Rekabet Kurulu, resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine ya doğrudan soruşturma açar ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verir (4054 s.K. m.40). Önaraştırmada raportör otuz gün içinde görüşünü bildirir ve Kurul raporun tesliminden sonraki on gün içinde soruşturma açılıp açılmayacağına karar verir (m.41). Soruşturma açılırsa, 23/5/2024 tarihli ve 7511 sayılı Kanunla değişik hükme göre Kurul soruşturmayı karardan itibaren on beş gün içinde taraflara bildirir ve bildirimle birlikte iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi gönderir (m.43). Soruşturma altı ay içinde tamamlanır ve bir defaya mahsus altı aya kadar ek süre verilebilir. Soruşturma raporunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılı savunma verilir; bu süre haklı gerekçeyle bir kez bir katına kadar uzatılabilir (m.45). Taraflar sözlü savunma talebine kadar dosyadaki evrakın bir nüshasını isteyebilir (m.44) ve talep ederse sözlü savunma toplantısı yapılır (m.46). Önaraştırma sonunda soruşturma açılmaması kararına karşı menfaatini belgeleyen şikâyetçi yargı yoluna başvurabilir (m.42).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Kurumdan gelen yazı önaraştırma mı, soruşturma bildirimi mi?
Aşamayı ve süreleri birlikte belirleyelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Başlangıç (4054 m.40): Kurul doğrudan soruşturma veya önaraştırma kararı verir. Önaraştırma: raportör 30 gün içinde rapor verir; Kurul 10 gün içinde soruşturma kararı verir (m.41); açık ve ağır ihlaller dışında kayda değer olmayan kısıtlamalar soruşturulmayabilir. Soruşturma: karardan itibaren 15 gün içinde bildirim ve iddialar hakkında yeterli bilgi (m.43, 7511 ile); 6 ay + bir kez 6 aya kadar ek süre. Dosyaya erişim: sözlü savunma talebine kadar evrak ve mümkünse delil nüshası (m.44). Yazılı savunma: rapor tebliğinden 30 gün; bir kez bir katına kadar uzatma; raportörün ek görüşü 15 gün; ona cevap 30 gün; süresinde verilmeyen savunma dikkate alınmaz (m.45). Sözlü savunma: soruşturma bitiminden 30–60 gün içinde; davet 30 gün önce (m.46). Karar: sözlü savunma günü veya 15 gün içinde; sözlü savunma yoksa 30 gün içinde (m.48). Çıkış yolları: taahhüt (önaraştırma veya soruşturmada; açık ve ağır ihlallerde yok), uzlaşma (soruşturma raporu tebliğine kadar; %25’e kadar indirim), aktif işbirliği (m.16). Şikâyetçi: ret veya soruşturma açılmaması → dava (m.42; İYUK 60 gün).
4054 s.K. m.40: Kurul, resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verir.
