Girişi ücretli veya ücretsiz bütün umuma açık mahaller, eser, icra, fonogram ve yayınları kullanmadan önce hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden yazılı sözleşmeyle izin almak zorundadır (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.41/1). Otel, restoran, kafe, mağaza, spor salonu, kuaför ve düğün salonunda arka planda müzik çalmak, radyo veya televizyon açmak bu kapsamdadır. Bedel yalnızca söz ve müzik sahiplerine (MESAM, MSG) değil, icracı sanatçılar ile fonogram yapımcılarına (örneğin MÜYORBİR, MÜYAP) da ödenir (m.80). İzinsiz kullanımda hak sahibi, sözleşme yapılsaydı ödenecek bedelin en çok üç katını isteyebilir; fiil aynı zamanda şikâyete bağlı bir suçtur (m.68, m.71 ve m.75). Turizm işletme belgeli tesislerin genel mahallerinde müzik kullanılıyorsa, konaklama dışındaki tesislerin müzik lisans belgesini 31 Aralık 2026’ya kadar alması zorunludur (16.6.2026 tarihli Tebliğ).
Bu rehber; otel, restoran, kafe, bar, mağaza, AVM, spor salonu, kuaför, düğün salonu ve benzeri işletmelerin sahipleri ile meslek birliğinden ihtarname, tespit tutanağı, dava veya şikâyet bildirimi alan işletmeler için yazıldı. Müzik kullanımında neden ve kime ödeme yapıldığını, hangi mahallerin izin almak zorunda olduğunu, Yönetmelik ekindeki sınıflandırmayı, tarifelerin yıllık takvimini ve uzlaştırma komisyonunu, otellerde ve 2026’dan itibaren diğer turizm tesislerinde zorunlu hâle gelen müzik lisans belgesini, gastronomi protokolünü, izinsiz kullanımın hukuki ve cezai sonuçlarını ve işletmenin savunmalarını Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilgili yönetmelik ve tebliğ hükümleriyle anlatıyor. Sayfada meslek birliği ihtarnamesine cevap, tazminat davasına cevap ve şikâyet üzerine savunma dilekçesi örnekleri yer alıyor. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.24, 25, 27, 41, 42, 42/A, 42/B, 43, 48, 52, 66, 68, 70, 71, 75-77 ve 80; Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve eki sınıflandırma cetveli (8.6.2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete); Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1) m.4/5, geçici m.3 ve geçici m.5 (son değişiklik 16.6.2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazete); 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5/A; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72. Metinler 13 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir.
Neden Ödeme İsteniyor? Temsil, Umuma İletim ve Bağlantılı Haklar
Bir eseri umumi mahallerde okumak, çalmak, oynamak ve göstermek suretiyle temsil etme hakkı münhasıran eser sahibine aittir; eser sahibi bir meslek birliğine üyeyse bu hak, birliğin yazılı izni olmadan kullanılamaz (FSEK m.24/1 ve 3). Eserin radyo, televizyon, uydu, kablo ve dijital iletim dâhil araçlarla umuma iletilmesi hakkı da eser sahibine aittir (m.25). İşletmede çalınan bir şarkı, söz yazarı ve bestecinin bu haklarına dokunur.
Aynı şarkının kaydında ise iki ayrı hak sahibi daha vardır: şarkıyı seslendiren icracı sanatçılar ve kaydı ilk kez gerçekleştiren fonogram yapımcısı. Kanun, fonogramlara tespit edilmiş icraların her ne suretle olursa olsun umuma iletilmesi hâlinde, kullananların eser sahiplerinin yanı sıra icracı sanatçılara ve yapımcılara veya bunların meslek birliklerine de uygun bir bedel ödemesini öngörür (m.80). Bu yüzden bir işletmeye birden fazla birlikten talep gelmesi, kural olarak aynı hakkın iki kez istenmesi anlamına gelmez; farklı hak sahibi grupları söz konusudur.
Müzik kullanımında hak sahibi grupları
| Hak sahibi | Hangi hak? | Temsil eden yapılar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Söz yazarı ve besteci (eser sahipleri) | Temsil ve umuma iletim hakkı | Musiki eseri sahipleri meslek birlikleri (MESAM ve MSG); bunların federasyonu Müzik Sektöründe Eser Sahipleri Federasyonu (MSF) | FSEK m.24, m.25 ve m.42 |
| İcracı sanatçılar | Tespit edilmiş icranın umuma iletimi için uygun bedel | İcracı meslek birlikleri (örneğin MÜYORBİR); Müzik Sektöründe Bağlantılı Haklar Federasyonu (MÜZFED) | FSEK m.80 |
| Fonogram yapımcıları | Kaydın umuma iletimi için uygun bedel | Yapımcı meslek birlikleri (örneğin MÜYAP); MÜZFED | FSEK m.80 |
| Radyo ve televizyon kuruluşları | Yayınlarının umuma açık mahallerde iletimine izin | Yayın kuruluşunun kendisi | FSEK m.80/1-C(3) |
Meslek birlikleri özel hukuk tüzel kişileridir, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle kurulur ve idari ve mali bakımdan Bakanlığın denetimine tabidir (FSEK m.42 ve m.42/B). Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin haklarını ülke içinde, bu şekilde kurulan meslek birlikleri dışında başka bir birlik veya dernek takip edemez (m.42/6). Bir birliğin takip yetkisi, üyelerinin verdiği yetki belgesiyle sınırlıdır (m.42/A son fıkra).
Hangi İşletmeler İzin Almak Zorunda?
İzin yükümlülüğü girişi ücretli veya ücretsiz bütün umuma açık mahaller içindir (FSEK m.41/1). Kanun, mahallerin bölgenin özelliği, mahallin nitelik ve niceliği ve eserlerin sunulan ürün veya hizmetin ayrılmaz bir parçası olup olmadığı gibi ölçütlerle sınıflandırılmasını veya sınıflandırma dışı bırakılmasını öngörür (m.41/2). Bu sınıflandırma, 2004 tarihli Yönetmeliğin eki olan cetvelde yapılmıştır.
