Banka Müşteri Temsilcim Hesabımı Yönetiyordu, Zarar Ettim 2026: Sözleşmesiz Portföy Yönetimi, “Sen Bak” Denilen İşlemler ve Bankanın Sorumluluğu — III-37.1 m.37-42, III-39.1 m.26/5, TBK m.46-47, m.112, m.116
18 Kasım 2026

Banka Müşteri Temsilcim Hesabımı Yönetiyordu, Zarar Ettim 2026: Sözleşmesiz Portföy Yönetimi, “Sen Bak” Denilen İşlemler ve Bankanın Sorumluluğu — III-37.1 m.37-42, III-39.1 m.26/5, TBK m.46-47, m.112, m.116

Bankadaki müşteri temsilciniz ya da özel bankacınız yatırım hesabınızda sizin yerinize karar verip işlem yapıyorduysa ve zarar ettiyseniz, ilk bilmeniz gereken şudur: müşteri adına takdir yetkisiyle portföy yönetmek, sermaye piyasası mevzuatında “bireysel portföy yöneticiliği” adıyla düzenlenen izne tabi bir yatırım hizmetidir (6362 sayılı Kanun m.37/1-ç, m.39/1). Bu hizmeti yalnızca izinli aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri sunabilir (III-37.1 sayılı Tebliğ m.38/1); hizmet, sözleşmeden önce yapılan yerindelik testine (m.40/1) ve yazılı çerçeve sözleşmeye (m.42/1) dayanmak zorundadır. Aranızda böyle bir sözleşme yokken hesabınızın fiilen yönetilmesi bu kurallara uygun değildir. İkinci kural ispata ilişkindir: her işlem için talimatınızın bulunduğunu banka ispat eder; çerçeve sözleşmeye bu yükü size yükleyen hüküm konulamaz (III-39.1 m.26/5) ve sözlü emirlerde emrin varlığını ispat yükü yatırım kuruluşundadır (III-45.1 m.8/3). Banka, gereği gibi ifa etmediği borçtan kusursuzluğunu ispat etmedikçe sorumludur (TBK m.112) ve çalışanının fiilinden kurtuluş kanıtı olmaksızın sorumludur (TBK m.116). Buna karşılık “sen bak” diyerek sözlü izin vermiş, şifrenizi paylaşmış ya da işlemleri uzun süre itirazsız izlemiş olmanız, onay (TBK m.46) ve tazminatın indirilmesi (TBK m.52) tartışmalarını gündeme getirir. Bu yazı; durumunuzun hangi hukuki kalıba girdiğini, bankanın yükümlülüklerini, olası savunmaları, zararın hesabını, delilleri ve izlenecek yolu anlatır. Yatırım tavsiyesi değildir.

Hesabınızı müşteri temsilciniz mi yönetiyordu?

İşlem dökümünüzü, imzaladığınız sözleşmeleri ve bankanın kayıtlarını birlikte inceleyip hangi işlemlere itiraz edilebileceğini belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Dört soru, dört cevap

Temsilci benim yerime karar verebilir miydi? Yazılı portföy yönetimi sözleşmesi ve yerindelik testi olmadan hayır (III-37.1 m.40/1, m.42/1).

Talimat verdiğimi kim ispat eder? Banka (III-39.1 m.26/5; III-45.1 m.8/3).

“Sen bak” dediysem ne olur? Hak düşmez; ancak onay ve indirim tartışması doğar (TBK m.46, m.52).

Kime giderim? Öncelikle bankaya; banka çalışanının fiilinden sorumludur (TBK m.116).

Önce Durumu Ayırın: Dört Farklı Tablo

“Temsilci hesabımı yönetiyordu” cümlesi, hukuken birbirinden farklı dört durumu anlatabilir. Hangi kuralların uygulanacağı ve dosyanın ne kadar güçlü olacağı, bunlardan hangisinin yaşandığına bağlıdır. Çoğu dosyada bu durumlar zaman içinde iç içe geçer; yine de işlem işlem ayrım yapmak gerekir.

Hangi durum sizinki?

