Sahte Faturaya İştirak İddiası 2026: Kimler İştirakçi Sayılır, Bir Kat Vergi Ziyaı Cezası (VUK 344/2), Müteselsil Sorumluluktan Farkı, Uzlaşma Yasağı ve Kanun Yolundan Vazgeçme, Ceza Davasında TCK 37-40 ve VUK 360 Menfaat İndirimi, Danıştay Kararları ve Dilekçe Örnekleri

Sahte fatura düzenleme veya kullanma fiiline iştirak ettiği ileri sürülen kişi iki ayrı sonuçla karşılaşır. Vergi cephesinde vergi ziyaına VUK m.359’daki fiillerle sebebiyet verilmesi hâlinde bu fiillere iştirak edenlere bir kat vergi ziyaı cezası kesilir (VUK m.344/2). Bu ceza uzlaşmaya konu edilemez (VUK ek m.1). Ceza cephesinde iştirak, Türk Ceza Kanununun müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme hükümlerine göre değerlendirilir (TCK m.37-40). Menfaati bulunmayan suç ortağının cezası yarı oranında indirilir (VUK m.360). VUK iştiraki ayrıca tanımlamaz. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, iştirak nedeniyle vergi ziyaı cezası kesilebilmesi için iştirakin maddi delillerle tespit edilmesini zorunlu görmüştür. Önce iştirak edildiği ileri sürülen mükellefin sahte fatura düzenleme faaliyetinde bulunup bulunmadığının, sonra kişinin bu fiile katılıp katılmadığının araştırılmasını aramıştır. Bu rehber kimlerin iştirakçi sayılabileceğini, vergi cezası ile müteselsil sorumluluk arasındaki farkı, ceza davasındaki hükümleri, Danıştay kararlarını ve iki dilekçe örneğini kanuni dayanaklarıyla açıklar.

Kısa Cevap: İştirak İddiası Neyi Doğurur?

İştirak iddiası bir vergi incelemesi raporuyla başlar ve aynı fiil için vergi idaresinde ceza ihbarnamesi, savcılıkta ise ceza soruşturması gündeme gelir. İki yolun kuralları farklıdır.

Sahte fatura dosyasının genel yol haritası KURGAN veya İncelemeye Hazırlık Yazısı Geldi rehberinde, faturayı düzenleyen tarafın savunması Sahte Fatura Düzenleme Suçu rehberinde anlatılmıştır.

VUK’ta İştirak Nasıl Tanımlanır?

VUK, vergi ziyaı cezası bakımından iştirakin tanımını yapmaz. VUK m.360, VUK m.359’da yazılı suçların işlenişine iştirak eden suç ortaklarının bu suçların işlenmesinde menfaatinin bulunmaması hâlinde, Türk Ceza Kanununun suça iştirak hükümlerine göre verilecek cezanın yarısının indirileceğini öngörerek TCK’ya atıf yapar. VUK m.333/3’e göre VUK m.359’da yazılı fiillerin işlenmesi hâlinde bu fiiller için öngörülen cezalar, bu fiilleri işleyenler hakkında hükmolunur.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 3 Aralık 2025 tarihli kararında bu boşluğu TCK’nın iştirak hükümleriyle doldurmuştur. Kurula göre suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren kişilerin her biri fail olarak sorumludur; suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir ve her iştirakçi kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır. Bu nedenle iştirakçinin fiili asıl sorumludan bağımsız olarak değerlendirilebilir ve asıl mükellefin sorumlu bulunup bulunmaması buna engel değildir. Ancak sahte belge düzenleme fiiline iştirak edildiğinden bahisle vergi ziyaı cezası kesilebilmesi için iştirakin gerçekleştiği hususunun maddi delillerle tespit edilmesi zorunludur (Danıştay VDDK, 03.12.2025, E.2023/1658, K.2025/1041, oybirliğiyle).

Bu sıralama savunma bakımından önemlidir. Fatura düzenleyen şirket hakkındaki tarhiyat yargı kararıyla kaldırılmışsa, iştirak edilecek bir sahte belge düzenleme fiilinin varlığı tartışmalı hâle gelir. Düzenleyici hakkındaki davanın alıcıya etkisi Sahte Fatura Nedeniyle KDV İndiriminin Reddi rehberinde ele alınmıştır.

Kimler İştirakçi Sayılabilir?