Umuma açık mahallerin sınıflandırması (Yönetmelik Ek A)
| Mahal türü | Örnekler | Tarifede esas alınan kapasite |
|---|---|---|
| 1. Konaklama tesisleri | Otel, tatil köyü, motel, apart otel, hostel, pansiyon, kamping, belediye belgeli tesisler | Oda sayısı |
| 2. Yeme-içme-eğlence tesisleri | Lokanta, restoran, kafe, eğlence yeri, gece kulübü, diskotek, bar, taverna | Metrekare |
| 3. Sağlık ve spor merkezleri | Spor merkezi, termal tesis, havuz, golf tesisi, temalı plaj | Metrekare |
| 4. Kongre, sergi ve gösteri alanları | Balo salonu, fuar ve festival alanı, konser alanı, sinema ve tiyatro, stadyum | Metrekare veya koltuk sayısı |
| 5. Rekreasyon tesisleri | Tatil ve eğlence merkezi, temalı park, günübirlik tesis, kayak merkezi | Oda sayısı |
| 6. Özel tesisler | Turizm kompleksi, mola noktası, özel belgeli tesisler | Oda sayısı |
| 7. Ticaret merkezleri | Alışveriş merkezi, market, mağaza | Metrekare |
| 8. Terminaller | Otogar, havalimanı ve benzeri terminaller | Metrekare |
| 9. Eğitim kurumlarının ticari amaçlı alanları | Dinlence, sinema ve gösteri yerleri | Metrekare |
| 10. 50 m²’den büyük diğer mahaller | Yukarıdakilere girmeyen umuma açık yerler | Metrekare |
Her türde mahaller bölge (Akdeniz, Ege ve Marmara; İç Anadolu ve Karadeniz; Doğu ve Güneydoğu Anadolu; kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler), şehrin büyükşehir olup olmadığı, varsa yıldız veya belge sınıfı, kapasite ve yıl içinde altı aydan az ya da fazla çalışma ölçütlerine göre A, B, C ve D sınıflarına ayrılır. Konaklama tesislerinde ortak veya bağımsız kullanılan her yer ayrıca tarifelendirilir. Cetvelin açıklamalar bölümü, “50 m²’den büyük umuma açık diğer mahaller” başlığı altında yapılan sınıflandırmada 50 m²’den küçük yerlerin sınıflandırma dışı bırakıldığını belirtir (Yönetmelik Ek A, Açıklamalar 2 ve 4).
Yükümlülük yalnızca canlı müzik veya fon müziği için değildir. Kanun, umuma açık mahallerin eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanım ve iletimi için izin almasını öngördüğünden, işletmede radyo veya televizyon yayınının açık tutulması da bu kapsamda değerlendirilir (m.41/1). Kişisel müzik platformu aboneliklerinin kullanım koşulları ise genellikle kişisel ve ticari olmayan kullanımla sınırlıdır; böyle bir abonelik işletmede umuma açık çalma için gereken izni sağlamaz.
Tarifeler Nasıl Belirlenir? Yıllık Takvim ve Uzlaştırma Komisyonu
Meslek birlikleri, yapılan sınıflandırmaya göre ödemelere ilişkin tarifeleri belirler. Birlikler ile mahaller arasındaki sözleşmeler bu tarife bedelleri veya müzakere sonucu belirlenecek bedeller üzerinden yapılır; sözleşmelerde takvim yılı esas alınır (FSEK m.41/3-4). Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri birlikleri protokolle ortak tarife de belirleyebilir (m.41/5-2). Kanun, tarifelerin belirlenmesi ve uyuşmazlıkların çözümü için ayrıntılı bir takvim öngörür.
Tarife takvimi (FSEK m.41; Yönetmelik m.10-13)
| Dönem | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| Eylül | Meslek birlikleri tarifelerini kullanıcıları temsil eden kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve Bakanlığa bildirir, kamuoyuna duyurur | m.41/6; Yön. m.10 |
| Ekim | Mahaller doğrudan veya bağlayıcı yetki belgesi verdikleri meslek kuruluşları aracılığıyla müzakere eder; götürü usulde müzakere yalnız meslek kuruluşları aracılığıyla yapılır | m.41/6 |
| Ekim sonuna kadar | Uzlaşma sağlanamazsa birlik veya meslek kuruluşu Bakanlıktan uzlaştırma komisyonunda müzakere talep edebilir | m.41/7; Yön. m.11 |
| Talepten itibaren 15 gün | Bakanlık uygun görürse komisyonu kurar: Bakanlıktan bir, Rekabet Kurumundan iki temsilci ile tarafların birer temsilcisi | m.41/8; Yön. m.12 |
| Kuruluştan itibaren 15 gün | Komisyon raporunu Bakanlığa ve taraflara bildirir | m.41/9 |
| Rapordan itibaren 15 gün | Taraflar tarifeleri sözleşmeye bağlayabilir | m.41/9 |
| Sözleşme yapılamazsa | Taraflar yargı yoluna başvurabilir; önceki yıl sözleşme yapmış mahal, birlik aksini bildirmedikçe dava konusu tarifenin dörtte birini her üç ayda bir birlik hesabına yatırarak kullanmaya devam edebilir | m.41/10 |
Bu dörtte bir kuralı yalnızca bir önceki yıl sözleşme yapmış mahaller içindir. Önceki yıl sözleşme yapmamış veya ilk kez sözleşme yapacak mahallerin bu yolla kullanmaya devam etmesi meslek birliğinin iznine bağlıdır; dava süresince ödenen tutar mahkemece belirlenen tarife bedelinden mahsup edilir (m.41/10). Tarifeler belirlenirken uluslararası uygulamaların ülke koşullarına uyarlanabilirliği, sektörlerin yapısını tahrip etmemek, rekabeti bozmamak, sınıflandırma, sektördeki ürün fiyatları, kullanım sıklığı ve ödeme planı gibi ölçütler esas alınır (m.42/A/3). Meslek birlikleri sözleşme yaparken hakkaniyete uygun davranmak ve süresinde tarife ilan etmekle yükümlüdür (m.42/A/1-5 ve 6). Tarifeler bu ölçütlere göre düzenlenmezse Bakanlık birliği uyarır ve sonuç alınamazsa olağanüstü genel kurul sürecini başlatır (m.42/B).
