ticaret yeri nitelikli bölümde kurulamazKonut alanında plan değişikliği gerekir; ticaret alanında plan notu ve idare görüşü belirleyicidirKat mülkiyetli binada dairede de dükkânda da açılamaz; muvafakat sonucu değiştirmez
Tıp merkezi; ağız ve diş sağlığı merkeziAdıyla sayılmaz; birden fazla hekimin, uzmanlık dalının ve müdahale biriminin bulunduğu yapı olarak “gibi müesseseler” kapsamında değerlendirilmesi beklenirPoliklinik ile aynıSağlık mevzuatı da binada başka amaçlı işyeri bulunmamasını veya müstakil bölümü arar; apartman katı elverişli değildir
Hastane; ağız ve diş sağlığı hastanesiMaddede adıyla sayılırPlanda bu amaca ayrılmış veya plan değişikliğiyle uygun hâle getirilmiş parselSağlık mevzuatı müstakil bina arar; kat mülkiyetli binanın bir bölümünde açılamaz
Diyaliz merkeziAdıyla sayılmaz; günübirlik tedavi uygulanan ruhsatlı bir sağlık kuruluşu olarak “gibi müesseseler” kapsamında değerlendirilme ihtimali ciddidirKonut alanında plan değişikliği gerekir; ticaret alanında plan notu belirleyicidirSağlık mevzuatı yapı kullanma izni almış binayı yeterli görür; engel kat mülkiyeti ve imar tarafındadır
Tıbbi laboratuvarLaboratuvar incelemesi muayene sayılmaz; muayenehaneyle birlikte işletilse dahi yasak kapsamında değerlendirilmiştirAdıyla sayılmaz; plan notu belirleyicidirNumune alma noktası ile analiz yapılan laboratuvarın ayrı ele alınması gerekir; nitelik bilirkişiyle belirlenir
Görüntüleme merkezi (radyoloji)Yerin klinik veya poliklinik niteliğinde olup olmadığı bilirkişi kurulu ve Sağlık Bakanlığı görüşüyle belirlenirAdıyla sayılmaz; plan notu belirleyicidirCihaz sayısı ve hasta yoğunluğu belirleyicidir; cihazlardan kaynaklanan rahatsızlık ayrıca incelenir
Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesiAdıyla sayılmaz; öğretide muayenehane sayılmayacağı görüşü vardırAdıyla sayılmaz; plan notu belirleyicidirRiskli; yatırımdan önce tapu niteliği çözülmelidir
Lazer epilasyon ve güzellik merkeziMuayenehane değildir, işyeridir; mesken nitelikli bölümde oybirliği gerekirTicari kullanım kurallarına tabidirTıbbi müdahale yapılan merkezler bakımından öğretide poliklinik niteliği görüşü savunulmaktadır
Diş protez laboratuvarıMuayenehane değildir, işyeridir; mesken nitelikli bölümde oybirliği gerekirTicari kullanım kurallarına tabidirİşyeri tapulu bölümde ikinci fıkra uygulanmaz; birinci fıkra bakımından faaliyetin niteliği ayrıca değerlendirilir

Muayenehane bakımından bir noktaya dikkat edilmelidir: imar yönetmeliği muayenehaneyi zemin kat ve ticaret alanı kullanımları arasında sayar. Üst katlardaki bir dairenin muayenehane olarak kullanılmasının imar yönünden nasıl değerlendirileceği belediyeden belediyeye değişebildiğinden, kat mülkiyeti engeli bulunmasa bile belediyenin uygulaması yazılı olarak sorulmalıdır.

Tablonun gösterdiği en önemli sonuç, sağlık mevzuatının en esnek davrandığı kuruluşlarda bile kat mülkiyeti engelinin sürdüğüdür. Ağız ve diş sağlığı polikliniği yönetmeliğe göre binanın bir kısmında kurulabilir; diyaliz merkezi için müstakil bina aranmaz. Ancak aynı kuruluş, kat mülkiyetine tabi bir binanın dükkân tapulu bölümüne yerleştirildiğinde 24. maddenin birinci fıkrasıyla karşılaşır. Görüntüleme merkezlerinde cihaz güvenliği ve lisans yükümlülükleri için sağlık kuruluşlarında radyasyon güvenliği, güzellik merkezlerinin yetki sınırı için güzellik salonları ve estetik işlemler, laboratuvarların ruhsat rejimi için tıbbi laboratuvarlar rehberlerine bakılabilir.

