Fon kanunu, fon malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarıldığı kabul edilen değerlerin tahsilini mahkeme kararına değil, Sermaye Piyasası Kurulunun idari tespitine ve TMSF’nin amme alacağı gibi takibine bağlıyor. Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi’nin 21 Ekim 2026’da TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen 5. maddesine göre fon zararından önce portföy yönetim şirketi sorumludur; tahsil edilemezse Kurulun belirlediği gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olur ve görevden ayrılmak sorumluluğu kaldırmaz. Kurulun bildirimi üzerine TMSF, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile 5411 sayılı Bankacılık Kanununun belirli hükümlerine göre ödeme emri, haciz ve satış yoluyla tahsil yapar; davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkilidir. Ödeme emri tebliğ edilen kişi için en kısa süre on beş gündür ve dava açmak tahsili kendiliğinden durdurmaz. Bu yazı, sorumlu tutulan yönetici, hâkim ortak, ilişkili şirket ve portföy yönetim şirketinin her aşamada hangi hakları kullanabileceğini madde madde anlatır.
Metnin durumu (22 Ekim 2026). Teklifin 1-5. maddeleri 21 Ekim 2026’da Genel Kurul’da kabul edildi; 6-9. maddeler ve teklifin tümü henüz oylanmadı. Kanun, Resmî Gazete’de yayımla yürürlüğe girecek. Bu yazıda 5. maddeye ilişkin aktarımlar, teklifin TBMM Başkanlığına sunulan metnine (2/3939) ve basında yayımlanan tam metne dayanır. Genel Kurul’da kabul edildiği bilinen önerge 3. maddeye ilişkindir; 5. maddede değişiklik yapılıp yapılmadığı, kesin metin yayımlandığında kontrol edilecek ve yazı güncellenecektir.
Teklifin tüm maddeleri fon kanun teklifi madde madde yazımızda, yatırımcı tarafının hukuki yolları fon kanunu sonrası hukuki yollar yazımızda anlatıldı.
Sorumluluk tespiti veya ödeme emri mi aldınız?
İlk on beş gün belirleyicidir. Tebligatı, Kurul yazısını ve görev dönemi belgelerinizi birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevap: ilk on beş günde ne yapılmalı?
- Teklifin 5. maddesi fıkra fıkra
- Kimler sorumlu tutulabilir?
- “Hukuka aykırı çıkarılmış değer” ne demek?
- Süreç adım adım: Kurul incelemesinden satışa
- Kurulun sorumluluk tespitine karşı dava
- TMSF ödeme emri: on beş günlük takvim
- İhtiyati haciz, tasarrufların iptali ve 5411 sayılı Kanun
- Diğer alacaklıların icra takipleri ne olur?
- Savunmanın dört ekseni
- Ceza soruşturmasıyla eş güdüm
- Portföy yönetim şirketi açısından
- Aile bireyleri ve üçüncü kişiler
- Hazırlanması gereken belgeler
- Süre tablosu
- Yapılmaması gerekenler
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevap: İlk On Beş Günde Ne Yapılmalı?
Kendisine ödeme emri tebliğ edilen kişi için öncelikler
| Öncelik | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Tebliğ tarihini sabitleyin | Ödeme emrinin size hangi gün tebliğ edildiğini belgeleyin; süreler bu tarihi izleyen günden işler | 6183 m.55, m.58 |
| 2. On beş gün içinde dava | Borcun bulunmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiasıyla dava açın; teklif bu davalar için İstanbul idare mahkemelerini yetkili kılar | 6183 m.58; teklif m.5/4 |
| 3. Yürütmenin durdurulması | Dava tahsili kendiliğinden durdurmaz; durdurma ayrıca istenmelidir | İYUK m.27/2 |
| 4. Ödeme veya mal bildirimi | Aynı on beş gün içinde ödeme yapılmazsa mal bildiriminde bulunun; bildirimde bulunmamanın ve gerçeğe aykırı bildirimin yaptırımları vardır | 6183 m.55, m.60, m.111 |
| 5. Kurul tespitini isteyin | Sorumluluğunuzun ve tutarın dayandığı Kurul kararını ve inceleme sonuçlarını isteyin; bu tespite karşı ayrıca iptal davası değerlendirilir | İYUK m.2/1-a, m.7 |
| 6. Ceza dosyasıyla eş güdüm | İdari davadaki beyanlarınız ceza soruşturmasında da okunabilir; iki dosya aynı stratejiyle yürütülmelidir | CMK m.147, m.153 |
Teklifin 5. Maddesi Fıkra Fıkra
“Fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılan değerler ve şahsi sorumluluk” başlıklı 5. madde beş fıkradan oluşur. Her fıkra, sorumlu tutulan kişi bakımından ayrı bir hukuki sonuç doğurur.
