Aile ve Aile Şirketi İçin Özel Fon Kurmak 2026: Serbest Özel Fon (III-52.1 m.23 ve m.25), 200 Milyon TL Asgari Yatırım (Rehber 1.3/C), Kurucu Portföy Yönetim Şirketi, Aile Fonu Yönetebilir mi, Malvarlığı Ayrılığı, Vergi (KVK m.5/1-d) ve Miras Planlaması

Varlıklı aileler ve aile şirketleri, birikimlerini profesyonel bir yapı altında toplamak, kuşaklar arası geçişi kolaylaştırmak ve vergi etkinliği sağlamak için giderek daha sık “ailenin kendi fonu” fikrini gündeme getiriyor. Türk hukukunda bunun yolu, katılma payları önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilen özel fondur (III-52.1 m.23/1); aileler için uygulamada en uygun biçim, nitelikli yatırımcılara tahsisli satılan serbest özel fondur. Ancak bu yapı ailenin doğrudan kurup yöneteceği bir şirket değildir: Fonun kurucusu SPK’dan izinli bir portföy yönetim şirketidir (m.3), fon malvarlığı en az beş yıllık tecrübeli portföy yöneticilerince yatırımcı lehine yönetilir (m.5/2) ve SPK’nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi bu tür fonlar için en az 200.000.000 TL’nin 30 iş günü içinde yatırıma yönlendirilmesini şart koşar (Rehber 1.3/C). Serbest fonlar oransal portföy sınırlamalarından muaftır (m.25/1) ve fonların portföy kazançları kurumlar vergisinden istisnadır (KVK m.5/1-d); öte yandan örtülü kazanç aktarımı yasağı ve çıkar çatışması kuralları, fonun aile şirketlerine “finansman kasası” olarak kullanılmasını sınırlar. Bu rehber, aile için özel fon kurmanın hukuki yolunu, sınırlarını ve miras planlamasındaki yerini madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Özel fonların tasfiye sürecindeki durumu özel fon tasfiyesi rehberimizde, serbest fonların genel işleyişi ve portföy sınırlamaları fon türleri rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı, bir ailenin kendi yatırımcı kitlesine tahsisli bir fon kurma sürecine odaklanır.

“Özel Fon” Ne Demektir?

Yatırım fonlarının büyük kısmı herkese açık satılır. Özel fon ise katılma payları önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fondur (III-52.1 m.23/1). SPK’nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi, belirli yatırımcılara tahsis edilmiş fonların unvanında “özel” ibaresine yer verilmesini ve bu ibarenin unvanın en sonunda yer almasını ister; işyeri, meslek grubu veya sektör gibi belirli kriterlerle belirlenmiş bir yatırımcı kitlesine tahsis edilen fonlar da bu kapsamdadır ve unvanlarında yatırımcı kitlesini tanımlayan ibareye de yer verilir. Uluslararası anlaşmalar nedeniyle belirli ülke vatandaşlarına satışı kısıtlanan fonlar ise özel fon sayılmaz.

Rehber, özel fonların farklı biçimlerini düzenler: işverenin çalışanlarına yönelik özel şemsiye fonlar (Rehber 1.3/A), özel kanunla kurulan mesleki emeklilik yapılarının üye ve grup çalışanlarına yönelik fonlar (1.3/B) ve katılma payları önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş serbest özel fonlar (1.3/C). Varlıklı bir aile için uygun olan, son biçimdir. Çalışanlara yönelik fonlar, çalışanlara pay edindirme programlarının bir alternatifidir; bu konu bu rehberimizde ele alınmıştır.

Neden Serbest Özel Fon?

