İştirak Hissesi ve Taşınmaz Satış Kazancı İstisnası 2026: KVK 5/1-e, 9160 Sayılı Kararla Yüzde 50, Geçici 16 ile Taşınmazlarda Yüzde 25, İki Tam Yıl, Özel Fon Hesabı, Bedel Tahsili ve Asgari Kurumlar Vergisi
10 Kasım 2026

İştirak Hissesi ve Taşınmaz Satış Kazancı İstisnası 2026: KVK 5/1-e, 9160 Sayılı Kararla Yüzde 50, Geçici 16 ile Taşınmazlarda Yüzde 25, İki Tam Yıl, Özel Fon Hesabı, Bedel Tahsili ve Asgari Kurumlar Vergisi

Kurumların en az iki tam yıl aktiflerinde tuttukları iştirak hisseleri, kurucu senetleri, intifa senetleri, rüçhan hakları ve belirli fon katılma paylarının satışından doğan kazançların bir kısmı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-e bendine göre kurumlar vergisinden istisnadır. Kanunda yüzde 75 olan oran, 27 Kasım 2024 tarihli ve 32735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla bu tarihten itibaren yapılan satışlar için yüzde 50’ye indirildi. Taşınmaz satış kazancı istisnası ise 7456 sayılı Kanunla 15 Temmuz 2023’ten itibaren kaldırıldı; bu tarihten önce aktifte bulunan taşınmazlar için istisna yüzde 25 oranıyla devam ediyor. İstisna; satış kazancının istisna kısmının beş yıl özel fon hesabında tutulması ve satış bedelinin satışı izleyen ikinci takvim yılı sonuna kadar tahsil edilmesi şartlarına bağlıdır. Bu yazı istisnanın kapsamını, oranların değişimini, şartları, fon hesabını, ihlal hâllerini, asgari kurumlar vergisi ve KDV ilişkisini, açık yorum sorunlarını ve tarhiyata karşı yolları kanun, Cumhurbaşkanı kararı ve özelge hükümleriyle anlatıyor.

Kısa cevap: En az iki tam yıl aktifte bulunan iştirak hisseleri, kurucu senetleri, intifa senetleri, rüçhan hakları ve KVK 5/1-a kapsamındaki istisna kazançlara kaynak oluşturan yatırım fonu katılma paylarının satışından doğan kazancın 27.11.2024’ten itibaren yapılan satışlarda yüzde 50’si, bu tarihten önceki satışlarda yüzde 75’i istisnadır (KVK m.5/1-e; CBK 9160). 15.7.2023’ten önce aktifte bulunan taşınmazların bu tarihten sonra satışında istisna oranı yüzde 25’tir; 15.7.2023 ve sonrasında edinilen taşınmazlarda istisna yoktur (KVK geç. m.16). İstisna kısmı satış yılını izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel fon hesabında tutulmalı, satış bedeli satış yılını izleyen ikinci takvim yılı sonuna kadar tahsil edilmelidir. Menkul kıymet ticareti yapan kurumların, eski taşınmazlarda ise taşınmaz ticareti veya kiralaması yapan kurumların bu amaçla elde tuttukları kıymetler kapsam dışıdır. İstisna asgari kurumlar vergisi hesabında düşülmez.

Şirketinizin aktifindeki iştirak veya taşınmazı mı satacaksınız?

İstisna oranı, süre, fon ve tahsil planlaması için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Yasal Dayanak: KVK m.5/1-e, Geçici m.16 ve 9160 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı

İstisna, kurumların aktiflerinde uzun süre tuttukları iktisadi kıymetleri nakde çevirerek mali yapılarını güçlendirmelerini amaçlar. 2006’dan bu yana Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-e bendinde yer alan istisna, son yıllarda üç önemli değişiklik geçirmiştir: 7061 sayılı Kanunla taşınmazlarda oran yüzde 75’ten yüzde 50’ye indirilmiş, 7456 sayılı Kanunla taşınmazlar 15.7.2023’ten itibaren istisna kapsamından çıkarılmış, 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla da iştirak hisseleri ve diğer kıymetlerde oran yüzde 75’ten yüzde 50’ye indirilmiştir. Cumhurbaşkanının bu yetkisi, 7491 sayılı Kanunla değiştirilen Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesinin ikinci fıkrasına dayanır; buna göre Cumhurbaşkanı maddedeki vergi yükü dışındaki oranları ayrı ayrı veya birlikte sıfıra kadar indirmeye veya yüzde 100’e kadar artırmaya yetkilidir (KVK m.5/2).

Rejimi oluşturan hükümler

HükümDüzenlediği konuYürürlük
KVK m.5/1-eİştirak hissesi, kurucu ve intifa senedi, rüçhan hakkı ve fon katılma payı satış kazancı istisnası; şartlar2006; son hâli 15.7.2023
7061 s.K. m.89Taşınmaz satış kazancında oranın yüzde 50’ye indirilmesi5.12.2017
7456 s.K. m.19 ve 22Taşınmazların istisnadan çıkarılması; geçici madde 16 ile önceki taşınmazlarda yüzde 2515.7.2023
KVK geç. m.1615.7.2023 öncesi aktifteki taşınmazlara eski hükümlerin yüzde 25 oranla uygulanması15.7.2023
KVK m.5/2 (7491 s.K.)Cumhurbaşkanının oranları değiştirme yetkisi2023
9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 27.11.2024/32735)KVK 5/1-e istisna oranının yüzde 50 olarak belirlenmesi27.11.2024
KDVK m.17/4-r ve geç. m.43İştirak hissesi ve 15.7.2023 öncesi taşınmaz teslimlerinde KDV istisnasıGenel hüküm
SM-SMMM-YMM GT Sıra No: 49Belirli tutarı aşan istisnalarda YMM tasdik raporu2025 ve sonraki dönemler

9160 sayılı Karar, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-e bendi uyarınca uygulanacak istisna oranını yüzde 50 olarak belirlemiş ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (CBK 9160 m.1–2). İdare, özelgelerinde bu oranın Kararın yayım tarihinden itibaren yapılan satışlara uygulanacağını belirtmektedir (İstanbul Defterdarlığı özelgesi, 18.2.2025, E-62030549-125[5/1-e-2025]). Karar, iştirak hissesinin edinilme tarihine göre bir ayrım yapmamıştır; 27.11.2024’ten önce edinilmiş hisselerin bu tarihten sonra satışında da yüzde 50 uygulanır.

