Sahte Fatura Soruşturmasında İfadeye Çağrıldım 2026: Şüpheli mi Tanık mı, İfade Öncesi Belge Seti, Dosya İnceleme, Susma Hakkı, Mütalaa Şartı, Ödeme Zamanı ve Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (CMK 145-153, VUK 359, 367)

Sahte fatura dosyalarında ceza soruşturması çoğu zaman bir ifade çağrısıyla görünür hâle gelir: şirket müdürü, ortak, muhasebe çalışanı veya mali müşavir, Cumhuriyet başsavcılığından ya da kolluktan bir davetiye alır. Bu ilk ifade, Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesindeki üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngören suçlamanın bütün seyrini etkiler. Bu rehber, çağrı kâğıdının nasıl okunacağını, şüpheli ile tanık arasındaki farkı, VUK m.367’deki rapor ve mütalaa şartının ifade aşamasına etkisini, müdafiin dosyayı inceleme yetkisini ve bu yetkinin VUK suçlarında kısıtlanıp kısıtlanamayacağını (CMK m.153), ifadeden önce hazırlanacak fatura fatura belge setini, ifadedeki hakları ve yasak usulleri (CMK m.147-148), vergi incelemesinde imzalanan tutanakların önemini, etkin pişmanlık ödemesinin zamanlamasını ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı için izlenecek yolu anlatır; iki dilekçe örneği verir.

Çağrı Kâğıdını Okumak: Şüpheli mi, Tanık mı?

CMK m.145’e göre ifadesi alınacak kişi davetiyeyle çağrılır; davetiyede çağrının nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır. Çağrıya uymayan şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir; zorla getirilen kişi en geç yirmi dört saat içinde çağıran merciin önüne götürülür (CMK m.146/1, m.146/4). Tutuklama veya yakalama emri için yeterli neden bulunan şüpheli hakkında ise önceden çağrı yapılmadan da zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.146/1). Bu nedenle davetiyeyi yok saymak, sahte fatura dosyasında en kötü başlangıçtır.

Davetiyede ilk bakılacak nokta sıfattır. Şüpheli, suç şüphesi altında bulunan kişidir ve hakkında yürüyen soruşturmada savunma yapar. Tanık ise başkasının fiili hakkında bildiklerini anlatır ve gerçeği söylemekle yükümlüdür. Sahte fatura dosyalarında aynı şirketten bazı kişiler şüpheli, bazıları tanık olarak çağrılabilir ve sıfat soruşturma ilerledikçe değişebilir. Davetiyede sıfat açık değilse, ifadeden önce soruşturma bürosundan veya müdafi aracılığıyla öğrenilmelidir.

İfade almak, şüphelinin soruşturma konusu suçla ilgili olarak kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir; hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmeye ise sorgu denir (CMK m.2/1-g, h). Vergi müfettişinin inceleme sırasında aldığı açıklamalar bu anlamda ifade değildir; ancak tutanağa geçen beyanlar ceza dosyasına girer ve aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Sahte Fatura Dosyasında Kimler, Hangi Sıfatla Çağrılır?

Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). VUK m.333’e göre 359. maddedeki fiiller için öngörülen cezalar bu fiilleri işleyenler hakkında hükmolunur. Bu nedenle savcılık, şirketi değil şirket adına hareket eden gerçek kişileri çağırır. Kim olduğunuz, hangi soruların sorulacağını da belirler.

Muhasebe çalışanı veya mali müşavir fiile bilerek ve isteyerek katılmışsa iştirak hükümleri uygulanır; suçtan menfaati olmayan iştirakçinin cezası yarı oranında indirilir (VUK m.360). Faturayı düzenleyen tarafın savunması bu sayfanın değil sahte fatura düzenleme suçu rehberinin konusudur; burada ağırlıklı olarak faturayı kullandığı iddia edilen alıcı şirketin yöneticileri ve çalışanları ele alınmıştır.

Soruşturma Nereden Başladı? Rapor, Mütalaa ve İfadenin Zamanı

VUK m.367’ye göre inceleme sırasında 359. maddedeki suçların işlendiğini tespit eden vergi müfettişleri, ilgili rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla durumu Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek zorundadır. Bu suçların işlendiğini başka yollarla öğrenen Cumhuriyet başsavcılığı ise hemen ilgili vergi dairesini haberdar ederek inceleme yapılmasını talep eder ve kamu davasının açılması inceleme neticesinin bildirilmesine bırakılır. Kanunun deyişiyle kamu davasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine “talik olunur”.

