Mesafeli Sözleşmelerde Cayma Hakkının İstisnaları (2026): Güncel m.15 Listesi, Danıştay’ın İptal Ettiği Araç, Müzayede ve Kurulum İstisnaları, Hijyen Kuralı ve Başvuru Örneği

İnternetten, telefonla veya katalogla kurulan mesafeli sözleşmelerde tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir (6502 sayılı Kanun m.48/4). Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15 ise, taraflar aksini kararlaştırmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sınırlı olarak sayar. 2026 yılında bu listede önemli bir değişiklik olmuştur. Danıştay Onuncu Dairesinin 6/5/2026 tarihli kararıyla motorlu araç ve insansız hava aracı satışları, canlı müzayedeler ile kurulumu veya montajı yapılan mallar istisna listesinden çıkarılmıştır. Böylece bu sözleşmelerde de cayma hakkı kullanılabilir. İstisnalar yalnızca gerekçesiz vazgeçmeyi sınırlar; ürün ayıplıysa tüketicinin ayıplı mal hakları her durumda saklıdır.

Kanuni Dayanak ve Genel İlke

“Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. … Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.” (TKHK m.48/4)

Kanun, cayma hakkının istisnalarını ve kapsam dışı sözleşmeleri yönetmeliğe bırakmıştır (TKHK m.48/7). Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1, “taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça” cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sayar. Bu ifade iki sonuç doğurur. Birincisi, istisnalar sınırlıdır ve listede olmayan bir ürün veya hizmet için cayma hakkı kural olarak vardır. İkincisi, satıcı istisna kapsamındaki bir ürün için de cayma hakkı tanıyabilir; bu durumda verdiği söz bağlayıcıdır. Cayma hakkının genel işleyişi için mesafeli sözleşmelerde 14 günlük cayma ve internetten aldığım üründen vazgeçtim rehberlerine bakabilirsiniz.

Güncel İstisna Listesi (Yönetmelik m.15/1)

2026 Değişikliği: Danıştay Kararıyla İptal Edilen İstisnalar

23/8/2022 tarihli değişiklikle Yönetmeliğe eklenen (ı), (j) ve (k) bentleri, Danıştay Onuncu Dairesinin 6/5/2026 tarihli, E.2022/5534, K.2026/2753 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. mevzuat.gov.tr’deki güncel Yönetmelik metninde de bu bentler iptal edilmiş olarak gösterilmektedir. Bu bentlerin uygulanması geçiş hükmüyle 1/1/2026’ya ertelenmiş olduğundan, iptal edilen istisnalar yalnızca 1/1/2026 ile 6/5/2026 arasında yürürlükte kalmıştır (Yönetmelik Geçici m.1). Aynı değişiklikle eklenen ve cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarları kapsayan (i) bendi ise hiç uygulanmadan, 24/5/2025 tarihli değişiklikle 1/1/2026’dan itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.

İptal edilen bir istisnaya dayanarak cayma talebinin reddedilmesi artık hukuka aykırıdır. Bununla birlikte kararın temyiz sürecine ilişkin gelişmelerin izlenmesi ve iptal tarihinden önce kurulan sözleşmelerde hangi metnin uygulanacağının somut olaya göre değerlendirilmesi gerekir. Kurulumu yapılmış bir malda cayma hâlinde tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine ve kullanım talimatlarına uygun kullandıysa meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (Yönetmelik m.13/2). Motorlu taşıtlarda aracın tescili ve plakası gibi işlemlerin cayma hâlinde nasıl geri alınacağı ayrıca planlanmalıdır. İkinci el araçlar için ikinci el araç hasarlı çıktı rehberine bakabilirsiniz.

İstisnalar Tek Tek: Uygulama ve Sınırlar

Finansal piyasaya bağlı mallar (a)

Fiyatı piyasada anlık değişen ve satıcının kontrolünde olmayan gram altın, külçe veya yatırım amaçlı kıymetli madenler bu kapsamdadır. İşçilik ve tasarım değeri ağır basan takılar ile altın kaplama ürünler ise fiyatı finansal piyasaya bağlı mal sayılmaz. İnternetten altın alımı için internetten altın ve pırlanta alımı rehberine bakabilirsiniz.

