E-Ticaret Pazaryerlerinde Aracı Sorumluluğu (AYM Kararı)

İnternetten alışverişte ayıplı bir ürün geldiğinde, satıcının yanında pazaryeri platformunun da sorumlu olup olmadığı uzun süre tartışıldı. Anayasa Mahkemesi bu tartışmayı 2026’da bir iptal kararıyla sonuçlandırdı.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: aracı hizmet sağlayıcı kavramı, iptal edilen iki hüküm (6502 m.48/6-d ve 6563 m.9/1), kararın künyesi ve yürürlük tarihi, iptalin gerekçesi, pasif-aktif aracı ayrımı ve 2 Mart 2027’ye kadar hangi rejimin uygulanacağı.

1) Taraflar ve Mevzuat

E-ticaret, iki ana kanunun kesişiminde düzenlenir.

6563 sayılı Kanun iki kavramı ayırır:

2022’de 7416 sayılı Kanunla büyük platformlar için elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı kavramı ve ek yükümlülükler getirilmiştir. Aynı yıl 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle 6502 sayılı Kanunun 48 inci maddesine, aracı hizmet sağlayıcıların mesafeli sözleşmelere ilişkin sorumluluklarını düzenleyen fıkra eklenmiştir.

2) İptal Edilen İki Hüküm

Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği düzenlemeler, aracı hizmet sağlayıcıların sorumsuzluğunu sağlayan iki hükümdür.

Birinci hüküm: 6563 m.9/1

6563 sayılı Kanun m.9/1: Diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir.

Bu, “güvenli liman” ilkesinin kanuni karşılığıdır: platform, üzerindeki satıcıların sunduğu içerikten kural olarak sorumlu tutulmaz.

İkinci hüküm: 6502 m.48/6-(d)

6502 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin altıncı fıkrası, aracı hizmet sağlayıcıların aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak, teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu düzenler; ancak (d) bendi bu sorumluluğa istisnalar getirmiştir.

İptal edilen, bu bentteki “…ile 11 inci…” ibaresidir. Bu ibare, aracı hizmet sağlayıcıların 6502 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde düzenlenen ayıplı mala ilişkin tüketici haklarından doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaktaydı.

3) Kararın Künyesi

Kararın somut norm denetimi yoluyla gelmiş olması önemlidir: başvuruya konu olayda, tüketici tarafından elektronik ticaret yoluyla satın alınan malın ayıplı çıkması nedeniyle manevi tazminat talebiyle dava açılmıştır. Yani mesele soyut bir tartışma değil, somut bir tüketici uyuşmazlığından doğmuştur.

Neden dokuz ay ertelendi?

Anayasa’nın 153 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre kanun hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Ancak gereken hâllerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir ve bu tarih, yayım gününden başlayarak bir yılı geçemez. Aynı kural 6216 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (3) numaralı fıkrasında tekrarlanmıştır.

Mahkeme, iptal kararı nedeniyle doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edici nitelikte olduğunu değerlendirerek yürürlüğü dokuz ay ertelemiştir.

4) İptalin Gerekçesi

Kararın gerekçesi, sorumluluk rejiminin gelecekte nasıl şekilleneceğini gösterdiği için önemlidir.

İkinci satır, kararın anahtarıdır: Mahkeme güvenli liman ilkesini tümüyle reddetmemiş; bu korumanın pasif aracılara özgü olduğunu vurgulamıştır. Dolayısıyla asıl ölçüt, platformun rolüdür.

5) Pasif Aracı – Aktif Aracı Ayrımı

Kararın pratik uygulaması bu ayrım üzerinden şekillenecektir.

Sağ sütundaki göstergeler biriktikçe, platformun aktif aracı sayılma ve dolayısıyla sorumlu tutulma ihtimali artar. Türk hukukunda bu ayrım için kanuni bir tanım bulunmadığından, değerlendirme somut olayın özelliklerine göre yapılacaktır.

Üçüncü satır ayrıca vurgulanmalıdır: bedelin platform tarafından tahsil edilmesi, zaten 6502 m.48/6-(d)’de ayrıca düzenlenmiş bir husustur ve müteselsil sorumluluk tartışmasında belirleyici olabilir.