5. maddenin yapısı (teklif metnine göre)
| Fıkra | İçerik | Sorumlu tutulan kişi için anlamı |
|---|---|---|
| m.5/1 | Mevzuata aykırı olarak veya şeklen uygun olsa bile fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amaç bulunmaksızın, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle ilişkili taraflar, hâkim ortaklar, yöneticiler, bunların kontrol ettiği kişiler veya diğer üçüncü kişiler lehine fondan çıkarılan değerler “hukuka aykırı çıkarılmış değer” sayılır ve fon zarara uğratılmış kabul edilir | Savunmanın ilk konusu işlemin gerçek ekonomik amacıdır; şekli uygunluk tek başına yetmez |
| m.5/2 | Zarardan önce portföy yönetim şirketi sorumludur; tahsil edilemezse veya edilemeyeceği açıkça belliyse Kurulca sorumluluğu belirlenen kişiler ve bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumludur; görevden ayrılmak sorumluluğu kaldırmaz | Kişisel sorumluluk ikinci sıradadır; şirketten tahsil imkânı savunmada önem taşır |
| m.5/3 | 6. madde kapsamı dışındaki durumlarda Kurul, tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her fon için zarar veya kayıp tutarını ya da eksik tasfiye bakiyesini, sorumluları ve sorumlu oldukları tutarları belirleyip TMSF’ye bildirir | Tutar kişi kişi belirlenir; tespit, idari işlem olarak denetlenebilir |
| m.5/4 | TMSF bildirim üzerine 6183 sayılı Kanuna göre takip başlatır; 6183 sayılı Kanun ile 5411 sayılı Kanunun 132, 134, 136, 138, 140 ve geçici 27. maddelerini uygulama yetkisine sahiptir; davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkilidir; bildirilen kişiler hakkında TMSF takibi sürerken İcra ve İflas Kanununa göre yeni takip yapılamaz, mevcut takipler durur, ihtiyati haciz ve tedbirler kalkar | Tahsil mahkeme kararı beklenmeden başlar; diğer alacaklıların takipleri durur |
| m.5/5 | Sorumluluğu belirlenen kişilerin kendi kusur ve sorumlulukları nedeniyle özel hükümlerden doğan tazminat yükümlülükleri saklıdır | Yatırımcıların ve fonun genel hükümlere göre tazminat talepleri ayrıca gündeme gelebilir |
Kimler Sorumlu Tutulabilir?
Teklif sorumluları tek tek saymaz; Kurulun belirleyeceği gerçek ve tüzel kişilerden söz eder. 1. fıkradaki işlem tarafları ile 2. fıkradaki “birlikte hareket” ölçütü birlikte okunduğunda risk altındaki grup şöyle çizilebilir.
Risk grupları
| Kişi | Neden risk altında? | Savunmada öne çıkan konu |
|---|---|---|
| Portföy yönetim şirketi (kurucu) | Kanunda ilk sırada sorumlu | Zarar tutarının ve eksik tasfiye bakiyesinin doğru hesaplanması |
| Yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür | Fon işlemlerine onay veren ve yöneten kişiler | Kararlara katılım, muhalefet şerhi, görev dönemi |
| Fon portföy yöneticileri ve yatırım komitesi üyeleri | İşlem kararını fiilen veren kişiler | Talimat zinciri, iç onay süreçleri, yetki sınırları |
| Hâkim ortaklar ve ilişkili şirketler | m.5/1’de lehine değer çıkarılan kişiler arasında sayılıyor | İşlemin piyasa koşullarında yapılıp yapılmadığı, karşı edimin varlığı |
| Üçüncü kişi şirketler ve yatırımcılar | m.5/1 “diğer üçüncü kişiler” ve m.5/2 “birlikte hareket edenler” | Fonla organik bağ ve ortak irade yokluğu |
| Görevden ayrılmış yöneticiler | m.5/2 görevden ayrılmanın sorumluluğu kaldırmadığını söylüyor | Ayrılış tarihi ve sonraki işlemlerle bağlantısızlık |
“Birlikte hareket” kavramı teklifte tanımlanmamıştır. Sermaye piyasası mevzuatında bu ifade, ortak bir amaç doğrultusunda anlaşma veya uyumlu davranış anlamında kullanılır. Kurulun bu kavramı nasıl uygulayacağı, tespit kararının gerekçesinden anlaşılacaktır; gerekçesiz veya yalnızca aile ya da iş ilişkisine dayanan bir tespit, sebep unsuru yönünden tartışılabilir. Aynı kişiler bakımından 3. maddedeki ödeme yasağı da gündeme gelebilir: SPKn m.104, m.106 veya m.107 fiillerini fonlarla birlikte işlediği tespit edilenlere tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaz.
“Hukuka Aykırı Çıkarılmış Değer” Ne Demek?
m.5/1 iki ayrı ölçüt koyar. Birincisi, işlemin mevzuata aykırı olmasıdır. İkincisi, işlem şeklen mevzuata uygun olsa bile, fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amacın bulunmamasıdır. Hüküm örnek olarak kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo ve ters repo işlemlerini sayar ve bu yollarla çıkarılan değerlerin yerine geçen veya değerlendirilmesiyle elde edilen değerleri de kapsama alır. İkinci ölçüt, savunmanın ağırlık merkezini değiştirir: işlemin portföy sınırlarına uygun olduğunu göstermek yetmez; işlemin fon için neden yapıldığını belgelerle açıklamak gerekir.