Bu kuralın ifade aşamasına etkisi şudur: savcılık mütalaa gelmeden de soruşturma işlemleri yapabilir ve ifade alabilir; ancak inceleme sonucu ve mütalaa bildirilmeden kamu davası açamaz. 7394 sayılı Kanunla eklenen hükme göre, mütalaaya konu fiilin başka bir kişi tarafından veya başka bir kişiyle birlikte gerçekleştirildiğinin ortaya çıkması durumunda bu kişi bakımından ayrıca rapor ve mütalaa aranmaz. Bu istisna mütalaaya konu fiille sınırlıdır. Sahte faturayı düzenlemek ile kullanmak VUK m.359/b’de ayrı ayrı sayılan fiillerdir; satıcının düzenleme fiiline ilişkin mütalaa, alıcının kullanma fiili için verilmiş bir mütalaa yerine geçmez. Bu nedenle ifade öncesinde dosyada hangi kişi, hangi dönem ve hangi fiil için rapor ve mütalaa bulunduğu tespit edilmelidir.

Rapor ve mütalaanın kapsamı, kamu davası şartının sınırlarını belirlediği için savunmanın ilk kontrol noktasıdır. Ayrıntılar vergi suçlarında mütalaa şartı rehberinde ele alınmıştır.

İfadeden Önce Dosyayı Görmek: Müdafiin İnceleme Yetkisi ve Gizlilik

Soruşturma evresindeki usul işlemleri, kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla gizlidir (CMK m.157). Bu gizlilik şüpheliye karşı değil kamuya karşıdır: CMK m.153/1’e göre müdafi soruşturma evresinde dosyanın içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Bu yetki ancak soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir; kısıtlama kararı da yalnız kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir (CMK m.153/2).

CMK m.153/2’deki listede Vergi Usul Kanunu’ndaki suçlar yer almaz. Buna karşılık suç işlemek amacıyla örgüt kurma (TCK m.220) ve 5607 sayılı Kanundaki kaçakçılık suçları listededir. Bu nedenle yalnız VUK m.359 isnadıyla yürüyen bir soruşturmada müdafiin dosya inceleme yetkisi kısıtlanamaz; dosyada örgüt isnadı varsa kısıtlama kararı verilebilir. Kısıtlama kararı verilmiş olsa bile yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları adli işlemlere ilişkin tutanaklar kısıtlamanın dışındadır (CMK m.153/3). İddianamenin mahkemece kabulünden itibaren müdafi dosyanın tamamını inceleyebilir (CMK m.153/4).

Hakkınızda soruşturma bulunup bulunmadığını öğrenmenin yolları ve sınırları hakkımda soruşturma olduğunu nasıl öğrenirim rehberinde anlatılmıştır.

İfadeden Önce Hazırlanacak Belge Seti

Sahte fatura isnadına karşı savunmanın iki ekseni vardır: işlemin gerçekliği ve kastın yokluğu. VUK m.3/B’ye göre vergiyi doğuran olay ve buna ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır ve yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. TCK m.21/1’e göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır; TCK m.30/1’e göre fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. İfade sırasında bu iki ekseni destekleyen belgelerin el altında olması, verilen cevapların somut kayıtlarla eşleşmesini sağlar.

Bu belgeler, işlem anında tutulmuş olmaları sayesinde değer taşır. Gerçek bir işleme dayanmayan bir irsaliye veya sözleşmenin sonradan düzenlenmesi savunmayı güçlendirmez; tersine, belgelerin asıl veya suretlerini sahte olarak düzenlemek VUK m.359/b’de ayrıca suç olarak tanımlanmıştır. Satıcı hakkındaki tespitin tarihi ile sizin işlem tarihiniz arasındaki ilişki de kast tartışmasının merkezindedir; Vergi Denetim Kurulunun kast değerlendirmesinde kullandığı ölçütler sahte belgeyi bilerek mi, bilmeyerek mi kullandınız rehberinde anlatılmıştır.

İfade Sırasında Haklarınız (CMK m.147)

CMK m.147/1, şüphelinin ifadesinin alınmasında uyulacak hususları tek tek sayar. Bu hakların bildirilip bildirilmediği ifade tutanağına yazılır; bildirilmemişse nedeni de tutanakta gösterilir. İfadeye başlamadan önce bu hakların okunduğunu ve tutanağa geçtiğini kontrol etmek gerekir.