6) Kararın Doğurduğu Sonuçlar

İkinci satır, tüketiciler bakımından kararın en somut kazanımıdır: platformun satış ve ödeme süreçlerinde aktif rol oynadığı durumlarda, özellikle satıcıya ulaşılamadığında talebin doğrudan platforma yöneltilebilmesinin önü açılmıştır.

Üçüncü satır ise daha geniş bir alanı ilgilendirir: hukuka aykırı içerik bakımından sorumsuzluğu dışlayan düzenlemenin tüketici sözleşmeleri yönünden iptal edilmesi, platformların bu tür içerik ve işlemler bakımından belirli koşullarda sorumluluk alanı içinde değerlendirilebileceği yaklaşımını güçlendirmiştir.

7) 2 Mart 2027’ye Kadar Ne Olacak?

Bu, uygulamada en çok soru doğuran husustur ve cevabı nettir.

İptal hükümleri 2 Mart 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar iptal edilen hükümler yürürlüktedir ve uygulanmaya devam eder.

Bu erteleme, yasama organına yeni bir düzenleme yapma imkânı tanımak için verilmiş bir süredir. Nitekim Mahkeme, iptal nedeniyle doğacak boşluğun kamu yararını ihlal edici olduğunu açıkça belirtmiştir.

Bu nedenle 2 Mart 2027’ye kadar geçecek sürede yeni bir kanuni düzenleme yapılması beklenmektedir. Uygulayıcıların bu düzenlemeyi takip etmesi gerekir.

Derdest dosyalar bakımından

İptal kararlarının yürürlüğü ertelendiğinde, erteleme süresi içinde görülen davalarda hangi hükmün uygulanacağı ayrı bir tartışmadır. Bu husus, dosyanın niteliğine ve karar tarihine göre değerlendirilmelidir.

Pratik yaklaşım, tüketici tarafında talebin hem satıcıya hem platforma yöneltilmesi ve platformun aktif rolüne ilişkin somut delillerin baştan dosyaya kazandırılmasıdır.

8) Müteselsil Sorumluluğun Mevcut Kapsamı

İptal kararı bir istisnayı kaldırdı; ancak aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluğu zaten belirli hâllerde mevcuttu. Bu çerçeveyi bilmek, iptalin neyi değiştirdiğini anlamayı sağlar.

6502 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin altıncı fıkrası, aracı hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet gösterenlerin, aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olmasını öngörür.

Tablonun gösterdiği şudur: platformların teslim ve cayma yükümlülüklerinden sorumluluğu zaten vardı. İptal kararı, bu listeye ayıplı mala ilişkin seçimlik hakların eklenmesinin yolunu açmıştır.

Tüketicinin ayıplı malda seçimlik hakları

6502 sayılı Kanunun 11 inci maddesi, ayıplı mal hâlinde tüketiciye seçimlik haklar tanır:

İptal kararının pratik anlamı budur: 2 Mart 2027’den sonra bu haklar bakımından da platformun muhatap alınabilmesinin önü açılmaktadır.

Ayıplı mal ve seçimlik hakların ayrıntısı için ilgili incelememize bakabilirsiniz.

9) Tüketici İçin: Talep Nasıl Kurulur?

Beşinci bölüm, kararın getirdiği yeni eksendir: platformun aktif rolüne ilişkin somut olgular gösterilmelidir. Ekran görüntüleri, ödeme dekontu, kargo bilgisi ve iade yazışmaları bu bölümün delilidir.

Görevli merci

Tüketici uyuşmazlıklarında görevli merci, uyuşmazlığın değerine göre belirlenir. 2026 yılı için parasal sınır, 23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ ile belirlenmiştir.

10) Platformlar İçin: Uyum Başlıkları

Karar, e-ticaret pazaryerleri bakımından tüketiciye karşı sorumluluk rejiminin yeniden ele alınmasını gerektirmektedir.

Dördüncü satır stratejik bir karardır: bazı hizmetlerin sunulması ticari avantaj sağlarken, aynı zamanda platformu aktif aracı konumuna yaklaştırır. Bu ikilem, hizmet tasarımında bilinçli bir tercih gerektirir.

Beşinci satır ise sorumluluğun nihai olarak kimde kalacağını belirler: müteselsil sorumluluk hâlinde tüketiciye ödeme yapan platform, satıcıya rücu edebilir. Bu mekanizmanın sözleşmede önceden düzenlenmesi gerekir.