Müzik Lisans Belgesi: Oteller ve 2026’dan İtibaren Diğer Turizm Tesisleri
Turizm işletme belgeli tesisler için müzik lisansı artık yalnızca telif hukukunun değil, turizm belgelendirme mevzuatının da konusudur. 2019/1 sayılı Tebliğe 2023’te eklenen hükümle konaklama tesisinde müzik kullanılması hâlinde, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesi alındığını gösteren belgenin turizm belgesi başvurusuna eklenmesi zorunlu hâle geldi (8.6.2023 tarihli ve 32215 sayılı Resmî Gazete). Daha önce belgelendirilmiş konaklama tesisleri için öngörülen süre 31.12.2023’e uzatıldı (16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmî Gazete). Bakanlığın 2023/8 sayılı Genelgesine göre bu belgeyi Müzik Sektöründe Eser Sahipleri Federasyonu (MSF) ile Müzik Sektöründe Bağlantılı Haklar Federasyonu (MÜZFED) birlikte verir; belge ilgili takvim yılının sonuna kadar geçerlidir.
16 Haziran 2026’da yayımlanan değişiklikle yükümlülük genişletildi. Tebliğin 4 üncü maddesinin beşinci fıkrası artık “tesislerin genel mahallerinde müzik kullanılması halinde” ilgili federasyonlardan müzik lisans belgesi alındığını gösteren belgenin başvuruya eklenmesini öngörüyor. Eklenen geçici 5 inci maddeye göre, konaklama tesisleri hariç, bu yükümlülük getirilen tesislerden değişiklikten önce kısmi turizm işletmesi belgesi veya turizm işletmesi belgesi almış olanlar belgeyi 31.12.2026 tarihine kadar almak zorundadır. Denetimlerde bu zorunluluğa uyulmadığı tespit edilen tesisler hakkında 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında işlem yürütülür (16.6.2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazete).
Turizm belgeli tesislerde müzik lisans belgesi
| Tesis | Yükümlülük | Son tarih | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yeni turizm belgesi başvurusu yapan konaklama tesisi | Müzik kullanılıyorsa belge başvuruya eklenir | Başvuru sırasında | Tebliğ 2019/1 m.4/5 |
| 2023’ten önce belgelendirilmiş konaklama tesisi | Belgeyi Bakanlığa ibraz | 31.12.2023 (sona erdi); her takvim yılı için yenilenir | Tebliğ 2019/1 geçici m.3 |
| Genel mahallerinde müzik kullanan belgeli lokanta, restoran, eğlence ve diğer turizm tesisleri | Belgeyi almak | 31.12.2026 | Tebliğ 2019/1 geçici m.5 (16.6.2026) |
| Yeni belge başvurusu yapan konaklama dışı turizm tesisi | Genel mahallerde müzik kullanılıyorsa belge başvuruya eklenir | Başvuru sırasında | Tebliğ 2019/1 m.4/5 (16.6.2026 değişikliği) |
Gastronomi Protokolü ve Toplu Lisans İmkânı
Kanun, umuma açık mahallerin tarifeleri bağlayıcı yetki belgesi verdikleri meslek kuruluşları aracılığıyla da müzakere edip sözleşme yapabilmesine imkân tanır (FSEK m.41/6). Bu çerçevede Mart 2025’te Kültür ve Turizm Bakanlığının öncülüğünde, MSF ve MÜZFED ile gastronomi sektörünü temsil eden TURYİD ve TÜRES arasında Müzik Lisansına İlişkin İş Birliği Protokolü imzalandı. Bakanlığın açıklamasına göre bu protokolle üye işletmeler müzik lisansını tek elden ve indirimli tarifelerle alabiliyor; tarifelerdeki indirimin ortalama yüzde 70 olduğu duyuruldu. Konaklama tesislerinde ise MSF ve MÜZFED’in ortak internet sitesi üzerinden tek noktadan lisans uygulaması yürütülüyor.
Bu protokoller kanun değildir; kapsamı protokole taraf derneklerin üyeleri ve protokolün öngördüğü işletme türleriyle sınırlıdır. Protokol dışında kalan işletmeler için tarifeler ve Kanundaki müzakere yolu geçerlidir. Bir işletme için en güvenli yol, hem eser sahipleri hem bağlantılı hak sahipleri bakımından kapsamı açıkça yazılmış, takvim yılını gösteren yazılı bir lisans sözleşmesine sahip olmaktır (m.41/1 ve m.52).
İhtarname veya Tespit Tutanağı Geldiyse: İlk Kontroller
Meslek birliklerinin bir işletmeye yaklaşımı genellikle üç biçimde olur: lisans sözleşmesi daveti, işletmede yapılan dinleme ve tespitin ardından gelen ihtarname ve doğrudan dava veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet. Her durumda, ödeme yapmadan veya kabul anlamına gelecek bir yazışmaya girmeden önce aşağıdaki kontroller yapılmalıdır.
İlk kontrol listesi
| Kontrol | Neye bakılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Talepte bulunan birlik ve hak | Eser sahipleri birliği mi, bağlantılı hak sahipleri birliği mi; talep hangi hak için | FSEK m.24, m.25 ve m.80 |
| Repertuvar ve yetki | Tespit edilen eserlerin talepte bulunan birliğin üyelerine ait olup olmadığı; takip, üyelerin verdiği yetki belgesine göre yapılır | m.42/A son fıkra |
| Bilgi talebi | Birlikler, yazılı talepte bulunan ilgililere temsil ettikleri eserlerle ilgili bilgi vermekle yükümlüdür; ortak veri tabanı | m.41/5-1 ve m.42/A/1-4 |
| Tespit tutanağı | Tarih, saat, tespit eden kişi, çalınan eserlerin adları ve kaydın nasıl alındığı | m.76/2 (kuvvetli kanaat oluşturacak delil) |
| Mahallin sınıfı | Tür, bölge, şehir, metrekare veya oda sayısı, çalışma süresi; 50 m² kuralı | Yönetmelik Ek A |
| Tarife | Hangi yılın tarifesi, Eylül ayında ilan edilip edilmediği, Kanundaki ölçütlere uygunluk | m.41/6 ve m.42/A/3 |
| Sözleşme | Varsa önceki yıl sözleşmesi; dörtte bir ödemeyle kullanmaya devam imkânı | m.41/10 |
| Ceza riski | Şikâyet yapılmış mı; şikâyet süresi ve birliğin belgeleri süresinde sunup sunmadığı | m.71, m.75; TCK m.73 |
Telif hakları sözlü anlaşmalarla edinilemez. Umuma açık mahallerin izni Kanunun 52 nci maddesine uygun, yani yazılı ve hakları ayrı ayrı gösteren bir sözleşmeyle alınır (m.41/1). Bir temsilciye ödeme yapılıp karşılığında sözleşme alınmaması, ileride ikinci bir talep karşısında işletmeyi savunmasız bırakır. Telif sözleşmelerinin genel kuralları için telif hakkı devir ve lisans sözleşmesi rehberimize bakabilirsiniz.