9. Yasak Nasıl Aşılır? Hukuka Uygun Kurgular ve Sınırları

Mutlak yasak karşısında yapılabilecekler sınırlıdır; ancak sorunun doğru aşamada fark edilmesi hâlinde hukuka uygun çözümler vardır. Aşağıdaki değerlendirmeler kanun metnine ve öğretideki görüşlere dayanır; her biri somut tapu kaydı ve plan üzerinde ayrıca doğrulanmalıdır.

Kat mülkiyetine konu olmayan yapı. Yirmi dördüncü madde, anagayrimenkulün kat mülkiyeti kütüğünde gösterilen bağımsız bölümleri için konulmuştur. Tek parselde, tek malike ait, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmamış müstakil bir yapıda bu maddenin uygulanma alanı yoktur. Hastaneler için aranan müstakil bina şartı ile tıp merkezi ve polikliniklerde binada başka amaçlı işyeri bulunmaması kuralı, uygulamada zaten bu modele yöneltir.

Kuruluş aşamasında sağlık tesisi olarak tescil. Kat mülkiyeti kurulurken her bağımsız bölümün niteliği listede, kullanılış tarzı ise yönetim planında gösterilir (KMK m.12, m.28). Birinci fıkradaki yasak, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bölümler için konulmuştur; bölümün niteliği en baştan sağlık tesisi olarak tescil edilmişse fıkranın lafzı bu bölümü kapsamaz. Öğretide de sağlık müessesesi kaydının ancak kat mülkiyeti kurulurken yapılabileceği, bu şekilde kaydedilmiş bir bölümde sağlık müessesesinin türünün sonradan değiştirilebileceği kabul edilmektedir. Bu nedenle zemin katı sağlık kuruluşuna ayırmak isteyen yatırımcı, kararını mimari proje, yapı ruhsatı ve kat irtifakı aşamasında vermeli; imar planının bu kullanıma izin verdiğini, projede ve yönetim planında bölümün sağlık tesisi olarak gösterildiğini birlikte sağlamalıdır.

Sonradan nitelik değişikliği. Kat mülkiyeti kurulduktan sonra dükkân veya mesken nitelikli bir bölümün tapuda sağlık tesisine çevrilmesi, aynı sonuca ulaşmanın güvenli bir yolu değildir. Öğretide, sağlık müessesesi dışındaki bir nitelikle kaydedilmiş yerin sonradan sağlık müessesesine dönüştürülmesine izin verilmediği ifade edilmektedir; kanunun kat maliklerinin bu yöndeki sözleşmelerini hükümsüz sayması da aynı yöne işaret eder. Bütün maliklerin katıldığı bir proje tadili ve cins değişikliği işlemi yapılabilse dahi, işlemin ileride bir kat maliki tarafından dava konusu edilmesi riski hesaba katılmalıdır.

Muayenehane modeli. Hizmet muayene ve küçük müdahaleyle sınırlı tutulabiliyorsa, muayenehane olarak yapılanmak kanunun açıkça tanıdığı yoldur. Bunun için yönetim planında yasak bulunmamalı, faaliyet ameliyat ağırlıklı işleme, yataklı tedaviye ve laboratuvar çalışmasına taşmamalı, ölçek kliniğe dönüşmemelidir.

İmar planı değişikliği. Plan değişikliği yalnızca imar engelini kaldırır. Parselin konut kullanımından çıkarılıp sağlık tesisi veya ticaret alanına alınması, kat mülkiyeti kütüğündeki niteliği kendiliğinden değiştirmez; iki işlem ayrı yürür.

