Kamulaştırmasız el atma davasını kazandınız, idare bedeli ödedi; ancak tapu kaydında hiçbir şey değişmedi. Parsel hâlâ eski yüzölçümüyle sizin adınıza görünüyor, kanal ya da yol için ayrılan bölüm tapuda yok, üstelik kayıtta bir kamulaştırma şerhi duruyor ve tapu müdürlüğü satış yapmıyor. Bu yazı, el atma kararının tapuya nasıl işlendiğini; kesinleşme, ifraz, tescil ve terkin adımlarını, bu işin kime düştüğünü, idare hareketsiz kalırsa malikin hangi başvuruları yapıp hangi davaları açabileceğini madde numaraları ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyor.
Kısa cevap: El atma davasında mahkeme bedele hükmederken el atılan bölümün idare adına tesciline, yol ve kanal gibi alanlarda sicilden terkinine ya da idare lehine irtifak kurulmasına da karar verir. Mülkiyet kararla birlikte tescilden önce idareye geçer, ancak tapu kütüğü kendiliğinden değişmez (TMK m.705). Kararın tapuya işlenmesi için hükmün kesinleşmesi, kısmi el atmada el atılan bölümün ifraz edilmesi ve idarenin kararla tapu müdürlüğüne başvurması gerekir. İdare bunun için malikin beyanına muhtaç değildir (TMK m.1013/2); tapu harçları ve kanunun gerektirdiği diğer giderler idareye aittir (2942 sayılı Kanun m.29). İdare kararı uygulatmayıp taşınmazı şerhle kısıtlı bırakırsa malik önce yazılı başvuru yapar; sonuç alamazsa asliye hukuk mahkemesinde şerhin terkini davası açar. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi bu durumda şerhin kaldırılmasına ilişkin kararı onamıştır (25.12.2025, E.2025/8409, K.2025/18662).
El atma davası bitti ama tapu değişmedi mi?
Karar, ödeme belgeleri ve güncel tapu kaydı üzerinden kararın tapuya işlenmesini ve şerhin kaldırılmasını birlikte planlayalım: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Dava Kazanıldı, Tapu Neden Kendiliğinden Değişmedi?
Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesine göre taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescille kazanılır; mahkeme kararı ve kamulaştırma hâllerinde ise mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak bu hâllerde malikin tapu kütüğünde tasarrufta bulunabilmesi, mülkiyetin tescil edilmiş olmasına bağlıdır. El atma kararı kesinleştiğinde el atılan bölüm hukuken idarenin olur; fakat tapu müdürlüğüne kararla başvurulmadıkça kütükte eski kayıt durmaya devam eder.
Tapu müdürlüğü mahkeme kararlarını kendiliğinden izlemez. Tescil, tasarrufa konu taşınmazın malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır; edinen kişi kesinleşmiş mahkeme kararına dayanıyorsa bu beyana gerek yoktur (TMK m.1013/1-2). Kararla hak kazanan idare olduğuna göre, kararı tapuya götürmesi gereken taraf da idaredir. İdare bu adımı atmazsa ortaya üç ayrı sorun çıkar: parselin yüzölçümü gerçeği yansıtmaz, kanal veya yol tapuda görünmez ve dava sırasında konulmuş şerhler kayıtta kalır.
Karardan sonra tapuda karşılaşılan üç tablo
| Tapudaki görüntü | Ne anlama gelir? | Pratik sonuç |
|---|---|---|
| Parsel eski yüzölçümüyle malik adına, şerh yok | Karar tapuya işlenmemiş; el atılan bölüm hukuken idarenin ama kayıtta görünmüyor | Satış teknik olarak yapılabilir; ancak satılan alan gerçek durumla uyuşmadığı için alıcıyla uyuşmazlık riski doğar |
| Parsel eski hâliyle, kamulaştırma şerhi var | Karar uygulanmamış, dava sırasındaki veya sonrasında konulan şerh silinmemiş | Şerhin türüne göre satış yapılamaz ya da alıcı bulunamaz |
| Toplulaştırma veya imar uygulamasından sonra yeni parsel, şerh taşınmış | Eski parseldeki eksiklik yeni kayda geçmiş | Kararın yeni parsel üzerinde uygulanması için ek teknik çalışma gerekir |
Mahkeme Kararı Neye Hükmetti? Tescil, Terkin veya İrtifak
İlk iş, ilamın hüküm fıkrasını dikkatle okumaktır; çünkü tapuda yapılacak işlem doğrudan bu fıkraya göre belirlenir. 2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi, 09.10.1956 ile 04.11.1983 tarihleri arasındaki el atmalar için mahkemenin bedeli tespit ederek tescil veya terkin hükmü kuracağını açıkça düzenler. Daha sonraki el atmalarda da Yargıtay uygulamasında hüküm aynı biçimde kurulur: bedelle birlikte el atılan bölümün idare adına tesciline, terkinine ya da irtifak kurulmasına karar verilir. El atma rejiminin genel çerçevesi için kamulaştırmasız el atma rehberi, geçici 6. maddenin uzlaşma şartı için geçici 6. madde rejimi yazılarımıza bakılabilir.