Oranların Gelişimi: Hangi Satışa Hangi Oran?

Satış tarihine ve kıymet türüne göre istisna oranı

KıymetSatış veya edinim tarihiİstisna oranıDayanak
İştirak hissesi, kurucu ve intifa senedi, rüçhan hakkı, fon katılma payı26.11.2024’e kadar yapılan satışlarYüzde 75KVK m.5/1-e
Aynı kıymetler27.11.2024 ve sonrasında yapılan satışlarYüzde 50CBK 9160
Taşınmaz5.12.2017’den önce yapılan satışlarYüzde 75KVK m.5/1-e (eski)
Taşınmaz5.12.2017 – 14.7.2023 arasında yapılan satışlarYüzde 507061 s.K.
Taşınmaz (15.7.2023’ten önce aktifte)15.7.2023 ve sonrasında yapılan satışlarYüzde 25KVK geç. m.16
Taşınmaz (15.7.2023 ve sonrasında edinilen)Her satışİstisna yok7456 s.K.

Geçici 16. madde, 15.7.2023’ten önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için 5/1-e bendinin 7456 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki hükümlerinin uygulanacağını, ancak bendde yer alan yüzde 50 oranının bu tarihten sonra yapılacak taşınmaz satış kazançları için yüzde 25 olarak uygulanacağını hükme bağlar (KVK geç. m.16). Değerlendirmemize göre 9160 sayılı Karar taşınmazlara ilişkin yüzde 25 oranı etkilemez; çünkü bu oran Kararın değiştirdiği 5/1-e bendindeki oran değil, geçici maddede kanunla belirlenmiş özel orandır. Uygulamada da Kararın yalnızca iştirak hisseleri ve diğer kıymetlere uygulandığı kabul edilmektedir.

Varsayımsal örnek: kurumlar vergisi oranı yüzde 25 olan bir kurumun satış kazancı

DurumSatış kazancıİstisnaVergiye tabiKurumlar vergisi
İştirak hissesi, satış 26.11.2024’e kadar20.000.000 TL15.000.000 TL5.000.000 TL1.250.000 TL
İştirak hissesi, satış 27.11.2024 ve sonrası20.000.000 TL10.000.000 TL10.000.000 TL2.500.000 TL
İştirak hissesi, iki yıl şartı sağlanmadı20.000.000 TL0 TL20.000.000 TL5.000.000 TL
Taşınmaz, 15.7.2023 öncesi edinilmiş, 2026’da satıldı10.000.000 TL2.500.000 TL7.500.000 TL1.875.000 TL
Taşınmaz, 15.7.2023 sonrası edinilmiş10.000.000 TL0 TL10.000.000 TL2.500.000 TL

Hangi Kıymetler Kapsamda?

İstisna; kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri, rüçhan hakları ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-a bendi kapsamındaki istisna kazançlara kaynak oluşturan yatırım fonlarının katılma paylarının satışından doğan kazançları kapsar (KVK m.5/1-e). İştirak hissesi kavramı, anonim şirket payları ile limited şirket esas sermaye paylarını; yurt içi ve yurt dışı iştirakleri kapsar. Menkul kıymet ticaretiyle uğraşan kurumların bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri kazançlar istisna kapsamı dışındadır (KVK m.5/1-e, son paragraf).

Kıymet türlerinin istisna bakımından durumu

KıymetDurumNot
Halka açık olmayan anonim şirket payıKapsamdaİki tam yıl aktifte
Limited şirket esas sermaye payıKapsamdaDevirde noter onayı ve genel kurul onayı (TTK m.595)
Borsada işlem gören payKapsamda (iştirak niteliğindeyse)Menkul kıymet ticareti yapanlar hariç
Yurt dışı iştirak hissesiKapsamdaAyrıca holding şirketleri için KVK m.5/1-c
Kurucu senedi, intifa senedi, rüçhan hakkıKapsamdaAynı süre şartı
KVK 5/1-a kapsamındaki istisna kazançlara kaynak oluşturan fon katılma payıKapsamda7394 s.K. m.22 ile eklendi; diğer fon katılma payları kapsam dışı
15.7.2023 öncesi aktifteki taşınmazYüzde 25 ile kapsamdaKVK geç. m.16
15.7.2023 ve sonrası edinilen taşınmazKapsam dışı7456 s.K.
Menkul kıymet ticareti yapan kurumun bu amaçla elde tuttuğu kıymetKapsam dışıKVK m.5/1-e, son paragraf
Taşınmaz ticareti veya kiralaması yapan kurumun bu amaçla elde tuttuğu eski taşınmazKapsam dışıKVK geç. m.16 ile eski metin

Yurt dışı iştiraklerin kâr payları için ayrı bir istisna bulunduğu gibi, aktiflerinin büyük kısmı yurt dışı iştiraklerden oluşan holding şirketlerinin yurt dışı iştirak hisselerini satmasından doğan kazançlar için de ayrı bir tam istisna vardır (KVK m.5/1-c); bunun için yurt dışı iştirak kazançları istisnası rehberimize bakılabilir. Gerçek kişilerin hisse ve taşınmaz satışlarında ise bu istisna değil, Gelir Vergisi Kanunu’nun değer artışı kazancı hükümleri uygulanır; tam mükellef kurum hisselerinin iki yıldan fazla elde tutulması hâlinde satış kazancı değer artışı kazancı sayılmaz (GVK mük. m.80/1). Bunun için pay satışında değer artışı açıklamalarımıza bakılabilir.

