Sosyal medyada “orijinal, faturalı, kapıda ödeme” diye satılan bir ilaç; “bitkisel, yan etkisiz, ayda on kilo” diye pazarlanan bir zayıflama kapsülü ya da bir pazaryerinde eczane fiyatının yarısına bulunan bir kalem… Ürün eline ulaştıktan sonra kutunun farklı olduğunu, Türkçe kullanma talimatının bulunmadığını, karekodun okunmadığını fark eden ya da ürünü kullandıktan sonra çarpıntı, uykusuzluk, tansiyon yükselmesi gibi şikâyetler yaşayan kişi iki soruyla karşı karşıyadır: Kime şikâyet etmeliyim? Paramı ve uğradığım zararı nasıl geri alırım? Bu rehber, sahte veya içeriği beyan edilenden farklı çıkan ilaç ve zayıflama ürünü alan tüketicinin bakış açısından, başvurulacak mercileri, satıcının ve platformun sorumluluğunu, ceza ve tazminat yollarını madde numaralarıyla anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
İnternetten aldığınız ilaç veya zayıflama ürünü sahte mi çıktı, zarar mı gördünüz? Şikâyet ve tazminat yolunu, delilleri kaybetmeden birlikte planlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- İlk 24 saat: sağlık ve deliller
- Ürününüz ne? İlaç, gıda takviyesi, kozmetik
- Sahte veya içeriği farklı olduğu nasıl anlaşılır?
- Satıcının işlediği suçlar
- Nereye ve nasıl şikâyet edilir?
- Paranızı geri almak
- Pazaryeri ve platformun sorumluluğu
- Sağlığınız zarar gördüyse: tazminat
- Alıcı olarak sizin durumunuz
- Süreler
- Örnek şikâyet dilekçesi
- Üç örnek durum
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
İlk 24 Saat: Sağlık ve Deliller
- Ürünü kullanmayı bırakın: Şüphe oluştuğu anda kullanıma devam etmek, hem sağlığınızı tehlikeye atar hem de tazminat davasında kendi kusurunuz olarak karşınıza çıkabilir.
- Sağlık sorunu varsa hemen başvurun: Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı veya ağır alerjik reaksiyonda 112’yi arayın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezinden bilgi alın. Hekime kullandığınız ürünü ve kutusunu gösterin; tanının ve ürünle ilişkinin kayda geçmesini isteyin.
- Ürünü olduğu gibi saklayın: Kalan kapsüller, kutu, blister, kullanma talimatı ve kargo paketi analiz için gereklidir. Ürünü atmayın, satıcıya iade etmeyin.
- Dijital izleri kaydedin: İlanın, satıcı profilinin, mesajlaşmaların ve yorumların ekran görüntülerini tarih ve bağlantı adresiyle birlikte alın. Satıcı hesabı kapanabilir veya mesajları silebilir.
- Ödeme kayıtlarını toplayın: Banka dekontu, kart ekstresi, kapıda ödeme fişi, kargo takip numarası ve gönderici bilgisi.
- Satıcıyla tartışmaya girmeyin: İade teklifi kabul edilse bile ürünü göndermeden önce bir hukukçuya danışın; ürün delildir.
Ürününüz Ne? İlaç, Gıda Takviyesi, Kozmetik
Başvurulacak kurum ve uygulanacak hükümler, ürünün hukuken ne olduğuna göre değişir. Zayıflama ürünlerinde bu ayrım özellikle önemlidir; çünkü aynı ürün “takviye” diye satılıp içinden ilaç etken maddesi çıkabilir.
| Ürün türü | Denetleyen kurum | Öne çıkan hükümler |
|---|---|---|
| Ruhsatlı ilacın sahtesi (örneğin bilinen bir markanın taklit kutusu) | TİTCK; il sağlık müdürlüğü | TCK m.187; 1262 m.19; marka taklidi varsa SMK m.30 |
| Yurt dışı ambalajlı, Türkiye’de ruhsatsız ilaç | TİTCK; gümrük | 1262 m.19/1 ve 19/2; 6197 m.43 |
| İlaç olmayan ama tedavi iddiasıyla satılan ürün | TİTCK | 1262 m.19/1; 1262 m.18 |
| Gıda takviyesi veya “bitkisel” zayıflama ürünü | Tarım ve Orman Bakanlığı | 5996 m.40/1-a; TCK m.186 |
| İçinden ilaç etken maddesi çıkan “bitkisel” ürün | Tarım ve Orman Bakanlığı ve TİTCK | 5996 m.40/1-a; TCK m.186, 187; 1262 m.19 |
| Kozmetik ürünün sahtesi | TİTCK | 5324 sayılı Kanun; SMK m.30; ayrıntısı sahte kozmetik rehberimizde |
Bir ürünün ilaç mı, gıda takviyesi mi sayılacağı ambalajdaki ifadeye göre değil, ürünün içeriğine, etkisine ve sunuluş biçimine göre belirlenir. Sınır ürünlerin sınıflandırılması için takviye edici gıda mı ilaç mı, ilaç gibi satılan zayıflama ürünlerinde satıcının sorumluluğu için ilaç gibi satılan zayıflama ürünleri rehberlerimize bakabilirsiniz. Zayıflama iğneleri (semaglutid) için zayıflama iğnesi reçetesiz satışı yazımız ayrıntılıdır.