Çözüm yolları ve sınırları

KurguNe sağlarSınırı
Kat mülkiyetine konu olmayan müstakil yapıYirmi dördüncü madde uygulanmazİmar ve sağlık mevzuatı şartları ayrıca aranır
Kuruluş aşamasında sağlık tesisi olarak tescilBölüm birinci fıkranın lafzı dışında kalırKarar proje, ruhsat ve kat irtifakı aşamasında verilmelidir; imar planı bu kullanıma izin vermelidir
Sonradan nitelik değişikliğiTapu kaydı değişirÖğretide izin verilmediği görüşü vardır; dava riski sürer
Muayenehane modeliKanundaki istisnadan yararlanılırYönetim planı yasağı; ameliyat, yataklı tedavi ve laboratuvar yapılamaz; ölçek sınırlıdır
İmar planı değişikliğiİmar engeli kalkarKat mülkiyeti kütüğündeki niteliği değiştirmez

Bütün bağımsız bölümler aynı kişiye aitse: Kat mülkiyeti kurulmuş bir binada bütün bölümlerin tek malike ait olması, o an için dava açabilecek başka bir malik bulunmadığı anlamına gelir; yasağı ortadan kaldırmaz. Bölümler satıldıkça her yeni malik aynı hükme dayanabilir. Satışa konu dairelerin üzerindeki katta veya altındaki dükkânda faaliyet gösteren bir sağlık kuruluşu, binanın ilk satışlarından sonra dava riskiyle karşılaşır.

10. Ruhsat Alındı Diye Sorun Biter mi? İdari İzin ile Özel Hukuk Ayrımı

Sağlık Bakanlığının ön izni ve ruhsatı ile belediyenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı idari izinlerdir; her biri kendi mevzuatındaki şartların karşılandığını gösterir. Kat Mülkiyeti Kanunu’ndaki yasak ise kat malikleri arasındaki özel hukuk ilişkisine aittir ve sulh hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Değerlendirmemize göre idari iznin varlığı, kat maliklerinin bu davayı açmasına engel değildir; mahkeme, bağımsız bölümün kütükteki niteliğine ve yürütülen faaliyetin 24. madde karşısındaki durumuna bakar.

İdari izinler neyi gösterir, neyi göstermez

İzinVeren makamGösterdiğiGöstermediği
Ön izin ve ruhsatSağlık Bakanlığı veya il sağlık müdürlüğüBina, personel ve donanımın sağlık mevzuatına uygunluğuBağımsız bölümün kat mülkiyeti hukuku bakımından elverişliliği
İşyeri açma ve çalışma ruhsatıBelediyeİşyerinin açılış şartlarına uygunluğuKat maliklerinin dava hakkının bulunmadığı
Yapı kullanma izin belgesiBelediye veya ilgili idareYapının ruhsat ve eklerine uygun tamamlandığıBölümde projedekinden farklı bir kullanımın mümkün olduğu
Kira sözleşmesindeki izinKiraya veren malikKiraya verenin rızasıDiğer kat maliklerinin rızası veya yasağın kalktığı

Bu ayrımın pratik sonucu ağırdır. Ön izin, tadilat, cihaz alımı ve ruhsat aşamalarını tamamlamış bir kuruluş, açıldıktan sonra kat maliklerinden birinin davasıyla karşılaşabilir; dava kabul edilirse faaliyet o adreste sona erer. Ruhsat adrese bağlı olduğundan başka bir yere taşınmak, yeni yer için ilgili yönetmelikteki izin sürecinin yeniden işletilmesini gerektirir. Planlamaya tabi kuruluşlarda taşınma ayrıca planlama kurallarına bağlıdır.

Belediye tarafında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, yetkili idarelerden usulüne uygun ruhsat alınmadan işyeri açılamayacağını ve diğer kamu kurumlarının özel mevzuatına göre verdiği izinlerin bu yükümlülüğü ortadan kaldırmayacağını düzenler (m.6). Sağlık kuruluşlarında uygulama belediyeden belediyeye değiştiğinden, kuruluşun açılacağı belediyenin uygulaması yazılı olarak sorulmalıdır.

11. Kat Malikleri Ne Yapabilir? Dava, Süre Verilmesi ve Tahliye

Kat malikleri, bağımsız bölümlerini kullanırken birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planına uymakla yükümlüdür (KMK m.18). Bu borçlara aykırı davranan malik veya bölümden kira sözleşmesine ya da başka bir sebebe dayanarak devamlı surette yararlanan kişi yüzünden zarar gören kat maliki, anagayrimenkulün bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteyebilir (m.33). Kanun’un uygulanmasından doğan her türlü anlaşmazlık sulh mahkemesinde çözümlenir (ek m.1).