DurumNe olduHukuki nitelikİlgili rehber
Öneri üzerine kendi kararımTemsilci önerdi, her işlemi siz onayladınızSatış ve tavsiye; uygunluk testi ve bilgilendirme kurallarıBana uygun olmayan fon satıldı
Genel sözlü yetki“Sen bak, ne uygunsa yap” dediniz; işlemleri o seçtiSözleşmesiz, fiilî portföy yönetimiBu yazı
Haberim yoktuİşlemleri sonradan ekstrede ya da uygulamada gördünüzTalimatsız (yetkisiz) işlemTalimatım olmadan fon alındı
Şifre ve onaylar temsilcideŞifrenizi verdiniz ya da onay kodlarını telefonda okudunuzYetkisiz işlem ile müşterinin kendi kusurunun birlikte tartışıldığı durumBu yazı

Bu yazı ikinci ve dördüncü durumu, yani hesabın bir sözleşme olmadan fiilen temsilci tarafından yönetilmesini esas alır. Aracı kurumlardaki yetkisiz işlem ve komisyon amacıyla portföyün eritilmesi konusunu yetkisiz işlem ve portföy eritme yazımızda, sözleşmeli portföy yönetimini bireysel portföy yönetiminde yöneticinin sorumluluğu yazımızda ele aldık.

Başkasının Portföyünü Yönetmek İzne ve Sözleşmeye Bağlıdır

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu portföy yöneticiliğini bir yatırım hizmeti olarak sayar (m.37/1-ç) ve yatırım hizmetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yapılabilmesi için Kurul izni arar (m.39/1). III-37.1 sayılı Tebliğ m.37/1, bireysel portföy yöneticiliğini, finansal varlıklardan oluşan portföylerin her bir müşteri adına, doğrudan veya dolaylı olarak bir menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesi olarak tanımlar. Tanımın ayırt edici unsuru takdir yetkisidir: neyin, ne zaman, ne kadar alınıp satılacağına müşteri değil yönetici karar verir.

Tebliğ bu hizmeti sunabilecek kuruluşları sınırlı olarak belirler. m.38/1 uyarınca bireysel portföy yöneticiliği faaliyetinde izinli aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri bulunabilir. Mevduat ve katılım bankaları bu sayımda yer almaz. Dolayısıyla bir mevduat bankasının şubesindeki ya da özel bankacılık birimindeki çalışanın müşteri hesabını kendi takdiriyle yönetmesi, bankanın sunabileceği hizmetlerin dışında kalan bir uygulamadır. Bir mevduat bankasının müşterisi bu hizmeti genellikle grup içindeki portföy yönetim şirketi veya aracı kurumla imzalanan ayrı bir sözleşmeyle alır; elinizde böyle bir sözleşme olup olmadığı ilk bakılacak noktadır.

Bireysel portföy yöneticiliğinin şartları ve sizin dosyanızda sorulacak soru

ŞartDayanakSorulacak soru
Hizmeti yalnızca yetkili kuruluş sunarIII-37.1 m.38/1Hesabımı yöneten kişi hangi kuruluşun çalışanıydı; o kuruluşun bu izni var mı?
Sözleşmeden önce yerindelik testiIII-37.1 m.40/1Yatırım amaçlarım, mali durumum, bilgi ve tecrübem soruldu mu?
Yazılı çerçeve sözleşmeIII-37.1 m.42/1Portföy yönetimi sözleşmesi imzaladım mı, bir nüshası bende mi?
Kararların gerekçe ve analize dayanmasıIII-37.1 m.41/1-gİşlemlerin gerekçesi kayıt altında mı?
Gereksiz alım satıma ortam hazırlanmamasıIII-37.1 m.41/1-iİşlem sıklığı ve ödenen komisyon ne kadar?
Getiri garantisi verilmemesiIII-37.1 m.41/1-ğBana belirli bir kazanç vaat edildi mi?

Yerindelik testi, uygunluk testinden daha kapsamlıdır. Tebliğ m.40/1’e göre yetkili kuruluşun bir müşteriye bireysel portföy yöneticiliği veya yatırım danışmanlığı hizmeti sunmak üzere çerçeve sözleşme imzalamasından önce yerindelik testi uygulaması zorunludur; test, sunulacak hizmet ile müşterinin yatırım amaçları, mali durumu ile bilgi ve tecrübesinin uyumlu olup olmadığının değerlendirilmesidir ve hizmet testin sonucuna uygun olarak sunulur. İki testin karşılaştırması uygunluk testi ile yerindelik testi farkı yazımızdadır.

Sözleşme Yoksa: Fiilî Yönetimin Hukuki Sonucu

Fiilî yönetimde üç eksik bir aradadır: yazılı sözleşme yoktur, yerindelik testi yapılmamıştır ve yönetim yetkisinin sınırları (hangi araçlar, hangi risk düzeyi, hangi tutar) hiçbir yerde belirlenmemiştir. Bankalar bu eksikliği bazen kendi lehlerine çevirmeye çalışır: “Portföy yönetimi sözleşmesi yok, o hâlde böyle bir hizmet verilmedi; bütün işlemler müşterinin kendi emridir.” Bu savunmanın karşısında iki kural durur.