Sahte veya İçeriği Farklı Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Tüketicinin kendi gözlemi, ürünün sahte olduğunu kesin olarak göstermez; ancak şüpheyi güçlendirir ve şikâyetin içeriğini belirler. Kesin sonuç, yetkili kurumların veya mahkemenin aldıracağı laboratuvar analizi ve bilirkişi raporuyla ortaya çıkar.
| İşaret | Neden önemli? |
|---|---|
| Türkçe ambalaj ve Türkçe kullanma talimatı yok | Türkiye’de ruhsatlı olarak piyasaya sunulmamış olabilir |
| Karekod yok, okunmuyor veya başka bir ürüne ait görünüyor | Eczane kanalındaki ilaçlar karekodla izlenir; kayıt dışı ürün işaretidir |
| Kutu, baskı, renk veya tablet görünümü daha önce kullandığınızdan farklı | Taklit ambalaj veya farklı içerik ihtimali |
| Eczane fiyatının çok altında fiyat | Kaynak sorunu işareti |
| Satış sosyal medya, mesajlaşma uygulaması veya kişisel hesap üzerinden | İlaçların internetten satışı zaten yasaktır (6197 m.24/1) |
| “Bitkisel” ürünü kullandıktan sonra çarpıntı, uykusuzluk, tansiyon yükselmesi | Beyan edilmemiş bir ilaç etken maddesi ihtimali; bu tür ürünlerde basına yansıyan analizlerde sibutramin gibi ruhsatı askıya alınmış maddeler tespit edilmiştir |
| Ürün Tarım ve Orman Bakanlığının hileli ürün listesinde | Resmî analizle tespit edilmiş taklit veya tağşiş |
Dünya Sağlık Örgütü 2024 tarihli uyarısında, sahte ilaçların bir kısmının gerekli etken maddeyi hiç içermediğini, bir kısmının ise beyan edilmemiş başka bir etken madde taşıdığını belirtmiş ve internette bulunanlar gibi tanınmayan kaynaklardan ilaç satın alınmamasını tavsiye etmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı taklit ve tağşiş listelerinin hukuki niteliği için hileli ürün listesi, karekodun nasıl çalıştığı için İlaç Takip Sistemi rehberlerimize bakabilirsiniz.
Satıcının İşlediği Suçlar
Sahte veya içeriği farklı bir ürünün internetten satılması, çoğu zaman tek bir suçla sınırlı kalmaz. Aşağıdaki tablo başlıca suç tiplerini gösterir. Bir fiil birden fazla suça uyuyorsa en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur (TCK m.44); bu değerlendirme savcılık ve mahkeme tarafından yapılır.
| Suç | Unsur | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Dolandırıcılık | Hileli davranışlarla aldatıp kendisine veya başkasına yarar sağlamak; örneğin sahte ürünü orijinal diye satmak | Basit hâlde bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası | TCK m.157 |
| Nitelikli dolandırıcılık | Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması | Hukuk yayınlarına göre dört yıldan on yıla kadar hapis; adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz; şikâyete ve uzlaştırmaya tabi değildir | TCK m.158/1-f |
| Sağlığı tehlikeye sokacak ilaç satma | Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak şekilde ilaç üretmek veya satmak | Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası | TCK m.187 |
| Bozulmuş veya değiştirilmiş ilaç ya da gıda | Hayatı ve sağlığı tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş veya değiştirilmiş yiyecek, içecek veya ilacı satmak, tedarik etmek veya bulundurmak | Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüz güne kadar adli para cezası | TCK m.186 |
| Ruhsatsız ilaç | Ruhsatsız müstahzarı bilerek satmak, satışa arz etmek veya sattırmak | Bir yıldan beş yıla kadar hapis; ürün iddia edilen tedavi vasfını taşımıyorsa veya saf değilse üçte bir artırım | 1262 m.19/1 |
| Tedavi iddiası | Müstahzar olmayan ürünü hastalık tedavi ettiği iddiasıyla satmak, pazarlamak veya reklamını yapmak | Bir yıldan beş yıla kadar hapis | 1262 m.19/1 |
| Sağlığı tehlikeye düşürecek gıda | Gıdayı üreten, ithal eden veya kendi adıyla piyasaya arz eden işletmecinin bu gıdayı piyasaya sunması | Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası | 5996 m.40/1-a |
| Zarar doğduysa | Taksirle yaralama veya öldürme | Kusur ve illiyete göre | TCK m.89, m.85 |
Bu suçların çoğu kamu davası niteliğindedir; savcılık şikâyetten vazgeçilse bile soruşturmaya devam eder. Siz ise suçtan zarar gören sıfatıyla davaya katılma hakkına sahipsiniz; bu hak, delillerin toplanmasını takip etmenizi ve karara itiraz edebilmenizi sağlar. Suç tiplerinin birbirinden ayrılması için sahte ve ruhsatsız ilaç suçları, benzer bir alanda internet satışlarının nitelendirmesi için steroid ve sporcu ilacı satmak rehberlerimize bakabilirsiniz.