Hüküm türleri ve tapudaki karşılıkları
| Hüküm | Tapuda yapılacak işlem | Örnek |
|---|---|---|
| El atılan bölümün idare adına tescili | Bölüm ifraz edilir, ayrı parsel olarak idare adına tescil edilir; kalan parsel malikte kalır | Kanal güzergâhı, depo, okul alanı |
| Sicilden terkin | Bölüm ifraz edilerek kütükten çıkarılır; kamunun ortak kullanımına ayrılan alan olarak kalır | Yol, kanal |
| İdare lehine irtifak hakkı | Taşınmaz malikte kalır; irtifak hakkı kütüğe tescil edilir | Enerji nakil hattı, boru hattı |
| Yalnızca bedel (tescil hükmü yok) | Tapuda uygulanacak bir hüküm yoktur | Bazı eski tarihli kararlar |
Hükmün infaz edilebilmesi için el atılan bölümün tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmesi gerekir. HMK m.297/2’ye göre hüküm sonucunda taraflara yüklenen borçlar ve tanınan haklar sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilir. Uygulamada bu, fen bilirkişisinin raporuna ve krokisine atıfla “krokide (A) harfiyle gösterilen … metrekarelik bölüm” biçiminde yapılır. Hüküm bu açıklıkta değilse, örneğin kroki dosyada yoksa ya da yüzölçümleri çelişiyorsa, taraflardan her biri icrası tamamlanıncaya kadar hükmün açıklanmasını isteyebilir (HMK m.305/1). Tavzih yoluyla hükümle tanınan haklar sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez (HMK m.305/2). Ayrıntı için hüküm, tavzih ve tamamlama yazımıza bakınız.
Kararda yalnızca bedele hükmedilmişse tapu müdürlüğünün uygulayabileceği bir hüküm yoktur. Bu durumda el atılan bölümün idareye geçirilmesi için idarenin ayrıca harekete geçmesi gerekir; malik açısından ise kayıttaki şerhin dayanağının bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir (değerlendirmemizdir).
Birinci Adım: Kararın Kesinleşmesi ve Kesinleşme Şerhi
HMK’nın 350. ve 367. maddelerinin ikinci fıkralarına göre taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. El atma kararının tescil, terkin veya irtifak kurulmasına ilişkin bölümü bu niteliktedir; tapuya işlenebilmesi için kararın kesinleşmesi gerekir. İstinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m.345), temyiz süresi de iki haftadır (HMK m.361).
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 29.04.2024 tarihli, 2024/3 sayılı Kamulaştırma Uygulamaları Genelgesi bu noktada bir ayrım yapar. Geçici 6. madde kapsamında verilen kararlarda tescil hükmü kesin olduğundan kesinleşme şerhi aranmaz; bu madde dışındaki el atma kararlarında ise tapu müdürlüğü kesinleşme şerhi arar. Kesinleşme şerhli karar örneği, kararı veren mahkemenin kaleminden alınır. Dosyanın tarafı olan malik de bu örneği isteyebilir; idarenin “kesinleşme şerhi yok” gerekçesiyle beklemesini önlemenin en kısa yolu budur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 25.12.2025 tarihli, E.2025/8409, K.2025/18662 sayılı kararına konu dosyada idare tam bu savunmayı yapmıştır: el atma davasındaki karara kesinleşme şerhi düşülmediği için tescil hükmünü uygulayamadığını ileri sürmüştür. Bölge adliye mahkemesi, kararın tapuda uygulanmamasının malikin kusuru olmadığını, kesinleşmiş kararın uygulanması gerekirken taşınmaza şerh konulmasının hukuka aykırı olduğunu kabul etmiş; Yargıtay da şerhin terkinine ilişkin kararı onamıştır. Kısacası infazın takibi idarenin yükümlülüğüdür ve idarenin bu konudaki eksikliği malikin aleyhine sonuç doğurmaz.