İşlem türüne göre savunma delilleri
| İşlem | Kurulun sorabileceği | Hazırlanacak delil |
|---|---|---|
| İlişkili tarafa kredi veya borç | Karşılıksız mı, teminatlı mı, faiz piyasa koşullarında mı? | Sözleşme, teminat belgeleri, faiz karşılaştırması, geri ödeme kayıtları |
| Düşük halka açıklıklı paylarda alım | Fiyat gerçek değeri yansıtıyor mu, fon kendi fiyatını mı oluşturuyor? | Yatırım komitesi kararları, analiz raporları, işlem saatleri ve emir kayıtları |
| Repo ve ters repo | Teminat yeterli mi, karşı taraf kim? | Teminat değerlemesi, karşı taraf limitleri, saklayıcı kayıtları |
| Varlık devri veya temlik | Bedel ödendi mi, bedel piyasa değerinde mi? | Değerleme raporu, ödeme dekontları, bağımsız denetim notları |
| Teminat verme | Fonun varlığı başkasının borcuna mı bağlandı? | Yönetim kurulu kararı, fona sağlanan karşılık, hukuki görüş |
Fon varlığının ilişkili şirketlere aktarıldığı iddiasının ceza hukuku yönü SPKn m.110 savunma yazımızda, piyasa bozucu eylem kavramı piyasa bozucu eylemler yazımızda anlatıldı.
Süreç Adım Adım: Kurul İncelemesinden Satışa
Aşamalar ve kullanılabilecek haklar
| Aşama | Kim yapar? | Sizin yapacağınız |
|---|---|---|
| 1. Denetim ve inceleme | Sermaye Piyasası Kurulu | Bilgi ve belge taleplerine süresinde, avukat eşliğinde ve yazılı cevap; açıklamalarınızı belgeyle destekleyin |
| 2. Zarar tutarı ve sorumluların tespiti | Kurul (m.5/3) | Tespitin size bildirilip bildirilmediğini izleyin; bildirilmişse süreyi hesaplayın ve gerekçesini isteyin |
| 3. TMSF’ye bildirim | Kurul | TMSF ile yazışmaya başlayın; teminat veya ödeme planı görüşmesi gerekiyorsa yazılı yapın |
| 4. Ödeme emri | TMSF (6183 m.55) | On beş gün içinde dava ve yürütmenin durdurulması; ödeme veya mal bildirimi |
| 5. İhtiyati haciz | TMSF (6183 m.13) | İşlemin dayanağını isteyin; idari dava ve haczedilemeyecek malların ayrılması |
| 6. Haciz ve satış | TMSF | Kıymet takdirine ve satışa ilişkin işlemlere karşı süresinde başvuru |
| 7. Tasarrufların iptali davaları | TMSF, alacaklı idare sıfatıyla (6183 m.24 vd.) | Davaya karşı savunma; ivazın ve iyiniyetin ispatı |
Kurulun Sorumluluk Tespitine Karşı Dava
İYUK m.2/1-a bakımından iptal davası, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı iddiasıyla menfaati ihlal edilenlerce açılır. Kurulun bir kişiyi belirli bir tutardan sorumlu tutup TMSF’ye bildirmesi, o kişinin malvarlığına doğrudan sonuç bağlayan kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemdir; bu nedenle tespit kararının kendisi dava konusu yapılabilir. Dava açma süresi İYUK m.7/1 uyarınca idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirim tarihini izleyen günden işler.
Hangi mahkeme? Teklif m.5/4, “bu fıkra kapsamında”, yani TMSF takibine ilişkin davalarda İstanbul idare mahkemelerini yetkili kılar. Kurulun m.5/3’e dayanan tespitine karşı açılacak davanın yeri ise teklifte ayrıca gösterilmemiştir; genel kural, işlemi yapan merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32/1) ve SPK kararlarına karşı davalar uygulamada Ankara idare mahkemelerinde görülmüştür. Tespit ile ödeme emri arasında sıkı bağlantı bulunduğundan, iki davanın aynı mahkemede görülmesi veya birleştirilmesi talep edilebilir. Yetkisiz mahkemede açılan dava süreyi ortadan kaldırmaz, ancak zaman kaybettirir; dilekçe verilmeden önce kesin metin ve güncel uygulama kontrol edilmelidir.
Tespit kararına karşı iddialar
| Unsur | Olası hukuka aykırılık | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetki | Tespitin kanunun kapsamı dışındaki bir fon veya işlem için yapılması | Teklif m.1, m.5/3 |
| Şekil | Gerekçesiz karar; inceleme sonuçlarının ve hesap yönteminin gösterilmemesi; savunma imkânı tanınmaması | Anayasa m.36; İYUK m.2 |
| Sebep | İşlemin gerçek ekonomik amacının değerlendirilmemesi; “birlikte hareket” olgusunun somut delille gösterilmemesi | Teklif m.5/1, m.5/2 |
| Konu | Sorumlu tutulan tutarın kişinin işlemleriyle orantısız olması; zararın tamamının tek kişiye yüklenmesi | Teklif m.5/3 “sorumlu oldukları tutarlar” |
| Maksat | Tespitin tahsil kolaylığı dışında bir amaçla yapılması | İYUK m.2/1-a |
Kurula karşı açılan idari davaların genel çerçevesi SPK kararına karşı iptal davası yazımızda anlatıldı. Kanunun kendisine ilişkin anayasaya aykırılık iddiası, açılan davada ileri sürülebilir; mahkeme iddiayı ciddi bulursa Anayasa m.152 uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurur. Bu bakımdan idari tespitle şahsi sorumluluk kurulması, geçmiş işlemlere yeni bir tahsil usulünün uygulanması ve mülkiyet hakkı (Anayasa m.35) ile hukuki güvenlik (Anayasa m.2) ilkeleri tartışma konusudur.