Nereye ve Nasıl Şikâyet Edilir?
| Merci | Ne için? | Not |
|---|---|---|
| Cumhuriyet başsavcılığı | Suç duyurusu: dolandırıcılık, sahte ilaç, ruhsatsız ürün | Dilekçeyle veya kolluk birimlerine başvurarak; ürün ve deliller teslim edilir veya muhafaza edildiği bildirilir |
| TİTCK veya il sağlık müdürlüğü | İlaç ve kozmetikte sahte veya ruhsatsız ürün bildirimi | Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) aracılığıyla da başvurulabilir |
| ALO 174 Gıda Hattı | Gıda takviyesi ve gıda ürünlerindeki şikâyetler | 174, WhatsApp 0 501 174 0 174, e-posta veya alo174.gov.tr; başvurular kural olarak 15 gün içinde yanıtlanır |
| Platform (pazaryeri, sosyal medya) | Hukuka aykırı ilanın kaldırılması | Hukuka aykırı içerikten haberdar olan aracı hizmet sağlayıcı içeriği gecikmeksizin kaldırıp yetkili kurumlara bildirir (6563 m.9/2) |
| Kartı veren banka | Kartla yapılan ödemeye itiraz | Bankanın harcama itirazı süreçleri sözleşmeye ve kart kuruluşu kurallarına bağlıdır; süreleri bankanızdan öğrenin |
| Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi | Satıcıya karşı ayıplı mal talepleri | Parasal sınıra göre |
İnternetteki satış sayfaları bakımından Sağlık Bakanlığına özel bir yetki tanınmıştır: Tanıtım veya satışın internet üzerinden yapılması hâlinde Bakanlık erişimin engellenmesine karar verir ve kararı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirir (1262 m.18/3). Basına yansıyan bir açıklamaya göre TİTCK verileriyle 2025 yılında 3.407 internet sitesi tamamen kapatılmış, 1.418 siteye erişim engeli getirilmiş, 1.593 site hakkında suç duyurusunda bulunulmuş ve 185 milyon lira idari para cezası uygulanmıştır. Bu rakamlar bir meslek derneği başkanının TİTCK’ya atfettiği verilerdir; Kurumun kendi yayınından doğrulayamadık. İnternet satışı ve erişim engeli için sağlık ürünlerinin internetten satışı rehberimize bakabilirsiniz.
Sahte ilaç veya zayıflama ürünü için suç duyurusu, kuruma bildirim ve platforma başvuru: dilekçelerinizi delillerle birlikte hazırlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Paranızı Geri Almak
Ödediğiniz bedelin iadesi için birden fazla hukuki yol vardır. Bunların her birinin şartları ve zayıf noktaları farklıdır.
| Yol | Dayanak | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Haksız fiil (dolandırıcılık) | TBK m.49: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür | Sahte ürün satışında en sağlam temel; satıcının kimliği belirlenmelidir |
| Ayıplı mal | 6502 m.8–12: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim; ayrıca tazminat | Satıcının ticari amaçla hareket etmesi gerekir; ürünün kendisinin satışı yasak olduğunda sözleşmenin geçerliliği tartışılabilir |
| Sebepsiz zenginleşme | TBK m.77 ve devamı | Hukuka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şeyin geri istenmesini engelleyen TBK m.81 hükmü satıcı tarafından ileri sürülebilir |
| Kartla ödeme itirazı | Banka ile kart sözleşmesi | Hukuki bir dava yolu değildir; süreleri kısa olabilir |
| Ceza yargılaması sırasında | Suçtan zarar görenin hakları | Tazminat ayrıca hukuk mahkemesinde istenir; ceza dosyasındaki deliller hukuk davasında kullanılabilir |
Sahte ürün satışında asıl sorun çoğu zaman hukuki temel değil, satıcının kimliğidir. Sosyal medya hesabı, takma ad veya başkası adına açılmış banka hesabı kullanan satıcının belirlenmesi, savcılığın banka ve platform kayıtlarını istemesiyle mümkün olur. Bu nedenle tazminat talebi çoğu zaman ceza soruşturmasıyla birlikte yürür. Ayıplı malda seçimlik haklar için ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları, sebepsiz zenginleşmenin şartları için sebepsiz zenginleşme ve iade talebi, hakem heyeti için tüketici hakem heyeti 2026 rehberlerimize bakabilirsiniz.