Birincisi, işlemlerin müşterinin emri olduğunu ispat edecek olan bankadır. Emir yoksa işlem talimatsızdır; emir varsa ama emri fiilen çalışan oluşturmuş ve müşteriye yalnızca “tamam” dedirtilmişse, bu kez kararın kime ait olduğu ve çalışanın müşteriyi nasıl yönlendirdiği tartışılır. İkincisi, mevzuatın aradığı sözleşme ve testin yokluğu müşterinin korumasını azaltmaz. Sözleşme ve test, müşteriyi korumak için öngörülmüş araçlardır; bunları yapmadan hizmeti fiilen sunan kuruluş, kendi eksikliğine dayanarak sorumluluktan kurtulamaz. Yazılı bir yetki belgesinin bulunmadığı her işlem, bankanın açıklamak zorunda olduğu bir işlemdir.

Hukuki ilişkinin niteliği bakımından da sonuç değişmez. Müşterinin işini onun adına gören kişi vekil konumundadır; vekil, vekâlet verenin açık talimatına uymakla (TBK m.505) ve üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür (TBK m.506). Yetki hiç verilmemişse vekâletsiz iş görme hükümleri uygulanır: iş gören, işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun görmek zorundadır ve her türlü ihmalinden sorumludur (TBK m.526-527). “Müşterinin iyiliği için yaptık” savunması bu ölçüyle sınanır.

Bir ayrım. Temsilcinin belirli bir ürünü önermesi ile hesabı kendi takdiriyle yönetmesi aynı şey değildir. Öneride son kararı siz verirsiniz ve uygunluk, bilgilendirme ve tavsiye kuralları uygulanır; banka personelinin fon önerilerinin tabi olduğu kuralları yatırım danışmanının yanlış tavsiyesi ve sorumluluğu yazımızda anlattık. Yönetimde ise karar temsilcinindir ve bu yazıdaki kurallar devreye girer.

Her İşlemin Talimatını Banka İspat Eder

Bu dosyaların kaderini çoğu zaman ispat kuralları belirler ve bu kurallar yatırımcının lehinedir. III-39.1 sayılı Tebliğ m.26/5, çerçeve sözleşmelerde emirlerin ispatının müşteriye yüklenmesine ilişkin hükümlere yer verilemeyeceğini düzenler. III-45.1 sayılı Belge ve Kayıt Düzeni Tebliği m.8/3 uyarınca sözlü emirlere dayanan işlemlerde emrin varlığını ispat yükü yatırım kuruluşundadır. Elektronik ortamda alınan emirlerde kuruluşun bilgi işlem altyapısı, gerçekleşmeyen, iptal edilen ve değiştirilen emirler de dâhil olmak üzere bütün işlemlerin tarih, zaman, miktar ve fiyat bilgilerini anlık olarak kaydetmek zorundadır (III-37.1 m.35/2-d). Emir formları ve ses kayıtları dâhil belgeler on yıl, ihtilaflı olanlar ihtilaf sonuçlanıncaya kadar saklanır (III-45.1 m.27).

İspat kuralları

KonuKuralDayanak
Emrin varlığıSözleşmeyle müşteriye yüklenemezIII-39.1 m.26/5
Sözlü (telefon, yüz yüze) emirVarlığını yatırım kuruluşu ispat ederIII-45.1 m.8/3
Elektronik emirBütün unsurlarıyla anlık kaydedilirIII-37.1 m.35/2-d
Hesap ekstresine sessiz kalma“Kabul edilmiş sayılır” kaydı hükümsüzdürIII-45.1 m.17/5
Kayıtların saklanmasıOn yıl; ihtilaf varsa ihtilaf bitene kadarIII-45.1 m.27
Başkasının talimatıyla işlemNoter vekâletnamesi gerekirIII-39.1 m.29/4

Bu tablonun pratik anlamı şudur: banka, itiraz ettiğiniz her işlem için ya sizin ses kaydınızı ya imzalı emir formunuzu ya da sizin cihazınızdan ve sizin tarafınızdan verildiği anlaşılan elektronik kaydı göstermek durumundadır. Emrin şubedeki bir terminalden, çalışanın kullanıcı koduyla girildiği ve arkasında sizin kaydedilmiş bir talimatınızın bulunmadığı işlemler, dosyanın en güçlü kısmını oluşturur. Kayıtların kapsamını emir kayıtları ve yerindelik testi yazımızda ayrıntılı açıkladık.

İşlemlerin hangisinde talimatınız var, hangisinde yok?