Yasak Usuller ve Kolluk İfadesinin Değeri (CMK m.148)

Şüphelinin beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit uygulama gibi iradeyi bozan bedensel ve ruhsal müdahaleler yasaktır; kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez ve bu yöntemlerle elde edilen ifadeler rıza olsa bile delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148/1-3). Örneğin ifadenin, kanunda dayanağı bulunmayan bir sonuç vaat edilerek alınması bu yasağa aykırıdır; böyle bir vaat karşısında ifade tutanağına bu husus yazdırılmalı ve müdafiin hazır bulunması istenmelidir.

CMK m.148/4’e göre müdafi bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu kural kolluk ifadesine ilişkindir; Cumhuriyet savcısı huzurunda verilen ifadeyi kapsamaz. Aynı olayla ilgili olarak şüphelinin yeniden ifadesine ihtiyaç duyulursa, bu ifade ancak Cumhuriyet savcısı tarafından alınabilir (CMK m.148/5). Önceki ifadenin okunması ve sanığın savunmasını değiştirmesi konusu sanığın savunmasını değiştirmesi rehberinde anlatılmıştır.

Müdafi Hakkı ve Zorunlu Müdafilik (CMK m.149-150)

Şüpheli, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; soruşturma evresinde ifade alınırken en fazla üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149/1-2). Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz (CMK m.149/3).

Zorunlu müdafilik bakımından VUK suçlarının özel bir yanı vardır. CMK m.150/3’e göre istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar için öngörülmüştür. VUK m.359’daki suçların alt sınırları on sekiz ay, iki yıl ve üç yıldır; bu nedenle şüpheli istemedikçe kendisine kendiliğinden müdafi atanmaz. Müdafi seçemeyecek durumda olduğunu beyan eden şüpheliye istemi üzerine baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m.150/1). Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olan şüpheliye ise istem aranmaksızın müdafi atanır (CMK m.150/2). Sonuç olarak sahte fatura dosyasında müdafi talebi, ifadenin başında açıkça dile getirilmesi gereken bir haktır. Ayrıntılar müdafi ve zorunlu müdafilik rehberindedir.

Susma Hakkı mı, Açıklama mı?

Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5). Susma hakkı, kimlik dışındaki bütün sorular için geçerli kanuni bir haktır (CMK m.147/1-e). Ancak sahte fatura isnadının niteliği bu kararı özel kılar: suçlama, alıcının gerçek bir işlem yapmadığı ve faturanın sahte olduğunu bildiği varsayımına dayanır. İşlem gerçekse ve bunu gösteren belgeler varsa, bunların ifadede ileri sürülmesi ve toplanmasının istenmesi lehe hususların dosyaya girmesini sağlar (CMK m.147/1-f).

Uygulamada izlenebilecek yollar şöyle özetlenebilir. Belgeler hazırsa ve işlem gerçekse, fatura bazında açıklama yapılması ve belgelerin ifade ekine konulması. Belgeler henüz toplanmamışsa veya dosya incelenmemişse, yalnız kimlik bilgileriyle yetinilip ayrıntılı açıklamanın yazılı beyanla yapılacağının bildirilmesi. Belirli faturaların gerçek, bazılarının tartışmalı olduğu dosyalarda ise yalnız belgeyle desteklenebilen kısımlar hakkında açıklama yapılması. Hangi yolun seçileceği dosya incelenmeden belirlenemez; tahmine dayalı veya belgeyle desteklenemeyen açıklamalar, sonradan değiştirilmesi gereken bir savunmaya dönüşebilir.

İfadede Hangi Konular Sorulur?

Sorular isnadın unsurlarına göre şekillenir. Sahte belge kullanma isnadında savcılığın aradığı iki şey vardır: faturanın arkasında gerçek bir teslim veya hizmet bulunmadığı ve alıcının bunu bildiği. Bu nedenle ifadede beklenebilecek konular ve hazırlık şekli aşağıdadır.

Hapis cezası fiili işleyen gerçek kişiye verilir (VUK m.333); ceza sorumluluğu şahsidir ve kimse başkasının fiilinden sorumlu tutulamaz (TCK m.20/1). Bu nedenle yöneticinin satın alma sürecine fiilen katılıp katılmadığı, ifadedeki en önemli konulardan biridir.