İki Aşamanın Karşılaştırması
| Ölçüt | Önaraştırma | Soruşturma |
|---|---|---|
| Amaç | Soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti | İhlal iddiasının esastan incelenmesi |
| Süre | Rapor 30 gün; karar 10 gün | 6 ay; bir kez 6 aya kadar ek süre |
| Taraflara bildirim | Kanunda öngörülmemiş | Karardan itibaren 15 gün; iddiaların türü ve niteliği |
| Bilgi ve yerinde inceleme | Kurulun genel yetkisi (m.14-15) | Heyet tarafından da kullanılır (m.44) |
| Dosyaya erişim | Düzenlenmemiş | Sözlü savunma talebine kadar evrak nüshası (m.44) |
| Yazılı savunma | Bilgi talebine cevap | Rapora karşı 30 gün; ek görüşe 30 gün (m.45) |
| Sözlü savunma | Yok | Talep veya resen (m.46) |
| Taahhüt | Mümkün | Mümkün |
| Uzlaşma | Yok | Soruşturma raporu tebliğine kadar |
| Sonuç | Soruşturma açılması veya açılmaması | İhlal kararı, tedbir ve ceza ya da ihlal yok |
Rekabet Kurumundan bir şirkete gelen yazılar birbirine benzese de, önaraştırma ile soruşturma arasında önemli farklar vardır. Önaraştırma, Kurulun bir şikâyet, ihbar veya kendi tespiti üzerine soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını belirlemek için yürüttüğü kısa bir ön inceleme aşamasıdır. Soruşturma ise belirli teşebbüslere yöneltilmiş bir ihlal iddiasının esastan incelendiği ve ihlal kararı ile idari para cezası verilebilecek aşamadır. Önaraştırmayı soruşturma sanıp panikle hareket etmek gereksiz hatalara yol açabileceği gibi, soruşturma bildirimini önaraştırma rahatlığıyla karşılamak da savunma sürelerinin kaçırılmasına neden olabilir. Bu nedenle gelen yazının hangi aşamaya ait olduğunun ilk gün tespit edilmesi, atılacak adımların belirlenmesinde belirleyicidir. Rekabet hukukunun genel çerçevesi için rekabet hukuku nedir rehberine bakabilirsiniz.
Savunma süreleri kaçırılmamalı
Soruşturma takvimini ilk gün birlikte kuralım: 0554 648 37 15
Önaraştırma: Kısa ve Yoğun Ön İnceleme
Önaraştırma yapılmasına karar verildiğinde Kurul Başkanı, meslek personeli uzmanlardan bir ya da birkaçını raportör olarak görevlendirir ve raportör otuz gün içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delili ve konu hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı olarak bildirir (4054 s.K. m.40). Önaraştırma raporunun Kurula teslimini takip eden on gün içinde Kurul, soruşturma açılmasına veya açılmamasına karar verir (m.41). Kurul, rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ve arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, piyasada rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamayan anlaşma, uyumlu eylem ve kararları soruşturma konusu yapmayabilir. Önaraştırma kısa bir aşama olsa da, Kurulun bilgi isteme ve yerinde inceleme yetkileri bu aşamada da kullanılabilir; çünkü Kurul, Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde teşebbüslerde inceleme yapabilir ve her türlü bilgiyi isteyebilir (m.14-15). Bu nedenle şirketler, önaraştırma aşamasında gelen bilgi taleplerini de ciddiyetle ele almalı ve verilecek cevapların kapsamını hukuki değerlendirme yaparak belirlemelidir.
Doğrudan Soruşturma ve Kayda Değerlik Eşiği
Önaraştırma her dosyada zorunlu bir ara aşama değildir. Kurul, resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına da karar verebilir (4054 s.K. m.40). Özellikle yerinde incelemede elde edilen güçlü delillerin bulunduğu veya ihlalin açık olduğu dosyalarda bu yol tercih edilebilir; bu durumda şirket, önaraştırma aşamasını hiç görmeden doğrudan soruşturma bildirimiyle karşılaşabilir. Diğer yandan Kurul, pazar payı ve ciro gibi ölçütleri esas alarak, rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ve arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, piyasada rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamayan anlaşma, uyumlu eylem ve kararları soruşturma konusu yapmayabilir (m.41). Bu eşik, özellikle küçük pazar paylarına sahip teşebbüsler arasındaki dikey ilişkilerde önaraştırmanın soruşturmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyebilir. Bu nedenle önaraştırma aşamasında pazar payı ve ciro verilerinin doğru sunulması, dosyanın seyrini doğrudan etkiler.