Emir ve ses kayıtlarını yazılı olarak isteyelim; işlem dökümünüzü kayıtlarla karşılaştırıp itiraz edilebilecek işlemleri ayıralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

“Siz Yetki Verdiniz” Savunması: Onay ve Müterafik Kusur

Bankanın en güçlü savunması genellikle şudur: müşteri temsilciye güvenmiş, işlemleri ona bırakmış, ekstreleri almış ve aylarca itiraz etmemiştir. Bu savunma ciddiye alınmalıdır; çünkü hukuken iki ayrı kurala dayanır.

Onay. TBK m.46’ya göre bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa, bu işlem ancak onanırsa temsil olunanı bağlar. Onay açık olabileceği gibi davranışlardan da çıkarılabilir. İşlemi öğrendikten sonra uzun süre ses çıkarmamak, işlemin sonucundan yararlanmak ya da temsilciye “devam et” anlamına gelen mesajlar göndermek, onay olarak yorumlanabilir. Buna karşılık yalnızca ekstreye itiraz etmemiş olmak tek başına onay değildir: III-45.1 m.17/5, ekstrenin belli süre sonra kabul edilmiş sayılacağına ilişkin sözleşme kayıtlarını hükümsüz kılar. Mahkeme, müşterinin işlemleri gerçekten bilip benimsediğine dair somut olguya bakar.

Müterafik kusur. TBK m.52 uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Temsilciye sözlü olarak genel yetki vermiş, şifresini paylaşmış ya da zararı gördüğü hâlde aylarca müdahale etmemiş bir müşteri bakımından indirim riski gerçektir. Bu riski olduğundan küçük göstermek doğru olmaz. Ancak iki hususun altını çizmek gerekir. Uzman olan, kuralları bilen ve müşterisini bu yola sokmaması gereken taraf bankadır; hâkim tazminatı belirlerken kusurun ağırlığını gözetir (TBK m.51). Ayrıca indirim, sorumluluğun tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez.

Şifre paylaşımı ayrı bir başlıktır. Çerçeve sözleşmeler genellikle şifrenin kimseyle paylaşılmasını yasaklar ve bankalar şifreyle yapılan işlemi müşterinin işlemi sayar. Şifreyi alan kişinin bankanın kendi çalışanı olması tabloyu değiştirir: çalışanın müşteriden şifre istemesi ya da onay kodlarını telefonda okutması olağan bir bankacılık uygulaması değildir ve banka, çalışanının sözleşmenin ifası sırasında verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116). Bu durumda mahkemeler iki tarafın kusurunu birlikte tartar.

Onay ve indirim tartışmasında lehe ve aleyhe olgular

Lehinize olanAleyhinize olabilecek
Yazılı portföy yönetimi sözleşmesi ve yerindelik testi yokTemsilciye yazılı mesajla genel yetki verdiniz
İşlemlerin arkasında kayıtlı talimatınız yokHer işlemden sonra bilgi aldınız ve itiraz etmediniz
İşlemleri öğrenir öğrenmez yazılı itiraz ettinizZararı gördükten sonra aylarca beklediniz
Yatırım tecrübeniz sınırlı; önceki birikiminiz mevduattaydıBenzer ürünlerde uzun bir işlem geçmişiniz var
İşlem sıklığı ve komisyon tutarı olağan dışıKârlı işlemleri benimseyip yalnızca zararlılara itiraz ediyorsunuz
Size getiri vaat edildi ya da risk gizlendiŞifrenizi kendi isteğinizle paylaştınız

Bankanın ve Çalışanın Sorumluluğu

Talebin muhatabı öncelikle bankadır. Hesap açılışında imzalanan çerçeve sözleşme, banka ile aranızda bir sözleşme ilişkisi kurar. Bu ilişkiden doğan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde banka, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). Borcun ifasını çalışanına bırakan banka, çalışanın işi yürüttüğü sırada verdiği zarardan da sorumludur ve TBK m.116’da bankaya “gerekli özeni gösterdim” savunması tanınmamıştır. Sözleşme dışı sorumluluk bakımından adam çalıştıranın sorumluluğu uygulanır (TBK m.66); burada banka ancak seçme, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özeni gösterdiğini ya da işletmesinin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğunu ispat ederek kurtulabilir.