İzinsiz Kullanımın Hukuki ve Cezai Sonuçları
Hak sahiplerinin ve meslek birliklerinin başvurabileceği yollar
| Yol | İçeriği | Dayanak |
|---|---|---|
| Üç kat bedel | Sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedelin veya rayiç bedelin en çok üç katı | FSEK m.68/1 |
| Tecavüzün ref’i ve men’i | İzinsiz kullanımın durdurulması ve tekrarının önlenmesi; kusur şart değil | m.66 ve m.69 |
| Tazminat | Kusur varsa maddi tazminat ve elde edilen kârın verilmesi | m.70 |
| İhtiyati tedbir | Dava öncesinde veya sırasında bir işin yapılmaması, gerekirse işin yapıldığı yerin kapatılması | m.77/1 |
| Ceza şikâyeti | Eseri, icrayı veya fonogramı yazılı izin olmadan temsil eden veya umuma ileten kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası | m.71/1-1 |
Bu davalarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk ve ceza mahkemeleridir (FSEK m.76/1). Fikri mülkiyet mevzuatından doğan davalar ticari dava sayıldığından, konusu bir miktar para olan bedel ve tazminat taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.4/1-d ve m.5/A/1). Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/2). Haksız fiile dayanan tazminat talepleri zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).
Davacının iddiasının doğruluğu hakkında kuvvetli kanaat oluşturacak delil sunması hâlinde, mahkeme işletmeden izin belgelerini veya kullandığı eserlerin listesini isteyebilir; bunların sunulamaması bütün eserlerin haksız kullanıldığına karine oluşturur (m.76/2). Bu karine ancak davacının önce kuvvetli delil sunmasıyla işler; somut eser tespiti içermeyen genel bir tutanak bu eşiği karşılamayabilir.
Ceza tarafında soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Şikâyetin geçerli sayılması için hak sahiplerinin veya meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve delilleri şikâyet süresi içinde Cumhuriyet başsavcılığına vermeleri gerekir; verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (FSEK m.75/1). Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73/1-2). Şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m.253/1-a). Ceza soruşturmasında savunma ve uzlaştırma süreci için işyerinde arama ve marka suçu savunması ile uzlaştırma teklifine cevap rehberlerimize bakabilirsiniz.
İşletmenin Savunmaları
Meslek birliklerinin talepleri çoğu zaman haklı bir hak sahipliğine dayanır; ancak her talep, Kanunun ve Yönetmeliğin çizdiği sınırlar içinde ispatlanmak zorundadır. Talebin dayanağı zayıfsa, işletme hem ödeme miktarına hem de ceza sürecine karşı aşağıdaki hususları ileri sürebilir.
Savunmanın başlıca dayanakları
| Savunma | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Umuma açık mahal veya kullanım yok | Müziğin yalnız personelin bulunduğu kapalı alanda çalınması, cihazın kapalı olması, tespit edilen sesin komşu işletmeden gelmesi | FSEK m.41/1 |
| Repertuvar ve aktif husumet | Davacı birlik, tespit edilen eserlerin kendi üyelerine ait olduğunu ve takip yetkisini göstermelidir | m.42/A son fıkra; m.41/5-1 |
| Tespitin yetersizliği | Eser adları, tarih ve saat belirtilmeyen veya tek taraflı tutanak, kuvvetli kanaat oluşturan delil sayılmayabilir | m.76/2 |
| Telifsiz veya doğrudan lisanslı müzik | Koruma süresi dolmuş eserler ile hak sahibinden doğrudan alınmış yazılı lisansla kullanılan eserler | m.27, m.48 ve m.52; m.41/12 |
| Sınıf ve metrekare | Yanlış tür, bölge veya kapasite üzerinden hesap; diğer mahallerde 50 m² kuralı | Yönetmelik Ek A |
| Tarifenin hukuka uygunluğu | Süresinde ilan edilmemiş veya Kanundaki ölçütlere aykırı tarife; bedelin mahkemece belirlenmesi | m.41/6, m.41/10 ve m.42/A/3 |
| Üç kat bedelin üst sınır olması | Kanun “en çok üç kat” der; hâkim somut olaya göre daha düşük bir kat belirleyebilir | m.68/1 |
| Zamanaşımı ve şikâyet süresi | Eski yıllara ilişkin bedel talepleri; altı aylık şikâyet süresi | TBK m.72; TCK m.73 |
| Dava şartı arabuluculuk | Para talepleri arabuluculuk yapılmadan dava edilemez | TTK m.5/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A |
Doğrudan lisans savunması özellikle önemlidir. Kanunun 41 inci maddesindeki, hak sahiplerinin ödemeyi “ancak” yetki verdikleri meslek birlikleri aracılığıyla isteyebileceği yönündeki ibare Anayasa Mahkemesinin 24.3.2010 tarihli ve E.2007/33, K.2010/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (FSEK m.41/12, dipnot). Bu nedenle bir işletmenin, bir meslek birliğine üye olmayan veya haklarını doğrudan lisanslayan hak sahiplerinin eserlerini yazılı lisansla kullanması mümkündür. Bu savunma, kullanılan bütün eserlerin lisans kapsamında olduğunun belgelenmesine bağlıdır.
Doğru Lisans Nasıl Alınır?
- İşletmenin Yönetmelik ekindeki türünü, bölgesini, metrekare veya oda sayısını ve yıllık çalışma süresini belirleyin (Yönetmelik Ek A).
- Hem eser sahipleri hem bağlantılı hak sahipleri bakımından lisans gerektiğini unutmayın; tek bir birlikle yapılan sözleşme diğer hak sahibi grubunu kapsamayabilir (FSEK m.80).
- Turizm belgeli bir tesisseniz MSF ve MÜZFED’in ortak müzik lisans belgesini alın; konaklama dışı belgeli tesisler için son tarih 31.12.2026’dır (Tebliğ 2019/1 geçici m.5).
- Bağlı olduğunuz meslek kuruluşu veya dernek üzerinden toplu lisans ve indirimli tarife imkânı olup olmadığını araştırın (FSEK m.41/6).
- Sözleşmeyi yazılı yapın; takvim yılını, kullanım biçimini (fon müziği, canlı müzik, televizyon) ve mahalleri açıkça yazdırın (m.41/1, m.41/4 ve m.52).