Kişiye özel hazırlanan mallar (b)

Tüketicinin verdiği ölçülere göre dikilen elbise, isim işlenmiş takı, özel ölçülü mobilya veya kişisel fotoğraf baskısı bu kapsamdadır. Satıcının katalogda sunduğu standart renk, beden veya kumaş seçeneklerinden birinin seçilmesi ürünü kişiye özel hâle getirmez. Değerlendirmedeki soru, ürünün başka bir tüketiciye satılabilir olup olmadığıdır.

Çabuk bozulan mallar (c)

Taze gıda, kesme çiçek ve kısa raf ömürlü ürünler bu kapsamdadır. Uzun raf ömürlü ambalajlı gıdalar, kuru gıda ve konserveler kendiliğinden bu istisnaya girmez.

Hijyen ürünleri (ç)

İstisna iki koşulun birlikte gerçekleşmesini arar: ambalaj, bant, mühür veya paket gibi koruyucu unsurların açılmış olması ve ürünün iadesinin sağlık ve hijyen açısından uygun olmaması. İç çamaşırı, mayo, kozmetik, kişisel bakım ve bazı medikal ürünler tipik örneklerdir. Ambalajı açılmamış ürünlerde istisna uygulanmaz. Hijyen sorunu yaratmayan ürünlerde ambalajın açılması da tek başına cayma hakkını ortadan kaldırmaz.

Karışan mallar (d)

Teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılamayan mallar, örneğin depoya boşaltılan yakıt veya dökme malzemeler bu kapsamdadır. Ayrıştırılabilen ürünlerde istisna uygulanmaz.

Kitap, dijital içerik taşıyıcıları ve bilgisayar sarf malzemesi (e)

Maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik (CD, DVD, oyun kartuşu gibi) ve toner, kartuş gibi bilgisayar sarf malzemelerinde istisna, teslimden sonra ambalajın açılmasına bağlıdır. Ambalajı açılmamış ürünlerde cayma hakkı vardır.

Süreli yayınlar (f)

Tek sayı olarak alınan gazete ve dergiler istisna kapsamındadır. Abonelik kapsamında sağlanan süreli yayınlar ise istisna dışındadır; abonelik sözleşmelerinde ayrıca TKHK m.52’deki fesih hakkı uygulanır. Ayrıntı için abonelik sözleşmesi iptali rehberine bakabilirsiniz.

Belirli tarihli hizmetler (g)

Belirli tarihli otel rezervasyonu, eşya taşıma, araç kiralama, catering ve konser, maç, tiyatro gibi eğlence hizmetleri bu kapsamdadır. İstisna, tarihin sözleşmede gerçekten belirlenmiş olmasına bağlıdır; herhangi bir tarihte kullanılabilen açık uçlu hizmet kuponlarında istisnanın uygulanması tartışmalıdır. Etkinliğin iptal edilmesi veya ertelenmesi ise cayma değil, edimin ifa edilmemesi sorunudur; bu konu için etkinlik iptalinde bilet iadesi rehberine bakabilirsiniz.

Anında ifa edilen elektronik hizmetler ve gayrimaddi mallar (ğ)

İndirilen yazılım, e-kitap, dijital oyun, oyun içi satın alma ve dijital kod gibi elektronik ortamda anında teslim edilen gayrimaddi mallar ile anında ifa edilen elektronik hizmetler bu kapsamdadır. Satıcı, bu durumu ön bilgilendirmede açıkça göstermek zorundadır (m.5/1-h). Dijital içerik ve hizmetler için dijital içerik ve hizmetlerde tüketici hakları rehberine bakabilirsiniz.

Onayla ifasına başlanan hizmetler (h)

Cayma süresi bitmeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetlerde cayma hakkı kullanılamaz. Bu istisnanın uygulanması için tüketicinin hizmetin cayma süresi içinde başlamasına onay verdiğinin satıcı tarafından ispatlanması gerekir. Onay alınmadan başlatılan hizmette istisna uygulanmaz. Spor salonu ve kurs gibi sürekli hizmetlerde cayma hakkı kalmasa bile abonelik fesih hakkı devam eder; bu konu için spor salonu üyeliği iptali rehberine bakabilirsiniz.