Bankanın “çalışan görev tanımının dışına çıktı, bizi bağlamaz” savunması bu çerçevede sınırlıdır. Müşteri, temsilciyle bankanın şubesinde, bankanın telefonu ve sistemleri üzerinden, bankadaki hesabı için muhatap olmuştur; çalışanın yaptığı iş, bankanın kendisine bıraktığı görevle bağlantılıdır. Bir çalışanın müşteri hesaplarını kurumun bilgisi dışında yönetebilmesi, aynı zamanda kurumun iç kontrol düzeninin sorgulanmasına yol açar. Çalışanın kişisel sorumluluğu ve bankayla müteselsil sorumluluk (TBK m.61) konusunu fonu satan banka personelinin kişisel sorumluluğu yazımızda inceledik.

Olayın ceza hukuku boyutu her dosyada bulunmaz. Çalışan müşterinin parasını ya da varlıklarını kendi çıkarı için kullanmışsa, bu fiil güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâli olarak düzenlenmiştir (SPKn m.110/1-a) ve soruşturma Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır (m.115/1); ayrıntısı aracı kurum çalışanı paramı veya hisselerimi kullandı yazımızdadır. Kurum dışındaki kişilerin para toplayıp hesap yönetmesi ise ayrı bir konudur ve başkasının parasını borsada işletmek suç mu yazımızda ele alınmıştır. Bu sayfa, hesabı zarara uğrayan müşterinin tazminat yolunu anlatır.

Hesaba Serbest Fon veya Riskli Ürün Alındıysa

Fiilî yönetim dosyalarında zararın büyük kısmı çoğu zaman tek bir üründen doğar: temsilcinin hesaba aldığı bir serbest fon, yapılandırılmış ürün ya da yoğun riskli bir pozisyon. Bu durumda yukarıdaki kurallara ek olarak satış kuralları uygulanır. Serbest fonlar yalnızca nitelikli yatırımcıya satılabilir ve satışı yapan kuruluş bu vasfı belgelemekle yükümlüdür; ayrıntısı nitelikli yatırımcı değilim, banka bana serbest fon sattı yazımızdadır. Genel müşteriye uygunluk testi yapılır ve fon paylarında testin yapılmaması ancak ürünün müşterinin kendi talebiyle sunulması hâlinde mümkündür (III-39.1 m.33/2). Ürünü hesaba temsilcinin kendisi almışsa “müşterinin kendi talebi” şartının gerçekleştiği söylenemez. Temsilci ürünü “mevduat gibi”, “risksiz” ya da “banka güvencesinde” diye tanıtmışsa “garantili”, “risksiz” denip fon satıldıysa yazımıza bakınız.

Zarar Nasıl Hesaplanır?

Fiilî yönetim dosyalarında zarar, tek bir işlemin değil bir dönemin sonucudur. Hesap çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle yapılır ve iki yaklaşım kullanılır. Birincisinde, yetkisiz yönetimin başladığı tarihteki hesap değeri ile itiraz tarihindeki değer karşılaştırılır; aradaki fark, bu dönemde hesaba giren ve çıkan paralar dikkate alınarak bulunur. İkincisinde, talimatı ispatlanamayan işlemler tek tek ayrılır ve her birinin sonucu hesaplanır. Hangi yaklaşımın seçileceği, kayıtların ne gösterdiğine bağlıdır.

Zarar kalemleri

KalemAçıklamaBelge
Dönem başı hesap değeriYetkisiz yönetim başlamadan önceki nakit ve varlık toplamıO tarihli hesap ekstresi, MKK dökümü
Dönem sonu hesap değeriİtiraz tarihindeki nakit ve varlık toplamıGüncel ekstre ve portföy raporu
Para giriş ve çıkışlarıDönem içinde hesaba yatırdığınız ve çektiğiniz tutarlarHesap hareketleri
Komisyon ve masraflarGereksiz alım satımlardan doğan kesintilerİşlem sonuç formları
Tasfiye ödemeleriHesaptaki fon tasfiye edildiyse geri ödenen tutarlar düşülürTasfiye bankası dökümü
FaizTemerrüt tarihinden itibaren; temerrüt ihtarla oluşur (TBK m.117)Noter ihtarnamesi

Kârlı ve zararlı işlemlerin birlikte bulunduğu hesaplarda talep, dönemin net sonucu üzerinden kurulmalıdır. Yalnızca zararlı işlemleri seçip kârlıları dışarıda bırakan bir hesap hem dürüstlük kuralı bakımından eleştirilir hem de onay savunmasını güçlendirir.

Deliller: Ne İsteyeceksiniz, Nereden?