Tespit ve ödeme emri davasını birlikte kuralım
Hangi işlemin hangi mahkemede, hangi sürede dava edileceğini dosyanız üzerinden belirleyelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppTMSF Ödeme Emri: On Beş Günlük Takvim
6183 sayılı Kanunun 55. maddesi bakımından ödeme emri, borcun on beş gün içinde ödenmesini veya mal bildiriminde bulunulmasını ihtar eder. 58. madde bakımından ödeme emri tebliğ edilen kişi, böyle bir borcu olmadığı, borcu kısmen veya tamamen ödediği ya da borcun zamanaşımına uğradığı iddiasıyla tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Bu süre 7061 sayılı Kanunla 1 Ocak 2018’den itibaren yedi günden on beş güne çıkarılmıştır. Davada haksız çıkan borçludan yüzde on zamla tahsili öngören 58. maddenin beşinci fıkrası, Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli ve E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 02.08.2022, 31911).
Görev ve yetki bakımından amme alacaklarında ödeme emrine karşı dava kural olarak vergi mahkemesinde açılır. Teklif m.5/4 ise TMSF takibine ilişkin davalarda İstanbul idare mahkemelerini yetkili kılar. Bu nedenle fon kanunu kapsamındaki ödeme emirlerine karşı dava İstanbul idare mahkemelerinde açılmalıdır. Dava süresi bakımından ise 6183 m.58’deki on beş günlük özel süre esas alınmalıdır; altmış günlük genel süreye güvenmek hak kaybına yol açabilir.
Dava ve tahsil ilişkisi bakımından ödeme emrine karşı açılan dava tahsili kendiliğinden durdurmaz. Tahsilin durması için İYUK m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulması istenmelidir; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması birlikte aranır. Ödeme emri davasında ileri sürülebilecek sebepler sınırlıdır; borcun esasına ilişkin itirazlar, yani sorumluluğun hiç doğmadığı veya tutarın yanlış hesaplandığı iddiası, “böyle bir borcun bulunmadığı” sebebi içinde ve Kurul tespitine karşı açılan davada birlikte ileri sürülmelidir. Ödeme emri davasının genel kuralları ödeme emrine itiraz ve iptal davası, dilekçe örneği ödeme emrine itiraz dava dilekçesi yazılarımızda yer alıyor.
Ödeme emri tebliğinden sonraki takvim
| Gün | Yükümlülük veya hak | Dayanak |
|---|---|---|
| Tebliğ günü | Tebliğ tarihini ve tebliğ şeklini belgeleyin | 6183 m.55 |
| 1-15. gün | Dava ve yürütmenin durdurulması talebi | 6183 m.58; İYUK m.27; teklif m.5/4 |
| 1-15. gün | Ödeme yapılmazsa mal bildirimi | 6183 m.55, m.60 |
| 15. günden sonra | Mal bildiriminde bulunmayan hakkında hapisle tazyik istenebilir (en fazla üç ay); gerçeğe aykırı bildirim ayrı suçtur | 6183 m.60, m.111 |
| Takip boyunca | Haczedilemeyecek malların ayrılması (ör. haline münasip ev) | 6183 m.70 |
| Tahsil zamanaşımı | Kural olarak beş yıl | 6183 m.102 |
Haczedilemeyecek mallar ve haline münasip ev istisnası vergi veya SGK borcu yüzünden ev haczi yazımızda anlatıldı. Taksitlendirme (tecil) imkânının bu alacaklarda nasıl uygulanacağı, kesin metin ve TMSF uygulamasıyla netleşecektir.
İhtiyati Haciz, Tasarrufların İptali ve 5411 Sayılı Kanun
6183 sayılı Kanunun 13. maddesi bakımından amme alacağının tahsilini güvence altına almak için ihtiyati haciz uygulanabilir; iptali istenen tasarrufların konusunu oluşturan mallar da ihtiyati haciz sebepleri arasındadır. İhtiyati haciz bir idari işlemdir ve idari davaya konu edilebilir. Dava süresi, uyuşmazlığın idare mahkemesi usulüne tabi tutulmasına göre altmış, vergi mahkemesi usulüne göre otuz gündür (İYUK m.7/1); güvenli yol kısa süreyi esas almaktır.
6183 sayılı Kanunun 24-31. maddeleri bakımından amme alacağının tahsilini engelleyen tasarruflar iptal davasına konu edilebilir. İvazsız tasarruflar ve bağışlamalar borçlunun iyiniyetine bakılmaksızın iptale tabidir; üçüncü dereceye kadar kan hısımları ile eşler arasındaki ivazlı işlemler de bağış sayılır (m.27, m.28). Amme alacağının tahsilini engelleme amacıyla yapılan ve bu amacı bilen veya bilmesi gereken kişilerle yapılan tasarruflar da hükümsüzdür (m.30). Bu davalar kural olarak tasarruf tarihinden itibaren beş yıllık süreye tabidir. Kriz döneminde aile bireylerine yapılan devirler bu nedenle en yüksek risk grubundadır.