Karıştırılmaması gereken bir konu: Anayasa Mahkemesi, 2942 sayılı Kanun’un 10. maddesinin sekizinci fıkrasındaki “Tescil hükmü kesin olup,…” ibaresini 12.02.2026 tarihli, E.2025/190, K.2026/38 sayılı kararıyla iptal etmiştir. Karar 21.05.2026 tarihli ve 33260 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Bu iptal, idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasına ilişkindir; geçici 6. maddedeki tescil hükmünün kesinliğine ilişkin cümleyi doğrudan kapsamaz (değerlendirmemizdir). Bedel tespiti davası için bedel tespiti ve tescil davası yazımıza bakınız.
İkinci Adım: El Atılan Bölümün Ayrılması (İfraz)
El atma çoğu zaman parselin tamamına değil bir şeridine yöneliktir: tarladan geçen bir drenaj kanalı, köşesinden geçen bir yol gibi. Bu durumda tescil veya terkin, el atılan bölüm ayrı bir parsel hâline getirilmeden yapılamaz. İfraz, mahkeme kararının dayandığı fen bilirkişisi raporu ve krokisi esas alınarak hazırlanan teknik belge ile yapılır ve kadastro müdürlüğünün kontrolünden geçer.
TKGM’nin 2024/3 sayılı Genelgesi kamulaştırmadaki ifraz için iki önemli kural koyar. Birincisi, 2942 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre yapılan kısmi kamulaştırma ifrazı zorunlu kıldığından, 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca il idare kurulu veya belediye encümeni kararı alınmasına gerek yoktur. İkincisi, idarenin kamulaştırma planına göre ifraz ve cins değişikliği talepleri, taşınmazda 31/b şerhi bulunsa bile karşılanır. El atma kararlarında ifrazın dayanağı mahkeme kararının kendisidir; bu nedenle aynı kolaylığın gözetilmesi gerekir (değerlendirmemizdir).
Masraf bakımından tereddüt yoktur: 7584 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle değiştirilen 29. maddeye göre tapu harçları ile Kanun’un gerektirdiği diğer giderler idarece ödenir. İfraz için gereken harita ve teknik iş de kararın uygulanmasının parçası olduğundan, malikin bu işi kendi parasıyla yaptırması beklenemez.
Toplulaştırma, imar uygulaması veya kadastro yenilemesi araya girmişse karar eski parsel numarasıyla verilmiş olabilir. Bu durumda önce eski parselin hangi yeni parsele dönüştüğü ve kanal ya da yol şeridinin yeni parselin içinde mi dışında mı kaldığı tespit edilir; ifraz yeni parsel üzerinde yapılır. Toplulaştırma alanlarındaki düzeltme imkânı aşağıda ayrıca açıklanmıştır.
Üçüncü Adım: Tescil veya Terkin ve Şerhlerin Silinmesi
Kesinleşmiş karar ve ifraz belgesiyle tapu müdürlüğüne başvuran idare, malikin işleme katılmasına veya rızasına muhtaç değildir (TMK m.1013/2). Genelge, idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davalarında tescil talebinin idarenin resmî yazısıyla, mahkeme kararı eklenerek yapılacağını ve idare personelinin işleme bizzat katılmasına gerek olmadığını düzenler; tescil, taşınmazdaki takyitler terkin edilerek yapılır. Mahkeme kararı veya anlaşma tutanağıyla yapılan tescilde kamulaştırmaya ilişkin şerhler de tescille birlikte terkin edilir.
Bu üç işlem birlikte yapıldığında tapuda doğru tablo ortaya çıkar: el atılan bölüm ayrı parsel olarak idare adına tescil edilir ya da kütükten çıkarılır, malikin kalan parseli doğru yüzölçümüyle onun adına kalır ve dava döneminden kalan şerhler silinir. Kalan parselde şerh kalmaya devam ediyorsa işlem eksik yapılmış demektir.