TCK’ya göre suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri fail olarak sorumludur (m.37/1). Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur (m.37/2). Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır (m.38/1). Yardım eden ise m.39/2’de sayılan hâllerde sorumludur.

Danıştay kararlarında iştirak iddiasına konu edilen olgular arasında şunlar yer almıştır: fatura düzenleyen şirketin temsilcisinden noter vekâletnamesi alınması, bu şirket adına elektronik tebligat başvurusu yapılması, şirketle banka hesap hareketleri bulunması, aynı vekâletin sahte belge düzenleme incelemesi bulunan başka şirketlerden de alınmış olması (Danıştay 3. Daire, 26.12.2025, E.2025/1215, K.2025/5988). Başka bir dosyada kişinin bir organizasyonun mali, parasal, muhasebe ve vekâlet işlemlerini yönettiği, paravan şirketlerin banka hesaplarını kontrol ettiği ileri sürülmüştür (Danıştay 9. Daire, 23.12.2025, E.2025/2556, K.2025/6058). Bu olguların her biri tek başına iştirak sonucunu doğurmaz; VDDK’nın belirttiği gibi kişinin kendi fiilinin maddi delillerle ortaya konulması gerekir.

Danıştay Somut Tespit Arıyor: Lehe ve Aleyhe Kararlar

Danıştay, iştirak cezasında somut tespit bulunup bulunmadığına göre farklı sonuçlara varmıştır. Kararlar, dosyadaki delillerin kişinin kendi fiilini gösterip göstermediğine göre ayrışır.

Son karar iştirakçi hakkında değil, kimliği ve mükellefiyeti kullanılan kişi hakkındadır; ancak fiili kimin işlediğinin somut delillerle belirlenmesi gerektiğini gösterdiği için iştirak dosyalarında da yol göstericidir. Adına şirket kurulan veya paravan ortak olarak gösterilen kişinin şirket borçlarından sorumluluğu Paravan Ortaklık ve Şirket Borçları rehberinde anlatılmıştır.

İhbarnamede “Müteselsil Sorumlu” Yazıyorsa

Danıştay’a yansıyan bazı dosyalarda, iştirak nedeniyle kesilen cezaya ilişkin ihbarnamelerde “müteselsil sorumlu” ibaresine de yer verilmiştir. Müteselsil sorumluluk, VUK mükerrer m.227’de beyannameyi imzalayan veya tasdik raporunu düzenleyen meslek mensupları için öngörülmüştür. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, ihbarnamelerde mükerrer m.227’deki müteselsil sorumluluk ibaresine ve VUK m.344 ile m.359’daki iştirak ibaresine birlikte yer verilmesinin cezanın dayanağı hususunda tereddüt oluşturduğunu kabul ederek cezayı kaldırmıştır.

Danıştay Üçüncü Dairesi bu kararları bozmuştur. Daireye göre ihbarnamelerin hukuki dayanağının iştirak hükümleri olduğu anlaşılıyor ve davacı, çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak işlemin sebep unsurunu öğrenip hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebiliyorsa, işin esasının incelenmesi gerekir (Danıştay 3. Daire, 26.12.2025, E.2025/1215, K.2025/5988, oyçokluğuyla; aynı tarihli E.2025/1511, K.2025/5987 ve E.2025/1512, K.2025/5986, oybirliğiyle). Dosyalardan birinin maddi olay açıklamasında, idarenin savunmasında cezanın sebebini iştirak olarak açıkladığı ve savunmanın davacıya tebliğ edildiği belirtilmiştir.

Bu kararlar, ibaredeki hatanın tek başına cezayı kaldırmaya yetmeyebileceğini gösterir. Savunma, ihbarnamedeki ibare yanında, iştirakin maddi delillerle tespit edilip edilmediği üzerine kurulmalıdır. Beyannameyi imzalayan mali müşavirin sorumluluğu Sahte Fatura ve Mali Müşavirin Sorumluluğu, şirket müdürü ve yönetim kurulu üyesinin sorumluluğu Şirket Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesinin Sorumluluğu rehberinde ayrıca anlatılmıştır.