5411 sayılı Kanun bakımından teklif, TMSF’ye 5411 sayılı Kanunun 132, 134, 136, 138, 140 ve geçici 27. maddelerini uygulama yetkisi verir. Bu hükümler bankacılık alanında TMSF’nin alacak tahsili için geliştirilmiş geniş yetkileri içerir. Anayasa Mahkemesinin 23.12.2015 tarihli ve E.2015/103, K.2015/113 sayılı kararında aktarılan metne göre 134. madde (“Fonun alacaklarının tahsiline ilişkin diğer yetkiler”), TMSF’nin alacağın tahsili için yararlı görürse ilgili şirketlerdeki ortaklık haklarını kullanarak bu şirketlerin yönetim ve denetimini devralabilmesini, yönetim ve denetim kurulu üyelerini atayıp görevden alabilmesini; belirli malvarlıkları üzerindeki devir, satış, temlik ve sınırlı aynî hak işlemlerinin Fona karşı hüküm ifade etmemesini ve bu işlemlere taraf olan üçüncü kişilerin belirli durumlarda iyiniyet iddiasında bulunamamasını düzenler. Anayasa Mahkemesinin 26.02.2009 tarihli ve E.2009/7, K.2009/29 sayılı kararında aktarıldığına göre 136. madde de Fon alacaklarına tahsilde imtiyaz tanır. Bu hükümlerin banka dışındaki fon sorumlularına nasıl uyarlanacağı kesin metin ve uygulamayla netleşecektir; ancak sorumlu tutulan kişiden mal edinen üçüncü kişiler için ciddi bir risk kaynağıdır.
Malvarlığınızı bu aşamada devretmeyin. Tespit veya ödeme emri beklentisiyle yapılacak bağış, eşe veya çocuğa devir ya da düşük bedelli satış hem 6183 sayılı Kanuna göre iptal davasına hem de ceza soruşturmasında yeni bir isnada konu olabilir. Var olan mal varlığınızı belgeleyip korumak ve haczedilemeyecek malları ayırmak, devirden her zaman daha güvenlidir. Mal kaçırma iddiasının yatırımcı tarafından nasıl ileri sürüldüğü tasarrufun iptali davası yazımızda anlatıldı.
Diğer Alacaklıların İcra Takipleri Ne Olur?
Teklif m.5/4’e göre Kurulun TMSF’ye bildirdiği kişiler hakkında, TMSF takipleri sonuçlanıncaya kadar bu kişilerin malvarlığı değerleri üzerinde İcra ve İflas Kanununa göre yeni takip başlatılamaz; daha önce başlatılmış takipler durur ve bu takiplerde haczedilen mallar satılamaz, paraları paylaştırılamaz; ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir konulamaz; önceden konulmuş hacizler, ihtiyati hacizler ve ihtiyati tedbirler başka bir işleme gerek olmaksızın kalkar.
İcra yasağının etkisi
| Kim? | Sonuç | Not |
|---|---|---|
| Sorumlu tutulan kişi | Malvarlığı üzerinde tek takipçi TMSF olur; özel alacaklıların takipleri durur | Borçlar ortadan kalkmaz; yalnızca takip durur |
| Bankalar ve ticari alacaklılar | Takipleri durur, hacizleri kalkar | Rehin ve ipotek hakkının durumu kesin metinde ayrıca kontrol edilmeli |
| Bireysel dava açmış yatırımcılar | Aldıkları ihtiyati hacizler kalkabilir | Dava açma hakları devam eder (m.5/5) |
| TMSF’ye bildirilmemiş kişiler | Etkilenmez | Yasak yalnızca bildirilen kişiler için |
Bu hüküm sorumlu tutulan kişiye kısmi bir koruma sağlar, ancak bir ödeme veya af değildir. Yatırımcı tarafının bu hükümden nasıl etkilendiği hukuki yollar yazımızda anlatıldı.
Savunmanın Dört Ekseni
1. İşlemin gerçek ekonomik amacı (m.5/1)
Fon lehine bir karşı edim, piyasa koşullarında fiyat, yatırım stratejisine uygunluk ve karar sürecinin belgelenmesi, işlemin “gerçek ekonomik amaç” taşıdığını gösterir. İzahname, yatırım komitesi tutanakları, risk raporları ve bağımsız denetim notları bu eksenin temel delilleridir.
2. Şahsi sorumluluğun ikincil niteliği (m.5/2)
Kanun şahsi sorumluluğu, portföy yönetim şirketinden tahsilin mümkün olmaması veya bunun açıkça belli olması şartına bağlar. Şirketin malvarlığı, sigorta teminatları ve alacakları varken doğrudan yöneticiye gidilmesi bu şartın yokluğu yönünden tartışılabilir. Şirketin yönetici sorumluluk sigortasının kapsamı D&O sigortası yazımızda anlatıldı.
