İcra dosyasında borcunuzu taksitle ödemek için bir taahhüt verdiniz ama ödeyemediniz. Bu durumda “taahhüdü ihlal” gündeme gelir ve sıradan borçtan farklı olarak tazyik hapsi riski doğurur. Bu yazıda icra taahhüdünü, ihlalin sonuçlarını ve nasıl hareket etmeniz gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.
İcra Taahhüdü Nedir?
İcra takibi sırasında borçlu, alacaklıyla anlaşarak borcunu belirli tarihlerde ödeyeceğine dair bir söz verebilir. Bu söz, icra dairesinde kayda geçer ve buna icra taahhüdü denir. Yani “borcumu şu tarihlerde, şu taksitlerle ödeyeceğim” demektir.
Bu taahhüt, sıradan bir borç sözünden farklıdır. Çünkü icra dairesinde resmî olarak verildiği için, ihlali özel bir sonuç doğurur.
Taahhüdü İhlal Neden Tehlikelidir?
İşte kritik nokta: Sıradan bir borcu ödememek hapis sebebi değildir. Ama icra taahhüdü verip bunu makul bir sebep olmadan ihlal etmek, farklı bir durumdur. Bu, kanunda ayrıca düzenlenmiştir (İİK 340) ve üç aya kadar tazyik hapsi ile sonuçlanabilir.
Yani verdiğiniz sözü tutmamak, sizi sıradan bir borçludan farklı bir konuma sokar. Bu yüzden icra taahhüdü vermeden önce, gerçekten ödeyebileceğinizden emin olmanız önemlidir.
Tazyik Hapsi Bir Ceza Değildir
Önemli bir ayrım: Buradaki hapis, klasik bir ceza değil, “tazyik hapsi”dir. Yani sizi ödemeye zorlamak için verilir. Özellikleri şunlardır:
- Ödeyince biter: Borcu öderseniz hapis sona erer. Hatta hapisteyken bile ödeme yaparsanız tahliye edilirsiniz.
- Sabıkaya işlemez: Tazyik hapsi adli sicile (sabıka kaydına) işlemez.
- Süresi sınırlı: Bir borç için tazyik hapsi süresi üç ayı geçemez.
Taahhüt Geçerli mi? Savunma Noktaları
Her taahhüt ihlali otomatik olarak hapis getirmez. Taahhüdün geçerli sayılması için bazı şartlar vardır. Savunmada şu noktalara bakılır:
- Taahhüdün usulüne uygun olması: Taahhüdün geçerli biçimde, gerekli unsurlarla alınmış olması gerekir. Örneğin borcun miktarı (asıl, faiz, masraflar) net olmalıdır.
- Makul sebep: Ödeyememenizin gerçekten geçerli (makul) bir sebebi varsa, bu savunma oluşturabilir.
- Şikâyet süresi: Alacaklının şikâyeti, ihlalden itibaren belli bir süre (üç ay) içinde yapılmalıdır.
Bu yüzden, taahhüdün hukuken geçerli olup olmadığının bir avukatça incelenmesi önemlidir.
Şikâyet ve Süreç
Taahhüdü ihlal halinde, alacaklı icra ceza mahkemesine şikâyette bulunur. İhlalden itibaren üç ay içinde yapılması gereken bu şikâyet üzerine mahkeme durumu değerlendirir. Geçerli bir taahhüt varsa ve makul bir sebep yoksa, tazyik hapsine karar verilebilir. Bu karara karşı kısa süre (yedi gün) içinde itiraz edebilirsiniz.
Ne Yapmalısınız?
- Önce ödemeyi deneyin: Borcu ödemek, tüm süreci sonlandırır.
- Taahhüdü inceletin: Taahhüdün geçerli olup olmadığını kontrol ettirin.
- Süreleri kaçırmayın: İtiraz süresi kısadır; geç kalmayın.
- Avukata danışın: Özgürlüğünüz söz konusu olduğundan profesyonel destek alın.
Özetle
İcra taahhüdü, icra dairesinde verilen resmî bir ödeme sözüdür. Bunu makul sebep olmadan ihlal etmek, sıradan borçtan farklı olarak üç aya kadar tazyik hapsi doğurabilir. Ancak bu hapis ödeyince biter ve sabıkaya işlemez. Taahhüdün geçerliliği önemli bir savunma noktasıdır. Süreleri kaçırmadan ve bir avukatla hareket edin.
Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/AYM içtihatları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra taahhüdünü ihlal edince hapis olur mu?
Sıradan borç ödememek hapis sebebi değildir, ancak icra taahhüdü verip makul sebep olmadan ihlal etmek farklıdır. Bu, İİK 340 kapsamında 3 aya kadar tazyik hapsi doğurabilir.
Tazyik hapsi ceza mı?
Hayır. Sizi ödemeye zorlamak için verilen bir hapistir. Borcu öderseniz (hapisteyken bile) sona erer, adli sicile (sabıkaya) işlemez ve süresi 3 ayı geçemez.
Her taahhüt ihlali hapis getirir mi?
Hayır. Taahhüdün usulüne uygun ve geçerli alınmış olması (örn. borç miktarının net olması) gerekir. Ödeyememenizin makul bir sebebi varsa bu da savunma oluşturabilir.
Şikâyet süresi ne kadar?
Alacaklının şikâyeti, ihlalden itibaren 3 ay içinde icra ceza mahkemesine yapılmalıdır. Tazyik hapsi kararına karşı ise 7 gün içinde itiraz edebilirsiniz.
Ne yapmalıyım?
Mümkünse borcu ödeyin (süreci sonlandırır), taahhüdün geçerliliğini inceletın, kısa itiraz süresini kaçırmayın ve özgürlüğünüz söz konusu olduğu için bir avukata danışın.