11) Kararın Sınırları

Kararın ne getirdiği kadar, ne getirmediği de doğru anlaşılmalıdır. Aşağıdaki başlıklar, sık yapılan aşırı yorumları düzeltir.

Dördüncü satır özellikle vurgulanmalıdır: müteselsil sorumluluk, satıcının sorumluluğunun yerine geçmez; yanına eklenir. Tüketici, alacağının tamamını taraflardan herhangi birinden talep edebilir.

Altıncı satır ise kapsamı gösterir: Mahkeme, uyuşmazlığın niteliği gereği 6563 sayılı Kanundaki kuralı tüketici sözleşmeleri yönünden incelemiştir. Tacirler arasındaki işlemler bakımından hükmün akıbeti, bu kararın doğrudan konusu değildir.

Bekleyen soru: yeni düzenleme ne getirecek?

Erteleme süresi, yasama organına düzenleme yapma imkânı tanımak içindir. Yapılacak düzenlemede cevaplanması beklenen sorular şunlardır:

• Aktif ve pasif aracı ayrımı kanunda tanımlanacak mı?
• Sorumluluk için hangi ölçütler aranacak?
• Platformun rücu hakkı nasıl düzenlenecek?
• Ölçek farkı gözetilecek mi (küçük satıcı platformları ile büyük pazaryerleri)?
• Sorumluluğun bir üst sınırı olacak mı?

Bu sorular cevaplanana kadar, uygulayıcıların hem mevcut rejimi hem de kararın işaret ettiği yönü birlikte gözetmesi gerekir.

İki tarafa da düşen ortak sonuç şudur: platformun rolüne ilişkin olguların belgelenmesi, hangi rejim uygulanırsa uygulansın belirleyici olacaktır. Tüketici bakımından bu, aktif rol göstergelerinin toplanması; platform bakımından ise sunulan hizmetlerin niteliğinin kayıt altına alınması demektir.

12) Delil Toplama: Somut Adımlar

Hem tüketici hem platform bakımından belirleyici olan, platformun rolüne ilişkin olguların kayıt altına alınmasıdır. Bu bölüm, hangi kaydın nereden alınacağını gösterir.

Son satır çoğu zaman atlanır: platformların sunduğu alıcı koruma programları, kendi şartları içinde bir taahhüt oluşturur. Bu programın kapsamı ve tüketiciye verilen güvence, aktif rol tartışmasında ayrıca değerlendirilebilir.

Ekran görüntüsü alırken

• Tarih ve saat görünecek biçimde alın.
• Tam sayfa görüntüsü tercih edin; kırpılmış görüntü bağlamı kaybettirir.
• Sipariş numarası ve satıcı bilgisi görünsün.
• Ürün sayfası değişebileceğinden uyuşmazlık doğar doğmaz kaydedin.
• Yazışmaları dışa aktarma özelliği varsa kullanın.

Dördüncü madde kritiktir: ürün sayfaları ve kampanya bilgileri zamanla değişir veya kaldırılır. Uyuşmazlık ortaya çıktığında ilk yapılacak iş, satın alma anındaki görünümün kaydedilmesidir.

Başvuru sırası

Beşinci adım, kararın işaret ettiği yönle uyumlu olan tercihtir: talebin yalnızca satıcıya yöneltilmesi, platformun sorumluluğunun tartışılabileceği bir dosyada baştan bir imkânı kapatır.

Buna karşılık talebin yalnızca platforma yöneltilmesi de risklidir; zira mevcut rejimde aracının sorumsuzluğu kural olarak devam etmektedir. Her iki tarafın da taraf gösterilmesi, dönem farkı gözetildiğinde en güvenli yoldur.

13) Sık Yapılan Yedi Hata

• İptal kararının hemen yürürlüğe girdiğini sanmak. İptal hükümleri 2 Mart 2027’de yürürlüğe girecektir.
• Kararın tüm sorumsuzluğu kaldırdığını düşünmek. 6563 m.9/1 tüketici sözleşmeleri yönünden iptal edilmiştir.
• Güvenli liman ilkesinin tümüyle reddedildiğini sanmak. Mahkeme bu korumanın pasif aracılara özgü olduğunu vurgulamıştır.
• Yalnızca satıcıyı dava etmek. Aktif rol göstergeleri varsa platform da taraf gösterilmelidir.
• Platformun rolünü belgelememek. Bedeli kimin tahsil ettiği ve kargonun kimden çıktığı belirleyicidir.
• Görevli merciyi yanlış belirlemek. 2026 için parasal sınır 186.000 TL’dir.
• Yeni düzenlemeyi takip etmemek. Erteleme süresi, yasama organına düzenleme yapma imkânı tanımak içindir.

