Hükümlü izinleri 5275 sayılı Kanun’un 93 ilâ 97. maddelerinde düzenlenmiştir ve üç türdür: mazeret izni (m. 94), özel izin (m. 95) ve iş arama izni (m. 96). Süreler yaygın bilinenden farklıdır: mazeret izni yol dışında on güne kadar, özel izin ise üç ayda bir yol hariç yedi güne kadardır. 7242 sayılı Kanun’la (14/4/2020) yapılan değişikliklerle mazeret izni için aranan iyi hâlle geçirilmiş süre beşte birden onda bire indirilmiş, özel izin üç günden yedi güne çıkarılmış ve hasta ziyareti izni bir defadan asgari bir ay arayla iki defaya genişletilmiştir. İzinden dönmemede eşik nettir: iki günü aşan gecikme TCK m. 292 kapsamına girer.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 5275 m. 93 | İzin türleri, kimlerin yararlanamayacağı ve izin sürelerinin hükümlülükten sayılması |
| 5275 m. 94 | Mazeret izni: ön koşul, sebepler, süreler, onay makamları, gece konaklama ve yurt dışı yasağı |
| 5275 m. 95 | Özel izin: kimlere, ne sıklıkla, kaç gün; birleştirme imkânı |
| 5275 m. 96 | İş arama izni |
| 5275 m. 97 | İzinden dönmeme ve geç dönme: iki günlük eşik, disiplin ve mücbir sebep istisnası |
| 7242 sayılı Kanun m. 38, 39, 40 | m. 94, 95 ve 97’de yapılan değişiklikler |
| Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik | İzin belgesi, yol izni ve uygulama ayrıntıları |
| 4675 sayılı Kanun | İzin talebinin reddine karşı infaz hâkimliğine şikâyet |
⚖️ İzin talebi reddedildiyse infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Genel Çerçeve: 5275 m. 93
Maddenin birinci fıkrası iki cümleden ibarettir ama ikisi de belirleyicidir:
“Yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında bulunanlar dışındaki hükümlülere mazeret izni, özel izin veya iş arama izni verilebilir. İzinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır.”
Birinci cümle, izinlerden yararlanamayacak grubu suç türüne göre değil, bulunulan kurum türüne göre belirler. Yani kural, “terör suçlusu izin alamaz” değil; yüksek güvenlikli ceza infaz kurumunda bulunanlar bu üç izin türünden yararlanamaz. Bu ayrım pratikte önemlidir: yüksek güvenlikli kurumda olmayan bir hükümlü, suç türü ne olursa olsun m. 93 kapsamındaki yasağa girmez. Kurumdaki genel hak çerçevesi için hükümlü ve tutuklu hakları yazımıza bakabilirsiniz. Mazeret izni bakımından ise m. 94’te yüksek güvenlikli kurumdaki tehlikeli olmayan hükümlüler için ayrı ve sınırlı bir imkân öngörülmüştür (aşağıda).
İkinci cümle de değerlidir: izinde geçen günler hükümlülükte geçmiş sayılır. Yani izin, infaz süresini uzatmaz; izne çıkılan günler cezadan düşer. Bu, izni infaz hesabı bakımından nötr hâle getirir.
Maddenin ikinci fıkrası, izinlerin kullandırılmasına ilişkin ayrıntıların Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte gösterileceğini öngörür. İzin dışındaki temas kanalları için görüş, telefon ve mektup hakkı yazımıza bakabilirsiniz. Bu nedenle kanun metnindeki süreler kadar yönetmelikteki usul kuralları da (izin belgesi, yol izni, onay zinciri) uygulamada belirleyicidir.
Mazeret İzni (5275 m. 94)
Ön koşul. Maddenin birinci fıkrası, mazeret izni için tek bir nicel şart öngörür: hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçirmiş olmak. Bu oran, maddenin ilk hâlinde “beşte biri” idi; 7242 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle onda bire indirilmiştir. Değişikliğin amacı, hükümlünün mazeret iznini çok daha kısa sürede kullanabilmesini sağlamaktır.
