Nakdi Sermaye Artışında Faiz İndirimi 2026: KVK 10/1-ı, Yüzde 50 ve Yurt Dışı Nakitte Yüzde 75, BKK 2015/7910 Oranları, TCMB Faiz Oranı, Beş Hesap Dönemi ve 2026 Son Yıl, Devreden İndirim, Pasif Gelir, Asgari Kurumlar Vergisi

Sermaye şirketleri, ticaret siciline tescil edilen nakdi sermaye artışları veya yeni kuruluşta nakden ödenen sermaye üzerinden, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın ticari kredi faiz oranıyla hesaplanan tutarın yüzde 50’sini kurum kazancından indirebilir. Bu indirim Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-ı bendinde düzenlenir; yurt dışından getirilen nakitle karşılanan artışlarda oran yüzde 75’tir. 2015/7910 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla halka açık şirketlere ve teşvik belgeli yatırımlara daha yüksek, pasif gelirli şirketlere ve arsa yatırımlarına sıfır oran öngörülmüştür. 7417 sayılı Kanunla indirim, artırımın tescil edildiği dönem dahil beş hesap dönemiyle sınırlandırılmış; 5.7.2022’den önceki artırımlar için bu süre 2022’den başlatılmıştır. Bu nedenle eski artırımlar için 2026 hesap dönemi son yıldır. Bu yazı indirimin kapsamını, oranlarını, hesaplamasını, süre sınırını, devreden tutarları, kapsam dışı işlemleri, asgari kurumlar vergisiyle ilişkisini, açık yorum sorunlarını ve tarhiyata karşı yolları kanun, karar ve tebliğ hükümleriyle anlatıyor.

Yasal Dayanak: KVK m.10/1-ı, BKK 2015/7910 ve Değişiklikler

Nakdi sermaye artışı indirimi, şirketlerin borçla değil öz kaynakla finanse edilmesini teşvik etmek amacıyla 6637 sayılı Kanunla 2015’te getirilmiştir. Borçla finansmanda faiz gider yazılabilirken öz kaynakla finansmanda böyle bir indirim bulunmaması, sermaye artırımını vergi bakımından dezavantajlı kılıyordu. İndirim, artırılan nakdi sermaye için “varsayımsal faiz” hesaplanarak bu dengesizliği kısmen gidermeyi amaçlar.

Kimler Yararlanabilir, Kimler Yararlanamaz?

İndirimden sermaye şirketleri yararlanır. Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri kapsam dışındadır (KVK m.10/1-ı; BKK 2015/7910 m.1/4). Kooperatifler, dernek ve vakıf iktisadi işletmeleri ile şahıs şirketleri sermaye şirketi olmadığından yararlanamaz. Şirketin tam veya dar mükellef olmasına ilişkin bir sınırlama Kanun’da yer almaz.

Hangi Sermaye Artışları Hesaba Girer?

İndirim; ilgili hesap dönemi içinde ticaret siciline tescil edilmiş ödenmiş veya çıkarılmış sermayedeki nakdi artışlar ile yeni kurulan şirketlerde ödenmiş sermayenin nakden karşılanan kısmı üzerinden hesaplanır. Nakit dışındaki varlık devirlerinden kaynaklananlar dahil olmak üzere birleşme, devir ve bölünme işlemlerine taraf olmaktan, bilançodaki öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesinden veya ortaklar ya da ortaklarla ilişkili kişilerce kredi kullanılarak veya borç alınarak yapılan artırımlar hesaba katılmaz (KVK m.10/1-ı, dördüncü paragraf).

İdare, ortaklarca avans olarak yatırılan tutarların, yatırıldığı hesap dönemi sonuna kadar artırım kararı tescil ettirilirse tescil tarihi esas alınarak indirime dahil edilebileceğini, aksi hâlde indirim hesabına girmeyeceğini kabul etmektedir. Ortakların şirketten alacaklarının sermayeye eklenmesi ise dışarıdan yeni nakit girişi sağlamadığından kapsam dışında görülmektedir. Ortaklar cari hesabının hukuki niteliği için ortaklar cari hesabı yazımıza bakılabilir.