3. Tutar ve pay (m.5/3)
Kurul, her kişi için “sorumlu oldukları tutarları” belirler. Teklif müteselsil sorumluluktan açıkça söz etmez; bu nedenle tutarın kişinin işlemleri, görev süresi ve kusuruyla orantılı olması gerektiği ileri sürülebilir. Eksik tasfiye bakiyesi hesaplanırken tasfiye bankasının varlıkları hangi yöntem ve fiyatla sattığı da önemlidir: teklif m.3/2, tasfiye ile görevli kuruluşa mümkün olan en yüksek ekonomik değeri elde etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü yükler. Değerinin altındaki satışlardan doğan fark, sorumluya yüklenen tutardan düşülmesi gereken bir kalem olarak savunulabilir.
4. Zaman ve görev bağlantısı
Görevden ayrılmak sorumluluğu kaldırmaz, ancak sorumluluk yalnızca “görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde” gerçekleştirilen işlem ve kararlar içindir (m.5/2). Görev başlangıç ve bitiş tarihleri, ticaret sicili kayıtları, karar defterindeki imzalar ve muhalefet şerhleri, kişiyi belirli işlemlerden ayırmanın en güçlü delilleridir.
Ceza Soruşturmasıyla Eş Güdüm
Aynı olaylar hem idari tespitin hem ceza soruşturmasının konusudur. SPKn m.115/1 uyarınca sermaye piyasası suçlarında soruşturma Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır ve teklif m.6’ya göre Kurulun suç duyurusuna dayanak raporları CMK m.128 anlamında suçtan elde edilen değere ilişkin rapor sayılacaktır (6. madde henüz Genel Kurulda oylanmamıştır). Bu nedenle idari davada sunulan açıklamalar ile ceza dosyasındaki savunma çelişmemelidir. Şüphelinin susma hakkı (CMK m.147) ceza soruşturmasında korunur; idari davada ise iddiaları belgeyle çürütmek gerekir. İki dosyanın aynı ekip tarafından, aynı kronoloji üzerinden yürütülmesi önerilir.
İki dosya arasındaki ilişki
| Konu | İdari dosya (Kurul ve TMSF) | Ceza dosyası |
|---|---|---|
| Amaç | Zararın tahsili | Suç ve cezai sorumluluk |
| Karar merci | Kurul, TMSF, idare mahkemesi | Cumhuriyet başsavcılığı, ceza mahkemesi |
| Malvarlığına etki | Ödeme emri, haciz, satış | El koyma (CMK m.128), kayyım (CMK m.133), müsadere (TCK m.55) |
| Zararın giderilmesinin etkisi | Borcun azalması | Etkin pişmanlık hükümleri ayrıca değerlendirilir |
Şüpheli yöneticinin ceza dosyasındaki hakları şüpheli yönetici ve şirket savunma rehberimizde, aklama isnadı TCK m.282 yazımızda, zararın giderilmesinin etkisi etkin pişmanlık yazımızda anlatıldı. Teklif m.4’teki isteğe bağlı iade imkânı ve gerekçede bu iadenin borç ikrarı sayılmadığına ilişkin açıklama isteğe bağlı iade yazımızda ele alındı.
Portföy Yönetim Şirketi Açısından
Portföy yönetim şirketi, teklif m.5/2’ye göre zarardan ilk sırada sorumludur. Şirket bakımından üç nokta öne çıkar. Birincisi, şirket hakkındaki tespit ve ödeme emri de aynı süre ve yollarla dava konusu yapılabilir. İkincisi, şirketten tahsil imkânının bulunup bulunmadığı, yöneticilerin şahsi sorumluluğunun şartıdır; bu nedenle şirketin varlıklarının ve alacaklarının doğru gösterilmesi yöneticileri de korur. Üçüncüsü, 5411 m.134’e yapılan atıf, TMSF’nin şirketlerdeki ortaklık haklarını kullanarak yönetimi devralması sonucunu doğurabilir. Şirkete karşı yatırımcıların icra ve iflas yolu portföy yönetim şirketine karşı icra yazımızda, soruşturma altındaki şirkette çalışanların hakları ayrı yazımızda, böyle bir şirketi devralmanın riskleri devralanın sorumluluğu yazımızda anlatıldı.
Aile Bireyleri ve Üçüncü Kişiler
Sorumlu tutulan kişinin eşi, çocukları ve iş ortakları üç yoldan etkilenebilir: Kurulun onları da “birlikte hareket eden” olarak belirlemesi, onlara yapılmış devirlerin 6183 m.24-31 uyarınca iptal davasına konu edilmesi ve ceza soruşturmasında malvarlıklarına el konulması. Yakınların her biri, kendi adına ayrı bir hukuki konuma sahiptir ve malvarlığının kendi geliriyle edinildiğini belgelemesi gerekir. Yakınların malvarlığına uygulanan tedbirlere karşı yollar yönetici yakınlarının malvarlığı yazımızda, şirkete kayyım atanması TEHOL kayyım yazımızda anlatıldı.
Hazırlanması Gereken Belgeler
- Ticaret sicili kayıtları: görev başlangıç ve bitiş tarihleri, imza yetkileri.