Ayrıca izin, kendiliğinden verilmez: madde açıkça “hükümlünün isteği ile” demektedir. Talep şarttır.
| Bent | Sebep | Onay zinciri | Süre |
|---|---|---|---|
| (a) | Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü | Ceza infaz kurumu en üst amirinin önerisi + Cumhuriyet Başsavcılığının onayı | Yol dışında on güne kadar |
| (b) | Aynı yakınlardan birinin yaşamsal tehlike oluşturacak önemli ve ağır hastalığı ya da deprem, su baskını, yangın gibi felâketler nedeniyle zarara uğraması (belgelendirme koşuluyla) | Kurum en üst amirinin görüşü + Cumhuriyet Başsavcılığının önerisi + Adalet Bakanlığının onayı | Yol dışında on güne kadar |
İki bent arasındaki onay zinciri farkı uygulamada sıkça gözden kaçar. Ölüm hâlinde karar il düzeyinde tamamlanır; hastalık ve felâket hâlinde ise Adalet Bakanlığı onayı gerekir. Bu, ikinci hâlde sürecin daha uzun sürmesi anlamına gelir ve başvurunun bir an önce, eksiksiz belgeyle yapılmasını gerektirir.
İkinci fıkra: cenaze ve hasta ziyareti. Maddenin ikinci fıkrası, yüksek güvenlikli kurumdakiler dâhil olmak üzere tehlikeli olmayan hükümlüler için, dış güvenlik görevlisi refakatinde ve daha kısa süreli özel bir imkân öngörür:
(a) Cenazeye katılma: ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun cenazesine katılmak amacıyla yol süresi dışında iki güne kadar.
(b) Hasta ziyareti: Sağlık Kurulu raporu ile belgelendirilmesi şartıyla ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne veya babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturacak önemli ve ağır hastalığı nedeniyle, bunlardan her biri için asgari bir ay arayla toplam iki defaya mahsus olmak üzere, yol süresi dışında bir güne kadar.
Bu (b) bendindeki “toplam iki defa” ifadesi de 7242 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle getirilmiştir; önceki metinde her yakın için yalnızca bir defa izin verilebiliyordu. Ayrıca hasta ziyareti bendinde yakın çevre, eşin anne veya babasını da kapsayacak şekilde birinci fıkradan daha geniştir.
Gece konaklama. Hükümlünün izin süresi içinde gece konaklaması gerekirse; kendi evinde, (a) bendinde belirtilen bir yakınının evinde, güvenli görülen başka bir yerde ya da gidilen yerde bulunan kapalı ceza infaz kurumunda kalmasına, güvenlik hususu değerlendirilmek ve gerekli güvenlik tedbirleri alınmak suretiyle gidilen yerin valisi tarafından karar verilir. Karar mercii kurum idaresi değil valiliktir; bu nedenle gece konaklama talebi başvuruda ayrıca belirtilmelidir.
Mutlak sınır. Maddenin son cümlesi tartışmasızdır: yurt dışına çıkmasını gerektirmesi durumunda hükümlüye bu madde gereğince izin verilemez. Yurt dışındaki bir cenaze veya hastalık, mazeret izni sebebi oluşturmaz.
Özel İzin (5275 m. 95)
Maddenin birinci fıkrası şöyledir: “Açık ceza infaz kurumlarında bulunanlarla kapalı ceza infaz kurumunda olup da açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazananlara, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini veya güçlendirmelerini ve dış dünyaya uyumlarını sağlamak amacıyla kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar izin verilebilir.”