Hâkim, ilgilileri dinledikten sonra kanuna ve yönetim planına göre kararını verir ve kararın, belirleyeceği kısa bir süre içinde yerine getirilmesini ilgiliye bildirir; süre içinde karar yerine getirilmezse aynı mahkemece idari para cezası verilir (m.33). Hâkimin emrine rağmen borçlarını yerine getirmemekte bir yıl süreyle ısrar eden kat maliki hakkında, şartları varsa bağımsız bölümün devri de istenebilir (m.25).

Yargıtay’ın mesken ve işyeri uyuşmazlıklarında yerleşmiş usulü, sağlık kuruluşlarına karşı açılan davalarda da yol gösterir. Dava, bağımsız bölümün maliki ile bölümü fiilen kullanan kiracıya birlikte yöneltilmelidir; tahliye kararının hüküm ifade edebilmesi için ikisinin de davada yer alması gerekir (HGK, 23.11.1994, E.1994/18-650, K.1994/717). Dava yalnızca birine karşı açılmışsa diğeri yargılamaya dâhil edilir (18. HD, 20.10.2005, E.2005/5370, K.2005/9216); malik davaya dâhil edilmeden yalnızca kiracı hakkında hüküm kurulması hatalıdır (18. HD, 23.5.2002, E.2002/4981, K.2002/5983).

Mahkeme doğrudan tahliyeye karar vermez. Önce bölümün kütükteki niteliğine uygun kullanılması için uygun bir süre verilir, süre sonunda aykırılık sürüyorsa tahliyeye hükmedilir (18. HD, 1.3.1994, E.1994/650, K.1994/2528; 18. HD, 10.10.2002, E.2002/8038, K.2002/9586; 18. HD, 11.4.2002, E.2002/2779, K.2002/3959). Süre ara kararıyla değil nihai kararla verilir ve süre dolmadan para cezasına hükmedilemez (5. HD, 14.1.1985, E.1985/11964, K.1985/18). Verilen süre, malikin bölümü tapudaki niteliğine uygun kullanıp kullanmayacağına karar vermesi içindir (18. HD, 27.10.1994, E.1994/11694, K.1994/13041).

Kat maliklerinin açacağı davanın haritası

KonuKuralDayanak
Görevli ve yetkili mahkemeAnagayrimenkulün bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesiKMK m.33, ek m.1
DavacıZarar gören her kat malikiKMK m.33
DavalıBağımsız bölümün maliki ve bölümü devamlı kullanan kiracı, birlikteKMK m.18, m.33; HGK, 23.11.1994, K.1994/717
TalepYasağa aykırı kullanımın sona erdirilmesi, bölümün niteliğine uygun hâle getirilmesi, kiracının tahliyesiKMK m.24/1, m.33
Karar usulüÖnce uygun süre; süre sonunda aykırılık sürerse tahliye18. HD, 1.3.1994, K.1994/2528
Süre içinde uyulmazsaİdari para cezası; şartları varsa devir davasıKMK m.33, m.25
Faaliyetin niteliği tartışmalıysaUzman bilirkişi ve gerektiğinde Sağlık Bakanlığı görüşü18. HD, 4.3.2004, K.2004/1603

Dava açma süresi bakımından iki durum ayrılmalıdır. Kat malikleri kurulu kararına karşı açılacak iptal davası kanundaki bir aylık ve altı aylık sürelere tabidir; kararın yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı hâllerde süre aranmaz (m.33). Ortada bir kurul kararı yokken, yasağa aykırı kullanıma son verilmesi için hâkimin müdahalesinin istenmesinde ise kanun ayrı bir süre öngörmemiştir. Yargıtay, aykırı kullanıma kendisi muvafakat etmiş veya uzun süre sessiz kalmış malikin davasını dürüstlük kuralı yönünden denetlediği kararlar vermiştir; ancak birinci fıkradaki yasakta kanun muvafakati baştan hükümsüz saydığından, değerlendirmemize göre bu savunmanın sağlık müesseseleri bakımından alanı dardır. Dava dilekçesinin kurgusu için meskenin işyerine çevrilmesi dava dilekçesi örneği yazımızdan, kurul kararlarına karşı açılacak dava için kat malikleri kurulu kararının iptali davası yazımızdan yararlanılabilir.