Bir aile için tercih edilen yapı genellikle serbest fon niteliğinde bir özel fondur. Serbest fonlar Tebliğin 17 ila 24 üncü maddelerindeki portföy ve işlem sınırlamalarına tabi olmaksızın, fonun KAP sayfasında yer alan yatırım stratejileri ve limitleri dâhilinde yatırım yapabilir (III-52.1 m.25/1). Pay fiyatlarının en az ayda bir hesaplanması yeterlidir (m.25/9); katılma paylarının fona iadesi için pay fiyatlarının ilan süresinden farklı ve daha uzun süreler belirlenebilir (m.25/11); türev araçlar ve swap sözleşmeleri, limitleri KAP sayfasında açıklanmak kaydıyla portföye alınabilir (m.25/7); serbest fonlar fon sepeti fonu olarak da kurulabilir (m.25/12). Bu esneklik, uzun vadeli ve çok varlıklı bir aile portföyü için önemlidir.

Karşılığında serbest fonların katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilir. Satışı yapan kuruluşlar, yatırımcıların nitelikli yatırımcı vasfını haiz olduklarına dair belgeleri temin etmek ve tutmakla yükümlüdür (m.25/4). Serbest fonun portföy yöneticilerinin tümünün ileri düzey lisans ve türev araçlar lisansına sahip olması gerekir (m.25/5). Nitelikli yatırımcı tanımı SPK düzenlemelerinde yer alır (m.3); bu eşik hakkında SPK hukuk rehberimizin sık sorulan sorularına bakabilirsiniz.

Aile Fon Kurucusu Olabilir mi?

Hayır. III-52.1 sayılı Tebliğ kurucuyu, SPKn m.55 kapsamında ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan anonim ortaklık şeklindeki portföy yönetim şirketi olarak tanımlar (m.3). Bu nedenle bir aile iki yoldan birini seçer. Birincisi, mevcut bir portföy yönetim şirketiyle anlaşarak katılma payları aileye tahsis edilen bir serbest özel fon kurdurmaktır; bu, en yaygın ve hızlı yoldur. İkincisi, ailenin kendi portföy yönetim şirketini kurmasıdır; bu yol yüksek sermaye, lisanslı personel ve SPK izni gerektirir. Portföy yönetim şirketlerine uygulanacak asgari sermaye şartları bu rehberimizde anlatılmıştır; kendi şirketini kurmak ancak çok büyük aile varlıkları için anlamlıdır.

İlk yolda aile ile portföy yönetim şirketi arasındaki ilişki, fonun hukuki yapısının dışında bir hizmet ve yönetişim ilişkisidir. Fon içtüzüğü ise katılma payı sahipleri ile kurucu, portföy saklayıcısı ve varsa yönetici arasında, fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesini, saklanmasını ve vekâlet akdi hükümlerine göre yönetimini konu alan bir iltihaki sözleşmedir (m.8/1). Aile, fonun katılma payı sahibi olarak bu sözleşmeye katılır.

Portföy Yönetim Şirketi Nasıl Seçilir?

Aile fonunun başarısı büyük ölçüde kurucu portföy yönetim şirketine bağlıdır. Seçimde şirketin serbest fon yönetme deneyimi, portföy yöneticilerinin lisans ve tecrübesi, çalıştığı portföy saklayıcısı, çıkar çatışması politikası, raporlama kalitesi ve geçmişte SPK yaptırımına maruz kalıp kalmadığı incelenmelidir. 2026 yılında SPK kararlarıyla çok sayıda fonun tasfiyesine gidilmesi, kurucunun yönetim kalitesinin yatırımcı açısından ne kadar belirleyici olduğunu göstermiştir; bu süreçte etkilenen fonlar ve kurucular tasfiye edilen fonlar listesinde yer almaktadır. Hizmet anlaşmasında raporlama sıklığı, aile ile yapılacak toplantılar, ücretler, sözleşmenin sona ermesi hâlinde fonun başka bir kurucuya devri ve gizlilik hükümleri açıkça düzenlenmelidir. Tek bir kurucuya bağımlılığı azaltmak için sözleşmede kurucunun değiştirilmesine ilişkin bir çıkış yolu öngörülmesi de tavsiye edilir.

