Katılım Fonu ve Faizsiz Yatırım 2026: III-52.1 m.6/1-c ve m.17/5, SPK Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber 1.5-1.6 — Katılım Şemsiye Fonu, “Katılım” Unvanlı Fonlar, Danışman veya Danışma Kurulu Onayı, Katılım Endeksleri, Mahzurlu Gelirin Arındırılması ve İcazet, Katılma Hesabı Sınırları ve Yatırımcının Hakları

Faizsiz yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için sermaye piyasasının en yaygın aracı katılım fonlarıdır. Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), portföyünün tamamı devamlı olarak kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan araçlardan oluşan fonları “katılım şemsiye fonu” altında toplar (m.6/1-c). SPK’nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi ise unvanında “katılım” ifadesi geçen fonlar için ek güvenceler öngörür: Fona alınacak payların faizsiz finans ilkelerine uygunluğu onaylanmış endekslerden seçilmesi veya uygunluğun bir danışman ya da danışma kurulu tarafından onaylanması zorunludur; danışmanın kimliği ve çalışma ilkeleri izahnamede veya KAP’ta açıklanır; faizsiz finans ilkelerine uygun olmayan gelirlerin arındırılması danışmanın icazetine bağlanır ve arındırma tutarı KAP’ta ilan edilir. Katılım fonları katılma hesaplarında diğer fonlardan daha yüksek oranda nakit tutabilir. Bu rehber, katılım fonunun hukuki çerçevesini ve fonun “faizsiz” niteliğine aykırı davranılması hâlinde yatırımcının haklarını madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Katılım fonlarının tasfiyesi hâlinde yatırımcının durumu bu rehberimizde, fon izahnamesinin genel olarak nasıl okunacağı ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılım Finansının Temel Kavramları

Katılım fonlarını anlamak için faizsiz finansın birkaç temel kavramını bilmek gerekir. Faizsiz finansın merkezinde, paranın kendisinden önceden belirlenmiş bir getiri elde edilmesinin yasak olduğu düşüncesi vardır; getiri, ticari bir faaliyetin, kira ilişkisinin veya ortaklığın sonucunda ortaya çıkmalıdır. Kira sertifikaları (sukuk), bir varlığın kiralanması, alım satımı veya ortaklık yapısına dayanan ve getirisini bu ilişkiden sağlayan sermaye piyasası araçlarıdır. Katılma hesapları, katılım bankalarında açılan ve getirisi bankanın kâr veya zararına katılım esasına göre belirlenen hesaplardır. Ortaklık payları ise faaliyet alanı ve finansman yapısı belirli ölçütleri karşılayan şirketlerin paylarıdır. Altın ve kıymetli madenler doğrudan varlık niteliğindedir. Rehber ayrıca vaad sözleşmelerini, katılım fonlarının kullanabileceği araçlar arasında anar. Bu kavramların her birinin fona uygunluğu, katılım endeksinin metodolojisine veya danışmanın değerlendirmesine göre belirlenir.

Katılım Şemsiye Fonu: Hukuki Tanım

Yatırım fonları şemsiye fon yapısında kurulur ve her şemsiye fonun türü portföyün yapısına göre belirlenir. Tebliğ, portföyünün tamamı devamlı olarak kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonları kapsayan şemsiye fonları “katılım şemsiye fonu” olarak adlandırır (III-52.1 m.6/1-c). Bu tanımın iki önemli unsuru vardır: “portföyün tamamı” ve “devamlı olarak”. Diğer şemsiye fon türlerinde çoğu zaman portföyün en az yüzde 80’i belirli araçlara yatırılırken, katılım şemsiye fonunda portföyün tamamının faize dayalı olmayan araçlardan oluşması gerekir; bu şart bir defaya mahsus değil, fonun ömrü boyunca sürekli sağlanmalıdır.