Sağlık kuruluşu tarafında savunma: Dava açıldığında ilk yapılacak iş, faaliyetin gerçekten maddede sayılan müesseselerden biri olup olmadığını ortaya koymaktır. Yapılan işlemlerin türü, hasta yoğunluğu, cihazlar, yataklı tedavi ve laboratuvar bulunup bulunmadığı belgelenmeli; nitelik tartışmalıysa bilirkişi incelemesi ve Sağlık Bakanlığı görüşü istenmelidir. Rahatsızlığa dayanan iddialarda alınabilecek önlemler ayrıca gösterilmelidir.

Kat maliklerinden ihtar veya dava mı geldi?

Sağlık kuruluşunuzun faaliyet niteliğini, tapu kaydını ve yönetim planını birlikte inceleyelim; savunma ve çözüm seçeneklerini süre kaybetmeden değerlendirelim.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

12. Kira Sözleşmesinde Dikkat: Mal Sahibinin İzni Yetmez

Sağlık kuruluşlarının büyük bölümü kiralık yerlerde faaliyet gösterir ve kira sözleşmelerinde “kiralanan poliklinik olarak kullanılacaktır” gibi hükümler sıkça yer alır. Bu hüküm kiraya veren ile kiracı arasında geçerlidir; diğer kat maliklerini bağlamaz ve 24. maddedeki yasağı kaldırmaz. Yargıtay, bir yerin muayenehane olarak kiralanmış olmasının oradaki faaliyeti muayenehane yapmayacağını da belirtmiştir (18. HD, 12.11.2001, E.2001/9084, K.2001/10180).

Kiracı bakımından risk, yatırımın büyüklüğüyle orantılıdır: tadilat, tıbbi cihazlar, ön izin ve ruhsat için harcanan zaman ve yıllara yayılan kira taahhüdü, tek bir kat malikinin davasıyla boşa çıkabilir. Türk Borçlar Kanunu’na göre kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür (TBK m.301). Kararlaştırılan kullanımın hukuken mümkün olmaması bu borç çerçevesinde tartışılabilir; ancak uyuşmazlığı sonradan çözmeye çalışmak yerine sözleşmeye açık hükümler koymak daha güvenlidir.

  • Tapu ve yönetim planı beyanı. Kiraya verenin, bağımsız bölümün kütükteki niteliğini ve yönetim planındaki kullanım hükümlerini sözleşmede açıkça beyan etmesi; tapu kaydı ve yönetim planı örneğinin sözleşmeye eklenmesi.
  • Elverişlilik taahhüdü. Kiralananın kararlaştırılan sağlık kuruluşu için kat mülkiyeti ve imar yönünden elverişli olduğuna ilişkin taahhüt ve bunun gerçekleşmemesi hâlinde sorumluluk.
  • İzin şartı. Ön izin veya ruhsatın belirli bir sürede alınamaması hâlinde kiracıya tazminatsız fesih hakkı.
  • Dava hâlinde sonuç. Kat maliklerinin açacağı dava sonucunda faaliyetin sona ermesi hâlinde kira borcunun sona ermesi ve yapılan yatırımın akıbeti.
  • Tadilat. Sağlık mevzuatının gerektirdiği tadilatlar için kiraya verenin yazılı izni ve ortak alanlara dokunan işlerde kat malikleri kurulu kararı gerekip gerekmediği.

Bağımsız bölümü sağlık kuruluşu olarak kullanılmak üzere satın alan kişi için de aynı inceleme geçerlidir. Satış ilanındaki “kliniğe uygun” ifadesi veya bölümde hâlen bir sağlık kuruluşunun faaliyet göstermesi, o kullanımın hukuka uygun olduğunu göstermez; mevcut kuruluş yalnızca henüz dava edilmemiş olabilir.