Harç kimden istenir? Genelge’nin el atma kararlarına ilişkin bölümünde, idarenin harç muafiyeti yoksa devreden ve devralanın ayrı ayrı tapu harcı ödeyeceği yazılıdır. Ancak Genelge 2024 tarihlidir; 7584 sayılı Kanunla değiştirilen 29. madde tapu harçlarını açıkça idareye yüklemiştir. Kanun hükmü karşısında kararın uygulanması için malikten harç istenmemesi gerekir (değerlendirmemizdir).
Şerh türleri arasındaki fark önemlidir. Dava aşamasında konulan 31/b şerhi devri yasaklar; kamulaştırma kararından sonra konulan 7. madde belirtmesi ise devri yasaklamaz ama alıcıyı caydırır. Yargıtay, el atma kararı tapuya işlenmesi gerekirken idarenin yazısıyla taşınmaza satılamaz şerhi konulmasını doğru bulmamaktadır (Yargıtay 5. HD, 31.10.2013, E.2013/11642, K.2013/18079). Şerh türleri ve kaldırılma yolları için 31/b şerhi nedir, nasıl kaldırılır ve kamulaştırma şerhinin terkini talebi dilekçesi yazılarımıza bakınız.
Kim Ne Yapmalı? İdare, Mahkeme, Tapu Müdürlüğü ve Malik
Kararın tapuya işlenmesinde görev dağılımı
| Taraf | Görevi | Dayanak |
|---|---|---|
| İdare | Kesinleşmiş kararla ifraz ve tescil veya terkin başvurusunu yapmak, şerhlerin terkinini sağlamak, harç ve giderleri ödemek | TMK m.1013/2; 2942 m.29; TKGM 2024/3 sayılı Genelge |
| Mahkeme | Kesinleşme şerhini vermek; hüküm açık değilse tavzih talebini karara bağlamak | HMK m.305, m.350/2, m.367/2 |
| Kadastro ve tapu müdürlüğü | İfraz belgesini kontrol etmek; tescil, terkin ve şerh silme işlemlerini yapmak | TMK m.1013; Genelge |
| Malik | Belgeleri toplamak, idareye yazılı başvurmak, kesinleşme şerhli kararı almak, gerekirse dava açmak | İYUK m.10; HMK m.12 |
Dosyanın tarafı olarak malik, kararın tapuda uygulanması için kararı veren mahkemeden tapu müdürlüğüne yazı yazılmasını da isteyebilir. Ancak ifraz için gereken teknik belge idarece hazırlandığından bu yol tek başına sonuç vermeyebilir; idareye yapılan yazılı başvuru ile birlikte yürütülmesi doğru olur (değerlendirmemizdir).
İdare Hareketsiz Kalırsa: Yazılı Başvurular
- İdareye başvuru. Kararı veren mahkeme ve dosya numarası, kesinleşme tarihi ve ödeme bilgisi yazılarak kararın tapuda uygulanması, el atılan bölümün ifraz edilip tescil veya terkininin yaptırılması ve kayıttaki şerhin silinmesi için tapu müdürlüğüne yazı yazılması istenir. Başvurunun kayıt tarihi ve numarası alınır. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10; ayrıntısı için zımni ret yazımız).
- Mahkemeye başvuru. Kesinleşme şerhli karar örneği alınır; hüküm açık değilse tavzih istenir; kararın uygulanması için tapu müdürlüğüne yazı yazılması talep edilir.
- Tapu müdürlüğüne başvuru. Şerhin tarihi, yevmiye numarası ve dayanak yazısı istenir. Terkin talebi reddedilirse yazılı ve gerekçeli ret kararı istenir; karara tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilebilir (Tapu Sicili Tüzüğü m.26).
Başvuruların yazılı yapılması iki bakımdan önemlidir. Birincisi, sürelerin başlangıcı belgelenir. İkincisi, dava açılırsa idarenin davaya sebebiyet verdiği ispatlanır; bu da yargılama giderlerinin kime yükleneceğini doğrudan etkiler.
İdare kararı uygulatmıyor mu?