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kimler | Açık kurumda bulunanlar ve kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazananlar |
| Amaç | Aile bağlarının sürdürülmesi veya güçlendirilmesi ve dış dünyaya uyum |
| Sıklık | Üç ayda bir |
| Süre | Yol hariç yedi güne kadar (7242 s.K. m. 39 ile “üç gün”den yükseltildi) |
| Onay | Kurum en üst amirinin önerisi + Cumhuriyet Başsavcılığının onayı |
| Birleştirme | Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde izinler birleştirilerek kullandırılabilir (7242 s.K. ile eklenen cümle) |
| Yol izni | Gidilecek mesafe gözetilerek gidiş geliş için toplam dört günü geçmemek üzere ayrıca yol izni |
| Refakat | Özel izin kullanımında iç ve dış güvenlik görevlilerinin gözetimi aranmaz |
Buradaki en kritik nokta, kapalı kurumdaki hükümlülerin de kapsamda olmasıdır: açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış olmak yeterlidir; fiilen açık kuruma nakledilmiş olmak şart değildir. Kapasite, yaş veya sağlık gibi nedenlerle nakli gecikmiş hükümlü, bu gecikmeden dolayı izin hakkını kaybetmez. Açık kuruma ayrılma şartlarını ayrı bir yazıda ele aldık.
Yol izni ayrı bir kalemdir. Yedi günlük süre “yol hariç” olduğundan, yol izni bu süreye dâhil değildir ve mesafeye göre ayrıca hesaplanır. Yargıtay, yol izninin mesafeye göre belirlenmesi gerektiğini; iznin geçirileceği yer aynı il sınırları içindeyse kurumca belirlenen kısa yol süresinin makul kabul edilebileceğini benimsemiştir. Yani yol izni otomatik olarak dört gün değildir; dört gün üst sınırdır.
Gözetim yok. Özel izin, mazeret izninin (b) bendindeki refakatli kullanımdan bu yönüyle ayrılır: özel izinde güvenlik görevlisi gözetimi aranmaz. Bu, iznin “dış dünyaya uyum” amacının doğal sonucudur.
⚖️ İki günü aşan gecikme disiplin değil, TCK m. 292 meselesidir
Ankara’da Uzman Avukat — Av. Fatma Öztürk
İş Arama İzni (5275 m. 96)
Üçüncü izin türü, tahliye hazırlığına yöneliktir. Koşullu salıverilmesine bir ay kalan ve hükümlülük süresinin belirli bir bölümünü tamamlamış hükümlülere, tahliye sonrası çalışacağı bir iş bulabilmesi amacıyla iş arama izni verilebilir.
Bu iznin işlevi, m. 95’teki özel izinden farklıdır: özel izin aile bağını ve dış dünyaya uyumu hedeflerken, iş arama izni doğrudan tahliye sonrası ekonomik yaşama hazırlığı hedefler. Uygulamada en az kullanılan izin türüdür; oysa koşullu salıverilme sonrası istihdam, yeniden suç işleme riskini azaltan en güçlü etkenlerden biridir.
İş arama izninde de m. 93/1’in genel sınırı geçerlidir: yüksek güvenlikli ceza infaz kurumunda bulunanlar bu izinden yararlanamaz. İznin süresi, usulü ve belgelendirilmesi bakımından ayrıntılar yönetmelikte gösterilmiştir.
İzinden Dönmeme ve Geç Dönme (5275 m. 97)
Maddenin kurduğu sistem, tek bir sayıya dayanır: iki gün.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İzinden hiç dönmeme | TCK m. 292 ve izleyen maddelerdeki hükümler uygulanır | m. 97/1 |
| İki günden fazla süre geçtikten sonra dönme | TCK m. 292 ve izleyen maddelerdeki hükümler uygulanır | m. 97/1 |
| İzin süresini iki gün veya daha az geçirme | Hükümlü hakkında disiplin işlemi yapılır | m. 97/2 |
| Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik nedeniyle dönememe veya geç dönme | Ceza verilmez | m. 97/1’e 7242 s.K. m. 40 ile eklenen cümle |
Bu eşik, savunma bakımından belirleyicidir. İki günü aşmayan bir gecikme, kural olarak ceza davası değil disiplin işlemi konusudur. Uygulamada zaman zaman iki günü aşmayan gecikmelerin firar olarak nitelendirildiği görülmekte; Yargıtay bu tür dosyalarda eylemin izin tecavüzü niteliğinde olduğunu ve buna göre değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle dönüş saatinin ve kuruma teslim anının tutanakla belgelenmesi kritik önemdedir.