Katılım şemsiye fonuna bağlı olarak farklı risk ve strateji profillerinde fonlar ihraç edilebilir. Rehber, katılım şemsiye fonuna bağlı fonların yatırım stratejilerinin risk değeri baz alınarak belirlenmesini, her risk değer grubundan en fazla bir fon ihraç edilmesini ve fon adında fon türüne ek ifadelere yer verilmesini öngörür. Fon unvanlarında da portföyün yapısı yansıtılır; örneğin fon toplam değerinin en az yüzde 80’i özel sektör kira sertifikalarına yatırılıyorsa fon “Özel Sektör Kira Sertifikaları Katılım Fonu” olarak adlandırılır. Yatırımcı, fonun unvanından ve yatırımcı bilgi formundaki risk değerinden fonun stratejisini okuyabilmelidir; unvanla portföy arasında bir uyumsuzluk görüyorsa bunu kurucuya sormalıdır.

Unvanında “Katılım” Geçen Fonlarda Ek Güvenceler

SPK’nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi, unvanında katılım ifadesi geçen fonlar için ayrı bir bölüm içerir (Rehber 1.6). Buna göre bu fonların portföylerine dahil edilecek ortaklık paylarının, faizsiz veya katılım finans ilkelerine uygunluğu onaylanmış endekslerde yer alan paylardan seçilmesi ve/veya faizsiz veya katılım finans ilkelerine uygunluğunun bir danışman veya danışma kurulu tarafından onaylanmış olması zorunludur. Rehber bu endekslere örnek olarak Borsa İstanbul’un hesapladığı Katılım 30 Endeksi ve Katılım 50 Endeksi ile Ziraat Portföy Katılım Endeksini sayar. Kira sertifikaları, katılma hesapları, altın ve diğer kıymetli madenler ile vaad sözleşmeleri dışındaki diğer para ve sermaye piyasası araçları için de aynı uygunluk şartının sağlanması esastır.

Bu kural, “katılım” ifadesinin yalnızca bir pazarlama etiketi olarak kullanılmasını engeller. Bir hisse senedi, borsada işlem görmesine rağmen şirketin faaliyet alanı veya finansman yapısı nedeniyle faizsiz finans ilkelerine uygun olmayabilir; bu nedenle uygunluk ya bağımsız bir endeks metodolojisiyle ya da uzman bir danışmanın onayıyla belirlenmelidir. Rehberin bu bölümü 2020’de eklenmiş ve 2024’te değiştirilmiştir; Rehber 2026’da da güncellendiğinden, uygulamada Kurulun internet sitesindeki güncel metin esas alınmalıdır.

Katılım Endeksleri Nasıl İşler?

Katılım endeksleri, borsada işlem gören şirketleri belirli ölçütlere göre tarayarak faizsiz finans ilkelerine uygun kabul edilenleri bir araya getirir. Bu ölçütler genellikle iki grupta toplanır: şirketin faaliyet alanı ve finansal yapısı. Faaliyet alanı taramasında, faizsiz finansın uygun görmediği sektörlerde ana faaliyeti bulunan şirketler dışarıda bırakılır; finansal yapı taramasında ise şirketin faizli borçlarının, faizli gelirlerinin ve benzeri kalemlerin belirli oranları aşıp aşmadığına bakılır. Endeksin metodolojisi ve dönemsel olarak güncellenen bileşenleri, endeksi hesaplayan kurum tarafından ilan edilir. Bir pay endeksten çıkarıldığında, bu payı portföyünde tutan katılım fonunun durumu değerlendirmesi ve gerekirse payı elden çıkarması veya danışman onayına başvurması gerekir. Rehber, Borsa İstanbul’un Katılım 30 ve Katılım 50 endeksleri ile Ziraat Portföy Katılım Endeksini örnek olarak sayar (Rehber 1.6).