Kuruluş Süreci

Yatırım fonlarının şemsiye fon şeklinde kurulması zorunludur (III-52.1 m.10/1). Kurucu, taslak içtüzük, başvuru formu ve diğer belgelerle SPK’ya başvurur; kuruluş izni için kurucu ile portföy saklayıcısı arasındaki saklama sözleşmesinin kurulacak şemsiye fonu da kapsaması ve içtüzüğün onaylanması gerekir (m.10/2). Başvurular, belgelerin eksiksiz sunulmasından itibaren iki ay içinde karara bağlanır ve onaylanan içtüzük altı iş günü içinde ticaret siciline tescil ettirilip TTSG ve KAP’ta ilan olunur (m.10/4-5). Portföy yönetim şirketinin mevcut bir serbest şemsiye fonu varsa, aileye özel fon bu şemsiye fona bağlı yeni bir fon olarak, ayrı bir izahname ve yatırımcı bilgi formuyla ihraç edilebilir; her fonun varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrıdır (m.4/3).

Aile Fonu Ne Ölçüde Yönetebilir?

Özel fon kurmak isteyen ailelerin en sık yanıldığı nokta budur. Fon malvarlığı, fonun yönetim stratejisi doğrultusunda, yatırım yapılabilecek varlıklar konusunda yeterli bilgiye ve sermaye piyasası alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde yönetilmek zorundadır (III-52.1 m.5/2). Aile, yatırım stratejisinin ve limitlerinin belirlenmesinde, portföy yönetim şirketinin seçiminde ve performansın izlenmesinde etkili olabilir; ancak günlük yatırım kararları kurucunun portföy yöneticilerine aittir. Portföy yöneticisinin bir aile üyesinin talimatıyla hareket etmesi, mevzuatın öngördüğü bağımsız profesyonel yönetim ilkesine aykırı olur.

Serbest fonlar oransal sınırlamalardan muaf olsa da oransal sınırlama dışındaki şartlar geçerlidir; örneğin bir serbest fon borsa dışında ortaklık payı alım satımı yapamaz (Rehber 4.3/a). Ayrıca unvanında “özel” ibaresi yer alan serbest fonların yatırımcılarının fon ihraç başvurusu sırasında işlem yasaklı olmaması zorunludur (Rehber 4.3/d). Bir aile üyesinin SPK tarafından işlem yasağına tabi tutulmuş olması, fon yapısının baştan kurulmasına engel olabilir.

Aile Şirketlerine Yatırım: Örtülü Kazanç ve Çıkar Çatışması

Aileler çoğu zaman fonun, grup şirketlerinin tahvillerini veya paylarını alarak onlara finansman sağlamasını ister. Özel fonlarda, yatırımcı olarak tanımlanmış şirketlerin ihraç ettiği araçlara tek şirkette yüzde beş, toplamda yüzde yirmi beş sınırı öngörülmüştür (III-52.1 m.23/1-a); serbest fonlar ise bu oransal sınırlamalara tabi değildir (m.25/1). Ancak oransal muafiyet, hukuki sınırın olmadığı anlamına gelmez. SPKn m.21/1’deki örtülü kazanç aktarımı yasağı yalnızca halka açık ortaklıkları değil kolektif yatırım kuruluşlarını da kapsar: Fonun, ilişkili olduğu kişilerle emsallerine aykırı fiyat ve şartlarla işlem yaparak malvarlığını azaltması yasaktır. Bir aile fonunun grup şirketinin tahvilini piyasa koşullarının altında bir faizle alması veya grup şirketinin payını değerinin üzerinde satın alması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Grup şirketlerinden bazılarının borsada işlem görmesi hâlinde, aile fonunun bu paylarda işlem yapması piyasa kötüye kullanımı bakımından da ayrıca risk taşır; içsel bilgiye sahip aile üyelerinin fon aracılığıyla işlem yapması bilgi suistimali, fiyat oluşumunu etkileyen işlemler ise piyasa dolandırıcılığı iddialarına yol açabilir. Bu riskler örtülü kazanç aktarımı ve bilgi suistimali ile piyasa dolandırıcılığı farkı rehberlerimizde anlatılmıştır.