Başvuru dilekçelerini dosyanıza göre hazırlayalım, otuz günlük süreyi birlikte takip edelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Şerh Kaldırılmıyorsa: Şerhin Terkini Davası
Yazılı başvurulara rağmen sonuç alınamazsa şerhin terkini davası açılır. Hazır metin için şerhin terkini dava dilekçesi örneği sayfamıza bakınız. Yargıtay’ın bu konudaki kararlarının tamamında dava taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde, şerhi koyduran idareye karşı görülmüş ve kabul kararları onanmıştır (HMK m.12). Davada şu olgular ortaya konulur:
- El atma davasında verilen kararın içeriği ve kesinleştiği tarih
- Bedelin ödendiğini gösteren belgeler
- Şerhin tarihi, yevmiye numarası, dayanak yazısı ve lehine konulduğu idare
- İdareye yapılan başvuru ve cevap verilmemesi ya da reddedilmesi
- Şerhin taşınmazın tamamında durması nedeniyle tasarrufun engellenmesi
2025 tarihli Yargıtay kararına konu dosyada mahkeme, taşınmazın 792,26 metrekarelik bölümünde idare lehine irtifak kurulmasına ilişkin kesinleşmiş kararın tapuda uygulanmadığını, idarenin terkin için başvuruda da bulunmadığını ve şerhin taşınmazın tamamında sürmesinin malikin mülkiyet hakkını zedelediğini tespit ederek şerhin terkinine karar vermiştir. Aynı dosyada 2942 sayılı Kanun’un 7. maddesinin son fıkrasındaki koşulların da oluştuğu kabul edilmiştir.
Yargılama giderleri bakımından: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 19.04.2018 tarihli, E.2016/22815, K.2018/7834 sayılı kararında, imar uygulaması sonucu oluşan taşınmazlarda idare adına bulunan irtifak şerhlerinin terkin edilmemesi nedeniyle davanın açılmasına idarenin sebep olduğunu, bu yüzden vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin idare üzerinde bırakılmasının yerinde olduğunu kabul etmiştir.
Yargı yolu bakımından: İdareye yapılan başvurunun reddi bir idari işlem olduğundan idari yargı da gündeme gelebilir. Yargıtay’ın onadığı dosyalarda adli yargı yolu izlendiği için ana yol budur; yine de ret veya zımni retten itibaren işleyen altmış günlük idari dava süresinin ihtiyaten takip edilmesi yerinde olur (değerlendirmemizdir).
Zarar Doğduysa: Kaçan Satış ve Tazminat
Kararın yıllarca tapuya işlenmemesi, malik için somut zarara dönüşebilir: alıcı vazgeçer, satış bedeli düşer, kredi kullanılamaz. Zararın kaynağına göre iki yol düşünülebilir (değerlendirmemizdir):
- Zarar idarenin hareketsizliğinden doğmuşsa: İdarenin kesinleşmiş kararı uygulatmaması ve şerhi silinmesini sağlamaması nedeniyle doğan zarar, idari yargıda tam yargı davasıyla istenebilir. Önce idareye başvurulması ve sürelerin takibi gerekir.
- Zarar tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa: Örneğin tapu müdürlüğüne usulüne uygun sunulmuş bir terkin yazısı işlenmemişse, TMK m.1007’ye göre tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Bu davanın koşulları için tapu sicilinden devletin sorumluluğu yazımıza bakınız.
Her iki yolda da zararın belgelenmesi şarttır: alıcıyla yapılan yazışmalar, teklif edilen bedel, satışın şerh nedeniyle yapılamadığını gösteren tapu müdürlüğü yazısı ve değer kaybını gösteren bilirkişi raporu bu belgelerin başında gelir.
Bedel Henüz Ödenmediyse
Bu yazının konusu bedeli ödenmiş dosyalardır; ancak uygulamada bedelin ödenmediği ya da eksik ödendiği dosyalarla da sık karşılaşılır. Bedel kısmı ilamlı icra takibine konulabilir. 7421 sayılı Kanunla 2942 sayılı Kanun’a eklenen ek 4. maddenin üçüncü fıkrası ve geçici 6. maddenin yedinci fıkrası uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan tazminat davalarında icra harçları maktu olarak belirlenir.
Geçici 6. madde kapsamındaki el atmalarda iki özel kural vardır. İdareler, kesinleşen mahkeme kararları için yıllık bütçelerinde kanunda gösterilen oranlarda ödenek ayırır; alacaklar ödeneği aşarsa ödemeler sonraki yıllara yayılır. Ayrıca bu maddeye göre ödenecek bedelin tahsili için idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez. Bu nedenle geçici 6. madde dosyalarında ödeme sırasının idareden yazılı olarak öğrenilmesi gerekir. Mirasçıların bedel payı için miras kalan taşınmaza el atma yazımıza bakılabilir.