Pazaryeri ve Platformun Sorumluluğu
Ürünü bir pazaryerinden veya bir alışveriş platformu üzerinden satın aldıysanız, platformun sorumluluğu sorusu gündeme gelir. Bu alanda 2026’da önemli bir değişiklik olmuştur.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hukuka aykırı içerik | Hukuka aykırı içerikten haberdar olan aracı hizmet sağlayıcı içeriği gecikmeksizin kaldırır ve yetkili kurumlara bildirir | 6563 m.9/2 (7416 sayılı Kanunla değişik) |
| Aracının sorumsuzluğu | Aracı hizmet sağlayıcı, elektronik ticaret ortamındaki satışla ilgili hukuka aykırılıklardan sorumlu tutulamaz kuralı | 6563 m.9/1 |
| Ayıplı malda müteselsil sorumluluk | Aracı hizmet sağlayıcının satıcıyla müteselsil sorumluluğunu kaldıran hüküm | 6502 m.48/6-d |
| Anayasa Mahkemesi kararı | 6563 m.9/1 tüketici sözleşmeleri yönünden ve 6502 m.48/6-d’deki ilgili hüküm iptal edilmiştir; iptal yayımdan dokuz ay sonra, 2 Mart 2027’de yürürlüğe girer | E.2024/187, K.2026/42, 12.02.2026; RG 02.06.2026, 33268 |
Bu kararın pratik sonucu şudur: 2 Mart 2027’ye kadar iptal edilen hükümler uygulanmaya devam eder; bu tarihten sonra ise tüketici sözleşmelerinde platformun da sorumluluk alanına girmesinin önü açılır. Bu süre içinde yasa koyucunun yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir. Ancak bir noktayı unutmamak gerekir: İlaçların internetten satışı yasaktır (6197 m.24/1). Bir pazaryerinde ilaç satılması, platform kurallarına da aykırıdır ve ilanın kaldırılması için platforma bildirim yapılması ayrıca önem taşır. Kararın ayrıntıları ve geçiş dönemi için e-ticaret pazaryerlerinde aracı sorumluluğu, sahte kozmetikte platform bildirimi için sahte kozmetik ve parfüm satışı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Sağlığınız Zarar Gördüyse: Tazminat
Sahte veya içeriği farklı ürün nedeniyle sağlığınız zarar gördüyse, ödediğiniz bedelin çok ötesinde bir tazminat talebi gündeme gelir.
| Talep | Dayanak | Kime karşı? |
|---|---|---|
| Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı | TBK m.54 | Satıcı; üretici veya ithalatçı |
| Manevi tazminat | TBK m.56 | Satıcı; üretici veya ithalatçı |
| Ürün sorumluluğu | Ürünün kişiye veya mala verdiği zarardan imalatçı veya ithalatçı sorumludur; zarar gören kusuru değil, zararı ve nedensellik bağını ispat eder; birden fazla sorumlu müteselsilen sorumludur | 7223 m.6 |
| Dağıtıcının sorumluluğu | İmalatçı veya ithalatçıyı bildirmeyen dağıtıcı imalatçı gibi sorumlu tutulabilir | 7223 m.11 |
| Adam çalıştıranın sorumluluğu | Satıcının çalışanlarının fiillerinden sorumluluk | TBK m.66 |
Sahte ürünlerde “imalatçı” çoğu zaman kimliği belirsiz bir taklitçidir. Bu nedenle ürünü size satan kişi veya işletme ile kargoyu gönderen kişi, ceza soruşturmasıyla birlikte tazminat davasının ana muhatabı olur. Ürünü kullanmaya şüpheden sonra da devam etmek, tazminattan indirim sebebi olabilir (TBK m.52). Hekim ve sağlık kuruluşu kayıtları, nedensellik bağının ispatında belirleyicidir. İlaç zararlarında sorumluluk zinciri için ilaç yan etkisi tazminatı, resmî bir geri çekme veya geri çağırma varsa ilaç veya kozmetik geri çekildi rehberlerimize bakabilirsiniz.