Şirket Hazinesini Özel Fona Koymak

Aile şirketleri, şirket nakdini de aileye özel fona yönlendirmek isteyebilir. Bu, şirketin tüzel kişi yatırımcı olarak fona katılması demektir ve şirket yönetimi bakımından ayrı bir sorumluluk alanı doğurur. Yönetim kurulu üyeleri görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralına uygun biçimde gözetmekle yükümlüdür; bu yükümlülüğü kusurlarıyla ihlal eden üyeler şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumludur (TTK m.369, m.553). Aile dışı ortakların da bulunduğu bir şirkette, şirket nakdinin yalnızca aile üyelerinin yatırımcı olduğu bir fona yönlendirilmesi, diğer ortaklar bakımından eşit işlem ve çıkar çatışması tartışmalarına yol açabilir.

İkinci risk likiditedir. Serbest fonlarda katılma paylarının fona iadesi için uzun süreler belirlenebilir (m.25/11) ve olağanüstü durumlarda fonun iade işlemleri durdurulabilir. İşletme nakdini böyle bir yapıya bağlayan şirket, maaş ve vergi ödemelerinde zorlanabilir. Şirket hazinesinin fonlarda kilitlenmesinin sonuçları kurumsal yatırımcı rehberimizde, ortakların birbirine karşı hakları ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Ücretler ve Maliyetler

Özel fonun maliyeti, portföy yönetim şirketinin yönetim ücreti, varsa performans ücreti, portföy saklama ücreti, bağımsız denetim, KAP ve MKK giderleri ile işlem komisyonlarından oluşur. Performansa dayalı ücretlendirme SPK’nın VII-128.5 sayılı Tebliğine tabidir ve eşik değer, yüksek iz değer gibi esasların izahnamede açıkça belirlenmesi gerekir. Aile, portföy yönetim şirketiyle pazarlık ederken yalnızca yönetim ücretine değil, performans ücretinin hangi getiriyi aştıktan sonra ve hangi dönemlerde hesaplanacağına da odaklanmalıdır. Performans ücreti ve yöneticinin sorumluluğu bireysel portföy yönetimi rehberimizde ayrıntılı ele alınmıştır.

Malvarlığı Ayrılığı: Neyi Korur, Neyi Korumaz?

Fonun malvarlığı, kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrıdır (III-52.1 m.5/1). Fon malvarlığı, kurucunun veya saklayıcının yönetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi başka bir amaçla tasarruf edilemez, kamu alacakları dâhil haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dâhil edilemez (m.5/4). Kurucunun üçüncü kişilere olan borçları ile fonun aynı kişilerden olan alacakları birbirine mahsup edilemez (m.5/5). Bu, portföy yönetim şirketinin veya saklayıcının mali sorunlarına karşı güçlü bir korumadır.

Ancak bu koruma, aile bireylerinin kendi borçlarına karşı bir kalkan değildir. Aile üyelerinin sahip olduğu katılma payları, onların kendi malvarlığının parçasıdır ve kural olarak kişisel alacaklıları tarafından takip konusu yapılabilir. Fonu bir “alacaklılardan mal kaçırma” aracı olarak kullanmaya çalışmak, tasarrufun iptali davaları ve ceza sorumluluğu bakımından ciddi riskler doğurur. Özel fonun asıl işlevi, profesyonel yönetim, şeffaf değerleme, kuşaklar arası devirde kolaylık ve vergi etkinliğidir.