Önaraştırmada Verilen Cevaplar Dosyada Kalır
Önaraştırma, “sessiz” bir aşama olarak görülmemelidir. Bu aşamada verilen cevaplar ve sunulan belgeler dosyaya girer ve soruşturma açılırsa aynı dosyada değerlendirilir. Kurul, istediği bilgilerin kendisinin belirleyeceği süre içinde verilmesini isteyebilir ve teşebbüsler bu bilgileri vermek zorundadır (4054 s.K. m.14). Eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi, esas ihlalden bağımsız olarak idari para cezasını gerektirir (m.16/1-c). Bu nedenle bilgi talebine verilecek cevabın kapsamı baştan planlanmalı; talep muğlaksa kapsamının netleştirilmesi istenmeli, süre yeterli değilse süre dolmadan gerekçeli ek süre talep edilmelidir. Aceleyle ve hukuki değerlendirme yapılmadan gönderilen bir cevap, sonraki aşamada savunmanın aleyhine kullanılabilir.
Yerinde İnceleme Her İki Aşamada Da Mümkündür
Kurul, teşebbüslerin defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeyi inceleyebilir, bunların kopyalarını alabilir, belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir ve mahallinde inceleme yapabilir; inceleme, Kurul emrindeki uzmanlar tarafından yapılır ve uzmanlar yanlarında incelemenin konusunu ve amacını gösteren bir yetki belgesi bulundurur (4054 s.K. m.15). Soruşturma safhasında bu yetkiler soruşturma heyeti tarafından da kullanılabilir (m.44). Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hâkimi kararı ile yerinde inceleme yapılır ve incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması, teşebbüsün yıllık gayri safi gelirinin binde beşi oranında idari para cezasını gerektirir (m.16/1-d). Bu nedenle inceleme ekibi geldiğinde yapılması gereken engellemek değil; yetki belgesini incelemek, alınan belgelerin listesini tutmak, kopyalarını almak ve gerekirse tutanağa şerh düşmektir. Yerinde inceleme için yerinde inceleme: şirketin hak ve yükümlülükleri, engellemenin sonuçları için yerinde incelemenin engellenmesi rehberlerine bakabilirsiniz.
Soruşturma: 7511 Sonrası Bildirim ve Savunma Takvimi
| Aşama | Süre | Madde |
|---|---|---|
| Soruşturmanın taraflara bildirimi | Karardan itibaren 15 gün; iddiaların türü ve niteliği | m.43/2 |
| Soruşturma süresi | 6 ay; bir kez 6 aya kadar ek süre | m.43/1 |
| Dosyaya erişim talebi | Sözlü savunma talebine kadar | m.44 |
| Rapora yazılı savunma | Tebliğden 30 gün; bir kez bir katına kadar uzatma | m.45 |
| Raportörün ek görüşü | Savunmalardan sonra görüş değişirse 15 gün | m.45 |
| Ek görüşe cevap | 30 gün | m.45 |
| Sözlü savunma toplantısı | Soruşturma bitiminden 30–60 gün içinde; davet 30 gün önce | m.46 |
| Nihai karar | Aynı gün veya 15 gün; sözlü savunma yoksa 30 gün | m.48 |
Soruşturma yapılmasına karar verilirse Kurul, ilgili daire başkanının gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportörleri belirler; soruşturma en geç altı ay içinde tamamlanır ve gerekli görüldüğü hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere altı aya kadar ek süre verilebilir (4054 s.K. m.43/1). 23/5/2024 tarihli ve 7511 sayılı Kanunla değiştirilen ikinci fıkraya göre Kurul, başlattığı soruşturmaları karardan itibaren on beş gün içinde ilgili taraflara bildirir ve bu bildirimle birlikte iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi gönderir. Eski metnimizde soruşturma bildirimiyle birlikte ayrı bir “ilk yazılı savunma” süresinin başladığı belirtilmişti; güncel metinde bildirim üzerine ayrı bir yazılı savunma süresi öngörülmediğinden bu kısım düzeltilmiştir. Güncel düzenlemede esaslı yazılı savunma, soruşturma raporunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde verilir ve bu süre haklı gerekçeler sunulması hâlinde bir kereye mahsus olmak üzere en çok bir katına kadar uzatılabilir (m.45). Soruşturmayı yürütenlerin görüşlerinde savunmalar sonucunda değişiklik olursa on beş gün içinde yazılı görüş bildirilir ve taraflar bu görüşe otuz gün içinde cevap verebilir; süresi içinde verilmeyen savunmalar dikkate alınmaz. Bununla birlikte soruşturma safhasında taraflar, kararı etkileyebilecek her türlü bilgi ve delili her zaman Kurula sunabilir (m.44); bu nedenle bildirimden sonra rapor beklenmeden delil sunulması mümkündür ve çoğu zaman yararlıdır.