13. Apartmanda Sağlık Kuruluşu Açmadan Önce Kontrol Listesi

Aşağıdaki sıra, en az maliyetle en erken cevabı verecek şekilde düzenlenmiştir. İlk üç adım olumsuz sonuç verirse sonraki adımlara geçmeden yer değiştirilmelidir.

Yer seçiminde yapılacak incelemeler

AdımNeredenNeye bakılır
1. Tapu kaydıTapu müdürlüğü veya e-DevletBinada kat mülkiyeti veya kat irtifakı bulunup bulunmadığı; bağımsız bölümün kütükteki niteliği; beyanlar hanesindeki şerhler ve yönetim planı tarihi
2. Yönetim planıTapu müdürlüğüBağımsız bölümlerin kullanımına ilişkin hükümler; muayenehane veya işyeri yasağı bulunup bulunmadığı
3. İmar durumuBelediyeParselin kullanım kararı; yol boyu ticaret kararı; plan notları; planlanan kuruluş için yazılı görüş
4. Yapı belgeleriBelediye ve malikYapı ruhsatı, onaylı mimari proje ve yapı kullanma izin belgesi; bölümün projedeki kullanım amacı
5. Sağlık mevzuatıİl sağlık müdürlüğüKuruluş türüne göre bina şartı; ön izin gerekip gerekmediği; planlamaya tabi kuruluşlarda planlama durumu
6. Belediye ruhsatıBelediye ruhsat birimiİşyeri açma ve çalışma ruhsatı uygulaması
7. SözleşmeKiraya veren veya satıcıElverişlilik taahhüdü, izin şartı ve dava hâlinde sonuç hükümleri

Yeni bina yapan yatırımcı için sıra farklıdır: önce parselin plan kararı sağlık kullanımına uygun hâle getirilir, ardından mimari proje ve yapı ruhsatı bu kullanıma göre düzenlenir, kat irtifakı kurulurken bölümün niteliği ve yönetim planı buna göre yazılır. Bu adımlar tamamlandıktan sonra yapılacak satışlarda alıcılar, binada bir sağlık kuruluşu bulunduğunu tapu kaydından ve yönetim planından görerek satın almış olur.

14. Sık Yapılan Hatalar

  • Dükkân tapusuna güvenmek. Birinci fıkra iş ve ticaret yeri nitelikli bölümleri de kapsar; dükkânda poliklinik açılması yasağın içindedir (KMK m.24/1).
  • Komşulardan imza toplamak. Mutlak yasak kapsamındaki kuruluşlar için muvafakat ve oybirliği kararı hükümsüzdür.
  • Tabelaya “muayenehane” yazmak. Nitelendirme fiilî faaliyete göre yapılır; laboratuvar, yataklı tedavi veya ameliyat ağırlıklı işlem muayenehane sınırını aşar.
  • Yönetim planını okumamak. Muayenehane kanundaki yasağın dışında olsa da yönetim planındaki yasak nedeniyle dava kabul edilebilir.
  • Ruhsatı güvence saymak. Sağlık Bakanlığı ruhsatı ve belediye ruhsatı, kat maliklerinin davasını kendiliğinden engellemez.
  • Eski plan notuna veya eski yönetmelik metnine dayanmak. Konut alanındaki zemin katlar için sayılan sağlık kullanımları 2019’da daraltılmıştır; güncel imar durumu alınmalıdır.
  • İmar ile kat mülkiyetini birbirinin yerine koymak. Plan değişikliği kütükteki niteliği, tapudaki nitelik de plan kararını değiştirmez.
  • Davayı yalnızca kiracıya açmak. Malik ve kiracı birlikte davalı gösterilmelidir; aksi hâlde tahliye kararı hüküm ifade etmez.
  • Kira sözleşmesini inceleme yapmadan imzalamak. Kiraya verenin izni diğer kat maliklerini bağlamaz; sözleşmeye elverişlilik ve fesih hükümleri konulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Apartmanda sağlık kuruluşu açmak için ilk olarak neye bakılır?

İlk bakılacak belge tapu kaydıdır: binada kat mülkiyeti veya kat irtifakı bulunup bulunmadığı ve bağımsız bölümün kütükteki niteliği belirlenir. Ardından yönetim planı, parselin imar durumu ve açılacak kuruluşun kendi yönetmeliğindeki bina şartı incelenir. Kat mülkiyetindeki mutlak yasak rızayla aşılamadığından sıra bu şekilde izlenmelidir.