Toplulaştırma veya İmar Uygulaması Araya Girdiyse
Davanın bitmesiyle kararın tapuya işlenmesi arasında arazi toplulaştırması veya imar uygulaması yapılmışsa, eski parseldeki eksiklik yeni kayda taşınabilir: kanal ya da yol şeridi yeni parselin içinde kalır, eski şerh yeni parselin tamamında görünür. 2018 tarihli Yargıtay kararı tam olarak böyle bir dosyaya ilişkindir: imar uygulaması sonrası davacılar adına tescil edilen taşınmazlarda idare adına bulunan şerhler terkin edilmemiş ve bu eksiklik idarenin sorumluluğu sayılmıştır.
Toplulaştırma alanlarında idarenin elinde ayrıca bir düzeltme imkânı bulunur. Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 15. maddesine 29.01.2021 tarihli değişiklikle eklenen sekizinci fıkraya göre, toplulaştırması tamamlanmış ve tescili yapılmış alanlarda mahkeme kararları ve idareden kaynaklanan maddi hatalar gibi zorunlu hâllerde yapılacak değişiklikler için yeni bir Cumhurbaşkanı kararı aranmaz. Düzenleme DSİ veya proje idaresinin onayıyla yapılır; teknik dosya kadastro müdürlüğüne, kontrolden sonra tapu müdürlüğüne gönderilir. Dolayısıyla “toplulaştırma bitti, artık yapılacak bir şey yok” açıklaması mevzuata uygun değildir.
Toplulaştırma belirtmesi ayrı bir kayıttır; onun kaldırılması için toplulaştırma şerhi nasıl kaldırılır, toplulaştırma sonuçlarına karşı dava için arazi toplulaştırmasına itiraz ve iptal davası, DSİ kanallarındaki bedel davası için DSİ kanalı tarlamdan geçiyor yazılarımıza bakınız.
Hisseli Tapu ve Mirasçılar
El atma davaları çoğu zaman paylı veya mirasçılar arasında ortak bir taşınmaz için açılır. Paydaşlar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından, her paydaş kendi payına düşen bedel için dava açabilir. Bunun tapuya yansıması da paylara göre olur: dava paydaşlardan yalnız biri tarafından açılmışsa hüküm de kural olarak onun payıyla sınırlıdır. Şerhin terkini davalarında da Yargıtay’ın onadığı kararlarda terkine davacının payı yönünden hükmedilmiştir.
Taşınmazın tamamı satılacaksa bütün paydaşların durumunun aynı anda temizlenmesi gerekir: hangi paydaşın davası sonuçlandı, hangi payda şerh duruyor, hangi mirasçının intikali yapılmadı. Başvuruların ve gerekiyorsa davanın bütün paydaşlar adına yürütülmesi, sonradan doğabilecek itirazları önler. Paylı taşınmazlarda kamulaştırmanın etkisi için paylı taşınmazın kamulaştırılması yazımıza bakınız.
Satış Planı Varsa
- Satıştan önce kararın tapuya işlenmesini sağlayın; satış, ifraz edilmiş ve şerhsiz kalan parsel üzerinden yapılmalıdır.
- El atılan bölümün mülkiyeti kesinleşen kararla idareye geçmiştir ve bedeli alınmıştır (TMK m.705). Parselin eski yüzölçümü üzerinden satış, alıcıyla sonradan uyuşmazlık doğurur.
- Alıcıyla ön görüşme yapılacaksa bedelin ödenmesi ve teslim, tapuda temiz kaydın oluşmasına bağlanmalı; mahkeme kararı ve ödeme belgeleri alıcıya açıkça gösterilmelidir.
- Taşınmaz satışı resmî şekle bağlıdır (TMK m.706, TBK m.237); tapu dışında yapılan satış alıcıya mülkiyet kazandırmaz.
- Tapu sicili herkese açıktır; alıcı kayıtta görünen şerhi bilmediğini ileri süremez (TMK m.1020).