Danışman ve Danışma Kurulu

Katılım fonları, faizsiz finans ilkelerine uygunluk değerlendirmesi için bir danışmandan veya danışma kurulundan hizmet alabilir. Bu durumda fon izahnamesinin ekinde veya fonun KAP sayfasında danışmanın kim olduğuna veya danışma kurulunun kimlerden oluştuğuna, danışmanın veya kurul üyelerinin faizsiz veya katılım finans alanındaki bilgi ve tecrübesine ve danışmanın veya kurulun çalışma ilkelerine, örneğin uygunluk değerlendirmesinde esas alınan yöntemlere ilişkin bilgilere yer verilir (Rehber 1.6). Bu açıklama yükümlülüğü, yatırımcının fonun faizsiz niteliğine kimin karar verdiğini ve bunu hangi ölçütlerle yaptığını bilmesini sağlar. Danışmanın veya danışma kurulunun bağımsızlığı, kurucuyla olan ilişkisi ve görüşlerini hangi sıklıkla güncellediği de yatırımcının değerlendirmesinde dikkate alabileceği hususlardır.

Danışman veya danışma kurulunun görüşü, fonun yönetiminde kurucunun ve portföy yöneticisinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Fonun izahnamede açıklanan stratejiye ve katılım şemsiye fonunun portföy şartına uygun yönetilmesinden kurucu sorumludur. Danışmanın onayladığı bir aracın sonradan uygunluğunu yitirmesi hâlinde, örneğin bir şirketin borçluluk yapısı değiştiğinde, portföyün yeniden değerlendirilmesi ve gerekirse arındırma veya satış yapılması gerekir. Portföy yönetim şirketinin genel yükümlülükleri bu rehberimizde anlatılmıştır.

Mahzurlu Gelirin Arındırılması ve İcazet

Faizsiz finans ilkelerine uygun kabul edilen bir şirketin gelirlerinin küçük bir kısmının faiz veya uygun görülmeyen faaliyetlerden elde edilmesi mümkündür. Bu durumda fonun bu gelirlere isabet eden kısmı “mahzurlu gelir” olarak değerlendirilir ve fondan arındırılır. Rehber, fon izahnamesinde mahzurlu gelirin arındırılmasına ilişkin bilgilere yer verilmesi ve bu işleme ilişkin olarak danışman veya danışma kurulundan icazet alınması şartıyla, arındırma tutarının fon malvarlığından veya fon yönetim ücretinden karşılanabileceğini düzenler (Rehber 1.6). Tutar fon malvarlığından karşılanacaksa kurucu, birim pay değerinin bu işlemden önemli ölçüde etkilenmemesi için alacağı tedbirlere izahnamede yer verir.

Kurucu, arındırmanın yapıldığı dönemleri izleyen 5 iş günü içinde arındırma işlemi sonucu hesaplanan tutarı ve bu tutarın hangi kuruma aktarıldığını KAP’ta açıklar; bu tutar fon toplam gider oranının hesaplanmasında dikkate alınmaz (Rehber 1.6). Böylece yatırımcı, fonun hangi dönemde ne kadar arındırma yaptığını ve arındırılan tutarın nereye aktarıldığını izleyebilir. Arındırma tutarının gider oranına dahil edilmemesi, fon toplam gider oranı sınırının bu işlem nedeniyle aşılmasını önler. Fon toplam gideri bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılma Hesapları ve Nakit Sınırları

Yatırım fonları kural olarak fon toplam değerinin en fazla yüzde 10’unu, 12 aydan uzun vadeli olmamak şartıyla bankalardaki mevduat veya katılma hesaplarında değerlendirebilir ve tek bir bankada bu oran yüzde 3’ü aşamaz. Katılım fonlarında ise bu oranlar sırasıyla yüzde 25 ve yüzde 10 olarak uygulanır (III-52.1 m.17/5). Bu farklılık, faizsiz yatırım araçlarının çeşitliliğinin sınırlı olması nedeniyle katılım fonlarına daha geniş bir likidite alanı tanır; özellikle kısa vadeli kira sertifikası arzının yetersiz kaldığı dönemlerde nakdin katılma hesaplarında değerlendirilmesi fonun yönetimini kolaylaştırır. Ancak yüzde 25 sınırı da bir üst sınırdır; fonun stratejisinin önemli bir kısmının katılma hesabında beklemek olması, fonun “fon” niteliğini ve yönetim ücretinin karşılığını sorgulatabilir.