Alıcı Olarak Sizin Durumunuz
Pek çok kişi, ilacı internetten aldığı için kendisinin de suç işlediğinden endişe ederek şikâyetten kaçınır. İncelediğimiz hükümler satıcıyı cezalandırır: 1262 m.1/2 satış kuralını koyar, 6197 m.43 eczane dışında “satan veya satmak üzere bulunduran” kişiyi TCK m.193’e bağlar, 1262 m.19 ise üreten, satan, satışa arz eden veya sattıran kişiyi cezalandırır. İlacı kendi kullanımı için satın alan kişiye ceza öngören bir hüküm bu kanunlarda bulamadık. Bununla birlikte kişinin durumu üç hâlde değişir.
- Ürünü başkasına satmak: Kalan ürünü satan kişi satıcı konumuna geçer.
- Ürünü yurt dışından getirmek: Kişisel kullanım muafiyeti makul miktar ve belgeyle sınırlıdır; ticari mahiyetteki eşyada kaçakçılık hükümleri uygulanır. Ayrıntılar için kişisel kullanım için yurt dışından ilaç getirmek rehberimize bakabilirsiniz.
- Kontrole tabi madde içeren ürünler: Yeşil veya kırmızı reçeteye tabi, uyuşturucu veya uyarıcı madde içeren ürünlerde durum tamamen farklıdır; bu tür ürünlerde şikâyetten önce mutlaka hukuki destek alın.
Sahte ürünün mağduru olan kişi, bu sıfatla şikâyet ve tazminat hakkına sahiptir. Şikâyetin hızlı yapılması, diğer kişilerin de aynı satıcıdan zarar görmesini önler.
Ürün gümrükte veya kargoda takıldıysa
Yurt dışından sipariş edilen ilaç veya zayıflama ürünü bazen size hiç ulaşmaz; gümrükte durdurulur veya el konulur. Posta veya hızlı kargoyla gelen ve değeri 1.500 avroyu geçmeyen ilaç cinsi eşyada tek ve maktu vergi uygulanır (Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar m.62/1). Haberlere ve hukuk yayınlarına göre 2026 düzenlemesiyle bu oran Avrupa Birliğinden gelen eşyada yüzde 30, diğer ülkelerden gelenlerde yüzde 60’tır ve 30 avroluk muafiyet kaldırılmıştır. Ticari mahiyetteki veya ithali yasak eşyada ise kaçakçılık hükümleri uygulanır (5607 m.6/4). Gümrük idaresinin işlemlerine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilebilir (Gümrük Kanunu m.242). Ceza soruşturmasında yapılan el koymaya karşı ise sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu açıktır (CMK m.268). Ürün bu yolla elinize ulaşmadıysa, satıcıya ödediğiniz bedelin iadesi için yukarıdaki yollar yine kullanılabilir.
Süreler
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Haksız fiilden tazminat | Zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı | TBK m.72/1 |
| Ayıplı maldan satıcının sorumluluğu | Teslimden itibaren iki yıl; ağır kusur veya hilede uygulanmaz | 6502 m.12 |
| Ürün sorumluluğu | Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde on yıl | 7223 m.6/6 |
| Nitelikli dolandırıcılık | Şikâyete tabi değildir; savcılık kendiliğinden soruşturur | TCK m.158/1-f |
| ALO 174 başvurusu | Kural olarak 15 gün içinde yanıt | Tarım ve Orman Bakanlığı açıklaması |
Tazminat sürelerinin hangi tarihte başladığı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği ana göre değişir. Satıcının kimliği soruşturma sonucunda ortaya çıkıyorsa, sürenin bu tarihten itibaren hesaplanıp hesaplanmayacağı somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Örnek Şikâyet Dilekçesi
Aşağıdaki metin, Cumhuriyet başsavcılığına verilecek bir şikâyet dilekçesinin örneğidir. Durumunuza göre uyarlanmalıdır.