Sık Görülen Ret Gerekçeleri ve Değerlendirmesi

Satıcı Tacir Değilse: Bireyden Bireye Satışlar

Cayma hakkı, ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden bir satıcı ile tüketici arasında kurulan mesafeli sözleşmelerde doğar. Tüketici işlemi, satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında kurulan sözleşmedir (TKHK m.3/1-l). Bu nedenle ikinci el ilan sitelerinde veya pazaryerlerinde, ticari amaç taşımadan kendi eşyasını satan bir bireyden yapılan alımlarda cayma hakkı bulunmaz; bu ilişkiye genel hükümler uygulanır. Ancak düzenli olarak ve kazanç amacıyla satış yapan kişiler, platformda bireysel hesap kullansalar bile satıcı sayılabilir. Satıcının unvanı, vergi numarası veya MERSİS numarası ön bilgilendirmede yer almak zorunda olduğundan (Yönetmelik m.5/1-b), bu bilgiler satıcının niteliğini gösteren ilk belgedir.

Kapıdan Satışta İstisnalar Farklıdır

İş yeri dışında kurulan sözleşmelerde cayma istisnaları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir ve liste daha dardır. Aynı ürün internetten alındığında cayma hakkı bulunmazken, kapıda satıldığında cayma hakkı bulunabilir.

Kapıdan satışlardaki cayma hakkı ve ödeme yasağı için kapıdan satışta cayma rehberine bakabilirsiniz.

Cayma Değil, Geç Teslimde Fesih

Cayma istisnası kapsamındaki bir ürün için de satıcı, siparişin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt ettiği süre içinde edimini yerine getirmek zorundadır. Kişiye özel hazırlanan mallar dışındaki mal satışlarında bu süre her hâlde otuz günü geçemez. Süre içinde teslim yapılmazsa tüketici sözleşmeyi feshedebilir (TKHK m.48/3; Yönetmelik m.16/1-2). Fesih hâlinde satıcı, teslimat masrafları dâhil tahsil edilen tüm ödemeleri fesih bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde kanuni faiziyle birlikte geri öder (m.16/3). Bu yol cayma hakkından bağımsızdır; istisna kapsamındaki ürünlerde de uygulanır.

İstisna ile Kapsam Dışı Sözleşmeyi Karıştırmayın

Bazı sözleşmeler m.15’teki istisnalardan değil, Yönetmeliğin tamamen kapsamı dışında tutulmasından dolayı cayma hakkı içermez (m.2/2). Bunlar arasında finansal hizmetler, otomatik makinelerle yapılan satışlar, şans oyunları, taşınmazlar, konut kiralama, paket turlar, devre tatil ve uzun süreli tatil hizmetleri, düzenli teslim edilen günlük tüketim maddeleri, yolcu taşıma hizmetleri, malların montaj, bakım ve onarımı ile bakımevi hizmetleri sayılmıştır. Yolcu taşıma hizmetlerinde yalnızca ön bilgilendirmenin bazı unsurları ile m.18 ve m.19’daki yükümlülükler uygulanır (m.2/2-h). Bu nedenle uçak veya otobüs biletleri, cayma istisnası değil kapsam dışılık nedeniyle kendi özel kurallarına tabidir. Paket turlar için ayıplı tatil ve paket tur rehberine bakabilirsiniz.

Satıcının Bilgilendirme Yükümlülüğü ve İspat

Satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı, sözleşme kurulmadan önce, m.15 uyarınca cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda tüketicinin cayma hakkından yararlanamayacağını veya hangi koşullarda bu hakkı kaybedeceğini bildirmek zorundadır (Yönetmelik m.5/1-h). Ön bilgilendirmedeki bilgiler sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır (m.5/2). Satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispatlamakla yükümlüdür. Gerektiği gibi bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; süre her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer (TKHK m.48/4; Yönetmelik m.10). Ürünün istisna kapsamında olduğunun ispatı da bu istisnaya dayanan satıcıya düşer.