Para Piyasası Katılım Fonu ve Kısa Vadeli Kira Sertifikaları Katılım Fonu

Katılım şemsiye fonuna bağlı olarak “para piyasası katılım fonu” ve “kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonu” ihraç edilebilir; para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonlarına ilişkin Tebliğ ve Rehber hükümleri bu fonlara kıyasen uygulanır ve bu fonlar, para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonları için öngörülen azami fon toplam gider oranı sınırlarına tabidir (Rehber 1.5). Bu fonların portföyüne alınan kira sertifikalarında Tebliğin derecelendirme şartı varsa kira sertifikası için, yoksa fon kullanıcısı için aranır. Kısa vadeli ve düşük riskli bu fonlar, faizsiz nakit yönetimi için kullanılır. Kira sertifikası ihracının hukuki yapısı bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılım Esaslı İşlem Riski ve Bilgilendirme

Fonların izahnamelerinde yatırımcıya açıklanan riskler arasında kaldıraç yaratan işlem riski de yer alır. Unvanında katılım ifadesi geçen fonların izahnamelerinde gerekli açıklamalara yer verilmesi suretiyle “kaldıraç yaratan işlem riski” yerine “katılım esaslı işlem riski” ifadesi kullanılabilir (Rehber 1.6). Bu, katılım fonlarının türev işlem veya benzeri yapıları faizsiz finans ilkelerine uygun yöntemlerle, örneğin vaad sözleşmeleri gibi araçlarla kullanabileceğini ve bunun risklerinin yatırımcıya ayrıca açıklanması gerektiğini gösterir. Yatırımcı, fonun risk bölümünde bu işlemlerin niteliğini ve fon üzerindeki olası etkisini incelemelidir. Katılım esaslı işlemlerin de sonuçta fonun değerini artırıp azaltabileceği, yani faizsiz olmasının risksiz olduğu anlamına gelmediği unutulmamalıdır; katılım fonları da piyasa riskine, likidite riskine ve karşı taraf riskine tabidir.

Katılım Fonu ile Diğer Fonların Farkı

Bu karşılaştırma, katılım fonunun yalnızca farklı bir ürün ailesi değil, farklı bir yatırım kısıtlaması olduğunu gösterir. Faize dayalı araçların dışarıda bırakılması, fonun getirisini ve riskini de etkiler: Örneğin borçlanma araçları yalnızca kira sertifikalarından oluşabildiğinden faiz oranı değişimlerine karşı korunma araçları sınırlıdır. Yatırımcı katılım fonunu seçerken bu farkları ve risk değerini birlikte değerlendirmelidir. Aynı risk değerine sahip bir katılım fonu ile geleneksel bir fonun getirileri, portföydeki araç çeşitliliğinin farklı olması nedeniyle farklı seyredebilir; geçmiş getirilerin karşılaştırılmasında bu yapısal fark dikkate alınmalıdır. Ayrıca katılım fonlarının gider oranları ve yönetim ücretleri de, fon türüne göre belirlenen üst sınırlar içinde kalmak kaydıyla kurucudan kurucuya farklılık gösterir.

Katılım Fonunun Tasfiyesinde Faizsiz Nemalandırma

Faizsiz yatırım tercihi, fonun sona ermesi durumunda da korunur. SPK Rehberi’nin fon tasfiyesine ilişkin esaslarında, tasfiye edilen fonun katılım şemsiye fonu altında bir katılım fonu olması hâlinde, pay sahiplerinin satış talimatı beklenmeden yapılan satışlardan elde edilen tutarların risk değeri düşük başka bir katılım fonunda veya Kurulca uygun görülen, getirisi faize bağlı olmayan araçlarla nemalandırılmasına ilişkin özel kurallar yer alır. Böylece katılım fonu yatırımcısının tasfiye sürecinde faizli araçlarla nemalandırılmaya zorlanması önlenir. Katılım fonlarının tasfiyesi bu rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Kurucunun ve Portföy Saklayıcısının Gözetim Yükümlülüğü