İki Tam Yıl Aktifte Bulundurma Şartı

İstisnadan yararlanmak için kıymetin satış tarihi itibarıyla en az iki tam yıl süreyle kurumun aktifinde yer alması gerekir. İki tam yıl, idarenin uygulamasında 730 gün olarak hesaplanmaktadır. Bedelsiz olarak veya rüçhan hakkı kullanılarak itibarî değeriyle elde edilen hisse senetlerinde elde edilme tarihi olarak sahip olunan eski hisselerin elde edilme tarihi esas alınır. Devir veya bölünme suretiyle devralınan iştirak hisseleri, kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışında aktifte bulundurma süresinin hesabında, devrolunan veya bölünen kurumda geçen süreler de dikkate alınır (KVK m.5/1-e, dördüncü ve beşinci paragraflar).

Süre hesabında tipik durumlar

DurumSüre nasıl hesaplanır?Dayanak
Hisse doğrudan satın alındıSatın alma tarihinden satış tarihine kadarKVK m.5/1-e
Bedelsiz pay alındıEski hisselerin edinim tarihiKVK m.5/1-e, dördüncü paragraf
Rüçhan hakkı kullanılarak itibarî değerle pay alındıEski hisselerin edinim tarihiKVK m.5/1-e, dördüncü paragraf
Primli veya bedelli sermaye artırımına katılımDeğerlendirmemize göre yeni payın edinim tarihiİtibarî değer dışındaki edinim
Hisse kısmi bölünmeyle devralındıBölünen kurumda geçen süre eklenirKVK m.5/1-e, beşinci paragraf
Hisse devralma (birleşme) ile geldiDevrolunan kurumda geçen süre eklenirKVK m.5/1-e, beşinci paragraf
Hisse aynî sermaye olarak konulduDeğerlendirmemize göre yeni kurumda süre baştan başlarDevir ve bölünme hükmü dışında

Taşınmazlar bakımından 7456 sayılı Kanunla, devir ve bölünmede sürelerin birleştirilmesine ilişkin cümleden “taşınmazlar” ibaresi çıkarılmıştır. Ancak geçici 16. madde, 15.7.2023 öncesi aktifte bulunan taşınmazlar için bendin değişiklik öncesi hükümlerinin uygulanacağını öngördüğünden, değerlendirmemize göre bu taşınmazlar bakımından devir ve bölünmede geçen süreler hesaba katılmaya devam eder. 15.7.2023’ten sonra devir veya bölünme yoluyla edinilen bir taşınmazın 15.7.2023 öncesi aktifte yer alıp almadığı ise devreden kurum bakımından değerlendirilmelidir; bu durum tartışmalıdır.

Özel Fon Hesabı ve Beş Yıllık Bekleme Süresi

İstisna, satışın yapıldığı dönemde uygulanır ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmı satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulur (KVK m.5/1-e, ikinci paragraf). İstisna edilen kazançtan beş yıl içinde sermayeye ilave dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen ya da dar mükellef kurumlarca ana merkeze aktarılan kısım için, uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. Aynı süre içinde işletmenin tasfiyesi hâlinde de bu hüküm uygulanır; Kanun’a göre yapılan devir ve bölünmeler hariçtir (KVK m.5/1-e, üçüncü paragraf).

Fon hesabı bakımından işlemler

İşlemSonuçNot
Fonun sermayeye eklenmesiİhlal sayılmazKanunda açıkça izin verilmiş
Fonun kâr payı olarak dağıtılması (beş yıl içinde)İhlal; vergi ziyaıGecikme faizi ve vergi ziyaı cezası gündeme gelir
Fonun başka bir yedek hesabına aktarılmasıİhlalBaşka hesaba nakil
Kurumun tasfiyeye girmesi (beş yıl içinde)İhlalDevir ve bölünme hariç
Kurumun devir veya bölünme yoluyla başka kuruma geçmesiİhlal sayılmazDeğerlendirmemize göre fon devralan kurumda korunmalı
Fonun geçmiş yıl zararlarına mahsubuDeğerlendirmemize göre başka hesaba nakil riskiÖzelge önerilir
Satış yılında dönem kârının fona yetmemesiFon ayrılamayan kısım için riskAyrıntı için idarenin açıklamaları ve özelge

Fon hesabı, şirket hukuku bakımından da önem taşır. Fonun beş yıl boyunca kâr dağıtımında kullanılamaması, ortaklara kâr payı ödeme planlarını etkiler. Sermaye kaybı veya borca batıklık hesabında fon hesabının nasıl dikkate alınacağı da ayrıca değerlendirilmelidir; bunun için sermaye kaybı ve borca batıklık yazımıza bakılabilir. Değerlendirmemize göre fonun sermaye kaybını gidermek amacıyla zararlara mahsubu, vergi bakımından başka hesaba nakil sayılabileceğinden, bu tür işlemlerden önce fonun sermayeye eklenmesi seçeneği değerlendirilmelidir.

Satış Bedelinin Tahsili Şartı

Satış bedelinin, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi şarttır. Bu süre içinde tahsil edilmeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır (KVK m.5/1-e, ikinci paragraf). Örneğin 2026’da yapılan bir satışta bedelin 31.12.2028’e kadar tahsil edilmesi gerekir. Kanun tahsil edilmeyen kısma “isabet eden” istisnadan söz ettiğinden, ihlal orantılıdır: bedelin bir kısmı tahsil edilmezse yalnızca o kısma düşen istisna kaybedilir.