Vergi İncelemesinde İmzalanan Tutanaklar

Ceza soruşturmasından önce çoğu zaman vergi incelemesi yapılır ve incelemede düzenlenen tutanaklar vergi suçu raporunun dayanağını oluşturur. VUK m.141’e göre inceleme sırasında gerek görülen hâllerde vergilendirme ile ilgili olaylar ve hesap durumları tutanaklarla tespit edilebilir; ilgililerin itiraz ve görüşleri varsa bunlar da tutanağa geçirilir ve tutanağın bir nüshasının mükellefe bırakılması zorunludur. İlgililer tutanağı imzalamaktan çekinirse, tutanakta söz konusu edilen olaylar ve hesap durumlarını içeren defter ve belgeler rızaya bakılmaksızın alınabilir.

Bu nedenle ifade hazırlığı, inceleme tutanaklarının gözden geçirilmesiyle başlar. Tutanakta “satıcıyla yüz yüze görüşülmedi” veya “malın teslim yeri bilinmiyor” gibi bir ifade varsa, ceza ifadesinde bu konunun açıklığa kavuşturulması gerekir. İnceleme başlarken incelemenin konusunun ve başlandığının yazıyla bildirilmesi zorunludur (VUK m.140/1); incelemenin hangi dönemi ve hangi vergiyi kapsadığı bu yazıdan anlaşılır. Vergi kaçırıldığına delalet eden emareler bulunduğunda vergi incelemesi kapsamında arama ise ancak sulh yargıcı kararıyla yapılabilir (VUK m.142). Tutanak, arama ve bilgi isteme kuralları vergi incelemesinde tutanak, arama ve pişmanlık rehberinde, inceleme aşamasındaki belge düzeni ise KURGAN yazısına cevap örneği ve incelemeye hazırlık dosyası rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.

Şirket Yöneticisi, Ortak, Çalışan ve Mali Müşavir

Aynı şirketten birden fazla kişinin çağrıldığı dosyalarda her kişinin konumu ayrı değerlendirilmelidir. Kanuni temsilci olmak tek başına hapis cezası sorumluluğu doğurmaz; VUK m.333 cezayı fiili işleyene bağlar ve TCK m.20/1 ceza sorumluluğunun şahsiliğini öngörür. Şirket içinde satın alma yetkisinin kimde olduğu, faturaların kimin onayıyla kayda alındığı ve ödemelerin kim tarafından yapıldığı gösterilebiliyorsa, fiile katılmayan yönetici için bu durum savunmanın merkezine yerleşir.

Yönetici ile çalışanın çıkarları her zaman aynı değildir. Çalışan “talimatla kaydettim” derken yönetici “haberim yoktu” diyorsa, aynı müdafiin her iki kişiyi savunması güçleşir. Yönetici, finans sorumlusu ve uyum görevlisi arasındaki çıkar çatışması konusu yönetici, CFO ve uyum görevlisi şüpheli olursa rehberinde ele alınmıştır.

Mali müşavirler, meslek sıfatıyla öğrendikleri müşteri bilgileri hakkında tanıklıktan çekinebilir (CMK m.46/1-c). Ancak ilgilinin, yani müşterinin rızası varsa bu hak kullanılamaz (CMK m.46/2). Ayrıca her tanık, kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir ve bu hak kendisine önceden bildirilir (CMK m.48). Şirket ortağının eşi veya akrabası tanık olarak çağrıldığında ise yakınlık nedeniyle tanıklıktan çekinme hakkı gündeme gelir; ayrıntılar tanıklıktan çekinme hakkı rehberindedir.

Operasyonla Gözaltına Alındıysanız

Sahte belge ağlarına yönelik soruşturmalar bazen davetiye yerine eş zamanlı gözaltılarla başlar. CMK m.91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda, yani aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçlarda (CMK m.2/1-k), Cumhuriyet savcısı delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir (CMK m.91/3). Yakalamaya, gözaltına almaya veya süre uzatımına ilişkin emre karşı yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve başvuruyu yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5).

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerle birlikte bir tutuklama nedeni bulunmalıdır; tutuklama işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1). Tutuklama nedeni sayılan hâller arasında şüphelinin davranışlarının delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ya da tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma hususlarında kuvvetli şüphe oluşturması da vardır (CMK m.100/2-b). Tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlar arasında Vergi Usul Kanunu’ndaki suçlar bulunmaz (CMK m.100/3); bu nedenle sahte fatura isnadında tutuklama için somut bir tutuklama nedeninin gösterilmesi gerekir. Şirket hesaplarına veya belgelerine el koyma ve örgüt iddiası bulunan geniş operasyonlarda ise organize vergi kaçakçılığı incelemesi rehberine bakabilirsiniz.