“… Cumhuriyet Başsavcılığına. Şikâyetçi: … Şüpheli: … kullanıcı adlı sosyal medya hesabı / … internet sitesi / … satıcı mağazası ve bu hesabın arkasındaki kişi veya kişiler. Konu: …/…/2026 tarihinde … üzerinden “orijinal” olduğu belirtilerek tarafıma satılan … adlı ürünün sahte veya içeriği beyan edilenden farklı olduğu şüphesi. Açıklamalar: Ürün için … TL bedeli … hesabına ödedim / kapıda ödeme yaptım. Ürün …/…/2026 tarihinde … kargo firmasıyla … gönderici adına tarafıma ulaştı. Ürünün ambalajında Türkçe kullanma talimatı bulunmamakta, karekodu okunmamaktadır / ürünü kullandıktan sonra … şikâyetlerim ortaya çıkmış ve …/…/2026 tarihinde … hastanesine başvurdum. Ürünün kalan kısmı ve ambalajı muhafaza altındadır. Talepler: Ürünün el konularak yetkili laboratuvarda analiz ettirilmesi; satıcı hesabına, banka hesabına ve kargo gönderisine ilişkin kayıtların ilgili kurumlardan istenmesi; şüpheliler hakkında TCK m.157, 158/1-f, 186, 187 ve 1262 sayılı Kanunun 19. maddesi başta olmak üzere ilgili hükümler uyarınca kamu davası açılması. Ekler: Ekran görüntüleri, ödeme dekontu, kargo kaydı, hastane kayıtları, ürün fotoğrafları.”
Üç Örnek Durum
Aşağıdaki örnekler, mevzuatın nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır; gerçek bir dosyaya dayanmaz.
Birinci durum: Instagram’dan “orijinal” kalem
Bir kişi, sosyal medyada “orijinal, soğuk zincir” ilanıyla satılan bir zayıflama kalemini satın alır. Kutunun yabancı dilde olduğunu ve karekodun okunmadığını fark eder; ürünü kullanmaz. Savcılığa şikâyette bulunur, ürünü teslim eder ve ödeme yaptığı banka hesabının bilgilerini verir. Soruşturmada satıcının birden fazla kişiye aynı ürünü sattığı anlaşılır. Analizde etken maddenin bulunmadığı tespit edilirse dolandırıcılık ve 1262 m.19 birlikte değerlendirilir; kişi ödediği bedeli haksız fiil hükümlerine dayanarak ister.
İkinci durum: “Bitkisel” kapsül ve çarpıntı
Bir kişi, internetten “yüzde yüz bitkisel” diye satılan bir zayıflama kapsülünü kullanmaya başlar; birkaç gün sonra çarpıntı ve uykusuzluk nedeniyle acil servise başvurur. Hekim kayıtlarına kullandığı ürün işlenir. Kişi ALO 174’e başvurur ve savcılığa şikâyette bulunur. Analizde ilaç etken maddesi tespit edilirse ürün sağlığı tehlikeye düşürecek gıda sayılır (5996 m.40/1-a); satıcı bakımından TCK m.186 ve m.187 de tartışılır. Kişi tedavi giderleri ve manevi zarar için tazminat ister.
Üçüncü durum: Pazaryerinde sahte ürün
Bir kişi, bir pazaryerindeki mağazadan aldığı ve sahte olduğundan şüphelendiği ürün için önce platforma bildirimde bulunur; platform ilanı kaldırır (6563 m.9/2). Kişi satıcıya karşı ayıplı mal hükümlerine dayanarak bedel iadesi ister. Satın alma 2 Mart 2027’den önce olduğundan, platformun tüketiciye karşı müteselsil sorumluluğu bakımından iptal edilen hükümlerin hâlâ uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Ürünü satıcıya iade etmek: Ürün en önemli delildir; iade edilirse analiz imkânı kaybolur.
- Şüpheye rağmen kullanmaya devam etmek: Sağlık riski doğar ve tazminatta indirim sebebi olabilir.
- Ekran görüntüsü almamak: Satıcı hesapları ve ilanlar kısa sürede kaybolabilir.
- “Ben de suçluyum” korkusuyla şikâyet etmemek: İncelediğimiz hükümler satıcıyı cezalandırır; kişisel kullanım için alan kişiye ceza öngörülmemiştir.
- Yalnızca platforma bildirmekle yetinmek: İlanın kaldırılması, satıcının cezalandırılması ve paranın iadesi anlamına gelmez.
- Hekime ürünü söylememek: Hekim kayıtlarına geçmeyen bir ürünle zarar arasındaki bağ sonradan zor kurulur.
- Süreleri izlememek: Ayıplı mal için iki yıl, haksız fiil için öğrenmeden itibaren iki yıl gibi süreler işler.
Sıkça Sorulan Sorular
İnternetten aldığım ilaç sahte çıktı, ne yapmalıyım?
Ürünü kullanmayı bırakın, sağlık sorununuz varsa hekime başvurun. Ürünü, ambalajını, ödeme ve sipariş kayıtlarını saklayın. Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunun; ilaç için TİTCK veya il sağlık müdürlüğüne ayrıca bildirim yapabilirsiniz.
Sahte ilaç satmak hangi suçu oluşturur?
Duruma göre dolandırıcılık (TCK m.157, internet üzerinden işlenmişse m.158/1-f), sağlığı tehlikeye sokacak ilaç satma (TCK m.187), bozulmuş veya değiştirilmiş ilaç satma (TCK m.186) ve ruhsatsız ilaç satma (1262 m.19/1). En ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur (TCK m.44).
