İcra Takibinden Vazgeçme (Feragat) ve Haricen Tahsil Nedir?

Alacaklı, başlattığı icra takibinden vazgeçebilir; ama bunun türü ve sonuçları farklıdır. İcra takibinden vazgeçme (feragat), alacaklının takibi sonlandırmasıdır. Bu, alacaktan tamamen vazgeçmek (maddi feragat) veya sadece o takipten vazgeçmek şeklinde olabilir. Bir de borcun icra dışında ödendiği “haricen tahsil” durumu vardır. Bu rehberde feragat ile haricen tahsili, farklarını ve harç sonuçlarını açıklıyoruz.

Takipten Vazgeçme (Feragat) Nedir?

İcra takibinden vazgeçme, alacaklının başlattığı takibi sona erdirmesidir. İki farklı anlamı olabilir: Takipten feragat (sadece o icra takibinden vazgeçme; alacak hakkı saklı kalabilir) veya alacaktan feragat (maddi hukuk anlamında alacağın tamamından vazgeçme). Bu ayrım sonuçları belirler: alacaktan tamamen feragat edilmişse, alacaklı bir daha o borç için takip yapamaz.

Haricen Tahsil Nedir?

Haricen tahsil, borcun icra dairesi kanalıyla değil, doğrudan alacaklıya veya avukatına ödenmesidir. Örneğin borçlu, dosya dışında alacaklıyla anlaşıp ödemeyi elden veya banka yoluyla yaparsa, bu haricen tahsildir. Bu durumda dosya otomatik kapanmaz; alacaklının (veya vekilinin) icra dairesine haricen tahsil bildirimi yapması gerekir.

Feragat ile Haricen Tahsil Farkı

İkisi farklı kavramlardır ama harç açısından benzer sonuçlar doğurabilir. Feragatte alacaklı alacağından/takipten vazgeçer; haricen tahsilde ise alacak fiilen ödenmiştir, sadece icra dışında. Uygulamada, takip dosyasındaki tüm hacizlerin kaldırılması istemi, alacağın haricen tahsil edildiğine karine (gösterge) sayılır.

Feragat ve Haricen Tahsilde Harç

Harçlar Kanunu m.23 uyarınca, icra takibinden vazgeçildiğinin tutanağa yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak alınır. Haricen tahsilde de, tahsil edilen tutar üzerinden tahsil harcı doğar; çünkü alacak fiilen tahsil edilmiştir. Bu harçlar ödenmeden hacizler kaldırılamaz.

Vazgeçmenin Sonucu: Takip Yenilenemez

Eğer alacaklı borcundan tamamen vazgeçmiş (alacaktan feragat) ve bunu icra dairesine bildirmişse, icra dosyası tamamen kapanır ve bir daha açılamaz. Bu yönüyle alacaktan feragat, dosyanın işlemsizlikten düşmesinden farklıdır; düşen dosya yenilenebilirken, alacaktan feragat edilen dosya yeniden canlandırılamaz.

Haricen Tahsilde Dosya Kapatma Adımları

Borcu haricen ödeyen borçlu için kritik nokta, dosyanın resmen kapatılmasıdır. Alacaklının haricen tahsil bildirimi yapması, tahsil harcının yatırılması ve hacizlerin fekkinin talep edilmesi gerekir. Aksi halde borç ödenmiş olsa bile dosya UYAP ve e-Devlet’te açık görünmeye devam eder. Borçlu, ödeme dekontunu mutlaka saklamalı ve gerekirse icra müdürlüğüne sunmalıdır.

Maddi Feragat ile Takipten Feragatin Ayrımı

Feragat iki farklı ağırlıkta olabilir. Maddi (esasa ilişkin) feragatte alacaklı, alacak hakkının kendisinden tamamen vazgeçer; borç sona erer ve alacaklı aynı alacak için bir daha takip veya dava yoluna gidemez. Takip (usule ilişkin) feragatte ise alacaklı yalnızca o icra takibinden vazgeçer; alacak hakkı devam ettiğinden, koşulları varsa yeni bir takip başlatabilir. Beyanın hangi anlamda yapıldığı zabıtnameye açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde tarafların iradesi tartışmalı hâle gelir.

Feragat ve Haricen Tahsilde Harç (Yarı Oran Kuralı)

Harçlar Kanunu’nun 23. maddesine göre, her ne sebeple olursa olsun icra takibinden vazgeçildiğinin zabıtnameye yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Buna göre dosyada haciz yoksa yaklaşık yüzde 2,27, haciz varsa satıştan önce yaklaşık yüzde 4,55 oranında harç doğar. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse harç yarı değil, tam oranda (yüzde 11,38) alınır. Ayrıca ödeme veya icra emri henüz tebliğ edilmeden yapılan vazgeçmede tahsil harcı doğmaz. Tahsil harcından bağımsız olarak alınan yüzde 2’lik cezaevi harcı ise yalnızca alacaklıdan alınır, borçluya yükletilemez.

Vazgeçmenin Sonucu ve Hacizlerin Kaldırılması

Takipten feragat, o dosyadaki icra işlemlerini sona erdirir; ancak taşınmaz, araç veya banka üzerindeki hacizlerin silinmesi için ayrıca haciz fekki (kaldırma) talebi gerekir. Harç ve varsa gider kalemleri ödenmeden dosya hukuken kapanmaz ve hacizler kalkmaz. Maddi feragat hâlinde alacak hakkı da ortadan kalktığından, alacaklının aynı alacağı yeniden takibe koyması mümkün değildir; bu nedenle feragat dilekçesinin kapsamı dikkatle belirlenmelidir. Alacaklı takipten haberdar olmayan borçlu lehine, tebligat öncesi feragatte harç doğmayacağından erken çözüm her iki taraf için de maliyet avantajı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Feragat Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

Feragat veya haricen tahsil beyanı, dosyanın kaderini belirlediği için dilekçenin doğru terimlerle hazırlanması önemlidir. Dilekçede; vazgeçmenin maddi (alacaktan) mı yoksa yalnızca takipten mi olduğu, dosyada haciz bulunup bulunmadığı, harcın hangi tarafça ödeneceği ve hacizlerin kaldırılmasının talep edilip edilmediği açıkça belirtilmelidir. Yanlış tercih edilen bir ifade, harcın yarı oran yerine tam oran üzerinden hesaplanmasına veya alacak hakkının istenmeden sona ermesine yol açabilir. Uygulamada icra müdürlüğü, beyan zabıtnameye geçirildikten sonra harcı tahakkuk ettirir; harç yatırıldığında dosya "infaz" (kapalı) statüsüne alınır ve talep hâlinde haciz fekleri işlenir. Tereddüt hâlinde bir avukattan destek almak, hem harç maliyetini hem de olası hak kayıplarını önlemede güvence sağlar.

>