Vergi Cezası: Bir Kat, Uzlaşma Yok, Dava Otuz Gün

İştirak nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezası, VUK m.359’daki fiille ziyaa uğratılan verginin bir katıdır (VUK m.344/2). Ceza, asıl mükellef hakkında kesilen üç kat cezadan ayrıdır ve iştirakçinin adına düzenlenen ceza ihbarnamesiyle tebliğ edilir. İhbarnameye karşı vergi mahkemesinde dava açma süresi tebliğden itibaren otuz gündür (İYUK m.7).

VUK m.379, iştirak nedeniyle kesilen cezaları vergi aslı dava konusu yapılmayan cezalarla aynı bentte düzenler. Mahkeme cezayı tamamen kaldırmışsa kanun yolundan vazgeçmede kaldırılan tutarın yüzde yirmi beşi, tamamen tasdik etmişse yüzde yetmiş beşi tahakkuk eder. Bu oranların karşılaştırması ve sahte fatura dosyasındaki diğer ödeme seçenekleri Sahte Faturada Uzlaşma Yapılabilir mi? rehberinde anlatılmıştır. İhbarnamenin e-tebligatla gelmesi hâlinde süre hesabı için Sahte Fatura İhbarnamesi E-Tebligatla Geldi rehberine bakabilirsiniz.

Ceza Davasında İştirak: TCK 37-40 ve VUK 360

VUK m.359’daki suçlar, TCK’nın genel hükümleri kapsamında iştirak hâlinde de işlenebilir. Ceza davasında iştirak iddiası, kişinin fiile hangi biçimde katıldığına göre farklı cezalara yol açar.

VUK m.360, menfaat bulunmamasını kanuni bir indirim sebebi olarak düzenler. Fatura düzenleyen şirkette çalışan, şoför olarak belgelerde adı geçen veya talimatla işlem yapan bir kişi bakımından, kendisine fiilden bir menfaat sağlanıp sağlanmadığı ceza miktarını doğrudan etkiler. Sanık müdafiinin ana savunması kastın ve iştirakin bulunmadığıdır; menfaat bulunmamasına dayanan indirim ise kabul anlamına gelmemek kaydıyla, aksi kanaat hâlinde ikinci sırada ileri sürülür.

Birden fazla kişinin yer aldığı dosyalarda iştirak ile örgüt suçlaması arasındaki fark ayrıca önem taşır. Örgüt üyeliği, yardım ve iştirak ayrımı Sahte Fatura Dosyasında Örgüt Suçlaması rehberinde, ödemeye bağlı ceza indirimi ise Sahte Fatura Etkin Pişmanlık rehberinde anlatılmıştır.

Vergi Davası ile Ceza Davası Nasıl İlişkilenir?

İştirak iddiası aynı inceleme raporundan doğsa da vergi mahkemesi ve ceza mahkemesi ayrı yargılama yapar. Kamu davasının açılması, inceleme neticesinin rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine bağlıdır (VUK m.367). VUK m.367’ye göre bu bildirim, sonradan ortaya çıkan başka kişiler bakımından aranmaz: VUK m.359’daki suçlara ilişkin yürütülmekte olan soruşturma veya kovuşturmalarda mütalaaya konu fiilin başka bir kişi tarafından veya başka bir kişiyle birlikte gerçekleştirildiğinin ortaya çıkması durumunda, bu kişi bakımından kamu davası açılması için rapor düzenlenmesi ve mütalaa verilmesi şartı aranmaz.

İki dosyada sunulan delillerin ve ifadelerin birbiriyle çelişmemesi gerekir. Vergi incelemesi sırasında alınan ifadeler ceza dosyasına, ceza dosyasındaki ifadeler vergi dosyasına girebilir. İfade öncesi hazırlık için Sahte Fatura Soruşturmasında İfadeye Çağrıldım rehberine, ceza dosyasındaki zamanaşımı için Sahte Fatura Zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Kimliği veya Mükellefiyeti Kullanılan Kişi Ne Yapmalı?

İştirak iddiasından ayırt edilmesi gereken bir durum, bir kişinin adına şirket kurulması veya mükellefiyetinin başkası tarafından kullanılmasıdır. Bu kişi iştirakçi değil, sahte fatura düzenlemekle itham edilen mükelleftir. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, fiilin başka biri tarafından işlendiğinin ifadelerle doğrulandığı, faturaların vekâletnamesi olmayan bir şahıs tarafından matbaadan alındığı ve kişinin durumu öğrenince mükellefiyetini terkin ettirip suç duyurusunda bulunduğu bir dosyada cezalı tarhiyatı hukuka aykırı bulmuştur (07.03.2024, E.2023/6610, K.2024/1139).