- Arka plan müzik hizmeti kullanıyorsanız, hizmetin umuma açık mahalde çalma için gerekli izinleri kapsadığını yazılı olarak belgeleyin.
- Ödeme makbuzlarını, sözleşmeleri ve lisans belgelerini her yıl için ayrı bir dosyada saklayın; denetimde ve olası davada ilk istenecek belgeler bunlardır (m.76/2).
Bekleyen Değişiklik Teklifi ve Tek Durak Ofis
Nisan 2026’da TBMM’ye sunulan ve 2/3634 esas numarasıyla komisyonda bulunan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu değişiklik teklifi, kullanıcıların lisansları tek bir sözleşmeyle bir meslek birliği veya ortak lisanslama birliğinden alabilmesini sağlayacak tek durak ofis ilkesini de içeriyor. Bu yazının hazırlandığı 13 Kasım 2026 itibarıyla teklif kanunlaşmamıştır; bu nedenle yukarıda anlatılan 41 inci madde düzeni ve tarife takvimi aynen uygulanır. Teklifin ayrıntıları için telif hakkı devir ve lisans sözleşmesi rehberimizdeki ilgili bölüme bakabilirsiniz.
Meslek Birliği İhtarnamesine Cevap Örneği
İşletmede dinleme yapıldığını ve izinsiz müzik kullanıldığını belirterek geçmiş yıllar için tarife bedelinin üç katını ve yeni yıl için sözleşme imzalanmasını isteyen bir meslek birliği ihtarnamesine, 45 m²’lik bir kuaför salonu adına verilecek cevap için örnektir. Cevap, ödeme yükümlülüğünü kabul etmeden talebin dayanağını sorgular ve birlikten Kanunun öngördüğü bilgileri ister.
… NOTERLİĞİ ARACILIĞIYLA
CEVAP İHTARNAMESİ
Keşideci: … (işletme sahibi; adres, T.C. kimlik numarası, vergi numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Muhatap: … Meslek Birliği (adres)
Konu: … Noterliğinin … tarihli ve … yevmiye numaralı ihtarnamenize cevabımızdır.
AÇIKLAMALAR
1. İhtarnamenizde, müvekkilin … adresindeki kuaför salonunda … tarihinde yapılan dinlemede izinsiz müzik kullanıldığı ileri sürülerek … yıllarına ait tarife bedelinin üç katı tutarında … TL ödenmesi ve … yılı için sözleşme imzalanması istenmiştir. Talep hukuki dayanaktan yoksundur ve kabul edilmemektedir.
2. Birliğinizin takip yetkisi, üyelerinizin verdiği yetki belgesiyle temsil ettiğiniz eserlerle sınırlıdır. İhtarnamede, işletmede çalındığı iddia edilen eserlerin adları, sahipleri ve bu eserlerin birliğinizin repertuvarında bulunduğu gösterilmemiştir. Birliğiniz, yazılı talepte bulunan ilgililere temsil ettiği eserlerle ilgili bilgi vermekle yükümlüdür (5846 sayılı Kanun m.42/A/1-4 ve son fıkra).
3. Dayanak gösterilen dinleme tutanağı müvekkile tebliğ edilmemiştir; tutanağın kim tarafından, hangi saatte ve hangi yöntemle düzenlendiği bilinmemektedir. Müvekkilin salonunda müşterilere yönelik müzik yayını yapılmamakta olup salonun bitişiğinde aynı duvarı paylaşan bir kafe bulunmaktadır.
4. Müvekkilin işletmesi 45 m²’lik bir kuaför salonudur. Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ekindeki sınıflandırmada kuaför salonları ayrı bir tür olarak sayılmamıştır; “50 m²’den büyük umuma açık diğer mahaller” başlığında 50 m²’den küçük yerler sınıflandırma dışı bırakılmıştır. İhtarnamede hangi sınıf ve hangi tarife üzerinden hesap yapıldığı da açıklanmamıştır (5846 sayılı Kanun m.41/2-3; Yönetmelik Ek A, Açıklamalar 2).
5. Üç kat bedel, Kanunda bir üst sınır olarak düzenlenmiştir ve ancak izinsiz kullanımın varlığı ile kullanılan eserlerin hak sahipliği ispatlandığında gündeme gelebilir. Bu şartlar gerçekleşmediğinden bu yöndeki talep de yerinde değildir (5846 sayılı Kanun m.68/1).
SONUÇ VE İSTEM
6. Açıklanan nedenlerle talebinizin dayanaksız olduğunu bildirir; tespit tutanağının bir örneğinin, işletmede çalındığı iddia edilen eserlerin listesinin, bu eserlerin birliğinizin repertuvarında bulunduğunu gösteren belgelerin ve uyguladığınız sınıf ile tarifenin müvekkile yazılı olarak bildirilmesini talep eder; müvekkilin, mevzuata uygun belgelendirilmiş bir talep hâlinde ve bütün itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla, bundan sonraki dönemler için yazılı lisans görüşmesine açık olduğunu ihtar ederim.
Keşideci Vekili
Av. …
Meslek Birliğinin Bedel ve Tazminat Davasına Cevap Dilekçesi Örneği
Bir restorana karşı, iki yıl boyunca izinsiz müzik kullanıldığı iddiasıyla tecavüzün tespiti ve tarife bedelinin üç katı talebiyle açılan davaya karşı verilecek cevap için örnektir. Esas savunma talebin reddidir; tutara ilişkin itirazlar kabul anlamına gelmemek kaydıyla ikinci planda ileri sürülmüştür.
… FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
Dosya Numarası: …
Davalı: … Gıda Turizm Limited Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davacı: … Meslek Birliği
Konu: Dava dilekçesine karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
CEVAPLARIMIZ
1. Davacı, tecavüzün tespiti talebinin yanında … TL bedelin tahsilini istemektedir. Konusu bir miktar para olan bu talep bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağı eklenmemiştir; arabulucuya başvurulmadığının anlaşılması hâlinde bu talep yönünden davanın usulden reddi gerekir (6102 sayılı Kanun m.4/1-d ve m.5/A/1; 6325 sayılı Kanun m.18/A/2).
2. Davacı birliğin takip yetkisi, üyelerinin verdiği yetki belgesiyle temsil ettiği eserlerle sınırlıdır. Davacı, müvekkilin işletmesinde çalındığını iddia ettiği eserlerin hangileri olduğunu ve bunların kendi üyelerine ait olduğunu ispatlamak zorundadır. Dava dilekçesinde tek bir eser adı dahi gösterilmemiştir (5846 sayılı Kanun m.42/A son fıkra).