14) Kontrol Listesi

• Sipariş ve ödeme kayıtlarını saklayın.
• Bedeli kimin tahsil ettiğini dekonttan belgeleyin.
• Kargonun kimden çıktığını gösteren bilgileri alın.
• Platform ve satıcıya yaptığınız başvuruları kayıt numarasıyla saklayın.
• Ayıbın tespit tarihini ve niteliğini belgeleyin.
• Seçimlik hakkınızı açıkça belirtin.
• Uyuşmazlık değerini hesaplayıp görevli merciyi belirleyin.
• 2 Mart 2027 öncesi ve sonrası ayrımını gözetin.

Konunun diğer başlıkları için aracı hizmet sağlayıcı sorumluluğu (6563 s.K.) incelememize, ayıplı mal için tüketicinin seçimlik hakları ve iade ve tazminat rehberlerimize, mesafeli sözleşmeler için 14 günlük cayma hakkı (m.48) ve cayma hakkının kullanılamayacağı hâller incelemelerimize, ayıplı hizmet için tüketicinin dört seçimlik hakkı yazımıza ve genel çerçeve için Tüketici Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Anayasa Mahkemesi ne karar verdi?

6502 sayılı Kanunun 48/6-(d) bendindeki “…ile 11 inci…” ibaresini ve 6563 sayılı Kanunun 9/1 maddesini tüketici sözleşmeleri yönünden Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir.

Kararın künyesi nedir?

12/2/2026 tarihli, 2024/187 Esas ve 2026/42 Karar sayılı karar; 2/6/2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Karar nasıl önüne geldi?

Somut norm denetimi yoluyla. Başvuruya konu olayda, tüketici tarafından elektronik ticaret yoluyla satın alınan malın ayıplı çıkması nedeniyle manevi tazminat talebiyle dava açılmıştır.

İptal ne zaman yürürlüğe girecek?

2 Mart 2027’de. Anayasa Mahkemesi iptal hükümlerinin, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.

Neden hemen yürürlüğe girmedi?

İptal kararı nedeniyle doğacak hukuki boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden yürürlük ertelenmiştir.

Erteleme yetkisinin dayanağı nedir?

Anayasa m.153/3 ve 6216 sayılı Kanun m.66/3. Bu hükümlere göre Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir; bu tarih yayım gününden başlayarak bir yılı geçemez.

6563 m.9/1 neyi düzenliyordu?

Diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcının, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu olmadığını. Bu, güvenli liman ilkesinin kanuni karşılığıydı.

6502 m.48/6-(d)’de ne iptal edildi?

“…ile 11 inci…” ibaresi. Bu ibare, aracı hizmet sağlayıcıların 6502 m.11’de düzenlenen ayıplı mala ilişkin tüketici haklarından doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaktaydı.

Bu fıkra ne zaman eklenmişti?

24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle. Ayrıca 2022’de 7416 sayılı Kanunla 6563 sayılı Kanuna elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı kavramı ve ek yükümlülükler getirilmiştir.

İptalin gerekçesi nedir?

Aktif konumdaki aracı hizmet sağlayıcıların ayıplı mal nedeniyle müteselsil sorumluluktan muaf tutulmasının menfaat dengesini ölçüsüz biçimde tüketici aleyhine bozması; karşılaştırmalı hukukta güvenli liman korumasının yalnızca pasif aracılara tanınması; ve mevcut çerçevenin tüketicinin korunmasına yeterli güvence içermemesi.

Güvenli liman ilkesi tamamen kalktı mı?

Hayır. Mahkeme bu korumayı tümüyle reddetmemiş; yalnızca pasif aracılara özgü olduğunu vurgulamıştır. Asıl ölçüt platformun rolüdür.

Pasif ve aktif aracı nasıl ayrılır?