VUK m.160’a göre münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirildiğinin rapor ile tespit edilmesi hâlinde de mükellef işi bırakmış sayılır ve kaydı terkin edilir. Bu terkin, kişinin önceki döneme ait yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Suç duyurusunun içeriği ve iftira riski Sahte Fatura İhbarı ve Suç Duyurusu rehberinde anlatılmıştır.

İştirak Cezası Tebliğ Edildikten Sonraki Otuz Gün

İştirak cezasında uzlaşma yolu bulunmadığından, cezaya karşı çıkmak için otuz gün içinde dava açılması gerekir. Dava dilekçesinin içeriği ve vergi mahkemesindeki delil sunumu Sahte Fatura Tarhiyatına Karşı Vergi Mahkemesi Dava Dilekçesi Örneği rehberinde ayrıca anlatılmıştır.

Dilekçe Örneği 1: İştirak Nedeniyle Kesilen Vergi Ziyaı Cezasına Karşı Dava

Aşağıdaki örnek, fatura düzenlediği ileri sürülen bir şirketin muhasebe işlerini dışarıdan yürüten ve bu şirketten hizmet bedeli tahsil eden bir kişi adına, sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle bir kat vergi ziyaı cezası kesildiği bir dosya için hazırlanmıştır. Tarihler ve tutarlar varsayımsaldır.

Dilekçe Örneği 2: Ceza Davasında İştirak İsnadına Karşı Savunma

Aşağıdaki örnek, aynı olaylar nedeniyle VUK m.359/b’deki sahte belge düzenleme suçuna iştirak ettiği iddiasıyla yargılanan sanık için hazırlanmıştır. Ana talep beraattir; indirim hükümleri yalnız kabul anlamına gelmemek kaydıyla, aksi kanaat hâlinde ileri sürülmüştür.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

İştirak iddiası, aynı olay için vergi mahkemesinde ve ceza mahkemesinde ayrı ayrı savunma yapılmasını gerektirir. Hukukçular Evi bu dosyalarda vergi tekniği raporunun kişiye ilişkin bölümünü ve dayandığı ifade ile banka kayıtlarını inceler, fatura düzenleyen şirket hakkındaki davayı takip eder ve iştirak cezasına karşı vergi mahkemesinde dava açar. Ceza dosyasında kast, iştirak biçimi ve menfaat yönünden savunmayı hazırlar ve iki dosyadaki beyanların birbiriyle uyumlu olmasını sağlar. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. Adınıza iştirak nedeniyle ceza ihbarnamesi veya ifade çağrısı geldiyse 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sahte faturaya iştirak edene hangi vergi cezası kesilir?

Vergi ziyaına VUK m.359’daki fiillerle sebebiyet verilmesi hâlinde bu fiillere iştirak edenlere bir kat vergi ziyaı cezası kesilir (VUK m.344/2).

İştirak eden kişi vergi aslını da öder mi?

VUK m.344/2 iştirak edene vergi ziyaı cezası öngörür. Vergi aslından sorumluluk kanuni temsilci (VUK m.10; 6183 mükerrer m.35) veya beyannameyi imzalayan meslek mensubu (VUK mükerrer m.227) gibi ayrı hükümlere bağlıdır.

İştirak cezasında uzlaşma yapılabilir mi?

Hayır. İştirak edenlere kesilen ceza hem tarhiyat sonrası hem tarhiyat öncesi uzlaşmanın dışındadır (VUK ek m.1, ek m.11).

İştirak cezasına VUK 376 indirimi uygulanır mı?

VUK m.376 “mükellef veya vergi sorumlusu” için düzenlenmiştir ve vergi ile cezanın yarısının ödenmesini arar. İştirak nedeniyle ceza kesilen kişinin bu hükümden yararlanıp yararlanamayacağı kanunda açıkça düzenlenmemiştir; vergi dairesine yazılı başvuru yapılması gerekir.

Vergi idaresi iştiraki nasıl ispat etmelidir?

Danıştay VDDK, iştirak nedeniyle ceza kesilebilmesi için iştirakin maddi delillerle tespit edilmesini zorunlu görmüştür (E.2023/1658, K.2025/1041).

Fatura düzenleyen şirket davayı kazanırsa iştirak cezası ne olur?