Apartman dairesinde poliklinik açılır mı?

Hayır. Kat Mülkiyeti Kanunu m.24/1’e göre kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bölümde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz. Kat maliklerinin tamamının izni olsa bile bu yöndeki anlaşma hükümsüzdür.

Tapuda dükkân olan yerde poliklinik veya tıp merkezi açılabilir mi?

Kat mülkiyetine tabi bir binada açılamaz. Yasak yalnızca meskenleri değil, kütükte iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bölümleri de kapsar. Dükkân tapulu bölümde lokanta veya mağaza açmak için kat maliklerinin kararı aranmaz; ancak poliklinik ve benzeri sağlık müesseseleri birinci fıkradaki mutlak yasağa tabidir.

Bütün kat malikleri izin verirse açılabilir mi?

Hayır. Kanun, kat maliklerinin birinci fıkradaki yasağa aykırı sözleşmelerini hükümsüz sayar. Oybirliği kararı yalnızca ikinci fıkradaki işyerleri için sonuç doğurur; hastane, klinik, poliklinik gibi müesseseler oybirliğiyle dahi açılamaz.

Apartmanda muayenehane açmak için komşulardan izin gerekir mi?

Kanun, klinik veya poliklinik niteliğinde olmayan muayenehaneleri yasağın dışında tutar; Anayasa Mahkemesi de 2010 tarihli kararında muayenehanenin başkaca bir izne gerek olmaksızın açılabildiğini belirtmiştir. Ancak yönetim planında muayenehaneyi veya meskenlerin işyeri olarak kullanılmasını yasaklayan bir hüküm varsa bu hüküm uygulanır ve açılacak dava kabul edilebilir.

Aynı dairede birden fazla hekim çalışırsa yer muayenehane sayılır mı?

Sağlık mevzuatı aynı dairede en fazla üç tabibin ayrı muayene odalarıyla muayenehane açmasına izin verir. Kat mülkiyeti bakımından ise nitelendirme fiilen yürütülen faaliyete göre yapılır; öğretide birden fazla hekimin birlikte çalıştığı yapıların muayenehane sayılamayacağı görüşü bulunduğundan bu model risk taşır.

Diş kliniği apartmanda açılabilir mi?

Diş hekimi muayenehanesi kanundaki yasağın dışındadır ve yönetim planı engel değilse açılabilir. Ağız ve diş sağlığı polikliniği ile merkezi ise poliklinik ve benzeri müessese niteliğinde olduğundan kat mülkiyetine tabi binadaki daire veya dükkânda kurulamaz.

Tıbbi laboratuvar veya görüntüleme merkezi apartmanın zemin katında açılabilir mi?

Yargıtay, hasta materyalinin laboratuvarda incelenmesini muayene saymamış ve laboratuvarı yasak kapsamında değerlendirmiştir. Radyoloji cihazlarıyla çalışılan yerlerde ise yerin klinik veya poliklinik niteliğinde olup olmadığının bilirkişi kurulu ve Sağlık Bakanlığı görüşüyle belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

Güzellik merkezi veya lazer epilasyon merkezi muayenehane sayılır mı?

Hayır. Yargıtay, lazer epilasyon yapılan yerin işyeri olduğunu, işlemin hekim gözetiminde yapılmasının veya yerin muayenehane olarak kiralanmasının orayı muayenehane yapmayacağını belirtmiştir. Mesken nitelikli bölümde bu tür bir işyeri ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiyle açılabilir.

Sağlık Bakanlığı ruhsat verdiyse kat malikleri yine de dava açabilir mi?

Evet. Ruhsat, kuruluşun sağlık mevzuatındaki şartları karşıladığını gösteren idari bir izindir. Kat Mülkiyeti Kanunu’ndaki yasak kat malikleri arasındaki özel hukuk ilişkisine aittir ve sulh hukuk mahkemesinde ileri sürülür; ruhsatın varlığı bu davayı kendiliğinden engellemez.