Türk hukukunda kanuni bir tanım yoktur; değerlendirme somut olayın özelliklerine göre yapılır. Ürünün platform deposundan gönderilmesi, bedelin platformca tahsili, tanıtımın üstlenilmesi, iade ve şikâyet süreçlerinin platformca yönetilmesi aktif rol göstergeleridir.

Bedelin platformca tahsili neden önemli?

Bu husus 6502 m.48/6-(d)’de ayrıca düzenlenmiştir ve müteselsil sorumluluk tartışmasında belirleyici olabilir.

Tüketici için ne değişecek?

Platformun satış ve ödeme süreçlerinde aktif rol oynadığı durumlarda ve özellikle satıcıya ulaşılamadığında, taleplerin doğrudan platforma yöneltilebilmesinin önü açılmıştır.

Hukuka aykırı içerik bakımından sonuç nedir?

Sorumsuzluğu dışlayan düzenlemenin tüketici sözleşmeleri yönünden iptali, platformların bu tür içerik ve işlemler bakımından artık tamamen sorumsuz kabul edilemeyeceği ve belirli koşullarda sorumluluk alanı içinde değerlendirilebileceği yaklaşımını güçlendirmiştir.

2 Mart 2027’ye kadar hangi rejim geçerli?

Mevcut hükümler yürürlüktedir ve uygulanmaya devam eder; aracının sorumsuzluğu kural olarak sürer.

Erteleme süresinde ne bekleniyor?

Erteleme, yasama organına yeni bir düzenleme yapma imkânı tanımak için verilmiştir. Bu sürede yeni bir kanuni düzenleme yapılması beklenmektedir; uygulayıcıların takip etmesi gerekir.

Şu an dava açacaksam ne yapmalıyım?

Pratik yaklaşım, talebin hem satıcıya hem platforma yöneltilmesi ve platformun aktif rolüne ilişkin somut delillerin baştan dosyaya kazandırılmasıdır.

Platformun rolünü nasıl belgelerim?

Ekran görüntüleri, ödeme dekontu, kargonun kimden çıktığını gösteren bilgiler ve iade yazışmalarıyla.

Dilekçemde neleri göstermeliyim?

Satıcı ve aracı hizmet sağlayıcıyı taraf olarak, sipariş kaydı ve ön bilgilendirme formunu, ayıbın niteliği ve tespit tarihini, 6502 m.11 kapsamında hangi seçimlik hakkı kullandığınızı, platformun rolüne ilişkin olguları, yapılan başvuruları ve talebinizi.

Hangi mercie başvurmalıyım?

Uyuşmazlığın değerine göre: 2026 için 186.000 TL’nin altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu tutar ve üzerinde tüketici mahkemesi görevlidir ve kural olarak dava şartı arabuluculuk işler.

Parasal sınırın dayanağı nedir?

23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ.

Platformlar ne yapmalı?

Satıcı sözleşmelerindeki sorumluluk ve rücu hükümlerini gözden geçirmeli, şikâyet yönetimi ile satıcı denetim mekanizmalarını güçlendirmeli, hangi hizmetlerin aktif rol oluşturduğunu analiz etmeli ve rücu ile teminat araçlarını planlamalıdır.

Aktif rol ticari bir ikilem doğurur mu?

Evet. Bazı hizmetlerin sunulması ticari avantaj sağlarken platformu aktif aracı konumuna yaklaştırır. Bu, hizmet tasarımında bilinçli bir tercih gerektirir.

Platform ödeme yaparsa satıcıya rücu edebilir mi?

Müteselsil sorumluluk hâlinde tüketiciye ödeme yapan platform satıcıya rücu edebilir. Bu mekanizmanın satıcı sözleşmesinde önceden düzenlenmesi gerekir.

Karar tüm sorumsuzluğu kaldırdı mı?

Hayır. 6563 m.9/1 tüketici sözleşmeleri yönünden iptal edilmiştir; hükmün kapsamı bu yönle sınırlıdır.

E-ticarette hangi kanunlar uygulanır?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun.

Hizmet sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcı farkı nedir?

Hizmet sağlayıcı kendi ürününü satan; aracı hizmet sağlayıcı ise başkalarının ürünlerini satışa sunan platform veya pazaryeridir.

Karar hangi hakları gerekçe göstermiştir?

Sınırlamaların, devletin mülkiyet hakkına ve tüketicinin korunmasına yönelik pozitif yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine hükmedilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.