Dosyaya Erişim ve Savunma Hakkının Güvencesi
Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen taraflar, sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasının kendilerine verilmesini isteyebilir (4054 s.K. m.44). Bu hak, savunmanın temel malzemesidir; iddianın dayandığı belgeyi görmeden yazılan savunma eksik kalır. Erişim talebinin erken yapılması, hem rapora karşı savunmanın hem de sözlü savunmanın etkili hazırlanmasını sağlar. Kanun ayrıca önemli bir güvence getirmiştir: Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz. Bu nedenle nihai kararda, soruşturma bildiriminde veya raporda yer almayan bir iddiaya dayanılmışsa, bu durum yargı yolunda ileri sürülebilecek önemli bir hukuka aykırılık nedenidir. Kurul kararları; ileri sürülen bütün delillerin ve savunmaların değerlendirilmesini, gerekçeyi ve kararın hukuki dayanağını içerir (m.52).
Sözlü Savunma ve Nihai Karar
Sözlü savunma toplantısı, tarafların cevap veya savunma dilekçelerinde sözlü savunma hakkını kullanmak istediklerini bildirmeleri üzerine yapılır; Kurul kendiliğinden de sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verebilir (4054 s.K. m.46). Toplantı, soruşturma safhasının bitiminden en az otuz, en çok altmış gün içinde yapılır ve davetiyeler toplantı gününden en az otuz gün önce gönderilir. Sözlü savunma toplantıları açık olarak yapılır; ancak genel ahlakın ve ticari sırların korunması gerekçesiyle Kurul toplantının gizli yapılmasına karar verebilir (m.47). Sözlü savunma toplantısı yapıldıktan sonra aynı gün, bu mümkün olmazsa gerekçesiyle birlikte on beş gün içinde karar verilir; sözlü savunma talep edilmemiş ve Kurul da kendiliğinden karar vermemişse, nihai karar dosya üzerinden soruşturma safhasının bitiminden sonra otuz gün içinde verilir (m.48). Sözlü savunma, yazılı savunmaların tekrarı değil, Kurul üyelerine dosyanın en güçlü noktalarının doğrudan anlatıldığı bir aşamadır; ekonomik analizler ve görsel sunumlar bu aşamada etkili biçimde kullanılabilir. Kurul süreçlerinde temsil için Rekabet Kurulu süreçlerinde hukuki temsil rehberine bakabilirsiniz.
Çıkış Yolları: Taahhüt, Uzlaşma ve Aktif İşbirliği
| Yol | Hangi aşamada | Sonuç | Madde |
|---|---|---|---|
| Taahhüt | Önaraştırma veya soruşturma | Soruşturma açılmaması veya sona erdirilmesi; açık ve ağır ihlallerde yok | m.43/3 |
| Uzlaşma | Soruşturma başladıktan sonra, rapor tebliğine kadar | İhlal kabulü; %25’e kadar indirim | m.43 |
| Aktif işbirliği | Her aşamada; zamanlama belirleyici | Ceza verilmeyebilir veya indirim | m.16 |
Her iki aşamada da sürecin erken sonlandırılmasını sağlayan yollar bulunur ve bunların zamanlaması aşamaya göre değişir. Yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde, m.4 veya m.6 kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak taahhüt sunulabilir; Kurul taahhütlerle sorunun giderilebileceğine kanaat getirirse bunları bağlayıcı hâle getirerek soruşturma açılmamasına veya açılmış soruşturmaya son verilmesine karar verebilir (4054 s.K. m.43). Ancak fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlallerde taahhüt kabul edilmez. Uzlaşma ise yalnızca soruşturma aşamasında mümkündür: Kurul, ihlalin varlığı ve kapsamını kabul eden teşebbüslerle soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir ve idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir. Kanuna aykırılığın ortaya çıkarılması amacıyla Kurumla aktif işbirliği yapan teşebbüslere ise işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması dikkate alınarak ceza verilmeyebilir veya indirim yapılabilir (m.16). Zamanlamanın açıkça ölçüt olarak sayılması, bu yolun önaraştırma aşamasında, hatta hiçbir inceleme başlamadan önce değerlendirilmesini gerektirir. Pişmanlık programı için pişmanlık programı, taahhüt ve uzlaşma için taahhüt ve uzlaşma rehberlerine bakabilirsiniz.