Katılım fonunun faizsiz niteliğinin korunması, yalnızca danışmanın değil, fonun yönetiminde yer alan tüm kurumların ortak sorumluluğudur. Kurucu, fonun izahnamede belirtilen stratejiye ve Tebliğdeki portföy şartına uygun yönetilmesini sağlar; portföy yöneticisi yatırım kararlarında katılım endeksini veya danışman onayını esas alır; portföy saklayıcısı ise fon portföyünün mevzuata ve izahnameye uygunluğunu gözetir. Bir faizli aracın portföye girmesi, bu kademelerin hiçbirinde fark edilmemişse, sorumluluk birden fazla kuruma yönelebilir. Yatırımcı açısından önemli olan, aykırılığı belgelerle tespit etmek ve talebini hem kurucuya hem de gerektiğinde saklayıcıya yöneltmektir.

Faizsiz Niteliğe Aykırılıkta Yatırımcının Hakları

Katılım fonunun portföyünde faize dayalı bir aracın bulunması, örneğin bir devlet tahvili, faizli ters repo veya mevduat, fonun katılım şemsiye fonu tanımına (III-52.1 m.6/1-c) ve izahnamesine aykırılık oluşturur. Aynı şekilde unvanında katılım ifadesi geçen bir fonun onaylı endeks dışındaki ve danışman onayı bulunmayan bir payı portföye alması Rehber 1.6’ya aykırıdır. Bu durumlarda yatırımcı öncelikle kurucudan fonun portföy dağılımını, danışman veya danışma kurulu kararlarını, arındırma hesaplamalarını ve KAP açıklamalarını isteyebilir. Fonun izahnamesinde yazılı stratejiye aykırı yönetilmesi nedeniyle doğan zarar için kurucudan tazminat talep edilebilir; kurucu ile portföy saklayıcısının portföyün mevzuata uygunluğunun gözetimi bakımından sorumlulukları birlikte değerlendirilir. Portföy saklayıcısının sorumluluğu bu rehberimizde anlatılmıştır.

Faizsiz yatırım tercihini dini veya etik bir gerekçeyle yapan yatırımcı açısından zarar yalnızca parasal olmayabilir; bu nedenle aykırılığın giderilmesi, aykırı işlemden elde edilen gelirin arındırılması ve bunun KAP’ta açıklanması, parasal tazminattan önce talep edilmesi gereken hususlardır; ancak sermaye piyasası hukukunda talep genellikle fonun izahnameye aykırı yönetilmesinden doğan maddi zarar ve aykırılığın giderilmesi üzerinden kurulur. Yanıltıcı “faizsiz” veya “katılım” vurgulu reklamlar ise yanıltıcı fon reklamı rehberimizde anlatılan kurallar çerçevesinde değerlendirilir. SPK’ya şikâyet başvurusu bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılım Fonunun Stratejisi veya Türü Değişirse

Faizsiz yatırım tercihi yapan bir yatırımcı için en kritik değişiklik, katılım fonunun katılım şemsiye fonundan çıkarılarak başka bir türe dönüştürülmesidir. Fonların dönüştürülmesinde izahname onayı için Kurula başvurulur, değişiklikler ve gerekçeleri Kurulca onaylı duyuru metniyle izin yazısını izleyen altı iş günü içinde KAP’ta ve kurucunun internet sitesinde ilan edilir ve yürürlük tarihi yayımdan itibaren 30 günden az olamaz; dönüşüm masrafları fondan karşılanmaz, kurucuya aittir (III-52.1 m.30/2-3, 6). Bu süre, faizsiz yatırım yapmak isteyen yatırımcının fondan çıkıp başka bir katılım fonuna geçebilmesi için tanınmıştır. Danışman veya danışma kurulunun değiştirilmesi ya da endeks seçiminin değiştirilmesi gibi değişiklikler de yatırım kararını etkileyebilecek nitelikte olduğundan izahname değişikliği kuralları çerçevesinde duyurulmalıdır. Fon değişiklikleri bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılım Fonlarının Satışı ve Dağıtım Kanalları