İfadeden Sonra: Ödeme Zamanı ve Etkin Pişmanlık

İfade, soruşturma evresinde verilir ve etkin pişmanlık indirimi ödemenin yapıldığı evreye göre değişir. Bu nedenle ifade tarihi, ödeme kararının da değerlendirilmesi gereken andır. VUK m.359’a göre bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının soruşturma evresinde ödenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi hâlinde ise üçte bir oranında indirilir.

Ödeme bir savunma tercihi değil, sonuç cezaya ilişkin bir karardır; işlemin gerçek olduğu savunması ile birlikte, kabul anlamına gelmeyecek şekilde yapılabilir. Tutarın hesabı ve hapis süresine etkisi vergi kaçakçılığı suçu ana rehberindeki sayısal örnekte gösterilmiştir.

İfadeden Sonra: Ek Beyan, Delil Toplanması ve Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı

Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). İfadeden sonra yazılı ek beyanla belgelerin sunulması ve dosyada bulunmayan kayıtların toplanmasının istenmesi bu yükümlülüğe dayanır. Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenlenir (CMK m.170/2); kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m.172/1).

15 Nisan 2022’den önce işlenen 359/a fiillerinde değişiklikten önceki üst sınır üç yıldı. Lehe kanun ilkesi (TCK m.7/2) gözetildiğinde bu fiiller bakımından kamu davasının açılmasının ertelenmesinin şartlarının, özellikle zararın giderilmesi şartıyla birlikte (CMK m.171/3) ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz usulü takipsizlik kararı çıktı, karşı taraf itiraz edebilir mi rehberinde anlatılmıştır.

Dilekçe Örneği 1: Dosya İnceleme, Belge Örneği ve İfade Günü Talebi

Aşağıdaki kısa dilekçe, davetiye alındıktan sonra ve ifadeden önce müdafi tarafından verilir. Amaç, ifade öncesinde isnadın dayanağını görmek ve ifadenin müdafi hazır bulunarak yapılmasını sağlamaktır.

Dilekçe Örneği 2: Satıcı Hakkındaki Mütalaaya Dayanılarak İfadeye Çağrılan Alıcı Şirket Müdürü İçin Ek Beyan ve Delil Toplanması Talebi

Bu örnek, faturayı düzenleyen satıcı hakkında düzenlenen vergi suçu raporu ve mütalaa üzerine soruşturma başlatılan, alıcı şirket hakkında ise kendi kullanma fiiline ilişkin bir rapor ve mütalaa bulunmayan dosya için hazırlanmıştır. Müvekkil ifadesini vermiştir; dilekçe ifadeye ek beyanları, lehe delillerin toplanması talebini ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı talebini içerir. Dönem, tutar, kişi ve belge bilgileri somut dosyaya göre doldurulmalıdır.

Dilekçenin ana talebi kovuşturmaya yer olmadığı kararıdır. Dördüncü talep, fiilin kabulü anlamına gelmeyecek şekilde ve yalnız aksi kanaat ihtimaline karşı ileri sürülmüştür. Etkin pişmanlık ödemesi düşünülüyorsa bu karar savunmanın genel stratejisiyle birlikte ve iddianamenin kabulünden önce verilmelidir.

Hukukçular Evi İfade Aşamasında Ne Yapar?

Sahte fatura soruşturmasında ifade, vergi incelemesinde oluşan kayıtlar ile ceza muhakemesinin kurallarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Hukukçular Evi bu aşamada davetiyedeki sıfatın netleştirilmesi, dosyanın incelenmesi ve vergi suçu raporu ile mütalaanın kapsamının tespiti, inceleme tutanaklarının gözden geçirilmesi, fatura bazında belge setinin hazırlanması, ifadede hazır bulunma, ifadeye ek yazılı beyan ve delil toplanması talebi, etkin pişmanlık ödemesinin zamanlaması ile vergi mahkemesindeki davanın birlikte yürütülmesi işlerini üstlenir. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. İfade tarihinden önce dosyanızın değerlendirilmesi için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sahte fatura soruşturmasında ifadeye gitmezsem ne olur?

Davetiyede gelinmezse zorla getirileceği yazılır ve çağrıya uymayan şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.145, m.146/1). Mazeret varsa ifade tarihinden önce bildirilmeli ve yeni gün istenmelidir.

Davetiyede sıfatım yazmıyor; şüpheli miyim, tanık mı?