Vergi Boyutu

Türkiye’de kurulu menkul kıymetler yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden istisnadır (KVK m.5/1-d-1). Bu, fonun kendi bünyesinde elde ettiği kazançların fon düzeyinde vergilendirilmediği anlamına gelir; portföyde yapılan alım satımlar, fon yatırımcısı açısından vergiyi doğrudan doğurmaz. Vergisel sonuç, katılma payı sahibinin fondan elde ettiği gelir üzerinde ortaya çıkar; fon katılma paylarından elde edilen gelirlere uygulanan tevkifat oranları Cumhurbaşkanı kararlarıyla dönemsel olarak değişmektedir ve fonun türüne (örneğin hisse senedi yoğun fon olup olmamasına) göre farklılaşabilir. Bu nedenle yapı kurulmadan önce güncel oranların ve kurumsal yatırımcı olarak şirket üzerinden yatırım yapmanın etkilerinin ayrıca hesaplanması gerekir. Yatırım gelirlerinin genel vergilendirme çerçevesi için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Miras Planlaması ve Kuşaklar Arası Geçiş

Özel fonun aileler için en önemli avantajlarından biri, dağınık varlıkların tek bir yapı altında toplanması ve mirasın bölünmüş bir portföy yerine katılma payları üzerinden paylaştırılabilmesidir. Mirasçılar, miras bırakanın katılma paylarına mirasın açılmasıyla kendiliğinden sahip olur; payların mirasçılar adına intikali ve veraset vergisi süreci mirasta hisse senedi ve fon rehberimizde anlatılmıştır.

Özel fonda dikkat edilmesi gereken nokta, katılma paylarının yalnızca önceden belirlenmiş kişilere tahsis edilmiş olmasıdır. Yatırımcı kitlesi izahnamede dar tanımlanmışsa, mirasçıların, eşlerin veya ileride aileye katılacak kişilerin bu kitleye dahil olup olmadığı tartışma yaratabilir. Bu nedenle yatırımcı kitlesinin, aile üyelerini ve onların mirasçılarını kapsayacak şekilde açık ve öngörülü tanımlanması önerilir. Aile üyeleri arasındaki ilişkiler ise fon yapısının dışında, aile anayasası, pay sahipleri sözleşmesi veya aile holding şirketi gibi araçlarla düzenlenir; katılma paylarının aile dışına devrinin sınırlanması, aile konseyi kararlarının bağlayıcılığı ve fona para giriş çıkışlarının koordinasyonu bu belgelerde belirlenir.

Dönüşüm, Birleşme ve Tasfiye

Asgari tutar 30 iş günü içinde yatırıma yönlendirilemezse, portföy saklayıcısı SPK’ya bilgi verir ve 30 iş günlük sürenin bitimini izleyen 6 iş günü içinde fonun dönüşümü, başka bir fonla birleştirilmesi veya tasfiyesi için SPK’ya başvurulur (Rehber 1.3/C). Rehber ayrıca unvanında “özel” ibaresi bulunmayan ve TEFAS’ta işlem görmeyen serbest fonlarda, yatırımcı sayısının bir ay içinde on beş gün veya daha fazla süreyle on ve daha az olması hâlinde kurucunun fonu özel fona dönüştürmek, birleştirmek, TEFAS’ta işlem görmesini sağlamak veya tasfiye etmek için başvurmasını ister (Rehber 4.3/c). Bu kural, fiilen bir aileye hizmet eden fonların “özel fon” olarak açıkça tanımlanmasını teşvik eder. Fonun tasfiyesinde yatırımcı hakları için fon tasfiyesi rehberimize bakabilirsiniz.

Bilgilendirme ve Şeffaflık

Özel fonlarda içtüzük ve izahname değişikliklerine ilişkin duyuruların KAP’ta ilan edilmesi hükmü uygulanmaz (III-52.1 m.23/1-b); yatırımcı kitlesi belli olduğundan bilgilendirme doğrudan yatırımcılara yapılır. Buna karşılık serbest fonların yatırım stratejileri ve limitleri fonun KAP sayfasında yer alır (m.25/1) ve yatırımcıların kararını etkileyebilecek izahname değişikliklerine ilişkin duyurular, yürürlük tarihinden en az otuz gün önce fonun KAP sayfasında ilan edilir (m.25/8). Aile açısından bu, fon yapısının tamamen gizli olmadığı anlamına gelir: Fonun varlığı, türü ve stratejisi kamuya açık kayıtlarda yer alır. Aileler, özellikle kamuoyunca tanınan isimler taşıyorsa, fon unvanının ve yatırımcı kitlesi tanımının nasıl yazılacağını bu gözle değerlendirmelidir.