- Yönetim kurulu ve yatırım komitesi karar defterleri, toplantı tutanakları ve muhalefet şerhleri.
- Tartışmalı işlemlere ait sözleşmeler, teminat belgeleri, değerleme raporları ve ödeme dekontları.
- Fon izahnameleri, içtüzükler, KAP portföy dağılım raporları ve bağımsız denetim raporları.
- Kuruldan gelen bilgi ve belge talepleri ile verilen cevapların tam seti.
- Kişisel malvarlığının edinme tarihleri ve kaynağını gösteren belgeler (tapu, banka, miras, gelir).
- Yönetici sorumluluk sigortası poliçesi ve şirket içi tazmin taahhütleri.
- Ödeme emri, ihtiyati haciz ve diğer tebligatların zarfları ve tebliğ tarihleri.
Süre Tablosu
Sorumlu tutulan kişi için süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödeme emrine karşı dava | Tebliğden itibaren on beş gün | 6183 m.58; teklif m.5/4 (İstanbul idare mahkemeleri) |
| Ödeme veya mal bildirimi | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren on beş gün | 6183 m.55, m.60 |
| Kurulun sorumluluk tespitine karşı iptal davası | Yazılı bildirimden itibaren altmış gün | İYUK m.7/1 |
| İhtiyati haciz işlemine karşı dava | Altmış veya otuz gün; kısa süre esas alınmalı | İYUK m.7/1 |
| Kurula İYUK m.11 başvurusu | Dava süresi içinde; süreyi durdurur; otuz gün cevap verilmezse ret | İYUK m.11 |
| Tasarrufların iptali davası (karşı taraf için) | Kural olarak tasarruf tarihinden beş yıl | 6183 m.24-31 |
| Tahsil zamanaşımı | Kural olarak beş yıl | 6183 m.102 |
Yapılmaması Gerekenler
Birincisi, ödeme emrini sıradan bir icra ödeme emri sanıp icra dairesine yedi günlük itiraz dilekçesi vermektir; amme alacağında itiraz dilekçeyle değil, on beş gün içinde mahkemede dava açarak yapılır. İkincisi, altmış günlük idari dava süresine güvenip ödeme emri davasını geciktirmektir. Üçüncüsü, mal bildiriminde bulunmamak veya eksik bildirimde bulunmaktır. Dördüncüsü, aile bireylerine veya ilişkili şirketlere mal devretmektir. Beşincisi, Kurula veya TMSF’ye avukat görüşü alınmadan, ceza dosyasındaki savunmayla çelişen açıklamalar yapmaktır. Altıncısı, isteğe bağlı iade veya ödeme planı görüşmesinde, sorumluluğu kabul eden ifadeler içeren bir metni imzalamaktır.
Fon kanununda ödeme yasağı: SPK’nın “fonlarla birlikte hareket etti” tespitiyle tasfiye ödemesi kesilen kişinin dava hakkı, payın ayrılması talebi ve dilekçe iskeletleri “fonlarla birlikte hareket etti” tespiti ve ödeme yasağı yazımızda anlatıldı.
Fon kanunuyla değişen satış kuralları: Tasfiye fonlarının elindeki hisselerin hâkim ortağa satış, geri alım, toptan satış ve Kurul onaylı borsa dışı satış yoluyla satılması ve alıcıya satış yasağı tasfiyedeki fonların hisseleri nasıl satılacak yazımızda anlatıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon kanunu yöneticileri şahsen sorumlu tutuyor mu?
Evet, ikinci sırada. Teklif m.5/2’ye göre zarardan önce portföy yönetim şirketi sorumludur; tutar şirketten tahsil edilemezse veya edilemeyeceği açıkça belliyse, Kurulun sorumluluğunu belirlediği gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olur.
Görevden ayrıldım; yine sorumlu tutulabilir miyim?
Evet. Görevden ayrılmak, görev yapılan veya kontrolün elde bulunduğu dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluğu kaldırmaz. Ancak ayrılıştan sonraki işlemlerden sorumlu tutulamazsınız; görev tarihlerinizi belgeleyin.
TMSF’den gelen ödeme emrine itiraz süresi kaç gün?
Ödeme emrine karşı dava 6183 m.58 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde açılır. Teklif bu davalar için İstanbul idare mahkemelerini yetkili kılar. İcra dairesine yedi günlük itiraz yolu burada uygulanmaz.
Dava açarsam haciz durur mu?
Hayır, kendiliğinden durmaz. Tahsilin durması için İYUK m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulması istenmeli ve mahkeme bu talebi kabul etmelidir.
Kurulun sorumluluk tespitine dava açılabilir mi?
Evet. Tespit, malvarlığınıza doğrudan sonuç bağlayan bir idari işlemdir ve bildirimden itibaren altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir. Davanın hangi mahkemede açılacağı kesin metin ve uygulamayla birlikte kontrol edilmelidir.
Ödeme emri davasında borcun esasını tartışabilir miyim?
Ödeme emri davasında sebepler sınırlıdır: borcun bulunmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı. Sorumluluğun hiç doğmadığı veya tutarın yanlış olduğu iddiası “borcun bulunmadığı” sebebi içinde ve Kurul tespitine karşı açılan davada birlikte ileri sürülmelidir.