Nihai Kararda Tedbirler ve Taahhüt Sonrası Yeniden Soruşturma
Kurul, m.4, 6 veya 7’nin ihlal edildiğini tespit ederse, ilgili teşebbüslere rekabetin tesisi için yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken davranışları ve belirli faaliyetlerin, ortaklık paylarının veya mal varlıklarının devri şeklindeki yapısal tedbirleri nihai kararında bildirir (4054 s.K. m.9). Yapısal tedbirlere ancak daha önce getirilen davranışsal tedbirlerin sonuç vermediği hâllerde başvurulur. Kurul, bu yönde bir karar almadan önce ilgili teşebbüslere ihlale ne şekilde son vereceklerine ilişkin görüşlerini yazılı olarak bildirir. Nihai karara kadar ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğu durumlarda ise ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte geçici tedbirler alınabilir. Taahhüt kararıyla kapanan bir dosyanın ise tamamen sona erdiği düşünülmemelidir: kararın alınmasına temel teşkil eden herhangi bir unsurda esaslı değişiklik olması, teşebbüslerin verdikleri taahhütlere aykırı davranmaları veya kararın eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgiye dayanılarak verilmiş olması hâllerinde Kurul tekrar soruşturma açabilir (m.43). Bu nedenle taahhüt sunan teşebbüsün, taahhütlerin uygulanmasını düzenli olarak belgelemesi gerekir.
Şikâyetçinin Hakları
Rekabet süreci yalnızca soruşturulan teşebbüsün değil, şikâyetçinin de sürecidir. Kurul, ihbar veya şikâyet başvurularında ileri sürülen iddiaları ciddi ve yeterli bulursa, şikâyetçiye iddiaların ciddi bulunduğu ve araştırmaya başlandığı yazılı olarak bildirilir (4054 s.K. m.42). Kurulun başvuruyu açıkça reddetmesi veya süresi içinde bildirimde bulunmayarak reddetmiş sayılması durumunda, doğrudan ya da dolaylı menfaati olduğunu belgeleyen herkes ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilir. Önaraştırma sonunda soruşturma açılmamasına ilişkin karar da bu kapsamda yargısal denetime tabidir; “dosya kapandı, yapacak bir şey yok” düşüncesi hukuken doğru değildir. İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7). Şikâyetçi, önaraştırma aşamasında raportörün kısa süre içinde kendi başına ulaşamayacağı pazar verilerini, fiyat kayıtlarını ve yazışmaları sunarsa, soruşturma açılması ihtimali artar. Etkili şikâyetin hazırlanması için Rekabet Kurumuna şikâyet başvurusu rehberine bakabilirsiniz.