3. Davacının dayandığı tutanak, davacı çalışanı tarafından tek taraflı olarak düzenlenmiş, hangi saatte hangi eserlerin çalındığını göstermeyen, ses kaydı içermeyen bir belgedir. Kanunun öngördüğü, kullanıcıdan izin belgeleri ve eser listesi istenmesine imkân veren karine, ancak davacının iddiasının doğruluğu hakkında kuvvetli kanaat oluşturacak delil sunmasıyla işler; bu tutanak o eşiği karşılamamaktadır (5846 sayılı Kanun m.76/2).
4. Müvekkil işletmede … tarihinden itibaren telif bedelleri dâhil olarak hizmet veren bir arka plan müzik platformundan yayın yapmaktadır. Platformun, çalınan eserlerin hak sahiplerinden doğrudan lisans aldığını gösteren sözleşmesi ve faturalar ektedir. Kanundaki “ancak” ibaresinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesiyle hak sahiplerinin eserlerinin meslek birliği dışında doğrudan lisanslanması mümkündür (5846 sayılı Kanun m.41/12, m.48 ve m.52).
5. Davacı, müvekkilin işletmesini Akdeniz-Ege-Marmara bölgesindeki büyükşehir sınıfında ve 180 m² olarak hesaplamıştır. Oysa işletmenin müşteriye açık alanı 85 m² olup mutfak ve depo alanları müzik yayınının yapıldığı umuma açık mahalle dâhil değildir. Kira sözleşmesi, mimari proje ve ruhsat ektedir. Hesaba esas alınan sınıf ve metrekare hatalıdır (5846 sayılı Kanun m.41/2; Yönetmelik Ek A).
6. Davacının dayandığı … yılı tarifesinin Kanunda öngörülen şekilde Eylül ayında kullanıcıları temsil eden meslek kuruluşlarına ve Bakanlığa bildirildiği ve kamuoyuna duyurulduğu ispatlanmamıştır. Tarifenin Kanundaki ölçütlere uygunluğu da denetlenmelidir (5846 sayılı Kanun m.41/6 ve m.42/A/3).
7. Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, Kanun izinsiz kullanımda istenebilecek bedeli “en çok üç kat” olarak düzenlemiştir. Müvekkilin lisanslı bir platform kullanması ve iyi niyeti karşısında üst sınırın uygulanması hakkaniyete aykırıdır; bedel, bilirkişi incelemesiyle belirlenecek doğru sınıf ve metrekare üzerinden ve tarife bedeli esas alınarak hesaplanmalıdır (5846 sayılı Kanun m.68/1).
8. Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, dava tarihinden iki yıldan daha önceki döneme ilişkin bedel ve tazminat talepleri zamanaşımına uğramıştır. Müvekkilin eyleminde kast bulunmadığından fiil suç niteliği taşımamakta, bu nedenle ceza kanunlarındaki daha uzun zamanaşımı da uygulanamamaktadır; zamanaşımı def’inde bulunuyoruz (6098 sayılı Kanun m.72/1; 5237 sayılı Kanun m.21/1).
HUKUKİ SEBEPLER
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.41, 42/A, 48, 52, 68, 76 ve 80; Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve Ek A; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5/A; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72.
DELİLLER
Arka plan müzik platformu sözleşmesi ve faturaları, platformun hak sahipleriyle yaptığı lisans sözleşmelerine ilişkin belgeler, kira sözleşmesi, mimari proje, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, keşif ve bilirkişi incelemesi, davacının tarifelerini ilan ettiğine ilişkin kayıtlar için Bakanlığa ve ilgili meslek kuruluşuna müzekkere, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
9. Açıklanan nedenlerle; bedel talebi bakımından dava şartı yokluğundan usulden, tüm talepler bakımından esastan davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla talep ederim.
Davalı Vekili
Av. …
Şikâyet Üzerine Soruşturmada Savunma Dilekçesi Örneği
Bir meslek birliğinin şikâyeti üzerine, işyerinde izinsiz müzik yayını yaptığı iddiasıyla Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.71 kapsamında şüpheli olarak ifadeye çağrılan bir kafe işletmecisinin Cumhuriyet başsavcılığına sunacağı savunma için örnektir. Esas talep kovuşturmaya yer olmadığı kararıdır.
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
Soruşturma Numarası: …
Şüpheli: … (adres, T.C. kimlik numarası)
Müdafii: Av. … (adres)
Şikâyetçi: … Meslek Birliği
Konu: Şüpheli müvekkilin savunmasının sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil hakkında, … adresindeki kafede … tarihinde izinsiz müzik yayını yapıldığı iddiasıyla 5846 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında soruşturma yürütülmektedir. Müvekkilin atılı suçu işlemediği açıktır ve hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
2. Bu suçtan soruşturma yapılması şikâyete bağlıdır. Şikâyetin geçerli sayılabilmesi için şikâyetçinin, hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliğinin haklarını kanıtlayan belge ve delilleri şikâyet süresi içinde başsavcılığa vermesi gerekir. Şikâyet dilekçesine, işletmede çalındığı iddia edilen eserlerin şikâyetçi birliğin üyelerine ait olduğunu gösteren hiçbir belge eklenmemiştir. Bu belgeler şikâyet süresi içinde verilmediğinden kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi Kanunun açık emridir (5846 sayılı Kanun m.75/1).
3. Şikâyetçi birlik, iddia ettiği dinlemeyi … tarihinde yapmış, şikâyeti ise bu tarihten yaklaşık sekiz ay sonra, … tarihinde yapmıştır. Şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır; bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine soruşturma yapılamaz (5237 sayılı Kanun m.73/1-2).
4. Suçun maddi unsuru da gerçekleşmemiştir. Kanun, eseri hak sahiplerinin yazılı izni olmaksızın temsil eden veya umuma ileteni cezalandırır. Tutanakta işletmede hangi eserlerin çalındığı, bu eserlerin kime ait olduğu ve yayının müşteriye yönelik olup olmadığı tespit edilmemiştir. Tespit, müvekkilin yokluğunda ve yalnızca şikâyetçi çalışanının beyanıyla düzenlenmiştir (5846 sayılı Kanun m.71/1-1).