Mal bildiriminde bulunmazsam ne olur?
6183 m.60 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödeme yapmayan ve mal bildiriminde bulunmayan hakkında en fazla üç ay hapisle tazyik istenebilir; gerçeğe aykırı bildirim ise m.111’de ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.
Haksız çıkarsam yüzde on zam öder miyim?
Hayır. 6183 m.58/5’teki yüzde on haksız çıkma zammı, Anayasa Mahkemesinin E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Diğer alacaklılarımın icra takipleri ne olur?
Teklif metnine göre Kurulun TMSF’ye bildirdiği kişiler hakkında TMSF takibi sürerken İcra ve İflas Kanununa göre yeni takip başlatılamaz, mevcut takipler durur, ihtiyati haciz ve tedbirler kalkar. Borçlarınız ortadan kalkmaz.
Eşime veya çocuğuma devrettiğim mallar da alınır mı?
6183 m.27 ve m.28 uyarınca ivazsız tasarruflar, bağışlamalar ve üçüncü dereceye kadar kan hısımları ile eşler arasındaki ivazlı işlemler iptal davasına konu olabilir. Ayrıca teklif, TMSF’ye 5411 m.134’ü uygulama yetkisi verir.
Sorumlu tutulduğum tutar fazlaysa ne yapabilirim?
Kurul her kişi için ayrı tutar belirler. Tutarın işlemlerinizle ve görev sürenizle orantısız olduğunu, eksik tasfiye bakiyesinin değerinin altındaki satışlar nedeniyle büyüdüğünü veya portföy yönetim şirketinden tahsil imkânının bulunduğunu Kurul tespitine karşı açacağınız davada ileri sürebilirsiniz.
Fona para iade etmem sorumluluğu kabul ettiğim anlamına gelir mi?
Teklif m.4’teki isteğe bağlı iade, gerekçeye göre af veya ibra değildir ve borç ikrarı anlamına gelmez. Yine de iade metninin içeriği önemlidir; sorumluluğu kabul eden ifadeler içeren bir belgeyi hukuki destek almadan imzalamayın.
Ceza soruşturması bitmeden TMSF takip yapabilir mi?
Evet. Teklif, tahsili ceza davasının sonucuna değil, Kurulun idari tespitine bağlar. Bu nedenle iki dosya eş zamanlı yürüyebilir ve savunmanın birlikte planlanması gerekir.
Şirketin yönetimi TMSF’ye geçer mi?
Teklif TMSF’ye 5411 m.134’ü uygulama yetkisi verir. Bu madde bankacılık alanında TMSF’nin ilgili şirketlerdeki ortaklık haklarını kullanarak yönetimi devralmasına imkân tanır. Bu yetkinin fon sorumlularının şirketlerine nasıl uygulanacağı kesin metin ve uygulamayla netleşecektir.
Fon kanunu Anayasa’ya aykırı mı?
İdari tespitle şahsi sorumluluk kurulması, geçmiş işlemlere yeni tahsil usulü uygulanması ve mülkiyet hakkı yönünden tartışmalıdır. Bu iddia, açacağınız davada ileri sürülebilir; mahkeme ciddi bulursa Anayasa m.152 uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurur.
Bu yazının kaynakları. Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi (2/3939) m.1-7 ve TBMM Genel Kurulu’nun 21.10.2026 tarihli birleşimine ilişkin haberler; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.13, 24-31, 55, 58, 60, 70, 102, 111; 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.134 ve m.136 (Anayasa Mahkemesinin E.2015/103, K.2015/113 ve E.2009/7, K.2009/29 sayılı kararlarında aktarılan metinler); Anayasa Mahkemesinin E.2021/119, K.2022/48 sayılı kararı (RG 02.08.2022, 31911); 2577 sayılı İYUK m.2, 7, 11, 27, 32; 6362 sayılı SPKn m.104, 106, 107, 115; 5271 sayılı CMK m.128, 133, 147, 153; 5237 sayılı TCK m.55; Anayasa m.2, 35, 36, 152.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi (Hub)Fon krizinin tüm başlıkları
- 📰 Fon Krizi Son DurumGün gün gelişmeler
- Fon Soruşturması: Şüpheli Yönetici ve Şirket Savunma Rehberi
- Fon Kanun Teklifi Madde Madde
- Fon Kanunu Sonrası Hukuki Yollar
- Ödeme Emrine İtiraz ve İptal Davası
- Ödeme Emrine İtiraz Dava Dilekçesi Örneği
- Fon Varlığının İlişkili Şirketlere Aktarıldığı İddiası
- Yönetici Yakınlarının Malvarlığı Donduruldu
- Yönetici Sorumluluk Sigortası (D&O)
- Fon Yöneticisine Aklama İsnadı
Kurul tespiti, TMSF takibi ve ceza dosyası tek planda
Süreleri kaçırmadan, savunmalar arasında çelişki doğmadan dosyanızı birlikte yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15 💬 WhatsAppBu içerik sermaye piyasası hukuku ve fon krizi kümesindedir.
Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · Fon Krizi Son Durum · Tüm hukuk dalları