7242 sayılı Kanun’la eklenen mücbir sebep cümlesi de ayrıca değerlidir: salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumunda bu sebeplerden dolayı izinden dönemeyen veya geç dönen hükümlülere ceza verilmez. Hüküm, sebep ile gecikme arasında nedensellik aradığından, mücbir sebebin somut olarak belgelenmesi gerekir.
Ayrıca izin ihlali, ayrı bir disiplin sonucu daha doğurur: mazeretsiz olarak izinden dönmesi gereken zamandan geç dönmek ve uyması gereken koşullara uymamak, 5275’teki disiplin cezalarını gerektiren eylemler arasında sayılmıştır. Disiplin cezaları ise iyi hâl değerlendirmesini ve dolayısıyla açık kuruma ayrılma ile denetimli serbestlik tarihlerini etkiler. Disiplin cezaları ve itiraz yolunu ayrı bir yazıda inceledik.
İzin Talebinin Reddi: İtiraz Yolu
İzin talebinin reddi bir idari işlemdir ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu kapsamında şikâyete konu edilebilir. Nitekim 4675 m. 4/2, hükümlülerin cezalarının infazı, müşahedeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemeyi infaz hâkimliğinin görevleri arasında açıkça sayar.
| Aşama | Süre | Merci |
|---|---|---|
| Şikâyet | Öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün | İnfaz hâkimliği (4675 m. 5) |
| Karar | Duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta | İnfaz hâkimi (4675 m. 6/2) |
| İtiraz | Tebliğden itibaren iki hafta (1/6/2024 ve sonrası kararlarda) | Yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi (4675 m. 6/5-6) |
Mazeret izni gibi aciliyeti olan taleplerde asıl mesele süredir: ölüm veya ağır hastalık hâlinde şikâyetin sonucu beklenirse izin anlamını yitirir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde, 4675 m. 5/4 uyarınca işlemin durdurulması talebi de ayrıca ileri sürülmelidir. Ancak bu talebin kabulü iki şarta bağlıdır ve ikisi birlikte gerçekleşmelidir: giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Cenazeye yetişememe veya hastayı son kez görememe, “giderilmesi imkânsız sonuç” bakımından somut olarak yazılmalıdır. İnfaz hâkimliğinin görev ve usulünü ayrı bir yazıda ele aldık.
İzin ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark
| Ölçüt | İzin (m. 93-97) | Denetimli serbestlik (m. 105/A) |
|---|---|---|
| Niteliği | Kurumla bağ sürerken geçici çıkış | Cezanın kalan kısmının toplum içinde infazı |
| Kuruma dönüş | Zorunlu; süre sonunda dönülür | Yok; koşullu salıverilme tarihine kadar dışarıda |
| Süre | Günlerle ölçülür (1, 2, 7 veya 10 gün) | Yıllarla ölçülür (1 yıl; geçici maddelere göre 3, 4 veya 6 yıl) |
| Yükümlülük | İzin belgesindeki koşullar ve süreye uyma | m. 105/A’nın beşinci fıkrasındaki yükümlülükler |
| İhlalin sonucu | İki günü aşarsa TCK m. 292; aşmazsa disiplin | Açık ceza infaz kurumuna gönderilme |
| Karar mercii | Kurum amiri + Başsavcılık (bazı hâllerde Bakanlık onayı) | İnfaz hâkimi |
İki kurum arasında bir bağ da vardır: izin ihlalinden doğan disiplin cezası iyi hâl değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir ve bu da denetimli serbestliğe ayrılma tarihini geriye atabilir. Denetimli serbestlik sürelerini ayrı bir yazıda ele aldık.
Başvuru ve Belge Kontrol Listesi
1. Ön koşulu hesaplayın. Mazeret izni için hükümlülük süresinin onda birinin iyi hâlle geçirilmiş olması gerekir (7242 s.K. öncesi beşte birdi).
2. Doğru bendi seçin. Ölüm hâli (a) bendi, hastalık ve felâket hâli (b) bendidir; onay zincirleri farklıdır ve (b) bendinde Adalet Bakanlığı onayı gerekir.