Delil listesi

DelilKaynakNeyi gösterir
Çerçeve sözleşme ve ekleriBankaHangi hizmetlerin kapsamda olduğu; portföy yönetimi yetkisi olup olmadığı
Portföy yönetimi sözleşmesi ve yerindelik testiBanka veya grup şirketiVarsa kapsamı; yoksa yokluğu
Emir kayıtları (tarih, saat, kanal, kullanıcı)BankaEmri kimin, nereden girdiği
Telefon ses kayıtlarıBankaTalimatın varlığı, temsilcinin söyledikleri
İnternet ve mobil işlem kayıtlarıBankaİşlemin sizin cihazınızdan yapılıp yapılmadığı
Hesap ekstreleri ve işlem sonuç formlarıBankaİşlem sıklığı, komisyon, dönem başı ve sonu değerler
Temsilciyle yazışmalar ve arama geçmişiKendi telefonunuzVerilen yetkinin kapsamı, vaatler, itirazlarınız
Uygunluk testi ve müşteri sınıflandırmasıBankaRisk profilinizle alınan ürünlerin uyumu

Bankadaki kayıtlar için en hızlı yol, 6698 sayılı Kanun m.11 kapsamında kişisel verilere erişim başvurusudur; banka en geç otuz gün içinde cevap verir (m.13). Hazır metin KVKK başvuru dilekçesi örneği yazımızdadır. Kayıtların kaybolma riski somutsa dava açılmadan delil tespiti istenebilir. Temsilciyle bundan sonraki görüşmeleri gizlice kaydetmek yerine yazılı iletişimi tercih edin; nedenleri fon davasında WhatsApp yazışması ve ses kaydı yazımızdadır.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Yönetimi durdurun. Bankaya yazılı olarak, açık ve kayıtlı talimatınız olmadan hesabınızda hiçbir işlem yapılmamasını bildirin. İnternet ve mobil bankacılık şifrelerinizi değiştirin.

2. Yazılı itiraz edin. Hangi dönemdeki işlemlere itiraz ettiğinizi, bu işlemler için talimat vermediğinizi ve işlemleri onaylamadığınızı bildirin. Bu adım, onay savunmasının önünü keser; gecikmeyin.

3. Kayıtları isteyin. KVKK başvurusuyla emir, ses ve işlem kayıtlarını, sözleşmeleri ve testleri isteyin.

4. İhtarname gönderin. Noter aracılığıyla; fiilî yönetimi, sözleşme ve test yokluğunu, itiraz ettiğiniz işlemleri, kayıtların korunması talebini ve zararın ödenmesini bildirin. İhtarname bankayı temerrüde düşürür. Çerçeve metin için fonu satan bankaya ihtarname örneği yazısından yararlanabilirsiniz.

5. SPK’ya şikâyette bulunun. Şikâyet tazminat sağlamaz; ancak Kurulun incelemesi ve tespitleri davada delil olur. Başvuru mercilerinin sırası için fon mağduru yol seçici aracına bakabilirsiniz.

6. Arabulucuya başvurun. Tazminat taleplerinde dava şartıdır: tüketici uyuşmazlığında 6502 m.73/A, ticari davada TTK m.5/A. Bkz. arabuluculuk başvuru dilekçesi örneği.

7. Davayı açın. Yatırımcı tüketici sayılıyorsa tüketici mahkemesi (6502 m.73/1, m.83/2), sayılmıyorsa asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Ölçütler fon yatırımcısı tüketici mi ve fon davası hangi mahkemede açılır yazılarımızdadır. Zarar tutarı bilirkişiyle belirlenecekse kısmi dava açılır ve talep sonradan artırılır (HMK m.109); belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla kaldırılmıştır.

Süreler

KonuSüreDayanak
Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat10 yıl (genel)TBK m.146
Vekâlet ilişkisinden doğan alacak5 yılTBK m.147/5
Haksız fiilÖğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yılTBK m.72
Bankanın KVKK başvurusuna cevabıEn geç 30 gün6698 s.K. m.13

Hesabın yönetimi vekâlet ilişkisi olarak nitelendirildiğinde beş yıllık süre gündeme gelir. Sürelerin hangisinin uygulanacağı tartışmalı olabileceğinden kısa olanı esas almak ve itirazı hemen yapmak güvenli yoldur.