İndirim Oranları: Yüzde 50, 75, 100 ve Sıfır

Kanundaki genel oran yüzde 50’dir. Nakdi sermaye artışlarının yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı için oran yüzde 75 olarak uygulanır (KVK m.10/1-ı, ikinci paragraf). Cumhurbaşkanı (karar tarihinde Bakanlar Kurulu), şirket büyüklüğü, ortakların niteliği, pasif gelirler, teşvik belgesi ve yatırım alanları gibi ölçütlere göre oranı sıfıra kadar indirmeye, yüzde 100’e kadar artırmaya; halka açık şirketler için yüzde 150’ye kadar farklılaştırmaya yetkilidir. Bu yetki 2015/7910 sayılı Kararla kullanılmıştır.

Halka açıklık oranı, indirimden yararlanılan yılın son günü itibarıyla Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde borsada işlem görebilir nitelikte izlenen payların nominal tutarının tescilli sermayeye oranıyla belirlenir. Değerlendirmemize göre yurt dışından getirilen nakde ilişkin yüzde 75’lik kanuni oran ile Karardaki artırımlı oranlar ayrı ayrı uygulanır; aynı tutar için hangisinin esas alınacağı açıkça düzenlenmemiştir ve özelge alınması uygundur.

Hesaplama Formülü ve TCMB Faiz Oranı

İndirim; nakdi sermaye artışı üzerinden, TCMB tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan “bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı” dikkate alınarak ilgili hesap döneminin sonuna kadar hesaplanan tutarın indirim oranına isabet eden kısmıdır. Nakdi sermayenin ödendiği ay kesri tam ay sayılarak hesap döneminin kalan ay süresi kadar hesaplanır (KVK m.10/1-ı). İdareye göre tescilden önce ödenen tutarlarda süre tescil tarihinden, tescilden sonra ödenenlerde ödeme tarihinden başlar. Oran yıl sonunda belli olduğundan indirim geçici vergi dönemlerinde değil, yalnızca yıllık beyannamede uygulanır (KVGT 10.6.5.1, Seri No: 21 ile).

Formül: indirim tutarı = nakdi sermaye artışı × TCMB oranı × indirim oranı × (kalan ay / 12). Her yıl o yıl için açıklanan oran kullanılır. Danışmanlık kuruluşlarının TCMB tablosundan aktardığına göre 2025 hesap dönemi için kullanılan oran yüzde 45,34’tür; özel hesap dönemine tabi kurumlar dönemlerinin bittiği ay itibarıyla açıklanan oranı esas alır. Beyanname hazırlanırken oranın TCMB verilerinden ayrıca doğrulanması önerilir; çünkü tablo geriye dönük güncellenebilmektedir.

Beş Hesap Dönemi Kuralı: 5.7.2022 Öncesi Artırımlar İçin 2026 Son Yıl

7417 sayılı Kanunla indirimden, sermaye artırımına ilişkin kararın veya ilk kuruluşta ana sözleşmenin tescil edildiği hesap dönemi ile izleyen dört hesap dönemi için ayrı ayrı yararlanılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu dönemlerde sermaye azaltımı yapılırsa azaltılan tutar hesaba katılmaz (KVK m.10/1-ı, üçüncü paragraf). Değişiklikten önce süre sınırı yoktu. Kanun, 5.7.2022’den önce sermaye artırımı yapan veya kurulan şirketler için sınırın 2022 hesap dönemi dahil beş dönem olarak uygulanacağını öngörmüştür (KVK geç. m.15/13). İdare de bu şirketlerin geçmişte kaç dönem yararlandıklarına bakılmaksızın 2022 dahil beş dönem daha yararlanabileceğini kabul etmektedir.