Varsayımsal örnek: 2026’da 30.000.000 TL bedelle satılan iştirakten 20.000.000 TL kazanç (yüzde 50 istisna)

KalemTutarAçıklama
İstisna tutarı10.000.000 TLKazancın yüzde 50’si
31.12.2028’e kadar tahsil edilmeyen bedel12.000.000 TLBedelin yüzde 40
Kaybedilen istisna4.000.000 TLİstisnanın tahsil edilmeyen orana isabet eden kısmı
Ziyaa uğramış sayılan vergi1.000.000 TLGecikme faizi ve vergi ziyaı cezasıyla birlikte

İdare, istisnanın amacının kurumların mali yapısını güçlendirmek olduğunu, bu nedenle satışın nakit girişi sağlaması gerektiğini; grup içi satışlar, nakit girişi olmayan işlemler ve fiktif kazanç doğuran işlemlerin istisna kapsamı dışında kaldığını belirtmektedir. Aynı özelgede, satış bedeli tamamen nakit tahsil edildikten sonra satıştan bağımsız bir işlemle, alacağın temliki yoluyla başka bir hisse alınmasının istisnaya engel olmadığı kabul edilmiş; satış hasılatının sektör değiştirmek veya çoğunluk payı almak gibi ekonomik bir amaçla yeni iştiraklere yatırılmasının amaca uygun olduğu, likiditenin yeniden atıl kıymetlere yönlendirilmesinin ise uygun görülmediği belirtilmiştir. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde bedelin emsallere uygun olması gerektiği de vurgulanmıştır (İstanbul Defterdarlığı özelgesi, 18.2.2025). Değerlendirmemize göre satış bedelinin alıcının borcuyla takas edilmesi veya alıcıya yeniden borç olarak verilmesi, nakit girişi şartı bakımından risklidir. Bu gibi yapılarda önceden özelge alınması önerilir.

Taşınmazlarda Geçiş Dönemi: Yüzde 25 ve Şartlar

15.7.2023’ten önce aktifte bulunan taşınmazlar için istisna, bendin önceki hükümleriyle devam eder: taşınmaz en az iki tam yıl aktifte bulunmalı, istisna kısmı beş yıl fonda tutulmalı, bedel ikinci takvim yılı sonuna kadar tahsil edilmeli ve taşınmaz ticareti veya kiralamasıyla uğraşan kurumların bu amaçla elde tuttukları taşınmazlar kapsam dışında kalmalıdır. Oran ise yüzde 25’tir (KVK geç. m.16). Değerlendirmemize göre bir taşınmazın 15.7.2023’ten önce aktifte bulunup bulunmadığı tapu tescil tarihine ve kayıtlara göre belirlenmelidir; satış vaadi sözleşmesiyle edinilip tapusu bu tarihten sonra devralınan taşınmazlarda istisna tartışmalıdır.

Taşınmaz satışlarında KDV yönünden de paralel bir geçiş vardır. Kurumların aktifinde en az iki tam yıl süreyle bulunan iştirak hisselerinin satışı KDV’den istisnadır; 15.7.2023’ten önce aktifte yer alan taşınmazlar için de istisnanın değişiklik öncesi hükümleri uygulanmaya devam eder (KDVK m.17/4-r, geç. m.43). Bankalara, finansal kiralama veya finansman şirketlerine borçları nedeniyle kanuni takibe alınmış kurumların taşınmaz ve iştirak hisselerini bu borçlara karşılık devretmesinden doğan kazançlar için ise ayrı bir istisna bulunur (KVK m.5/1-f); bunun için hesap kat ihtarnamesi yazımıza bakılabilir. Taşınmazların emlak vergisi ve vergi değeri için emlak vergisi yazımıza bakılabilir.

Asgari Kurumlar Vergisi ve İndirimli Oranlarla İlişki

Hesaplanan kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının yüzde 10’undan az olamaz; bu kazanç, ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesiyle bulunur (KVK m.32/C/1, 6). Asgari vergi hesabında düşülebilecek istisna ve indirimler Kanun’da tek tek sayılmıştır ve 5/1-e istisnası bu listede yer almaz (KVK m.32/C/2); idare de bu istisnayı asgari vergi matrahından düşülemeyenler arasında saymıştır (KVGT 32.5, Seri No: 23 ile). Bu nedenle satış kazancının tamamı asgari vergi matrahında kalır. Yalnızca iştirak satış kazancı bulunan bir kurumda yüzde 50 istisnadan sonra hesaplanan vergi kazancın yüzde 12,5’i olduğundan asgari vergi bağlayıcı olmaz. Ancak aynı yıl diğer faaliyetlerden zarar doğmuşsa istisna, matrahı asgari verginin altına indirebilir.