İdari Para Cezasının Belirlenmesi
| Konu | Kural |
|---|---|
| Üst sınır | Nihai karardan önceki mali yıl gayri safi gelirinin %10’una kadar |
| Yöneticiler ve çalışanlar | Belirleyici etki varsa teşebbüs cezasının %5’ine kadar |
| Dikkate alınanlar | Tekerrür, süre, piyasa gücü, belirleyici etki, taahhütlere uyum, incelemeye yardım, zararın ağırlığı |
| Aktif işbirliği | Ceza verilmeyebilir veya indirim |
| Uzlaşma | %25’e kadar indirim |
Soruşturma sonunda ihlal tespit edilirse, teşebbüse nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir; ihlalde belirleyici etkisi saptanan yöneticilere veya çalışanlara teşebbüse verilen cezanın yüzde beşine kadar ceza verilebilir (4054 s.K. m.16). Kurul cezanın miktarını belirlerken ihlalin tekerrürünü, süresini, teşebbüsün piyasadaki gücünü, ihlaldeki belirleyici etkisini, verilen taahhütlere uyup uymamasını, incelemeye yardımcı olup olmamasını ve gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığını dikkate alır. Bu ölçütler, soruşturma boyunca şirketin tutumunun cezanın miktarına doğrudan yansıyacağını gösterir: incelemeye yardımcı olmak lehe, engellemek ise hem ayrı bir ceza hem de ana cezada aleyhe bir unsur olarak sonuç doğurur. Bu nedenle savunma stratejisi yalnızca ihlalin varlığını değil, cezanın miktarını etkileyen unsurları da hedef almalıdır.
Kararlara Karşı Dava ve Paralel Süreçler
Kurul kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir ve bu davalar öncelikli işlerden sayılır; ancak yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz (4054 s.K. m.55). Dava açma süresi altmış gündür ve kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihten başlar (İYUK m.7). Bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve sonraki aşamalarda kararın hukuka aykırılığını tartışma imkânı büyük ölçüde daralır. Kurum süreci, zarar görenlerin açacağı tazminat davalarından da bağımsızdır: Kurumun ihlal bulunmadığı yönündeki kararı tazminat yolunu kendiliğinden kapatmadığı gibi, ihlal tespiti de tazminatı otomatik olarak doğurmaz; zarar ve nedensellik ayrıca ispatlanır. Rekabet ihlaline ilişkin ceza, gelire göre belirlenen nispi bir idari para cezası olduğundan, Kabahatler Kanununun nispi idari para cezasını gerektiren kabahatlerde öngördüğü sekiz yıllık zamanaşımı süresi (5326 s.K. m.20/3) bu bakımdan önem taşır. Kurul kararlarına karşı dava için Rekabet Kurulu kararlarına karşı dava, tazminat için rekabet ihlalinde tazminat rehberlerine bakabilirsiniz.
İdari Yaptırım ve Ceza Sorumluluğu
Rekabet ihlali kural olarak idari yaptırım gerektirir; ancak aynı davranış, özellikle kamu ihalelerinde isteklilerin fiyatı etkilemek için anlaşması hâlinde, ihaleye fesat karıştırma suçunu da oluşturabilir. Bu durumda Kurum süreci ile ceza soruşturması birlikte yürüyebilir ve aynı fiilden hem idari yaptırım hem ceza sorumluluğu doğup doğmayacağı ayrıca tartışılır. Ceza soruşturması ile Kurum sürecinin farklı delil ve ispat kurallarına tabi olduğu unutulmamalıdır; Kurum sürecinde verilen beyanlar ceza soruşturmasında da gündeme gelebileceğinden, her iki süreçte tutarlı bir savunma stratejisi kurulmalıdır. Aynı fiile idari para cezası ve ceza verilmesi sorunu için ne bis in idem, ihaleye fesat için ihaleye fesat karıştırma rehberlerine bakabilirsiniz.
Soruşturulan Şirket İçin Aşama Pusulası
- Yazının aşamasını belirleyin: Bilgi talebi mi, soruşturma bildirimi mi?
- Önaraştırmada iç denetim yapın: Riskleri belirleyin; taahhüt ve aktif işbirliği seçeneklerini değerlendirin.