Kazanç Yetersizliği ve Devreden İndirim

Matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu yapılamayan tutarlar sonraki hesap dönemlerine devreder (KVK m.10/1-ı). İdare, beş dönem içinde hesaplanan ancak kazanç yetersizliği nedeniyle kullanılamayan tutarın herhangi bir süre sınırı olmaksızın ve endekslenmeden sonraki dönemlerde indirilebileceğini kabul etmektedir. Böylece süre sınırı, indirimin hesaplanabileceği dönemleri kısıtlar; hesaplanmış tutarın kullanımını kısıtlamaz.

Devreden tutarın endekslenmemesi, yüksek enflasyon döneminde indirimin reel değerini azaltır. Ayrıca indirim, kurum kazancından yapılan indirimler arasında sıralı olarak uygulanır ve beyannamede ayrıca gösterilmelidir (KVK m.10/1). Devreden tutarların yıllar itibarıyla ayrı tablo hâlinde izlenmesi, incelemede ispat kolaylığı sağlar.

Sermaye Azaltımı, Başka Şirkete Aktarım ve Ortaklara Borç

Beş dönem içinde sermaye azaltımı yapılması hâlinde azaltılan sermaye tutarı indirim hesaplamasında dikkate alınmaz. Artırılan nakdi sermayenin başka şirketlere sermaye olarak konulan veya kredi olarak kullandırılan kısmı için oran sıfırdır (BKK m.1/3-c). İdare, borç olarak verilen tutarın kısmen veya tamamen tahsil edilmesi hâlinde, tahsil edilen tutar kadar tahsil döneminden itibaren indirimden yararlanılabileceğini açıklamıştır (KVGT 10.6.4.2.3, Seri No: 21 ile). Sermaye azaltımında hangi öz sermaye kaleminin azaltılmış sayılacağı ve vergilendirme ayrıca KVK 32/B’ye tabidir; bunun için sermaye işlemlerinde vergilendirme yazımıza bakılabilir.

Değerlendirmemize göre ortaklara borç verilmesi, BKK’daki “başka şirketlere kredi olarak kullandırılan kısım” ifadesine girmese de, ortakların şirketten borç almasının TTK m.358 ve örtülü kazanç dağıtımı hükümleri bakımından ayrıca risk taşıdığı unutulmamalıdır.

Pasif Nitelikli Gelir, Holding ve Arsa Yatırımları: Sıfır Oran

Gelirlerinin yüzde 25 veya fazlası; şirket faaliyetiyle orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamıyla yürütülen ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşan şirketler için oran sıfırdır (BKK m.1/3-a). Aktif toplamının yüzde 50 veya fazlası bağlı menkul kıymetler, bağlı ortaklıklar ve iştirak paylarından oluşan şirketler için de oran sıfırdır (BKK m.1/3-b). Arsa ve arazi yatırımı yapan şirketlerde arsa ve arazi yatırımına tekabül eden tutarla sınırlı olarak oran sıfırdır (BKK m.1/3-ç).

Pasif gelir oranının hesaplanması uygulamada en sık inceleme konusu olan alandır. Değerlendirmemize göre Karar, “şirket faaliyeti ile orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamı suretiyle yürütülen” faaliyetlerden doğan gelirleri pasif gelir dışında tuttuğundan, ticari alacak ve borçlardan doğan kur farkları ile vade farkları pasif gelir hesabına katılmamalıdır. Holding yapıdaki şirketlerin yurt dışı iştirak gelirleri için yurt dışı iştirak kazançları rehberimize bakılabilir.