3. Belgeyi eksiksiz sunun. (b) bendi “belgelendirilmesi koşuluyla” der; hasta ziyaretinde ise Sağlık Kurulu raporu aranır. Tek hekim raporu yeterli değildir.
4. Hasta ziyaretinde iki defa hakkını hatırlatın. Her yakın için asgari bir ay arayla toplam iki defa, yol dışında birer güne kadar izin mümkündür.
5. Eşin anne-babasını atlamayın. Hasta ziyareti bendi, birinci fıkradan farklı olarak eşin anne veya babasını da kapsar.
6. Gece konaklamayı ayrıca isteyin. Bu konuda karar mercii kurum değil, gidilen yerin valisidir.
7. Özel izinde yol iznini ayrıca talep edin. Yedi gün “yol hariç”tir; yol izni mesafeye göre ve toplam dört günü geçmemek üzere ayrıca verilir.
8. Kapalı kurumdaysanız da özel izin isteyin. Açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış olmak yeterlidir; fiilen nakledilmiş olmak şart değildir.
9. Dönüş anını belgeleyin. İki günlük eşik, disiplin ile ceza davası arasındaki sınırdır; teslim saatinin tutanağa geçmesi belirleyicidir.
10. Mücbir sebebi kanıtlayın. Salgın, doğal afet, savaş veya seferberlik nedeniyle dönememe hâlinde ceza verilmez; ancak nedensellik belgelenmelidir.
11. Ret kararında süreyi kaçırmayın. İnfaz hâkimliğine şikâyet süresi 15/30 gündür; acil hâllerde durdurma talebi ayrıca ve iki şartla gerekçelendirilmelidir.
İzin Belgesi, Yol İzni ve Uygulama Usulü
Kanun izin türlerini ve süreleri belirler; iznin nasıl kullandırılacağı ise m. 93/2’nin atıf yaptığı yönetmelikte düzenlenmiştir. Uygulamada belirleyici olan dört ayrıntı vardır.
1. İzin belgesi. Hakkında özel izin kullanılmasına karar verilen hükümlüye, kurumdan ayrılmadan önce kurum idaresince “izin belgesi” düzenlenerek verilir. Bu belge, hükümlünün iznini geçireceği yer Cumhuriyet Başsavcılığınca onaylanır. Yani izin, iki uçlu bir belge sürecidir: çıkış kurumun bulunduğu yerde, onay ise gidilen yerde tamamlanır. Belgenin ibraz edilmemesi veya onaylatılmaması, izin süresince hükümlünün hukuki durumunu tartışmalı hâle getirir.
2. Yol izni mesafeye göre hesaplanır. Gidilecek mesafe göz önünde bulundurularak gidiş geliş için toplam dört günü geçmemek üzere yol izni verilir. Buradaki “dört gün” bir hak değil, üst sınırdır. Yargıtay, iznin geçirileceği yerin aynı il sınırları içinde olduğu bir olayda, kurumca belirlenen daha kısa yol süresinin makul olduğunu; infaz hâkimliğinin bu süreyi dört güne çıkarmasının isabetli olmadığını kabul etmiştir. Dolayısıyla uzun yol izni talebi, mesafe ve ulaşım koşullarıyla somut olarak gerekçelendirilmelidir.
3. İzinlerin hesaplanma yöntemi. İzinler, o güne kadar infaz edilen sürenin hükümlülük süresinden indirilmesiyle bulunacak süreye göre hesaplanır. Bu nedenle izin hakkı, infaz ilerledikçe yeniden doğabilir: belirlenen sürelere uygun olarak izne gönderilen hükümlüler, aynı yıl içinde infaz ettikleri ceza süreleri dikkate alındığında yeni izin hakkı elde ederlerse bir kez daha izne gidebilme imkânından yararlanır.
4. Çocuk eğitimevleri. Özel izin bakımından çocuk eğitimevlerinde bulunanlar da kapsam içindedir. Ayrıca kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazandığı hâlde, nakledileceği kurumun kapasitesi ve/veya hükümlünün yaşı ve sağlığı gibi nedenlerle açık kuruma gidemeyenler de bu izinden yararlanır. Bu, kanundaki “hak kazananlar” ifadesinin uygulamadaki karşılığıdır.