Katılım fonları, diğer fonlar gibi portföy yönetim şirketleri, bankalar ve aracı kurumlar aracılığıyla ve TEFAS üzerinden satılır. Satışa aracılık eden kuruluş, yatırımcıya fonu sunarken fonun katılım fonu olup olmadığını, hangi uygunluk ölçütüne dayandığını ve risklerini doğru aktarmalıdır; özellikle faizsiz yatırım talebiyle gelen bir yatırımcıya katılım fonu olmayan bir ürünün “faizsiz” diye sunulması, satışa aracılık eden kuruluşun sorumluluğunu doğurabilir. Satışa aracılık eden kuruluşun yükümlülükleri bu rehberimizde, TEFAS üzerinden fon alım satımı ise bu rehberimizde anlatılmıştır. Nitelikli yatırımcılara yönelik serbest fonlarda da unvanında katılım ifadesi kullanılıyorsa, Rehberin katılım unvanlı fonlara ilişkin ilkelerinin gözetilmesi beklenir; aile ve şirketler için kurulan özel fonlar bu rehberimizde anlatılmıştır.

Katılım Fonu Seçerken Kontrol Listesi

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Portföyde devlet tahvili. Bir yatırımcı, katılım hisse senedi fonunun aylık portföy raporunda kısa bir dönem için faizli devlet tahviline yatırım yapıldığını görür. Katılım şemsiye fonunda portföyün tamamının devamlı olarak faize dayalı olmayan araçlardan oluşması gerektiğinden (III-52.1 m.6/1-c), bu yatırım aykırılık oluşturur. Yatırımcı kurucudan açıklama isteyebilir ve aykırılıktan doğan gelirin arındırılıp arındırılmadığını sorgulayabilir.

Senaryo 2: Danışman bilgisi yok. Unvanında katılım ifadesi geçen bir fonun izahnamesinde veya KAP sayfasında danışman veya danışma kurulu bilgisi bulunmaz; fon, katılım endeksleri dışındaki payları da portföye almaktadır. Endeks dışındaki payların uygunluğunun danışman onayına dayanması ve danışman bilgilerinin açıklanması gerektiğinden (Rehber 1.6), yatırımcı bu bilgileri talep edebilir ve SPK’ya başvurabilir.

Senaryo 3: Arındırmanın birim pay değerini düşürmesi. Bir katılım fonu yıl sonunda yüksek bir arındırma tutarını tek seferde fon malvarlığından karşılar ve birim pay değeri belirgin şekilde düşer. Arındırmanın fon malvarlığından karşılanması hâlinde kurucunun birim pay değerinin önemli ölçüde etkilenmemesi için alacağı tedbirlere izahnamede yer vermesi gerektiğinden (Rehber 1.6), bu tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığı sorgulanabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Katılım Fonu Kurucusuna Bilgi ve Uyum Talebi İhtarnamesi Örneği

Aşağıdaki örnek, katılım fonunun portföyünde faize dayalı bir araç tespit eden yatırımcının kurucu portföy yönetim şirketine göndereceği ihtarname içindir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak katılım fonu yatırımcıları için portföy dağılımının, danışman ve danışma kurulu onaylarının ve arındırma uygulamalarının izahname ve Rehber hükümlerine uygunluğunu inceliyor; kurucuya ihtarname, SPK şikâyeti ve tazminat süreçlerini yürütüyoruz. Portföy yönetim şirketleri için ise katılım fonu kuruluşu, izahname ve danışmanlık sözleşmeleri, arındırma prosedürleri ve KAP açıklamaları konularında danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Katılım fonu nedir?

Portföyünün tamamı devamlı olarak kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan araçlardan oluşan ve katılım şemsiye fonuna bağlı olarak ihraç edilen fondur (III-52.1 m.6/1-c).

Katılım fonu faizli araca yatırım yapabilir mi?

Hayır. Katılım şemsiye fonuna bağlı fonların portföyünün tamamı devamlı olarak faize dayalı olmayan araçlardan oluşmak zorundadır (III-52.1 m.6/1-c). Faizli bir araca yatırım yapılması, fonun türüne ve izahnamesine aykırılık oluşturur.

Fondaki hisselerin faizsiz finansa uygunluğunu kim belirler?