5. Müvekkilde suç kastı da yoktur. Müvekkil … tarihinde bağlı olduğu derneğe başvurarak toplu lisans sürecine katılmak istediğini bildirmiş, bu yazışmalar ve başvuru belgesi ektedir. Hak sahiplerine bedel ödemekten kaçınma iradesi bulunmayan, lisans süreci devam eden bir işletmecinin cezalandırılması kastın yokluğu karşısında mümkün değildir (5237 sayılı Kanun m.21/1).
6. Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, atılı suç soruşturulması şikâyete bağlı suçlardandır ve uzlaştırma kapsamındadır. Bu hâlde dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi gerekir (5271 sayılı Kanun m.253/1-a).
SONUÇ VE İSTEM
7. Açıklanan nedenlerle; şikâyetin Kanunun aradığı belgeler süresinde sunulmadan ve şikâyet süresi geçtikten sonra yapılması, ayrıca suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle müvekkil hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini, aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla dosyanın uzlaştırma işlemleri için uzlaştırma bürosuna gönderilmesini müdafi sıfatıyla saygıyla talep ederim.
Şüpheli Müdafii
Av. …
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, varsa turizm işletme belgesi ve sınıfı
- Kira sözleşmesi, mimari proje veya ölçüm raporu; müşteriye açık alanın metrekaresi
- Mevcut ve önceki yıllara ait lisans sözleşmeleri, müzik lisans belgesi, ödeme dekontları
- Arka plan müzik hizmeti sözleşmesi ve hizmetin lisans kapsamını gösteren belgeler
- Meslek birliğinden gelen ihtarname, tespit tutanağı, dava dilekçesi veya şikâyet belgeleri ve tebliğ tarihleri
- Bağlı olunan dernek veya meslek kuruluşu üzerinden yapılan toplu lisans başvuruları ve yazışmalar
- Bedel talepleri için arabuluculuk tutanakları
Adım Adım Yol Haritası
- İhtarname veya tutanak geldiğinde hemen ödeme yapmayın; talebin hangi birlikten, hangi hak ve hangi eserler için geldiğini belirleyin (FSEK m.42/A son fıkra; m.80).
- Birlikten tespit tutanağını, eser listesini, repertuvar bilgisini ve uygulanan sınıf ile tarifeyi yazılı olarak isteyin (m.42/A/1-4).
- İşletmenizin Yönetmelik ekindeki türünü ve metrekaresini belgeleyin; diğer mahallerde 50 m² kuralını değerlendirin (Yönetmelik Ek A).
- Turizm belgeli bir tesisseniz müzik lisans belgesini 31.12.2026’ya kadar alın (Tebliğ 2019/1 geçici m.5).
- Bağlı olduğunuz dernek veya meslek kuruluşu üzerinden toplu lisans ve indirim imkânını araştırın (FSEK m.41/6).
- Dava açılmışsa arabuluculuk dava şartını, repertuvar ispatını ve tutanağın yeterliliğini cevap dilekçesinde ileri sürün (TTK m.5/A; FSEK m.76/2).
- Şikâyet yapılmışsa şikâyet süresini ve birliğin belgeleri süresinde sunup sunmadığını kontrol edin; uzlaştırma teklifini değerlendirin (FSEK m.75; TCK m.73; CMK m.253).
- Gelecek yıllar için yazılı lisans sözleşmesi yapın ve belgeleri yıl yıl saklayın (FSEK m.41/1 ve m.52).
Sık Yapılan Hatalar
- Kişisel müzik aboneliğini işletmede kullanmak. Kişisel abonelikler genellikle ticari ve umuma açık kullanımı kapsamaz.
- Tek birlikle anlaşınca her şeyin çözüldüğünü sanmak. Eser sahipleri ile icracı ve yapımcılar ayrı hak sahibi gruplarıdır.
- Sözleşme almadan ödeme yapmak. İzin yazılı sözleşmeyle alınır; makbuz tek başına lisansın kapsamını göstermez.
- İhtarnameye kabul anlamına gelecek cevap vermek. Geçmiş kullanımı ikrar eden yazışmalar hem hukuk hem ceza dosyasında aleyhe delil olur.
- Turizm belgesindeki son tarihi kaçırmak. Konaklama dışı belgeli tesisler için müzik lisans belgesinin son tarihi 31.12.2026’dır.
- Metrekareyi kontrol etmemek. Tarife mahallin sınıfı ve kapasitesi üzerinden hesaplanır; hatalı ölçüm bedeli katlar.
- Şikâyet ve dava sürelerini izlememek. Şikâyet süresi altı aydır; haksız fiil zamanaşımı kural olarak iki yıldır. Bu süreler savunmanın temelidir.
Hukukçular Evi Müzik Telifi Dosyalarında Ne Yapar?
Otel, restoran, kafe, mağaza zinciri, spor salonu, kuaför ve düğün salonu işletmeleri için meslek birliği ihtarnamelerine cevap hazırlıyor, tespit tutanaklarını ve tarifeleri inceliyor, doğru sınıf ve metrekare üzerinden lisans görüşmelerini yürütüyoruz. Turizm belgeli tesislerin müzik lisans belgesi sürecinde, açılan bedel ve tazminat davalarında arabuluculuk aşamasından itibaren ve izinsiz müzik yayını iddiasıyla yapılan şikâyetlerde soruşturma ve uzlaştırma süreçlerinde müvekkillerimizi temsil ediyoruz.
İhtarnameyi, tespit tutanağını veya dava dilekçesini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Bütün fikri mülkiyet rehberlerimizi sınai mülkiyet ve fikri haklar rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Fotoğraf ve Görsellerin İzinsiz Kullanımı: Fotoğraf Telifi, Üç Kat Bedel ve Portre Hakkı
- Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi: Marka, Patent, Tasarım ve Telif
- Telif Hakkı Devir ve Lisans Sözleşmesi
- İnternette Telif Hakkı İhlali ve Üç Kat Tazminat
- Korsan Yayın ve Bandrolsüz Satışın Cezası
- Yapay Zekâ ve Telif Hakkı
- Turizm İşletme Belgesi ve Tesis Nitelikleri
- Yabancılar Türkiye’de Otel Kurabilir mi?
- İşyerinde Arama ve Fikri Mülkiyet Suçlarında Savunma
- Uzlaştırma Teklifine Cevap Dilekçesi
- Telif Kazançları İstisnası ve Vergilendirme
Sıkça Sorulan Sorular
İşyerinde müzik çalmak için izin almak zorunlu mu?