- Bilgi taleplerine özenle cevap verin: Eksik veya yanıltıcı bilgi ayrı cezayı gerektirir.
- Soruşturma bildiriminde takvim çıkarın: Erişim talebi, rapor beklentisi, savunma ve sözlü savunma tarihleri.
- Dosyaya erişimi erken isteyin: Sözlü savunma talebine kadar mümkündür.
- Rapora süresinde savunma verin: Süresinde verilmeyen savunma dikkate alınmaz.
- Çıkış yollarını her aşamada yeniden değerlendirin: Uzlaşma yalnız rapor tebliğine kadar mümkündür.
Örnek Durumlar
| Durum | Aşama | Yapılacak |
|---|---|---|
| Kurumdan satış verileri isteyen yazı | Önaraştırma olabilir | Süre ve kapsamı kontrol; eksiksiz cevap |
| Sabah ofise gelen uzmanlar | Her iki aşamada mümkün | Yetki belgesini inceleyin; engellemeyin |
| “Soruşturma açılmıştır” bildirimi | Soruşturma | Takvim; dosyaya erişim talebi |
| Soruşturma raporu tebliğ edildi | Soruşturma | 30 günde savunma; gerekirse ek süre |
| İhlali kabul etmeye hazır teşebbüs | Soruşturma | Rapor tebliğinden önce uzlaşma |
| Şikâyete cevap gelmedi veya soruşturma açılmadı | Önaraştırma sonrası | Ret sayılabilir; 60 günlük dava süresi |
Sık Yapılan Hatalar
- Önaraştırmayı önemsiz saymak: Verilen cevaplar soruşturma dosyasına girer.
- Bildirimle ayrı bir savunma süresi başladığını sanmak: 7511 sonrası esaslı savunma rapor tebliğinden itibaren verilir.
- Dosyaya erişimi geç istemek: Sözlü savunma talebine kadar istenebilir.
- Rapora savunmayı süresinden sonra vermek: Dikkate alınmaz.
- Yerinde incelemeyi engellemek: Binde beş oranında ayrı ceza gerektirir.
- Uzlaşma penceresini kaçırmak: Rapor tebliğinden sonra mümkün değildir.
⚠️ Takvimi ilk gün kurun: Soruşturma bildirimi karardan itibaren on beş gün içinde yapılır; soruşturma altı ay sürer ve bir kez altı aya kadar uzatılabilir. Rapor tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunmanızı verin, gerekirse süre dolmadan gerekçeli uzatma isteyin; dosyaya erişim ve uzlaşma pencerelerini kaçırmayın.
Rekabet Kurumu önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde bilgi talebine cevap, yerinde inceleme, dosyaya erişim, yazılı ve sözlü savunma, taahhüt, uzlaşma ve aktif işbirliği başvuruları ile Kurul kararlarına karşı dava için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Dosyaya Erişim ve Savunma Süresinin Uzatılması Talebi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Önaraştırma ile soruşturma farkı nedir?
Önaraştırma soruşturmaya gerek olup olmadığının ön incelemesidir; soruşturma ihlal iddiasının esastan incelenmesidir (4054 m.40-43).
Önaraştırma ne kadar sürer?
Raportör 30 gün içinde rapor verir; Kurul 10 gün içinde karar verir.
Soruşturma ne kadar sürer?
6 ay; bir kez 6 aya kadar ek süre (m.43).
Soruşturma ne zaman bildirilir?
Karardan itibaren 15 gün içinde (m.43; 7511 ile).
Bildirimle savunma süresi başlar mı?
Güncel metinde ayrı bir ilk savunma süresi yok; esaslı savunma rapor tebliğinden itibaren.
Rapora savunma süresi?
30 gün; bir kez bir katına kadar uzatılabilir (m.45).
Süresinde verilmeyen savunma?
Dikkate alınmaz (m.45).
Soruşturma dosyasını görebilir miyim?
Sözlü savunma talebine kadar evrak ve mümkünse delil nüshası istenebilir (m.44).