Bankanın Olası Savunmaları ve Karşılıkları

Savunma ve cevap

Bankanın savunmasıKarşılığı
Bütün işlemler müşterinin emriyle yapıldıEmri banka ispat eder; ses kaydı, emir formu veya elektronik kayıt istenir (III-39.1 m.26/5; III-45.1 m.8/3)
Portföy yönetimi hizmeti verilmedi, sözleşme yokSözleşmenin yokluğu, fiilen verilen hizmetin kurallara aykırı sunulduğunu gösterir; müşterinin korumasını azaltmaz
Müşteri temsilciye yetki vermiştiBu yetki yazılı sözleşme ve yerindelik testi gerektirir (III-37.1 m.40/1, m.42/1); sözlü yetki indirim tartışması doğurur, sorumluluğu kaldırmaz
Müşteri ekstrelere itiraz etmediEkstrenin kabul edilmiş sayılacağına ilişkin kayıt hükümsüzdür (III-45.1 m.17/5)
Çalışan görevinin dışına çıktıBanka, ifada çalıştırdığı kişinin fiilinden kurtuluş kanıtı olmaksızın sorumludur (TBK m.116)
İşlemler müşterinin yararına yapıldıVekâletsiz iş gören her türlü ihmalinden sorumludur (TBK m.526-527)
Zarar piyasadan doğduSoru piyasanın değil, müşterinin bu riske kimin kararıyla girdiğidir

Sık Yapılan Hatalar

İtirazı sözlü yapmak. Temsilciye telefonda söylenen itiraz ispat edilemez. İtiraz yazılı ve tarihli olmalıdır.

“Toparlar” diye beklemek. Temsilcinin “biraz bekleyin, yerine koyarız” sözü üzerine beklenen her ay, onay ve indirim savunmasını güçlendirir.

Zararı kapatmak için yeni yetki vermek. Zararı telafi etmek üzere temsilciye yeniden serbestlik tanımak, önceki dönemin de benimsendiği izlenimini doğurur.

Bankanın sunduğu mutabakat metnini imzalamak. “Hesap mutabakatı” ya da “işlem teyidi” başlıklı belgeler geçmiş işlemlerin onayı anlamına gelebilir. İmzalamadan önce inceletin.

Yalnızca çalışanı muhatap almak. Çalışanın şahsi vaatlerine güvenip bankaya resmî bildirim yapmamak, hem süre hem delil kaybına yol açar.

Önemli Kavramlar

Bireysel portföy yöneticiliği: Portföyün müşteri adına, vekil sıfatıyla ve takdir yetkisiyle yönetilmesi (III-37.1 m.37/1). Yerindelik testi: Hizmetin müşterinin yatırım amaçları, mali durumu ile bilgi ve tecrübesiyle uyumunun değerlendirilmesi (m.40/1). Çerçeve sözleşme: Yatırım hizmetinin sunulmasından önce imzalanan, hizmetin şartlarını belirleyen yazılı sözleşme. Talimatsız işlem: Arkasında müşterinin ispatlanabilir bir emri bulunmayan işlem. Onay (icazet): Yetkisiz yapılan işlemin sonradan benimsenmesi (TBK m.46). Müterafik kusur: Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması (TBK m.52).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; belirli bir bankaya, kuruluşa veya kişiye yönelik bir değerlendirme içermez. Her dosyanın sonucu kendi kayıtlarına göre belirlenir. Sorularınız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Banka müşteri temsilcisi benim adıma karar verip işlem yapabilir mi?

Müşteri adına takdir yetkisiyle portföy yönetmek, sermaye piyasası mevzuatında bireysel portföy yöneticiliği adıyla düzenlenen izne tabi bir hizmettir. Bu hizmet yazılı bir çerçeve sözleşmeyle ve sözleşmeden önce yapılan yerindelik testiyle sunulabilir (III-37.1 m.40/1, m.42/1). Sözleşme ve test olmadan bir çalışanın hesabı fiilen yönetmesi bu kurallara uygun değildir.

Her banka portföy yönetimi hizmeti verebilir mi?

Hayır. III-37.1 sayılı Tebliğ m.38/1, bireysel portföy yöneticiliğini izinli aracı kurumlara, yatırım ve kalkınma bankalarına ve portföy yönetim şirketlerine bırakır. Mevduat ve katılım bankaları bu sayımda yer almaz.

Temsilciye “sen bak, ne uygunsa yap” demiştim; hakkım kalmaz mı?

Bu söz hakkınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Mevzuat bu tür bir yetkiyi yazılı sözleşmeye ve yerindelik testine bağlar. Ancak sözlü olarak izin vermiş ve uzun süre itiraz etmemiş olmanız, tazminatın indirilmesi tartışmasına yol açabilir (TBK m.52).

İşlemler için talimat verdiğimi kim ispat edecek?

Banka. Çerçeve sözleşmelere emirlerin ispatını müşteriye yükleyen hüküm konulamaz (III-39.1 m.26/5). Sözlü emre dayanan işlemlerde emrin varlığını ispat yükü yatırım kuruluşundadır (III-45.1 m.8/3).

Hesap ekstrelerine itiraz etmedim; işlemleri kabul etmiş sayılır mıyım?