Davetiyede çağrının nedeni açıkça belirtilir (CMK m.145). Sıfat açık değilse ifadeden önce soruşturma bürosundan veya müdafi aracılığıyla öğrenilmelidir. Şüpheli olarak dinlenecekseniz CMK m.147’deki haklar ifadenin başında size bildirilir.

İfadeye avukatla gitmek zorunlu mu?

Zorunlu değildir, ancak haktır. VUK m.359’daki suçların alt sınırı beş yılın altında olduğundan, istem aranmaksızın müdafi atanmasını öngören kural uygulanmaz (CMK m.150/3); müdafi istenmesi gerekir. Avukatın ifade sırasında yanınızda olma hakkı engellenemez (CMK m.149/3).

Susma hakkımı kullanmam aleyhime olur mu?

Susma, kimlik dışındaki sorular için kanuni bir haktır (CMK m.147/1-e; Anayasa m.38/5). Ancak lehe olguların dosyaya girmesi açıklamayla veya yazılı beyanla olur. Belgeler hazır değilse ayrıntılı açıklamanın yazılı beyanla yapılacağı bildirilebilir.

Avukatım soruşturma dosyasını görebilir mi?

Evet. Müdafi soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir ve belge örneği alabilir (CMK m.153/1). Kısıtlama yalnız kanunda sayılan suçlarda verilebilir; VUK suçları bu listede yoktur, örgüt kurma suçu ise listededir (CMK m.153/2).

Kollukta avukatsız ifade verdim; ne olur?

Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Eksik veya hatalı kalan açıklamalar savcılığa yazılı ek beyanla tamamlanabilir.

Sahte fatura isnadında ifadeden sonra tutuklanır mıyım?

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve somut bir tutuklama nedeni gerekir ve tedbir ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1-2). VUK suçları, tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlar arasında değildir (CMK m.100/3).

Etkin pişmanlık için ödemeyi ne zaman yapmalıyım?

Yarı oranında indirim için ödemenin soruşturma evresinde, yani iddianamenin kabulünden önce yapılması gerekir; kovuşturmada hükümden önce yapılan ödemede indirim üçte birdir (VUK m.359; CMK m.2/1-e, f). Vergi davası açılmış olması ödemeye engel değildir.

Mali müşavirim tanık olarak çağrıldı; ifade vermek zorunda mı?

Mali müşavir meslek sıfatıyla öğrendiği müşteri bilgileri hakkında tanıklıktan çekinebilir, ancak müşterinin rızası varsa çekinemez (CMK m.46/1-c, m.46/2). Kendisini ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten de çekinebilir (CMK m.48).

Mütalaa yokken ifadeye çağrılabilir miyim?

Evet, savcılık soruşturma işlemleri yapabilir; ancak inceleme neticesi ve mütalaa bildirilmeden kamu davası açılamaz (VUK m.367). Mütalaaya konu fiilin başka bir kişiyle birlikte işlendiği anlaşılırsa o kişi için ayrıca mütalaa aranmaz; bu istisna mütalaaya konu fiille sınırlıdır.

Vergi müfettişine verdiğim açıklama ifade sayılır mı?

Ceza muhakemesinde ifade alma, kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır (CMK m.2/1-g). Vergi incelemesinde verilen açıklamalar ise inceleme tutanaklarına geçer ve vergi suçu raporunun dayanağı olur (VUK m.141); bu nedenle ceza ifadesinden önce bu tutanaklar mutlaka incelenmelidir.

Şirket adına ifadeyi kim verir?

Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). 359. maddedeki fiiller için cezalar bu fiilleri işleyen gerçek kişiler hakkında hükmolunduğundan (VUK m.333), savcılık fiile katıldığı düşünülen yöneticileri ve çalışanları kendi adlarına çağırır.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi mümkün mü?

Bu kurum üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarla sınırlıdır (CMK m.171/2). VUK m.359’daki suçların güncel üst sınırları bu eşiğin üzerindedir; 15 Nisan 2022’den önceki 359/a fiillerinde ise lehe kanun ilkesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse dosya yeniden açılabilir mi?

Karara suçtan zarar gören iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m.173). Karar kesinleştikten sonra kamu davası ancak yeni delil ortaya çıkması ve sulh ceza hâkimliğinin bu yönde karar vermesiyle açılabilir (CMK m.172/2).

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK hükümleri Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metinleri üzerinden, CMK, TCK ve Anayasa hükümleri ise güncel kanun metinleri ve anılan Anayasa Mahkemesi kararı gözetilerek 27 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.