Uygulamadan Üç Senaryo

Likit varlıkların toplanması. Üç kardeşten ve onların eşlerinden oluşan bir aile, farklı bankalarda dağınık duran yaklaşık 350 milyon TL tutarındaki mevduat, hisse ve tahvil birikimini bir portföy yönetim şirketinin serbest şemsiye fonuna bağlı bir özel fonda toplar. Yatırımcı kitlesi, kardeşleri, eşlerini ve alt soylarını kapsayacak şekilde tanımlanır; strateji, yüzde altmış borçlanma aracı ve yüzde kırk pay ağırlıklı esnek bir çerçevedir. Aile, üç ayda bir portföy yönetim şirketiyle toplanan bir yatırım komitesi aracılığıyla stratejiyi değerlendirir, ancak alım satım kararlarına katılmaz.

Grup şirketine finansman beklentisi. Aile, fonun grup şirketinin çıkaracağı tahvilin tamamını almasını ister. Serbest fon oransal sınırlamaya tabi olmasa da bu işlem, tahvilin faiz oranı ve şartları emsallerine uygun değilse fondan grup şirketine örtülü kazanç aktarımı sayılabilir (SPKn m.21/1). Portföy yönetim şirketi bu yatırımı ancak bağımsız değerleme ve piyasa koşullarına uygun şartlarla, belgeleyerek yapabilir; aksi hâlde yöneticinin kendisi de sorumluluk riskine girer.

Kuşak geçişi. Aile büyüğünün vefatıyla katılma payları mirasçılarına intikal eder. Yatırımcı kitlesi mirasçıları kapsayacak şekilde tanımlandığı için paylar sorunsuz aktarılır; mirasçılar arasında paylaşım, portföyün her bir varlığının ayrı ayrı bölünmesi yerine katılma payları üzerinden yapılır. Aile anayasasında öngörülen şekilde, fondan çıkış isteyen mirasçının payları belirli bir takvimle fona iade edilir.

Sık Yapılan Hatalar

Alternatiflerle Karşılaştırma

Bireysel portföy yönetiminin kuralları bu rehberimizde, girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonları ise bu rehberimizde anlatılmıştır. Uygulamada büyük aileler bu yapıları birlikte kullanır: Likit ve menkul kıymet ağırlıklı varlıklar serbest özel fonda, gayrimenkul ve iştirakler holding şirketinde veya gayrimenkul fonunda toplanır.

Aile İçin Kontrol Listesi

Portföy Yönetim Şirketine Talep Yazısı Örneği

Aşağıdaki metin, bir ailenin serbest özel fon kurulması için portföy yönetim şirketine göndereceği talep yazısına örnektir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Aile için özel fon kurmak, sermaye piyasası mevzuatı, vergi, miras ve aile yönetişimi hukukunu birlikte gerektiren bir projedir. Hukukçular Evi Ankara olarak ailelere yatırımcı kitlesinin tanımını, portföy yönetim şirketiyle yapılacak hizmet ve ücret anlaşmasını, yatırım stratejisinin hukuki çerçevesini ve ilişkili taraf işlemleri politikasını hazırlıyor; aile anayasası ve pay sahipleri sözleşmesiyle fon yapısını birbirine bağlıyoruz. Miras planlamasında katılma paylarının intikali, veraset vergisi ve mirasçılar arası paylaşım süreçlerini yönetiyor, portföy yönetim şirketlerine de bu fonların kuruluş ve uyum süreçlerinde danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir aile kendi yatırım fonunu kurabilir mi?