İzin, İyi Hâl ve İnfaz Takvimi İlişkisi
İzinler infaz hukukunda yalıtılmış bir kurum değildir; iyi hâl değerlendirmesiyle çift yönlü bir ilişki içindedir.
Girişte: Mazeret izni, hükümlülük süresinin onda birinin iyi hâlle geçirilmiş olmasını şart koşar. Özel izin ise açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış olmayı gerektirir; açık kuruma ayrılmanın kendisi de iyi hâl kararına bağlıdır. Yani her iki izin de iyi hâl üzerinden kurulur.
Çıkışta: İzin ihlali disiplin cezası doğurur; disiplin cezası ise iyi hâl değerlendirmesini olumsuz etkiler. Bunun zinciri şudur: disiplin cezası → iyi hâl kararının olumsuz etkilenmesi → açık kuruma ayrılma tarihinin gecikmesi → denetimli serbestliğe ayrılma tarihinin gerilemesi. Bu nedenle tek bir izin gecikmesi, aylarla ölçülen bir infaz gecikmesine dönüşebilir.
Ayrıca izin ihlali, sonraki izin taleplerini de doğrudan etkiler: uygulamada izin süresini aşan veya firar eden hükümlülere yeniden özel izin verilmemesi yönünde katı bir yaklaşım hâkimdir. Bu nedenle beklenmedik bir gecikme doğduğunda, süre dolmadan önce kuruma haber verilmesi ve durumun belgelenmesi kritik önemdedir; sonradan yapılan açıklama, süresinde yapılan bildirimin yerini tutmaz.
Son olarak, izin kararlarının takdiri niteliği unutulmamalıdır. Kanun metinlerinde “izin verilebilir” ifadesi kullanılmıştır; yani şartların sağlanması izni otomatik hâle getirmez. Buna karşılık takdir keyfîlik anlamına gelmez: ret kararının denetime elverişli gerekçe içermesi gerekir ve gerekçesiz ya da soyut gerekçeli ret kararları, infaz hâkimliği önünde en güçlü itiraz sebebidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mazeret izni kaç gündür?
5275 m. 94/1 uyarınca ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü ile bu yakınlardan birinin yaşamsal tehlike oluşturacak ağır hastalığı veya deprem, su baskını, yangın gibi felâketler nedeniyle zarara uğraması hâlinde yol dışında on güne kadar izin verilebilir.
Mazeret izni için ne kadar ceza çekmiş olmak gerekir?
Hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçirmiş olmak gerekir. Bu oran, 7242 sayılı Kanun’un 38. maddesiyle “beşte bir”den “onda bir”e indirilmiştir.
Cenazeye katılmak için ayrı bir izin var mı?
Evet. m. 94/2-(a) uyarınca tehlikeli olmayan hükümlüler, dış güvenlik görevlisi refakatinde, ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun cenazesine katılmak amacıyla yol süresi dışında iki güne kadar izin kullanabilir.
Hasta ziyareti izni kaç defa kullanılabilir?
m. 94/2-(b) uyarınca Sağlık Kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, sayılan yakınlardan her biri için asgari bir ay arayla toplam iki defaya mahsus olmak üzere, yol süresi dışında bir güne kadar izin verilebilir. “İki defa” imkânı 7242 sayılı Kanun’la getirilmiştir.
Özel izin kaç gündür?
m. 95/1 uyarınca üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadardır. Bu süre 7242 sayılı Kanun’un 39. maddesiyle “üç gün”den yedi güne çıkarılmıştır. Ayrıca gidilecek mesafeye göre toplam dört günü geçmemek üzere yol izni verilir.
Kapalı cezaevindeyim, özel izin alabilir miyim?
Evet. m. 95/1, açık kurumda bulunanların yanı sıra kapalı kurumda olup da açık kuruma ayrılmaya hak kazananları da kapsar. Fiilen açık kuruma nakledilmiş olmak şart değildir.