Zayıflama hapının içinden ilaç çıktı, kime başvurmalıyım?
Gıda takviyesi olarak satılan ürünler için ALO 174 Gıda Hattına ve Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsiniz. Sağlığı tehlikeye düşürecek gıdayı piyasaya sunan işletmeciye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülür (5996 m.40/1-a).
İnternetten ilaç satın almak suç mu?
İncelediğimiz kanunlar satıcıyı cezalandırır; ilacı kendi kullanımı için satın alan kişiye ceza öngören bir hüküm bulamadık. Ancak ürünü başkasına satarsanız satıcı konumuna geçersiniz; yurt dışından getirilen ürünlerde gümrük kuralları ayrıca uygulanır.
Paramı nasıl geri alırım?
Sahte ürün satışında en sağlam yol haksız fiil hükümleridir (TBK m.49). Satıcı ticari amaçla hareket ediyorsa ayıplı mal hükümleri de (6502 m.8–12) kullanılabilir. Kartla ödediyseniz bankanıza harcama itirazında bulunmayı da sorun.
Satıcının kim olduğunu bilmiyorum, ne olacak?
Savcılık, sosyal medya hesabı, banka hesabı ve kargo gönderisine ilişkin kayıtları isteyerek satıcıyı belirleyebilir. Bu nedenle ödeme ve kargo bilgilerini eksiksiz saklayın.
Pazaryeri sorumlu mu?
Hukuka aykırı içerikten haberdar olan aracı hizmet sağlayıcı içeriği gecikmeksizin kaldırıp yetkili kurumlara bildirir (6563 m.9/2). Platformun tüketici sözleşmelerindeki sorumsuzluğunu öngören kural Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; iptal 2 Mart 2027’de yürürlüğe girecektir (K.2026/42).
Sahte ürün nedeniyle hastanelik oldum, tazminat alabilir miyim?
Evet, tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat istenebilir (TBK m.54, 56). Satıcının yanında üretici veya ithalatçıya karşı ürün sorumluluğu (7223 m.6) da gündeme gelir. Hekim kayıtları nedensellik bağının ispatında belirleyicidir.
Ürünün sahte olduğunu nasıl ispat ederim?
Kesin ispat yetkili kurumların veya mahkemenin aldıracağı laboratuvar analizi ve bilirkişi raporuyla olur. Sizin göreviniz ürünü, ambalajını ve kayıtları korumak ve analiz talep etmektir.
Satıcı iade teklif ediyor, kabul etmeli miyim?
Paranın iadesini kabul edebilirsiniz; ancak ürünü göndermeden önce dikkatli olun. Ürün delildir ve suç ve tazminat yolları açısından önem taşır. İade, satıcının ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi?
Bu suçların çoğu kamu davası niteliğindedir; nitelikli dolandırıcılık şikâyete tabi değildir. Şikâyetten vazgeçmek soruşturmayı kural olarak sona erdirmez.
İnternet sitesini nasıl kapattırabilirim?
Tanıtım veya satışın internet üzerinden yapılması hâlinde Sağlık Bakanlığı erişimin engellenmesine karar verir (1262 m.18/3). Şikâyetinizi TİTCK’ya veya il sağlık müdürlüğüne bildirebilir, platforma da hukuka aykırı içerik bildiriminde bulunabilirsiniz.
Ürün “bitkisel” yazıyor, yine de ilaç sayılır mı?
Bir ürünün ilaç mı gıda mı sayılacağı ambalajdaki ifadeye göre değil, içeriğine, etkisine ve sunuluş biçimine göre belirlenir. İçinden ilaç etken maddesi çıkan ürün hem gıda hem ilaç hükümleri bakımından değerlendirilebilir.
Ödediğim parayı satıcı “yasak ürün aldın” diyerek vermiyor, haklı mı?
Satıcı, sebepsiz zenginleşme talebine karşı hukuka aykırı bir amaç için verilen şeyin geri istenemeyeceğini öngören TBK m.81’e dayanmaya çalışabilir. Ancak sahte ürünle aldatılan kişinin talebi haksız fiile (TBK m.49) dayanır; satıcının kendi aldatıcı davranışı bu tartışmada belirleyicidir.
Ayıplı mal hükümleri sahte ilaçta uygulanır mı?
Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici işlemi söz konusu olabilir. Ancak satışın kendisinin yasak olması sözleşmenin geçerliliği tartışmasını doğurabilir; bu nedenle talep haksız fiil hükümleriyle birlikte kurulmalıdır.
Zehirlenme şüphesinde nereyi aramalıyım?