Varsayımsal örnek: 20.000.000 TL iştirak satış kazancı (yüzde 50 istisna)

KalemZarar yokDiğer faaliyetlerden 8.000.000 TL zarar
İndirim ve istisnalar öncesi kurum kazancı20.000.000 TL12.000.000 TL
5/1-e istisnası10.000.000 TL10.000.000 TL
Kurumlar vergisi matrahı10.000.000 TL2.000.000 TL
Hesaplanan kurumlar vergisi (yüzde 25)2.500.000 TL500.000 TL
Asgari kurumlar vergisi (yüzde 10)2.000.000 TL1.200.000 TL
Ödenecek2.500.000 TL1.200.000 TL

İkinci durumda istisnanın sağladığı avantajın 700.000 TL’lik kısmı asgari vergi nedeniyle geri alınmış olur. Asgari kurumlar vergisi 2025 ve sonraki dönem kazançlarına uygulandığından, 26.11.2024’e kadar yüzde 75 oranla yapılan satışlar asgari vergiyle karşılaşmamıştır. İlk defa faaliyete başlayan kurumlara faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca asgari vergi uygulanmaz (KVK m.32/C/5). Asgari vergi ve indirimli oranlar için indirimli kurumlar vergisi ve asgari vergi yazımıza, üretim kazançlarında yüzde 12,5 oran için sanayi sicil yazımıza bakılabilir. Değerlendirmemize göre iştirak satış kazancı, üretim veya ihracat kazancı olmadığından indirimli oranlardan yararlanmaz.

Satış Tarihinin Belirlenmesi: Hangi Gün Satış Yapılmış Sayılır?

Oranın yüzde 75 mi yüzde 50 mi olacağı ve iki tam yıl şartının sağlanıp sağlanmadığı satış tarihine bağlıdır. Vergi Kanunları satış tarihini ayrıca tanımlamaz; değerlendirmemize göre özel hukuktaki devir anı esas alınmalıdır. Nama yazılı anonim şirket payları, esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe serbestçe devredilebilir ve hukuki işlemle devir, ciro edilmiş pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılır (TTK m.490). Pay defterine kayıt devrin geçerlilik şartı değildir; yalnızca şirketle ilişkilerde pay sahipliğinin ileri sürülmesini sağlar (TTK m.499). Limited şirketlerde ise esas sermaye payının devri yazılı yapılır ve imzalar noterce onanır; şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devir genel kurulun onayıyla geçerli olur (TTK m.595).

Satış tarihinin tespiti

Pay türüDevir anı (değerlendirmemiz)Dayanak
Nama yazılı A.Ş. payı (senet basılmış, sınırlama yok)Ciro ve zilyetlik devriTTK m.490
Nama yazılı A.Ş. payı (devir şirket onayına bağlı)Şirketin onay tarihiTTK m.492 vd.
Senede bağlanmamış A.Ş. payıYazılı temlik tarihiGenel hükümler
Limited şirket payıNoter onaylı devir ve genel kurul onayıTTK m.595
Borsada işlem gören payİşlem tarihi; takas tarihine dikkatSermaye piyasası mevzuatı
TaşınmazTapuda tescil tarihiTMK m.705

27.11.2024 tarihine yakın gerçekleştirilen satışlarda, devir sözleşmesinin, bedelin ödenmesinin ve pay defterine kaydın farklı tarihlerde yapılmış olması uyuşmazlıklara yol açmaktadır. Değerlendirmemize göre devrin hukuken tamamlandığı tarih belirleyicidir; sözleşmenin imzalanması tek başına yeterli değildir, pay defterine kaydın gecikmesi ise devir tarihini değiştirmez. Satış kazancının elde edildiği dönem de aynı tarihe göre belirlenir.

İstisnanın Uygulanması, Beyan ve YMM Tasdiki

İstisna, kurumlar vergisi beyannamesinde ilgili satırda gösterilerek uygulanır. İstisna kazanca ilişkin giderlerin veya istisna kapsamındaki faaliyetten doğan zararların istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez; ancak iştirak hisseleri alımıyla ilgili finansman giderleri kurum kazancından indirilebilir (KVK m.5/3). 2025 ve sonraki dönemlerde beyannamede müstakil satırı bulunan istisnalardan her biri 500.000 TL’yi aşarsa veya istisna ve indirimler toplamı 1.000.000 TL’yi aşarsa yeminli mali müşavir tasdik raporu gerekir; rapor süresinde verilmezse tebliğ edilecek altmış günlük mühlet içinde de verilmezse istisnadan yararlanılamaz (SM-SMMM-YMM GT 49; VUK mük. m.227). Tasdik raporu kuralları için hizmet ihracatı rehberimizdeki açıklamalara bakılabilir.

Satış kazancının hesabı: Satış kazancı, satış bedelinden kıymetin vergi kanunlarına göre belirlenen değerinin (maliyet veya düzeltilmiş değer) düşülmesiyle bulunur. 2023 yılı ve sonrasında yapılan enflasyon düzeltmesi ve yeniden değerleme işlemleri, kıymetin vergi değerini değiştirdiğinden satış kazancını da etkiler. Değerlendirmemize göre satış kazancı hesaplanırken düzeltme farklarının ve geçmiş yeniden değerleme fonlarının durumu ayrıca incelenmelidir; bu fonların satışta vergilendirilmesi ile istisna ilişkisi ayrı bir değerlendirme gerektirir.

İhlal Hâlleri, Tarhiyat ve Zamanaşımı

Fonun beş yıl içinde başka hesaba nakli, işletmeden çekilmesi, dar mükellef kurumlarda ana merkeze aktarılması, işletmenin tasfiyesi ve bedelin süresinde tahsil edilmemesi hâllerinde istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır (KVK m.5/1-e). Bu durumda istisnadan yararlanılan döneme ilişkin olarak gecikme faizi ve vergi ziyaı cezasıyla birlikte tarhiyat yapılır. Gecikme faizi için gecikme faizi ve gecikme zammı yazımıza bakılabilir.