Önaraştırmada baskın yapılabilir mi?
Kurulun yerinde inceleme yetkisi genel niteliktedir (m.15).
Yerinde inceleme engellenirse?
Sulh ceza hâkimi kararıyla yapılır; binde beş ceza (m.15, 16).
Sözlü savunma ne zaman?
Soruşturma bitiminden 30–60 gün içinde (m.46).
Karar ne zaman verilir?
Sözlü savunma günü veya 15 gün; sözlü savunma yoksa 30 gün (m.48).
Taahhüt ne zaman sunulur?
Önaraştırma veya soruşturmada; açık ve ağır ihlallerde kabul edilmez (m.43).
Uzlaşma ne zamana kadar?
Soruşturma raporunun tebliğine kadar; %25’e kadar indirim.
Soruşturma açılmadı, ne yapabilirim?
Menfaatinizi belgeleyerek dava açabilirsiniz (m.42; İYUK 60 gün).
Dava cezayı durdurur mu?
Hayır (m.55).
Kurul iddia etmediği konuda karar verebilir mi?
Hayır; bilgilendirilmeyen konular karara dayanak yapılamaz (m.44).
Önaraştırma yapılmadan soruşturma açılabilir mi?
Evet; Kurul doğrudan soruşturma açabilir (m.40).
Taahhüt kararından sonra yeniden soruşturma olur mu?
Esaslı değişiklik, taahhüde aykırılık veya yanıltıcı bilgi hâlinde (m.43).
Karar gerekçeli mi?
Evet; delillerin, savunmaların değerlendirilmesi ve gerekçe içerir (m.52).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Rekabet Hukuku Nedir?
- Rekabet Kurumuna Şikâyet
- Yerinde İnceleme: Hak ve Yükümlülükler
- Yerinde İncelemenin Engellenmesi
- Pişmanlık Programı
- Taahhüt ve Uzlaşma
- Rekabet Kurulu Süreçlerinde Temsil
- Rekabet Kurulu Kararlarına Karşı Dava
- Rekabet İhlalinde Tazminat
- Ne Bis In Idem
- İhaleye Fesat Karıştırma
- Ceza Hukuku Rehberi
Önaraştırma ve soruşturma: süreler, haklar ve strateji
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 4054 sayılı Kanun, İYUK ve Kabahatler Kanunu hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte İçki ve Kaçak Etil Alkol Soruşturması 2026: İzinsiz İmalathane (4733 m.8/1), Bandrolsüz İçki (5607 m.3/18), Sağlığa Zararlı İçki (TCK 186) — Tekel Bayisi, Tedarikçi ve Taşıyıcı Ne Kadar Sorumlu?
- ▸ AİHM Kararından Sonra Yargılamanın Yenilenmesi ve Gözaltı Süresinin Hesabı 2026: AYM Genel Kurulunun 2021/29667 ve 2022/103359 Kararları — “Kanun Yürürlükte” Reddi, 4 Gün 12 Saat ve Dosyanın Hâkimliğe Geçtiği An (CMK m.311/1-f, 91, 141; 6216 m.50)
- ▸ Gümrük Kapısında veya Havalimanında Uyuşturucu ile Yakalanmak 2026: İthal Suçu (TCK 188/1), Kokain-Eroin Artırımı (188/4-a), Şoför ve Yolcunun Kastı (TCK 21, 30), Araç Müsaderesi (TCK 54) ve Gözaltı Hakları (CMK 91, 95, 154)
- ▸ Fon Soruşturmasında Gönüllü İade Cezayı Kaldırır mı? 2026 — 30 Milyar TL İade, 470 Kişiye Malvarlığı Tedbiri ve Firari Şüpheliler: Fon Mağduru ve Şüpheli İçin Hukuki Sonuçlar (7596 m.4/4, m.6; CMK m.128, 248; TCK m.168, 254; SPKn m.107/3)
Bu konuda hukuki destek almak için