Acil durumda 112’yi arayın. Zehirlenme şüphesinde 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezinden bilgi alabilirsiniz. Hekime kullandığınız ürünü ve kutusunu mutlaka gösterin.
Tazminat davası için ne kadar sürem var?
Haksız fiilde zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı (TBK m.72/1). Ayıplı malda teslimden itibaren iki yıl (6502 m.12), ürün sorumluluğunda üç yıl (7223 m.6/6).
Sahte ilaç satanlara karşı yapılan denetimler ne durumda?
Basına yansıyan bir açıklamaya göre TİTCK verileriyle 2025 yılında 3.407 internet sitesi kapatılmış, 1.418 siteye erişim engeli getirilmiş ve 1.593 site hakkında suç duyurusunda bulunulmuştur. Bu rakamları Kurumun kendi yayınından doğrulayamadık.
Sahte ilaç, sahte zayıflama ürünü veya içeriği beyan edilenden farklı çıkan takviye: şikâyet ve tazminat için dosyanızı birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve ilaç rehberlerinin tamamı
- Zayıflama İğnesi (Semaglutid) — reçetesiz satış ve kullanım
- İlaç Gibi Satılan Zayıflama Ürünleri — satıcının sorumluluğu
- Sahte ve Ruhsatsız İlaç Suçları — TCK 187 ve nitelendirme
- Hileli Ürün Listesi — ilaç etken maddesi çıkan ürünler
- Takviye Edici Gıda mı İlaç mı? — sınır ürün sınıflandırması
- Sağlık Ürünlerinin İnternetten Satışı — yasaklar ve erişim engeli
- E-Ticaret Pazaryerinde Aracı Sorumluluğu — AYM kararı
- Steroid ve Sporcu İlacı Satmak — internetten ruhsatsız ilaç
- Sahte Kozmetik ve Parfüm — marka ve platform
- Kişisel Kullanım İçin Yurt Dışından İlaç — gümrük kuralları
- İlaç veya Kozmetik Geri Çekildi — tüketicinin hakları
- İlaç Yan Etkisi ve Tazminat — sorumluluk zinciri
- Ayıplı Malda Seçimlik Haklar — 6502 sayılı Kanun
- Sebepsiz Zenginleşme ve İade — TBK 77 ve devamı
- Tüketici Hakem Heyeti 2026 — parasal sınır ve başvuru
- İlaç Takip Sistemi — karekod
- TİTCK’ye Şikâyet Nasıl Yapılır? — ilaç, kozmetik ve tıbbi cihaz için başvuru yolları
- Sağlık Ürünü Satan Pazaryerinin Sorumluluğu — aracı hizmet sağlayıcı ve TİTCK talepleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. 1262 sayılı Kanunun 18 ve 19. maddeleri Ticaret Bakanlığının yayımladığı konsolide metinden; 6197 sayılı Kanunun 24 ve 43. maddeleri Sağlık Bakanlığının yayımladığı metinden; TCK m.186 ve m.158/1-f’nin cezaları hukuk yayınlarından; TCK m.187 ve 5996 m.40/1-a hükümleri sitemizin ilgili rehberlerindeki incelemelerden aktarılmıştır. Anayasa Mahkemesinin E.2024/187, K.2026/42 sayılı kararı bir hukuk bürosunun 03.06.2026 tarihli özetinden ve sitemizin ilgili rehberinden; 6563 m.9/2 hükmü sitemizin platform sorumluluğu rehberinden alınmıştır. Gümrük kuralları sitemizin kişisel kullanım rehberindeki incelemelere dayanır. TBK m.81 bir akademik makalenin özetine dayanır; madde metni ayrıca incelenmemiştir. ALO 174 bilgileri Tarım ve Orman Bakanlığının internet sayfasından, 2025 denetim rakamları basında yer alan ve bir meslek derneği başkanının TİTCK’ya atfettiği açıklamadan alınmıştır. Sahte ilaç veya zayıflama ürünü alan tüketicinin satıcıdan bedel iadesine ilişkin bir Yargıtay kararı incelenmemiştir. Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr’ye erişilemediğinden uygulamadan önce güncel metinler kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 14 Ekim 2026.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
- ▸ Fon Soruşturmasında Eşimin, Annemin veya Çocuğumun Malvarlığı Donduruldu 2026: Yönetici Yakınlarına Banka, Tapu ve Noter Kısıtı (21 Eylül Müzekkereleri) — Hukuki Dayanak, Zorunlu Ödeme İzni, İtiraz ve Kaldırma Yolları (Anayasa m.13, 35, 38; CMK m.127, 128, 131, 268; TMK m.223)
Bu konuda hukuki destek almak için