Adım Adım Yol Haritası
- İlamı edinin. Kararın tam metnini, hüküm fıkrasını ve fen bilirkişisi raporu ile krokisini mahkeme kaleminden veya UYAP’tan alın.
- Kesinleşmeyi belgeleyin. Kesinleşme şerhli karar örneği isteyin.
- Ödemeyi belgeleyin. Banka dekontu, icra dosyası veya idare yazısıyla bedelin ödendiğini gösterin.
- Tapu kaydını alın. Güncel kaydı, şerhin tarihini, yevmiye numarasını ve dayanak yazısını edinin.
- Parsel zincirini çıkarın. Toplulaştırma veya imar uygulaması olduysa eski parselin hangi yeni parsele dönüştüğünü ve kanal ya da yolun nerede kaldığını tespit edin.
- İdareye yazılı başvurun. Kararın uygulanmasını, ifrazı ve şerhin silinmesini isteyin; kayıt numarasını alın.
- Otuz gün bekleyin. Cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.
- Dava açın. Asliye hukuk mahkemesinde şerhin terkini davası; zarar varsa ayrıca tazminat yolu.
Hazırlanacak Belgeler
Başvuru ve dava için belgeler
| Belge | Nereden alınır? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| Kesinleşme şerhli karar örneği | Kararı veren mahkemenin kalemi | Kararın tapuda uygulanabilir olduğunun ispatı |
| Fen bilirkişisi raporu ve krokisi | Mahkeme dosyası | El atılan bölümün yeri ve yüzölçümü |
| Ödeme belgeleri | Banka, icra dairesi veya idare | Bedelin ödendiğinin ispatı |
| Güncel tapu kaydı ve şerhin dayanak yazısı | e-Devlet veya tapu müdürlüğü | Şerhin türü, tarihi ve lehine konulduğu idare |
| Eski ve yeni parsel bilgileri | Tapu ve kadastro müdürlüğü | Kararın yeni parsel üzerinde uygulanması |
| İdareye başvuru dilekçesi ve kayıt numarası | Başvuru sırasında alınır | Sürelerin başlangıcı ve yargılama gideri |
| Mirasçılık belgesi ve vekâletname | Noter veya sulh hukuk mahkemesi | Sıfat ve temsil |
Süreler
Bu konuda bilinmesi gereken süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İstinaf | Kararın tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.345 |
| Temyiz | Tebliğden itibaren iki hafta | HMK m.361 |
| Tavzih talebi | Hükmün icrası tamamlanıncaya kadar | HMK m.305/1 |
| İdarenin başvuruya cevap süresi | Otuz gün; cevap yoksa ret sayılır | İYUK m.10 |
| İdari dava | Ret veya zımni retten itibaren altmış gün | İYUK m.7 |
| Tapu müdürlüğünün ret kararına itiraz | Tebliğden itibaren on beş gün | Tapu Sicili Tüzüğü m.26 |
| 7. madde belirtmesinin ömrü | Şerh tarihinden itibaren altı ay | 2942 m.7/3 |
Sıkça Sorulan Sorular
El atma davasını kazandım, tapu neden değişmedi?
Mahkeme kararı tapu kaydını kendiliğinden değiştirmez. Kararla hak kazanan idarenin kesinleşmiş kararla tapu müdürlüğüne başvurması, kısmi el atmada el atılan bölümü ifraz ettirmesi gerekir (TMK m.705, m.1013).
Kararı tapuya işletmek kimin görevi?
Kararla hak kazanan idarenin. İdare kesinleşmiş karara dayandığı için malikin beyanına ihtiyaç duymaz (TMK m.1013/2); tapu harçları ve diğer giderler de idareye aittir (2942 m.29).
Kesinleşme şerhi olmadan karar tapuya işlenir mi?
Taşınmaza ilişkin ayni hak kararları kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2). TKGM Genelgesine göre geçici 6. madde kapsamındaki kararlarda kesinleşme şerhi aranmaz, diğer el atma kararlarında aranır.
İdare “kesinleşme şerhi yok” diyerek bekliyor. Ne yapmalıyım?
Kesinleşme şerhli karar örneğini mahkeme kaleminden kendiniz alıp idareye sunabilirsiniz. Yargıtay, kararın tapuda uygulanmamasının malikin kusuru olmadığını kabul eden kararı onamıştır (25.12.2025, E.2025/8409, K.2025/18662).