Unvanında “katılım” ifadesi geçen fonlara alınacak payların faizsiz veya katılım finans ilkelerine uygunluğu onaylanmış endekslerdeki paylardan seçilmesi ve/veya uygunluğunun bir danışman veya danışma kurulu tarafından onaylanmış olması zorunludur (SPK Rehberi 1.6).

Hangi endeksler esas alınır?

Rehber, örnek olarak Borsa İstanbul’un hesapladığı Katılım 30 ve Katılım 50 endekslerini ve Ziraat Portföy Katılım Endeksini sayar (SPK Rehberi 1.6). Fon bu endekslerdeki paylardan seçim yapabilir veya danışman onayına dayanabilir.

Danışma kurulunun kim olduğunu nereden öğrenirim?

Fon bir danışman veya danışma kurulundan hizmet alıyorsa, danışmanın veya kurul üyelerinin kimliği, faizsiz finans alanındaki bilgi ve tecrübeleri ve uygunluk değerlendirmesinde esas alınan yöntemler fon izahnamesinin ekinde veya fonun KAP sayfasında yer alır (SPK Rehberi 1.6).

Mahzurlu gelir arındırması nedir?

Faizsiz finans ilkelerine uygun olmayan kaynaklardan elde edilen gelirin fondan çıkarılmasıdır. İzahnamede yer verilmesi ve danışman veya danışma kurulundan icazet alınması şartıyla bu tutar fon malvarlığından veya yönetim ücretinden karşılanabilir; tutar ve aktarıldığı kurum arındırmayı izleyen 5 iş günü içinde KAP’ta açıklanır (SPK Rehberi 1.6).

Arındırma tutarı fon giderine dahil mi?

Hayır. Mahzurlu gelir arındırması sonucu hesaplanan tutar fon toplam gider oranının hesaplanmasında dikkate alınmaz (SPK Rehberi 1.6).

Katılım fonu katılma hesabında ne kadar tutabilir?

Katılım fonlarında fon toplam değerinin en fazla %25’i, 12 aydan uzun vadeli olmamak şartıyla bankalar nezdindeki katılma hesaplarında değerlendirilebilir; tek bir bankada bu oran %10’u aşamaz (III-52.1 m.17/5).

Para piyasası katılım fonu nedir?

Katılım şemsiye fonuna bağlı olarak ihraç edilen ve para piyasası fonlarına ilişkin kuralların kıyasen uygulandığı fondur; kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonu da aynı esaslarla ihraç edilebilir ve bu fonlar düşük gider oranı sınırlarına tabidir (SPK Rehberi 1.5).

Katılım fonu tasfiye edilirse param faizli araçta mı bekler?

Hayır. SPK Rehberi’ndeki tasfiye esaslarına göre katılım fonunun tasfiyesinde elde edilen tutarların risk değeri düşük başka bir katılım fonunda veya Kurulca uygun görülen, getirisi faize bağlı olmayan araçlarla nemalandırılmasına ilişkin özel kurallar uygulanır.

Katılım fonunda hangi borçlanma araçları bulunabilir?

Katılım fonlarında borçlanma araçları yalnızca kira sertifikalarından oluşabilir; faizli tahvil ve bonolar katılım şemsiye fonunun faize dayalı olmayan araç şartına aykırıdır (III-52.1 m.6/1-c).

Katılım fonu faizli işlem yaparsa ne yapabilirim?

Kurucudan portföy dağılımını, danışma kurulu onaylarını ve arındırma kayıtlarını isteyebilir, izahnameye aykırılık nedeniyle doğan zararı talep edebilir ve SPK’ya şikâyette bulunabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Katılım fonu tasfiyesi
• Fon izahnamesi nasıl okunur
• Fon toplam gideri ve gider üst sınırı
• Fonun izahnamesi veya stratejisi değişiyor
• Portföy saklayıcısının sorumluluğu
• Kira sertifikası ihracı
• Yanıltıcı fon reklamı
• TEFAS ve fon alım satımı
• SPK’ya şikâyet başvurusu