Asgari Kurumlar Vergisi ile İlişki

Asgari kurumlar vergisi hesabında düşülebilecek indirimler arasında 10/1-ı bendi yer almaz (KVK m.32/C/2-b); idare de nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimini asgari vergi matrahından düşülemeyecek indirimler arasında saymış ve tebliğ örneğinde indirimi asgari vergi sütununda sıfır olarak göstermiştir (KVGT 32.5). Bu nedenle indirim, hesaplanan kurumlar vergisini kazancın yüzde 10’unun altına indiremez. Genel oranda (yüzde 25) bu sınır, indirimin kazancın yüzde 60’ını aştığı noktada devreye girer.

Üçüncü satırda indirimin 2.000.000 TL’lik kısmı vergi tasarrufu sağlamamaktadır. İndirimin, asgari vergi nedeniyle fiilen etki doğurmayacak kısmının matrahtan düşülmeyip sonraki döneme devredilip devredilemeyeceği Kanun ve tebliğde açıkça düzenlenmemiştir; değerlendirmemize göre devredilebilir tutar yalnızca “matrahın yetersiz olması” nedeniyle kullanılamayan kısımdır ve bu konuda özelge alınması önerilir. Asgari vergi için yurt içi asgari kurumlar vergisi yazımıza ve indirimli oranlar yazımıza bakılabilir.

Artırımlı Oranların Uygulanması: Yurt Dışı Nakit ve Teşvik Belgesi

Yüzde 75 oranı, 26.10.2021’den itibaren yapılan nakdi sermaye artışlarının yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmına uygulanır. Paranın yurt dışından geldiği banka kayıtlarıyla belgelenmelidir. Teşvik belgeli yatırımlarda 25 puanlık artış ise nakdi olarak artırılan sermayenin yatırım teşvik belgeli üretim ve sanayi tesisleri ile bunlara ait makine ve teçhizat ve tesis arsası yatırımlarında kullanılması hâlinde, belgedeki sabit yatırım tutarıyla sınırlı uygulanır (BKK m.1/2-b). İdare bir özelgesinde, artırımdan sağlanan kaynağın teşvik belgeli yatırımda doğrudan kullanılmayıp daha önce yapılmış yatırımın kredisinin erken ödenmesinde kullanılmasını artırımlı oran kapsamında görmemiştir.

Teşvik belgesinin iptali veya tamamlama vizesinin yapılamaması hâlinde artırımlı oranın akıbeti ayrıca değerlendirilmelidir; bunun için teşvik belgesi tamamlama vizesi yazımıza bakılabilir. Yurt dışındaki ortaktan borç alınarak yapılan finansmanın vergi ve döviz mevzuatı boyutu için yurt dışından kredi ve ortaktan borç yazımıza bakılabilir.

Beyanname, Belgeler ve İnceleme Riski

İndirim, kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilerek uygulanır. İncelemelerde en çok sorgulanan konular; nakdin fiilen şirkete girip girmediği, ortakların parayı nereden temin ettiği, artırımdan sonra paranın ortaklara veya grup şirketlerine geri dönüp dönmediği, pasif gelir oranı ve sermaye avanslarının tescil tarihleridir. Bu nedenle aşağıdaki belgelerin artırım tarihinde hazırlanması önerilir.

İnceleme sürecindeki haklar için vergi incelemesi yazımıza bakılabilir. Değerlendirmemize göre ortakların artırımdan kısa süre önce kredi kullanmış olması tek başına indirimi ortadan kaldırmaz; Kanun’un aradığı, artırımın kredi kullanılarak “gerçekleştirilmesi”, yani kredi ile sermaye ödemesi arasında illiyet bağıdır.

Açık Yorum Sorunları

Aşağıdaki sorular uygulamada tartışma doğurmaya adaydır.

Tarhiyata Karşı Yollar, Dava Dilekçesi ve Kontrol Listesi

İndirimin reddine dayanan tarhiyata karşı uzlaşma talep edilebilir veya ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7). Dava açılması, dava konusu vergi ve cezanın tahsilini durdurur (İYUK m.27/4); bunun için vergi davasının tahsilata etkisi yazımıza, uzlaşma için uzlaşma yazımıza bakılabilir. Aşağıdaki örnek, pasif gelir oranının ve ortağın kredi kullanımının tartışıldığı varsayımsal bir dosya için hazırlanmıştır.