Özel izinler birleştirilebilir mi?
Evet. 7242 sayılı Kanun’la m. 95/1’e eklenen cümle uyarınca hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir.
İzinde güvenlik görevlisi refakat eder mi?
Özel izinde iç ve dış güvenlik görevlilerinin gözetimi aranmaz. Buna karşılık m. 94/2 kapsamındaki cenaze ve hasta ziyareti izinleri, dış güvenlik görevlisi refakatinde ve kurumun bulunduğu yerde kullanılır.
İzinde geçen süre cezadan düşer mi?
Evet. m. 93/1’in son cümlesi açıktır: izinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır. İzin, infaz süresini uzatmaz.
İzinden geç dönersem ne olur?
m. 97’ye göre izin süresini iki gün veya daha az geçirenler hakkında disiplin işlemi yapılır. İzinden hiç dönmeyen veya iki günden fazla geçtikten sonra dönenler hakkında ise TCK m. 292 ve izleyen maddelerdeki hükümler uygulanır.
Deprem veya salgın nedeniyle dönemedim; ceza alır mıyım?
7242 sayılı Kanun’la m. 97/1’e eklenen cümle uyarınca salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumunda bu sebeplerden dolayı izinden dönemeyen veya geç dönen hükümlülere ceza verilmez. Sebep ile gecikme arasındaki bağın belgelenmesi gerekir.
Yurt dışındaki cenaze için izin alınabilir mi?
Hayır. m. 94’ün son cümlesi uyarınca yurt dışına çıkmasını gerektirmesi durumunda hükümlüye bu madde gereğince izin verilemez.
Yüksek güvenlikli kurumdakiler izin alabilir mi?
m. 93/1 uyarınca yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında bulunanlar mazeret izni, özel izin veya iş arama izninden yararlanamaz. Ancak m. 94/2 kapsamında, tehlikeli olmayan hükümlüler bakımından cenaze ve hasta ziyareti için refakatli ve kısa süreli izin imkânı ayrıca düzenlenmiştir.
İzin talebim reddedilirse ne yapabilirim?
4675 sayılı Kanun m. 4/2 izin işlemlerine ilişkin şikâyetleri infaz hâkimliğinin görevleri arasında sayar. Şikâyet süresi öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde işlem tarihinden itibaren otuz gündür; acil hâllerde m. 5/4 uyarınca işlemin durdurulması da ayrıca talep edilmelidir.
Sonuç
Hükümlü izinleri, infaz hukukunun en somut ve en çok sayıya dayanan alanıdır: mazeret izninde onda bir ön koşulu ve on gün üst sınırı, cenazede iki gün, hasta ziyaretinde bir gün ve iki defa, özel izinde üç ayda bir yedi gün artı dört güne kadar yol, ihlalde ise iki günlük eşik. Bu sayıların çoğu 7242 sayılı Kanun’la 2020’de değiştiğinden, daha eski kaynaklardaki “üç gün” veya “beşte bir” gibi rakamlar bugün yanıltıcıdır. Talep tarafında ise iki şey belirleyicidir: doğru bendi seçmek ve belgeyi eksiksiz sunmak. Ret hâlinde ise takvim işler; şikâyet ve durdurma talebi birlikte kurulmalıdır. İzin başvurusu, ret kararına şikâyet ve izin ihlali savunması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 93, 94, 95, 96, 97, 105/A; 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun m. 38, 39, 40; 24/1/2013 tarihli ve 6411 sayılı Kanun m. 10; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 292; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4, 5, 6; 7499 sayılı Kanun m. 37 (itiraz süresi); Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik (izin belgesi, yol izni ve uygulama esasları). Mevzuat değişebileceğinden, başvuru tarihinde yürürlükteki metnin teyidi gerekir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş ya da avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her somut durum için avukat görüşü esastır.
⚖️ Ücretsiz Ön Görüşme İçin Bize Ulaşın
Ankara’da Uzman Avukat — Av. Fatma Öztürk