Ekstrenin belli bir süre sonra kabul edilmiş sayılacağına ilişkin sözleşme kayıtları hükümsüzdür (III-45.1 m.17/5). Bununla birlikte yetkisiz bir işlem onaylanırsa bağlayıcı hâle gelir ve onay örtülü de olabilir (TBK m.46). Bu nedenle işlemi öğrenince gecikmeden yazılı itiraz etmek gerekir.

Şifremi temsilciye vermiştim; bu durumda banka yine sorumlu olur mu?

Şifre paylaşımı müşterinin kendi kusuru olarak değerlendirilebilir ve tazminatta indirime yol açabilir (TBK m.52). Ancak şifreyi isteyen ya da kullanan kişinin bankanın çalışanı olması, bankanın çalışanının fiilinden doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (TBK m.116). Sonuç somut olaya göre belirlenir.

Temsilci kârlı işlemler de yaptı; yalnızca zararlı olanlara itiraz edebilir miyim?

Kârlı işlemleri benimseyip zararlı olanları reddetmek, mahkemede işlemlerin tümüne onay verildiği yönünde değerlendirilebilir. Talep, hesabın yetkisiz yönetildiği dönemin bütününe göre ve dürüstlük kuralına uygun biçimde kurulmalıdır.

Banka “işlemleri müşterinin yararına yaptık” derse ne olur?

Yetki olmadan başkasının işini gören kişi, işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun görmekle yükümlüdür ve her türlü ihmalinden sorumludur (TBK m.526-527). İyi niyetle yapıldığı iddiası, doğan zarardan sorumluluğu kaldırmaz.

Zararı bankadan mı, çalışandan mı isterim?

Banka, sözleşmenin ifasında çalıştırdığı personelin verdiği zarardan sorumludur ve bu hükümde kurtuluş kanıtı yoktur (TBK m.116). Çalışanın kişisel sorumluluğu ayrıca ileri sürülebilir; birden fazla sorumlu varsa sorumluluk müteselsildir (TBK m.61). Uygulamada talep öncelikle bankaya yöneltilir.

Temsilci param ile kendi çıkarına işlem yaptıysa bu suç mudur?

Yatırım kuruluşuna emanet edilen varlıkların çalışan tarafından kendi çıkarı için kullanılması, güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâli olarak düzenlenmiştir (SPKn m.110/1-a). Bu suçlarda soruşturma Sermaye Piyasası Kurulu’nun yazılı başvurusuna bağlıdır (m.115/1).

Zarar nasıl hesaplanır?

Temel yaklaşım, hesabın yetkisiz yönetim başlamadan önceki durumu ile işlemler sonundaki durumu arasındaki farktır. Gereksiz alım satımlardan doğan komisyon ve masraflar ayrıca hesaba katılır. Hesap çoğu dosyada bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Bankadan hangi kayıtları istemeliyim?

Hesap açılış ve çerçeve sözleşmeleri, varsa portföy yönetimi sözleşmesi ve yerindelik testi, uygunluk testi, bütün emirlerin tarih, saat ve kanal bilgisi, telefon ses kayıtları, internet ve mobil işlem kayıtları ile hesap ekstreleri. Bu kayıtlar on yıl saklanır (III-45.1 m.27).

Zamanaşımı ne kadar?

Sözleşmeden doğan tazminat talebinde genel süre on yıldır (TBK m.146); vekâlet ilişkisinden doğan alacaklarda beş yıl uygulanır (TBK m.147/5). Haksız fiilde süre öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıldır (TBK m.72). İhtiyatlı olan, kısa süreleri esas almaktır.

Dava hangi mahkemede açılır?

Birikimini ticari veya mesleki olmayan amaçla değerlendiren yatırımcı tüketici sayılıyorsa tüketici mahkemesi görevlidir (6502 m.73/1, m.83/2); aksi hâlde asliye ticaret mahkemesi. Her iki yolda da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Temsilci hâlâ hesabıma bakıyor; şimdi ne yapmalıyım?

Önce yazılı olarak, bundan sonra açık talimatınız olmadan hiçbir işlem yapılmamasını bildirin ve şifrelerinizi değiştirin. Ardından kayıtları isteyin ve geçmiş işlemlere itirazınızı noter aracılığıyla bildirin.

Dosyanızı kayıtlarıyla değerlendirelim

Hesap ekstreleriniz, temsilciyle yazışmalarınız ve bankayla imzaladığınız sözleşmelerle ulaşın; itiraz ve tazminat yolunu birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

İlgili Rehberler

Post by Av. Fatma Öztürk