Gecikme faizi ve zamanaşımı için gecikme faizi yazımıza ve zamanaşımı yazımıza, vergi alanındaki gelişmeler için Hukuk Gündemi Son Durum sayfamıza, diğer rehberler için Vergi Hukuku Rehberi sayfasına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nakdi sermaye artışı indirimi nedir?

Sermaye şirketlerinin tescilli nakdi sermaye artışları üzerinden TCMB ticari kredi faiz oranıyla hesaplanan tutarın belirli bir kısmını kurum kazancından indirmesidir (KVK m.10/1-ı).

İndirim oranı kaçtır?

Genel oran yüzde 50; yurt dışından getirilen nakitte yüzde 75; halka açık şirketlerde yüzde 75 veya 100; bazı hâllerde yüzde 0.

Hangi faiz oranı kullanılır?

TCMB’nin indirimden yararlanılan yıl için en son açıkladığı TL ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı.

İndirim kaç yıl kullanılır?

Tescil dönemi dahil beş hesap dönemi; 5.7.2022 öncesi artırımlarda 2022–2026 dönemleri.

2026’dan sonra eski artırımlar için indirim var mı?

Hayır; ancak 2026’ya kadar hesaplanıp kullanılamayan tutar sonraki dönemlere devreder.

Kullanılamayan tutar kaybolur mu?

Hayır; kazanç yetersizliğinden kullanılamayan tutar süre sınırı olmadan ve endekslenmeden devreder.

Geçici vergide kullanılabilir mi?

Hayır; oran yıl sonunda belli olduğundan yalnızca yıllık beyannamede uygulanır.

Ortağın şirketten alacağı sermayeye eklenirse indirim olur mu?

İdareye göre hayır; dışarıdan nakit girişi olmadığından kapsam dışıdır.

Ortak kredi çekerek sermaye koyarsa ne olur?

Kredi veya borç alınarak yapılan artırımlar hesaba katılmaz.

Pasif gelirli şirket yararlanabilir mi?

Gelirlerinin yüzde 25 veya fazlası pasif nitelikliyse oran sıfırdır.

Asgari kurumlar vergisinde düşülür mü?

Hayır; indirim asgari vergi matrahından düşülmez.

Sermaye azaltılırsa ne olur?

Beş dönem içinde azaltılan tutar indirim hesabına katılmaz.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; sermaye artırımı planlayan şirketlere indirimin kapsamı ve oranı, ortakların fon kaynağının belgelenmesi, sermaye avansı ve tescil zamanlaması, pasif gelir ve iştirak oranının hesaplanması, teşvik belgeli yatırımlarda artırımlı oran, beş dönemlik sürenin ve devreden tutarların izlenmesi, asgari kurumlar vergisi etkisi ve özelge talepleri konularında danışmanlık verir. İndirimin reddine dayanan tarhiyatlara karşı uzlaşmada ve vergi mahkemesinde hukuki destek sağlar. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.10/1, 10/1-ı, 12, 32/1, 32/B, 32/C/2, geçici m.15/13; 6637 sayılı Kanun m.8; 7338 sayılı Kanun m.59; 7417 sayılı Kanun m.49, 50; 2015/7910 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (RG 30.6.2015/29402); Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1) 10.6, 10.6.3.4, 10.6.4.2.3, 10.6.5.1 (Seri No: 9 ve 21 ile) ve 32.5 (Seri No: 23 ile); 6102 sayılı TTK m.358; 213 sayılı VUK m.3, 344, 369; 2577 sayılı İYUK m.7, 27/4. 2025 TCMB oranı danışmanlık kuruluşlarının TCMB tablosundan aktardığı değerdir. Örnekler, hesaplar ve dilekçe varsayımsaldır. Yazı 10 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.