İstisna kapsamındaki bir ürün için ön bilgilendirmede cayma hakkının bulunmadığının hiç belirtilmemesi hâlinde istisnanın yine de uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Bu durumda en azından satıcının bilgilendirme yükümlülüğüne aykırı davrandığı açıktır. TKHK m.48’in ilgili fıkralarına aykırılık için her işlemde idari para cezası uygulanır; tutar 2026 yılı için 3.973 TL’dir (m.77/1-a). Platform üzerinden yapılan satışlarda aracı hizmet sağlayıcı, ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (m.48/6-a; Yönetmelik m.12/A-3). Ayrıntı için e-ticarette aracı hizmet sağlayıcı sorumluluğu rehberine bakabilirsiniz.

Cayma Hakkı Varsa: Süreler, İade ve Kargo Masrafı

Cayma hakkının kullanılmasıyla yan sözleşmeler de masrafsız olarak kendiliğinden sona erer; bağlı kredi hükümleri saklıdır (Yönetmelik m.14/1). Başvuru metni için cayma hakkı ve bedel iadesi dilekçesi sayfasına bakabilirsiniz.

İstisna Kapsamındaki Ürün Ayıplı Çıkarsa

Cayma istisnaları yalnızca gerekçesiz vazgeçme hakkını sınırlar; malın ayıplı olmasından doğan hakları etkilemez. Kişiye özel dikilen elbisenin verilen ölçülere uymaması, taze gıdanın bozuk teslim edilmesi veya indirilen yazılımın çalışmaması ayıptır. Bu durumda tüketici sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçer (TKHK m.11). Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpta ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir (m.10/1). Satıcıların “cayma yok” savunmasını ayıp iddialarına karşı da ileri sürmesi hukuken sonuç doğurmaz. Ayıplı mal süreci için ayıplı mal ve seçimlik haklar rehberine bakabilirsiniz.

İptal Edilen İstisnaya Dayanılarak Reddedilen Cayma İçin Başvuru Örneği

Aşağıdaki örnek, internetten satın alınan ve yetkili servis tarafından kurulumu yapılan bir bulaşık makinesi için süresinde kullanılan cayma hakkının, satıcı tarafından artık iptal edilmiş olan kurulum istisnasına dayanılarak reddedildiği bir duruma ilişkindir.

Sık Yapılan Hatalar

• Satıcının istisna beyanını sorgulamamak: İstisnalar sınırlıdır; listede olmayan gerekçe geçersizdir.
• İptal edilen istisnaları hâlâ geçerli sanmak: Araç, İHA, canlı müzayede ve kurulumlu mal istisnaları 6/5/2026’da iptal edilmiştir.
• Ambalaj açılınca her üründe cayma hakkının bittiğini düşünmek: Hijyen istisnası ayrıca iadenin sağlık ve hijyen açısından uygun olmamasını arar.
• Kargo ücretini ödemek: Satıcının belirttiği taşıyıcıyla yapılan iadede masraf tüketiciye yüklenemez.
• Ayıplı ürün için cayma yolunu zorlamak: Ayıp varsa TKHK m.11’deki haklar kullanılmalıdır.
• Paket tur ve uçak biletini m.15 kapsamında sanmak: Bunlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.

Cayma hakkı ve istisnalara ilişkin uyuşmazlıklarda Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Başvuru için hakem heyeti başvuru dilekçesi ve hakem heyeti 2026 sınırı sayfalarına, kapıdan satışlardaki istisnalar için kapıdan satışta cayma rehberine bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Cayma hakkı hangi durumlarda kullanılamaz?

Yönetmelik m.15/1’de sayılan hâllerde: finansal piyasaya bağlı mallar, kişiye özel mallar, çabuk bozulanlar, hijyen ürünleri, karışan mallar, ambalajı açılmış kitap ve sarf malzemesi, tek sayılık süreli yayınlar, belirli tarihli hizmetler, anında ifa edilen elektronik hizmetler ve onayla başlatılan hizmetler.