VDDK, önce iştirak edildiği ileri sürülen mükellefin sahte fatura düzenleme faaliyetinde bulunup bulunmadığının, bu mükellefin davası da dikkate alınarak araştırılmasını aramıştır. Düzenleme fiili bulunmazsa iştirak edilecek bir fiil de bulunmaz.

Asıl mükellef sorumlu tutulmadıysa iştirakçiye ceza kesilebilir mi?

VDDK’ya göre iştirakçinin fiili asıl sorumludan bağımsız değerlendirilebilir ve asıl mükellefin sorumlu bulunup bulunmaması buna engel değildir; ancak iştirakin maddi delillerle tespiti şarttır (E.2023/1658, K.2025/1041).

İhbarnamede “müteselsil sorumlu” yazması cezayı geçersiz kılar mı?

Danıştay Üçüncü Dairesi, ihbarnamenin dayanağının iştirak olduğu anlaşılıyor ve kişi sebep unsurunu öğrenip itirazlarını ileri sürebiliyorsa, ibare nedeniyle cezanın kaldırılamayacağını, esasın incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (26.12.2025, E.2025/1215, K.2025/5988 ve aynı tarihli kararlar).

Vekâletname almak tek başına iştirak sayılır mı?

Kanunda böyle bir hüküm yoktur. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, vekâletnamenin dosyaya sunulmadığı ve kişinin hangi iş ve işlemlerle iştirak ettiğinin tespit edilmediği bir dosyada cezayı hukuka aykırı bulmuştur (E.2024/84, K.2025/3179).

Ceza davasında iştirakçiye hangi ceza verilir?

Müşterek fail ve azmettiren suçun cezasıyla cezalandırılır; yardım edenin cezası yarı oranında indirilir ve sekiz yılı geçemez (TCK m.37-39).

Menfaati olmayan iştirakçinin cezası indirilir mi?

Evet. VUK m.359’daki suçlara iştirak eden suç ortağının menfaati bulunmuyorsa, TCK’nın iştirak hükümlerine göre verilecek cezanın yarısı indirilir (VUK m.360).

Sonradan ortaya çıkan iştirakçi için yeni mütalaa gerekir mi?

Hayır. Yürütülen soruşturma veya kovuşturmada fiilin başka bir kişiyle birlikte gerçekleştirildiği ortaya çıkarsa, bu kişi için rapor ve mütalaa şartı aranmaz (VUK m.367).

İştirak cezasına karşı dava süresi nedir?

Ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren otuz gündür; dava açılması dava konusu cezanın tahsilini durdurur (İYUK m.7, m.27/4).

Dava kaybedilirse kanun yolundan vazgeçme mümkün mü?

Evet. İlk derece kararından sonra kanun yolundan vazgeçilirse iştirak cezasının kaldırılan tutarının yüzde yirmi beşi, tasdik edilen tutarının yüzde yetmiş beşi tahakkuk eder (VUK m.379).

Adıma şirket kurulup sahte fatura kesildiyse ne olur?

Fiili kimin işlediği somut delillerle belirlenmelidir. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, fiilin başka biri tarafından işlendiği ve kişinin durumu öğrenince mükellefiyetini terkin ettirip suç duyurusunda bulunduğu bir dosyada cezalı tarhiyatı hukuka aykırı bulmuştur (E.2023/6610, K.2024/1139).

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK m.3, 10, 333, 339, 344, 359, 360, 367, 374, 376, 379, ek m.1, ek m.11 ve mükerrer m.227; 6183 sayılı Kanunun mükerrer 35. maddesi ile İYUK m.7, 20 ve 27 Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metni; TCK m.37, 38 ve 39 güncel kanun metni, TCK m.40/1 Danıştay VDDK kararında aktarılan metin; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 03.12.2025 tarihli, E.2023/1658, K.2025/1041; Üçüncü Dairenin 26.12.2025 tarihli, E.2025/1215, K.2025/5988, E.2025/1511, K.2025/5987 ve E.2025/1512, K.2025/5986; Dokuzuncu Dairenin 24.06.2025 tarihli, E.2024/84, K.2025/3179, 23.12.2025 tarihli, E.2025/2556, K.2025/6058 ve 07.03.2024 tarihli, E.2023/6610, K.2024/1139 sayılı kararları Danıştay karar arama sistemi üzerinden 28 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.