Aile doğrudan fon kurucusu olamaz. Kurucu, SPK’dan izinli ve ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan bir portföy yönetim şirketidir (III-52.1 m.3). Aile, katılma payları kendisine tahsis edilen bir özel fonu bir portföy yönetim şirketine kurdurabilir veya kendi portföy yönetim şirketini kurabilir.

Özel fon ne demektir?

Katılma payları önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fondur (III-52.1 m.23/1). Bu fonların unvanının sonunda “özel” ibaresi yer alır (Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber).

Aile için özel fon kurmak için ne kadar para gerekir?

Nitelikli yatırımcılara tahsisli satılacak serbest özel fonlarda, kurucunun yatırıma yönlendirilecek tutarın en az 200.000.000 TL olacağına dair beyanı gerekir; bu tutar onaylı izahnamenin KAP’ta yayımlanmasından itibaren 30 iş günü içinde yatırıma yönlendirilmelidir (Rehber 1.3/C). SPK bu tutarı her yıl yeniden belirleyebilir.

Aile üyeleri fonun yatırım kararlarını verebilir mi?

Fon malvarlığı, yeterli bilgi ve en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından yatırımcı lehine yönetilir (III-52.1 m.5/2). Aile, yatırım stratejisinin belirlenmesinde etkili olabilir; ancak günlük yatırım kararları kurucunun portföy yöneticilerine aittir.

Serbest fon hangi varlıklara yatırım yapabilir?

Serbest fonlar Tebliğin 17 ila 24 üncü maddelerindeki oransal sınırlamalara tabi olmaksızın, KAP sayfasındaki yatırım stratejisi ve limitleri dâhilinde yatırım yapabilir (m.25/1). Ancak oransal sınırlama dışındaki şartlar geçerlidir; örneğin serbest fon borsa dışında ortaklık payı alım satımı yapamaz (Rehber 4.3).

Fon aile şirketinin hisselerine yatırım yapabilir mi?

Serbest fonlar oransal sınırlamalara tabi olmasa da kolektif yatırım kuruluşları örtülü kazanç aktarımı yasağına tabidir (SPKn m.21/1). İlişkili şirket araçlarına yatırım çıkar çatışması ve piyasa kötüye kullanımı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Fon malvarlığı ailenin alacaklılarına karşı korunur mu?

Fon malvarlığı kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrıdır ve onların borçları için haczedilemez (III-52.1 m.5). Ancak ailenin sahip olduğu katılma payları ailenin kendi malvarlığıdır; bu nedenle fon, aile bireylerinin kendi alacaklılarına karşı bir koruma aracı değildir.

Fon kazançları vergilendirilir mi?

Türkiye’de kurulu menkul kıymetler yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden istisnadır (KVK m.5/1-d). Katılma payı sahiplerinin gelirleri ise tevkifata tabi olabilir; oranlar dönemsel olarak değiştiğinden güncel düzenleme kontrol edilmelidir.

Asgari tutara ulaşılamazsa ne olur?

30 iş günü içinde 200.000.000 TL yatırıma yönlendirilmezse portföy saklayıcısı SPK’ya bilgi verir ve fonun dönüşümü, birleştirilmesi veya tasfiyesi için 6 iş günü içinde başvurulur (Rehber 1.3/C).

Aile üyelerinden biri işlem yasaklıysa fona katılabilir mi?

Hayır. Unvanında “özel” ibaresi yer alan serbest fonların yatırımcılarının fon ihraç başvurusu sırasında işlem yasaklı olmaması zorunludur (Rehber 4.3).

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Özel (tahsisli) fon tasfiyesi
• Yatırım fonu türleri
• Portföy yönetim şirketlerine sermaye şartı
• Bireysel portföy yönetimi
• Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları
• Mirasta hisse senedi ve fon
• Örtülü kazanç aktarımı
• Yatırım gelirlerinin vergilendirilmesi
• Çalışanlara pay edindirme programı
• Serbest fonlarda 30 gün önceden duyuru kuralı
• Özel fon için portföy yönetim şirketi kurmak