İhlal hâlleri ve sonuçları

İhlalNe zaman?Sonuç
Fonun dağıtılması veya başka hesaba aktarılmasıSatış yılını izleyen beşinci yıl sonuna kadarNakledilen kısma isabet eden vergi ziyaa uğramış sayılır
TasfiyeAynı süre içindeFonun tamamına isabet eden vergi
Bedelin tahsil edilmemesiSatış yılını izleyen ikinci takvim yılı sonuTahsil edilmeyen kısma isabet eden vergi
İki tam yıl şartının sağlanmamasıSatış tarihindeİstisna hiç uygulanamaz
Ticari amaçla elde tutulan kıymetSatış tarihindeİstisna hiç uygulanamaz
YMM raporunun verilmemesiBeyanname süresinden sonra iki ay ve altmış günlük mühletİstisnadan yararlanılamaz

Değerlendirmemize göre fonun beş yıl içinde dağıtılması hâlinde zamanaşımı, ihlalin gerçekleştiği takvim yılını izleyen yıldan başlatılmalıdır; çünkü vergi, ancak ihlal ile ziyaa uğramış hâle gelir. İdare ise istisnadan yararlanılan dönemi esas alabilir. Bu ayrım, satıştan çok sonra yapılan dağıtımlarda zamanaşımı savunması bakımından önemlidir. Zamanaşımının genel kuralları için vergilendirmede zamanaşımı yazımıza bakılabilir. İnceleme sürecindeki haklar için vergi incelemesi yazımıza bakılabilir.

Grup İçi Satışlar, Takas ve Emsale Uygunluk

Grup şirketleri arasındaki hisse ve taşınmaz satışları, istisna bakımından en çok sorgulanan işlemlerdir. İdare, istisnanın amacının mali yapıyı güçlendirmek olduğunu ve grup içi satışların, nakit girişi olmayan işlemlerin ve fiktif kazanç doğuran işlemlerin istisna dışında kaldığını belirtmektedir (İstanbul Defterdarlığı özelgesi, 18.2.2025). Bununla birlikte grup şirketlerinin ayrı tüzel kişiler olduğu ve mali yapıda iyileşme sağlanması kaydıyla her birinin istisnadan yararlanabileceği yönünde özelgeler de bulunmaktadır (Gaziantep Defterdarlığı özelgesi, 26.12.2024). İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde bedelin emsallere uygun olması da şarttır (KVK m.13). Değerlendirmemize göre grup içi bir satışın tek başına istisnayı engellediği görüşü Kanun’un lafzında açık bir dayanak bulmamaktadır; ancak satışın gerçek bir ekonomik amaçla yapıldığı, bedelin emsallere uygun belirlendiği ve fiilen tahsil edildiği belgelenmezse, idare işlemin gerçek mahiyetini sorgulayabilir (VUK m.3/B).

Riskli yapılar

YapıRiskÖnerilen adım
Ana şirketin hisseyi bağlı şirkete satması, bedelin cari hesapta kalmasıNakit girişi yok; tahsil şartıBedelin bankadan tahsili
Satış bedelinin alıcıya hemen borç olarak geri verilmesiFiktif işlem iddiasıÖzelge; ayrı finansman gerekçesi
Hisse satışı ile eş zamanlı geri alımEkonomik amaç yokİşlemden kaçınma
Emsalin altında veya üstünde bedelÖrtülü kazanç dağıtımıDeğerleme raporu
Satış bedelinin hisse takası ile ödenmesiNakit girişi yokÖzelge

Açık Yorum Sorunları

Aşağıdaki sorular uygulamada tartışma doğurmaya adaydır.

Açıkça düzenlenmeyen konular

SorunDeğerlendirmemizÖnerilen adım
9160 sayılı Kararın taşınmazlardaki yüzde 25’e etkisiEtkilemez; geçici madde kanunla özel oran belirlemişUygulama bu yönde
27.11.2024 civarındaki satışlarda satış tarihiDevrin hukuken tamamlandığı tarihDevir belgelerinin tarihlerinin belgelenmesi
Grup içi satışın istisnaya etkisiLafızda yasak yok; ekonomik amaç ve tahsil belgelenmeliEmsal ve değerleme
Fonun zarar mahsubunda kullanılmasıBaşka hesaba nakil riskiSermayeye ekleme veya özelge
Aynî sermaye olarak konulan hisseDevir ve bölünme hükmü dışında; süre baştan başlarYapılanma planlaması
15.7.2023 sonrası devir veya bölünmeyle gelen taşınmazDevreden kurumdaki durum tartışmalıÖzelge
Fon ihlalinde zamanaşımının başlangıcıİhlal yılını izleyen yıl başı savunulabilirUyuşmazlıkta ileri sürme
Satış vaadiyle edinilen taşınmazTapu tescil tarihi esasKayıtların kontrolü
Kısmi tahsilİhlal orantılı; tahsil edilmeyen kısma isabet eden istisnaTahsil takibi

Belirsiz alanlar: Değerlendirmemize göre en riskli iki alan, fonun beş yıl içinde kâr dağıtımında veya zarar mahsubunda kullanılması ile grup içi satışlarda bedelin fiilen tahsil edilmemesidir. Birincisi fona alınan istisnanın, ikincisi tahsil edilmeyen kısma isabet eden istisnanın kaybına yol açar. Bu tarhiyatlarda vergi ziyaı cezası da kesilir. Yetkili makamların mükellefe yazıyla verdiği yanlış izahat nedeniyle vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz (VUK m.369); bu nedenle sınırda kalan yapılar için özelge istenmesi en güvenli yoldur.

Tarhiyata Karşı Yollar, Dava Dilekçesi ve Kontrol Listesi

İstisnanın reddedilmesi üzerine yapılan tarhiyata karşı uzlaşma talep edilebilir veya ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7). Vergi mahkemesinde dava açılması, dava konusu vergi ve cezanın tahsilini durdurur (İYUK m.27/4); bunun için vergi davasının tahsilata etkisi yazımıza, uzlaşma için uzlaşma yazımıza bakılabilir. Aşağıdaki örnek, kısmi bölünmeyle devralınan iştirak hisselerinin 9160 sayılı Karardan hemen önce satıldığı ve idarenin hem iki yıl şartının hem de satış tarihinin yanlış hesaplandığı varsayımsal bir dosya için hazırlanmıştır.