Evet. Girişi ücretli veya ücretsiz umuma açık mahaller, eser, icra, fonogram ve yayınları kullanmak için hak sahiplerinden veya meslek birliklerinden yazılı sözleşmeyle izin alır (FSEK m.41/1).
İşyerinde radyo veya televizyon açmak da lisans gerektirir mi?
Kanun izin yükümlülüğünü eser ve icraların yanında yayınların kullanım ve iletimi için de öngördüğünden, umuma açık mahalde radyo veya televizyon yayını açık tutulması da bu kapsamda değerlendirilir (FSEK m.41/1).
Neden birden fazla meslek birliği ödeme istiyor?
Söz ve müzik sahipleri ile şarkıyı seslendiren icracılar ve kaydı yapan yapımcılar ayrı hak sahibi gruplarıdır; kullananlar eser sahiplerinin yanı sıra icracı ve yapımcılara da uygun bir bedel öder (FSEK m.80).
Kişisel müzik platformu aboneliğiyle işletmede müzik çalabilir miyim?
Kişisel abonelikler genellikle kişisel ve ticari olmayan kullanımla sınırlıdır; umuma açık mahalde çalma için gerekli izni sağlamaz.
Tarifeler nasıl belirleniyor?
Meslek birlikleri tarifeleri mahallin türü, bölgesi, şehri, sınıfı, metrekare veya oda sayısı ve çalışma süresine göre belirler ve her yıl Eylül ayında ilan eder (FSEK m.41/3 ve m.41/6; Yönetmelik Ek A).
Küçük işletmeler için bir muafiyet var mı?
Yönetmelik ekindeki “50 m²’den büyük umuma açık diğer mahaller” başlığında 50 m²’den küçük yerler sınıflandırma dışı bırakılmıştır; bu kural ilk dokuz türe giren lokanta, kafe ve mağaza gibi işletmeler için ayrıca öngörülmemiştir (Yönetmelik Ek A, Açıklamalar 2).
Tarifeye itiraz edilebilir mi?
Ekim ayında uzlaşma sağlanamazsa meslek birliği veya kullanıcıları temsil eden meslek kuruluşu uzlaştırma komisyonuna başvurabilir; sözleşme yapılamazsa taraflar yargı yoluna gidebilir (FSEK m.41/7-10).
Dava sürerken müzik kullanmaya devam edebilir miyim?
Önceki yıl sözleşme yapmış mahaller, birlik aksini bildirmedikçe dava konusu tarifenin dörtte birini her üç ayda bir yatırarak kullanmaya devam edebilir; ilk kez sözleşme yapacak mahaller için bu birliğin iznine bağlıdır (FSEK m.41/10).
Otellerde müzik lisans belgesi zorunlu mu?
Evet. Turizm belgesi başvurusunda, konaklama tesisinde müzik kullanılıyorsa ilgili federasyonlardan alınan müzik lisans belgesinin eklenmesi zorunludur; belge takvim yılı sonuna kadar geçerlidir (Tebliğ 2019/1 m.4/5).
Restoran ve kafeler için müzik lisans belgesi son tarihi ne?
Genel mahallerinde müzik kullanan ve daha önce turizm belgesi almış konaklama dışı tesisler için son tarih 31.12.2026’dır (Tebliğ 2019/1 geçici m.5; 16.6.2026 tarihli Resmî Gazete).
İzinsiz müzik kullanımında ne kadar ödenir?
Hak sahibi, sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedelin veya rayiç bedelin en çok üç katını isteyebilir; üç kat bir üst sınırdır (FSEK m.68/1).
İzinsiz müzik yayını suç mu?
Eseri yazılı izin olmadan temsil etmek veya umuma iletmek bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; soruşturma şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır (FSEK m.71 ve m.75; CMK m.253).
Meslek birliği hangi eserler için talepte bulunabilir?
Birliğin takip yetkisi üyelerinin verdiği yetki belgesiyle temsil ettiği eserlerle sınırlıdır; birlik yazılı talep üzerine temsil ettiği eserlerle ilgili bilgi vermekle yükümlüdür (FSEK m.42/A).
Telifsiz müzik kullanırsam ödeme yapmam gerekir mi?
Koruma süresi dolmuş eserler serbestçe kullanılabilir; hak sahibinden doğrudan yazılı lisans alınan eserler için de meslek birliğine ödeme yapılması gerekmez. Bütün eserlerin bu kapsamda olduğunun belgelenmesi şarttır (FSEK m.27, m.41/12 ve m.52).
Meslek birliği arabuluculuğa gitmeden dava açabilir mi?
Bedel ve tazminat gibi para talepleri için arabulucuya başvurulması dava şartıdır; aksi hâlde dava usulden reddedilir. Tespit ve men gibi para dışı talepler için bu şart aranmaz (TTK m.5/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A).
Şikâyet süresi ne kadar?
Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; ayrıca birliğin haklarını kanıtlayan belgeleri bu süre içinde başsavcılığa vermesi gerekir (TCK m.73; FSEK m.75/1).
Kaynakça
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir); Anayasa Mahkemesinin 24.3.2010 tarihli ve E.2007/33, K.2010/48 sayılı kararı (m.41 dipnotu).
- Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, 8.6.2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete, eki sınıflandırma cetvelleriyle.
- Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1) ve değişiklikleri: 8.6.2023 tarihli ve 32215, 16.12.2023 tarihli ve 32401, 16.6.2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazeteler.
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Konaklama Tesislerinin Turizm İşletme Belgesi İşlemlerinde Müzik Lisansı konulu 2023/8 sayılı Genelge.
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Müzik Lisansına İlişkin İş Birliği Protokolü (Mart 2025) hakkındaki açıklamalar.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.21 ve 73; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5/A; 6325 sayılı Kanun m.18/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya işletmenin türü, büyüklüğü, kullanılan müzik, tarife ve deliller birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.
Meslek birliğinden ihtarname veya tespit tutanağı mı geldi?
İhtarnameyi ve işletme bilgilerinizi gönderin; repertuvar, sınıf, metrekare ve tarife üzerinden talebi birlikte inceleyelim.
Turizm belgeli tesisler için son tarih 31 Aralık 2026
Genel mahallerinde müzik kullanan belgeli restoran, kafe ve eğlence tesisleri müzik lisans belgesini bu tarihe kadar almalıdır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi · Telif Sözleşmeleri · İnternette Telif Hakkı İhlali · Dilekçe Örnekleri · İletişim