İnternetten aldığım araçta cayma hakkım var mı?

Motorlu taşıt istisnası Danıştay Onuncu Dairesinin 6/5/2026 tarihli kararıyla iptal edildiğinden genel kural uygulanır; kararın temyiz sürecinin izlenmesi önerilir.

Kurulumu yapılan klimada cayma hakkım var mı?

Kurulum istisnası (m.15/1-k) 6/5/2026’da iptal edildiğinden kurulum yapılmış olsa da cayma hakkı vardır; talimatlara uygun kullanımdan doğan değişiklikten sorumlu olmazsınız (m.13/2).

Ambalajı açtığım kulaklığı iade edebilir miyim?

Hijyen istisnası için ambalajın açılmasının yanında iadenin sağlık ve hijyen açısından uygun olmaması gerekir (m.15/1-ç). Somut ürüne göre değerlendirilir.

Ambalajı açılmamış hijyen ürünü iade edilebilir mi?

Evet. Koruyucu unsur açılmamışsa istisna uygulanmaz.

Sadece rengini seçtiğim ürün kişiye özel sayılır mı?

Hayır. Standart seçenekler arasından seçim yapmak ürünü kişiye özel yapmaz; ürün başka tüketiciye satılabiliyorsa istisna uygulanmaz.

Uçak bileti ve paket tur için cayma hakkı var mı?

Bunlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2/2-f, h); kendi özel kurallarına tabidir.

Satıcı ürünün istisna kapsamında olduğunu söylemedi, ne olur?

Satıcı bu bilgiyi ön bilgilendirmede vermek zorundadır (m.5/1-h). Bilgilendirme yapılmamışsa satıcının yükümlülüğüne aykırılık açıktır; istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır.

Satıcı istisnalı ürün için de cayma hakkı tanıyabilir mi?

Evet. İstisnalar “taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça” uygulanır; satıcının tanıdığı iade hakkı bağlayıcıdır.

İade kargo ücretini kim öder?

Satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcıyla iadede tüketiciden masraf istenemez; taşıyıcı belirtilmemişse de istenemez (m.12/5).

İstisna kapsamındaki ürün ayıplıysa ne olur?

Cayma istisnası ayıplı mal haklarını etkilemez; dönme, indirim, onarım veya değişim isteyebilirsiniz (TKHK m.11).

İndirdiğim oyun veya e-kitap için cayma hakkı var mı?

Anında teslim edilen gayrimaddi mallarda kural olarak yoktur (m.15/1-ğ). İçerik çalışmıyorsa ayıplı mal hükümleri uygulanır.

Hizmet başladıysa cayabilir miyim?

Cayma süresi içinde onayınızla başlatılan hizmetlerde cayma hakkı yoktur (m.15/1-h); onay alınmadan başlatıldıysa cayma hakkı devam eder.

İkinci el sitesinde bir bireyden aldığım üründe cayma hakkım var mı?

Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket etmiyorsa tüketici işlemi yoktur ve cayma hakkı doğmaz (TKHK m.3/1-l); genel hükümler uygulanır.

İstisnalı ürün hiç teslim edilmedi, ne yapabilirim?

Mal satışlarında teslim süresi otuz günü geçemez; geçerse sözleşmeyi feshedip ödemeyi kanuni faiziyle geri isteyebilirsiniz (TKHK m.48/3; Yönetmelik m.16). Bu hak cayma istisnasından etkilenmez.

Ambalajı açılmış telefonu iade edebilir miyim?

Cep telefonu için Yönetmelikte ambalaj veya hijyen istisnası yoktur; talimatlara uygun kullanımda cayma hakkı devam eder (m.13/2).

Cayma talebim reddedildi, nereye başvurmalıyım?

2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine (TKHK m.68/1).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği hükümleri (24/5/2025 değişikliği ve Danıştay Onuncu Dairesinin 6/5/2026 tarihli iptal kararı dâhil) 23 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.