İSTANBUL NÖBETÇİ VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

DAVACI: [Şirket unvanı] A.Ş., [vergi kimlik numarası], [adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad], [adres]
DAVALI: [Vergi dairesi] Müdürlüğü
KONU: 2024 hesap dönemine ilişkin olarak adımıza ikmalen tarh edilen kurumlar vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemidir. [İhbarname tarihi ve sayısı], tebliğ tarihi [tarih].

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, [iştirak unvanı] A.Ş.’ye ait payları 1.3.2023 tarihinde, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 19. maddesine uygun olarak gerçekleştirilen kısmi bölünme yoluyla ana şirketten devralmıştır. Bölünen kurum bu paylara 2015 yılından bu yana sahiptir. Esas sözleşmede pay devrine ilişkin bir sınırlama bulunmamaktadır. Müvekkil, payları 20.11.2024 tarihli sözleşmeyle üçüncü bir kişiye satmış, ciro edilmiş pay senetlerini 22.11.2024 tarihinde alıcıya teslim etmiş, satış bedeli 25.11.2024 tarihinde banka hesabına tahsil edilmiştir. Devir pay defterine 29.11.2024 tarihinde kaydedilmiştir. Satış kazancı 20.000.000 TL olup yüzde 75’i olan 15.000.000 TL özel fon hesabına alınarak istisna edilmiştir.

2. Vergi inceleme raporunda, payların müvekkilin aktifinde iki tam yıl bulunmadığı gerekçesiyle istisnanın tamamı reddedilmiş; ayrıca satışın pay defterine kayıt tarihi olan 29.11.2024’te yapıldığı ve bu nedenle oranın en fazla yüzde 50 olabileceği belirtilmiş, vergi ziyaı cezalı tarhiyat yapılmıştır. Tarhiyat aşağıdaki nedenlerle hukuka aykırıdır.

5520 sayılı KVK m.5/1-e beşinci paragraf: Bölünen kurumda geçen süre de dikkate alınır

3. Kanun, devir veya bölünme suretiyle devralınan iştirak hisselerinin satışında aktifte bulundurma sürelerinin hesabında, devrolunan veya bölünen kurumda geçen sürelerin de dikkate alınacağını açıkça hükme bağlamıştır. Paylar, bölünen kurumun aktifinde 2015 yılından, müvekkilin aktifinde 1.3.2023 tarihinden bu yana kesintisiz olarak yer almaktadır. Toplam süre iki tam yılı fazlasıyla aşmaktadır. İnceleme raporunda bu hüküm hiç değerlendirilmemiştir.

6102 sayılı TTK m.490 ve m.499: Satış, ciro ve zilyetliğin devriyle 22.11.2024’te gerçekleşmiştir

4. Esas sözleşmede sınırlama bulunmayan nama yazılı paylar serbestçe devredilebilir ve hukuki işlemle devir, ciro edilmiş pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılır. Pay defterine kayıt devrin geçerlilik şartı değildir; yalnızca şirketle ilişkilerde pay sahipliğinin ileri sürülmesine ilişkindir. Devir 22.11.2024 tarihinde tamamlanmış, bedel 25.11.2024 tarihinde tahsil edilmiştir. 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı 27.11.2024 tarihinde yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir; idarenin kendi özelgelerinde de Kararın yayım tarihinden itibaren yapılan satışlara uygulanacağı belirtilmektedir. Satış bu tarihten önce yapıldığından yüzde 75 oranı uygulanmalıdır.

5520 sayılı KVK m.5/1-e ve 213 sayılı VUK m.3: İstisnanın tamamen reddi dayanaksızdır

5. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, satış tarihinin 29.11.2024 olduğu düşünülse dahi, bu durumda istisna yüzde 50 oranında uygulanmalıdır. Bölünmeyle devralınan payların süre şartını sağladığı açık olduğundan istisnanın tamamen reddedilmesi hukuka aykırıdır. Bu durumda tarhiyat, yüzde 75 ile yüzde 50 arasındaki farka isabet eden 1.250.000 TL’lik vergiyle sınırlı kalmalıdır. Satış bedeli tamamen nakden tahsil edilmiş, istisna tutarı fon hesabına alınmış ve fon hesabı korunmaktadır.

HUKUKİ NEDENLER: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.5/1-e, 5/2, 19; 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.490, 499; 213 sayılı VUK m.3, 344; 2577 sayılı İYUK m.7, 27; ilgili diğer mevzuat.

DELİLLER: Bölünme kararları ve ticaret sicili kayıtları, bölünen kurumun pay edinim belgeleri, esas sözleşme, pay devir sözleşmesi, ciro ve teslim tutanağı, banka tahsilat kayıtları, pay defteri, fon hesabı kayıtları, kurumlar vergisi beyannamesi, vergi inceleme raporu, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; dava konusu vergi ve vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yüklenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Davacı vekili
[Av. Ad Soyad, imza]

EKLER: 1. Vergi ve ceza ihbarnamesi ve tebliğ belgesi 2. Vergi inceleme raporu 3. Bölünme belgeleri 4. Pay devir sözleşmesi ve teslim tutanağı 5. Banka kayıtları 6. Pay defteri ve fon hesabı kayıtları 7. Vekâletname

Satış öncesi kontrol listesi:

  1. 1. Kıymetin türünü ve satış tarihine göre uygulanacak oranı belirleyin (iştirak yüzde 50, 15.7.2023 öncesi taşınmaz yüzde 25).
  2. 2. İki tam yıl şartını edinim, bedelsiz pay, devir ve bölünme kayıtlarıyla kontrol edin.
  3. 3. Kurumun ilgili kıymetin ticaretini yapıp yapmadığını değerlendirin.
  4. 4. Devrin hukuken tamamlandığı tarihi belgeleyin; pay defteri kaydını geciktirmeyin.
  5. 5. Satış bedelini bankadan ve satış yılını izleyen ikinci takvim yılı sonundan önce tahsil edin.
  6. 6. İstisna tutarını satış yılında pasifte özel fon hesabına alın.
  7. 7. Fonu beş yıl boyunca dağıtmayın, başka hesaba aktarmayın; gerekiyorsa sermayeye ekleyin.
  8. 8. İlişkili kişilere satışta değerleme raporu hazırlatın.
  9. 9. Asgari kurumlar vergisi hesabını yapın.
  10. 10. Eşik aşılıyorsa YMM tasdik raporunu süresinde gönderin.

Vergi alanındaki gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan, diğer rehberleri Vergi Hukuku Rehberi sayfasından takip edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İştirak hissesi satış kazancı istisnası nedir?

Kurumların en az iki tam yıl aktifte tuttukları iştirak hisseleri ve benzeri kıymetlerin satışından doğan kazancın bir kısmının kurumlar vergisinden istisna edilmesidir (KVK m.5/1-e).

Oran şu an kaç?

27.11.2024 ve sonrasında yapılan satışlarda yüzde 50; daha önceki satışlarda yüzde 75 (CBK 9160).

Taşınmaz satışında istisna var mı?

15.7.2023’ten önce aktifte bulunan taşınmazların bu tarihten sonraki satışında yüzde 25; sonradan edinilen taşınmazlarda istisna yok (KVK geç. m.16).

9160 sayılı Karar taşınmazlardaki yüzde 25’i değiştirdi mi?

Değerlendirmemize göre hayır; yüzde 25 geçici maddede kanunla belirlenmiştir.

İki tam yıl nasıl hesaplanır?

Satış tarihinde en az iki tam yıl (idare uygulamasında 730 gün) aktifte bulunma aranır; bedelsiz paylarda eski payın, devir ve bölünmede devreden kurumdaki süre hesaba katılır.

Fon hesabı ne kadar tutulur?

Satış yılını izleyen beşinci yılın sonuna kadar; bu sürede sermayeye ekleme dışında başka hesaba aktarılamaz, dağıtılamaz.

Satış bedeli ne zamana kadar tahsil edilmeli?

Satış yılını izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar; tahsil edilmeyen kısma isabet eden istisna kaybedilir.

Grup içi satışlarda istisna uygulanır mı?

İdare grup içi ve nakit girişi olmayan satışları istisna dışında görmektedir; ekonomik amaç, emsal bedel ve fiilî tahsil belgelenmelidir.

Asgari kurumlar vergisinde bu istisna düşülür mü?

Hayır; 5/1-e istisnası KVK 32/C/2’deki listede yer almaz. Aynı yıl başka faaliyetlerden zarar varsa asgari vergi bağlayıcı olabilir.

Satış tarihi nasıl belirlenir?

Değerlendirmemize göre devrin hukuken tamamlandığı tarih; nama yazılı paylarda ciro ve zilyetlik devri, limited şirkette noter onaylı devir ve genel kurul onayı.

Gerçek kişiler bu istisnadan yararlanabilir mi?

Hayır; gerçek kişilerin satışlarında değer artışı kazancı hükümleri uygulanır.

YMM tasdik raporu gerekir mi?

2025 ve sonraki dönemlerde istisna 500.000 TL’yi veya istisna ve indirimler toplamı 1.000.000 TL’yi aşarsa evet (GT 49).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; iştirak hissesi veya taşınmaz satışı planlayan şirketlere uygulanacak oranın ve iki yıl şartının kontrolü, devir ve bölünme yoluyla gelen kıymetlerde süre hesabı, satış tarihinin belgelenmesi, pay devri işlemlerinin TTK’ya uygun yürütülmesi, fon hesabı ve tahsil planlaması, grup içi satışlarda emsal ve değerleme, asgari kurumlar vergisi hesabı ve özelge talepleri konularında danışmanlık verir. İstisnanın reddine veya fon ihlaline dayanan tarhiyatlara karşı uzlaşmada ve vergi mahkemesinde hukuki destek sağlar. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Satış öncesi istisna kontrolü yaptırın

Oran, süre, fon ve tahsil planlaması için: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

📚 İlgili Rehberler

Bu içerik Vergi Hukuku alanındadır.

Vergi Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.5/1-a, c, e, f, 5/2, 5/3, 13, 19, 32/C, geçici m.16; 7061 sayılı Kanun m.89; 7394 sayılı Kanun m.22; 7456 sayılı Kanun m.19, 22; 7491 sayılı Kanun m.58; 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 27.11.2024/32735); 193 sayılı GVK mükerrer m.80; 3065 sayılı KDVK m.17/4-r, geçici m.43; 6102 sayılı TTK m.490, 492, 499, 595; 4721 sayılı TMK m.705; Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1) bölüm 32.5 (Seri No: 23 ile, RG 28.9.2024); İstanbul Defterdarlığı özelgesi (18.2.2025, E-62030549-125[5/1-e-2025]); Gaziantep Defterdarlığı özelgesi (26.12.2024, E-16700543-125[24-515-45]); SM-SMMM-YMM Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 49); 213 sayılı VUK m.3, mükerrer m.227, m.344, 369; 2577 sayılı İYUK m.7, 27/4. Örnekler, hesaplar ve dilekçe varsayımsaldır. Yazı 10 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.


Post by Av. Fatma Öztürk