Tarlamın yalnızca bir şeridine el atıldı. Tapuda nasıl ayrılır?
El atılan bölüm, kararın dayandığı fen bilirkişisi krokisine göre ifraz edilir ve ayrı parsel olarak idare adına tescil edilir ya da kütükten çıkarılır. Kalan parsel doğru yüzölçümüyle sizde kalır.
İfraz ve tapu masraflarını kim öder?
İdare. 7584 sayılı Kanunla değiştirilen 2942 sayılı Kanun’un 29. maddesine göre tapu harçları ve Kanun’un gerektirdiği diğer giderler idarece ödenir.
Karardaki kroki belirsiz, tapu uygulayamıyor. Ne yapılır?
Kararı veren mahkemeden hükmün açıklanması (tavzih) istenir; bu talep hükmün icrası tamamlanıncaya kadar yapılabilir (HMK m.305/1). Tavzihle haklar değiştirilemez, yalnızca belirsizlik giderilir.
Bedel ödendi ama tapuda hâlâ kamulaştırma şerhi var. Satış yapabilir miyim?
Şerh 31/b şerhiyse devir yapılamaz. Önce idareden ve mahkemeden terkin istenir, sonuç alınamazsa asliye hukuk mahkemesinde şerhin terkini davası açılır.
Şerhin terkini davasında masrafları kim öder?
İdare şerhi silinmesini sağlamayarak davaya sebep olmuşsa vekâlet ücreti ve yargılama giderleri idarede bırakılır (Yargıtay 5. HD, 19.04.2018, E.2016/22815, K.2018/7834).
Toplulaştırmadan sonra şerh yeni parselime geçti. Karar yine uygulanır mı?
Evet. Eski parselin hangi yeni parsele dönüştüğü tespit edilerek karar yeni parsel üzerinde uygulanır. Toplulaştırma alanlarında mahkeme kararlarından doğan düzeltmeler için yeni bir Cumhurbaşkanı kararı aranmaz (Yönetmelik m.15/8).
Hisseli tapuda tek paydaş başvurabilir mi?
Kendi payı yönünden başvurabilir ve dava açabilir; ancak taşınmazın tamamı satılacaksa bütün paydaşların durumunun birlikte temizlenmesi gerekir.
Şerh yüzünden satış kaçtı. Zararımı isteyebilir miyim?
Zarar idarenin kararı uygulatmamasından doğmuşsa idari yargıda tam yargı davası, tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa TMK m.1007’ye göre Devlete karşı tazminat davası gündeme gelir. Zararın belgelenmesi şarttır.
İlgili Rehberler
- Kamulaştırma Şerhinin Terkini Dava Dilekçesi Örneği (3 Örnek, PDF)
- Kamulaştırma Hukuku Rehberi
- 31/b Şerhi Nedir, Nasıl Kaldırılır?
- Kamulaştırma Şerhinin Terkini Talebi Dilekçesi Örneği
- Kamulaştırmasız El Atma Rehberi
- Geçici 6. Madde Rejimi: Uzlaşma ve Dava
- DSİ Kanalı Tarlamdan Geçiyor: Bedel Davası
- Toplulaştırma Şerhi Nasıl Kaldırılır?
- Tapu Sicilinden Devletin Sorumluluğu (TMK 1007)
Bu içerik Kamulaştırma Hukuku alanındadır.
Kamulaştırma Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.7/3, 10, 12, 29 (7584 sayılı Kanun m.16 ile değişik), ek m.4 (7421 sayılı Kanunla eklenmiş), geçici m.6; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.705, 706, 1007, 1013, 1020; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.237; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.12, 297, 305, 345, 350, 361, 367; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 10; Tapu Sicili Tüzüğü m.26; Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.15/8 (RG 29.01.2021, 31379 ile eklenmiş); Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 29.04.2024 tarihli, 2024/3 sayılı Kamulaştırma Uygulamaları Genelgesi; Anayasa Mahkemesi 12.02.2026, E.2025/190, K.2026/38 (RG 21.05.2026, 33260); Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 31.10.2013, E.2013/11642, K.2013/18079; 19.04.2018, E.2016/22815, K.2018/7834; 25.12.2025, E.2025/8409, K.2025/18662. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada karar, ödeme belgeleri ve tapu kaydı incelenmeden işlem yapılmamalıdır.