Konut alanındaki binanın zemin katında hangi sağlık kullanımları mümkündür?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre, yol boyu ticaret kararı bulunan konut alanındaki parsellerin zemin katında sağlık kabini ve muayenehane açılabilir. Bunların dışındaki özel sağlık tesisi için uygulama imar planında değişiklik yapılarak parselin konut kullanımından çıkarılması gerekir (m.19/1-f).

Kat malikleri hangi mahkemede dava açar, mahkeme hemen tahliye kararı verir mi?

Dava anagayrimenkulün bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır ve malik ile kiracıya birlikte yöneltilir. Mahkeme doğrudan tahliyeye karar vermez; önce bölümün niteliğine uygun kullanılması için uygun bir süre verir, süre sonunda aykırılık sürüyorsa tahliyeye hükmeder.

Yeni yapılacak binada zemin katı sağlık kuruluşuna ayırmak isteyen yatırımcı ne yapmalıdır?

Önce parselin imar planındaki kullanım kararının sağlık kullanımına izin verdiğini belirlemeli; mimari projeyi ve yapı ruhsatını buna göre almalı; kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulurken bağımsız bölümün niteliğini ve yönetim planını sağlık tesisi kullanımına göre düzenlemelidir. Sonradan yapılacak nitelik değişikliği güvenli bir yol değildir.

Yönetim planı muayenehaneyi yasaklıyorsa ne olur?

Yönetim planı bütün kat maliklerini ve haleflerini bağlar. Planda bölümlerin yalnızca mesken olarak kullanılacağı yazıyorsa, muayenehaneye karşı açılan dava bu hükme dayanılarak kabul edilebilir. Planın değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu gerekir.


Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Apartmanda sağlık kuruluşu açmak isteyen hekim ve yatırımcılar için yer seçiminde; tapu kaydı, yönetim planı ve imar durumunun birlikte incelenmesine, açılacak kuruluşun türüne göre sağlık mevzuatındaki bina şartlarının belirlenmesine ve kira veya satın alma sözleşmesinin bu risklere göre kurulmasına yardımcı oluyoruz. Yeni binalarda sağlık kullanımının proje, kat irtifakı ve yönetim planı aşamasında doğru tescil edilmesi için yatırımcıya hukuki destek veriyoruz. Kat maliklerinin açtığı davalarda sağlık kuruluşunun savunmasını, kat malikleri tarafında ise yasağa aykırı kullanımın sona erdirilmesi için açılacak davayı takip ediyoruz. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz. Her dosya kendi belgeleri içinde değerlendirilir; sonuç taahhüdü verilmez.

Yerinizi birlikte inceleyelim

Tapu kaydı, yönetim planı ve imar durumu üzerinden, açmak istediğiniz sağlık kuruluşu için o adresin elverişli olup olmadığını sözleşmeden önce değerlendirelim.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

📚 İlgili Rehberler

Bu içerik Sağlık Hukuku ve Malpraktis alanındadır.

Malpraktis Rehberleri  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.12, 18, 24, 25, 28, 33, ek m.1; Anayasa Mahkemesinin 24/3/2010 tarihli, E.2006/159, K.2010/47 sayılı kararı (RG 18/5/2010, 27585); 7579 sayılı Kanun (RG 22/5/2026, 33261); 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4, 19 ve 25/7/2019 tarihli, 30842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik; Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 19/4/2025, 32875) m.4, 5, 9, 13; Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 6/10/2022, 31975) m.5, 6, 8, 9, 12, 19; Özel Hastaneler Yönetmeliği (RG 30/1/2025, 32798) m.5, 9; Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik (RG 13/11/2026, 33429) m.8, 16; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.6; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.301. Yargıtay kararları, Büşra Tiryaki’nin “Bağımsız Bölümlerin Kullanım Biçimine Getirilen Yasaklar” başlıklı çalışmasında (Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XVIII, S.2, 2021, s.1215–1246) aktarıldığı şekliyle verilmiştir; dava dilekçesinde kullanılmadan önce karar metinlerinden teyit edilmelidir. Yönetmeliklerin fiziki şartlara ve başvuru belgelerine ilişkin ekleri Resmî Gazete’deki güncel metinden ayrıca kontrol edilmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Post by Av. Fatma Öztürk