Haczedilemeyen Mallar Listesi: Ev Eşyaları Haczedilebilir mi?

İcra hukukunda en çok sorulan sorulardan biri şudur:

“İcra gelirse evdeki eşyaları alır mı?”

Bu sorunun cevabı tek kelime değil; çünkü haciz hukukunda iki denge vardır:

• alacaklının tahsil hakkı

• borçlunun insan onuruna uygun asgari yaşam hakkı

Bu nedenle kanun bazı malları haczedilemez kabul eder veya haczi ciddi ölçüde sınırlar. Uygulamada ise yanlış bilgi çok yaygındır: “Evin içi tamamen haczedilir” veya “hiçbir şey haczedilemez” gibi uç söylemler gerçeği yansıtmaz.

Bu makalede haczedilemeyen malların mantığını, ev eşyaları bakımından uygulamayı ve pratik senaryoları anlatıyoruz.

Haczedilemeyen Mal Ne Demektir?

Haczedilemeyen mal; borçlunun:

• yaşamını sürdürebilmesi,

• mesleğini icra edebilmesi,

• asgari düzenini koruyabilmesi

için gerekli olduğundan, icra yoluyla el konulamayan maldır.

Ev Eşyaları Haczedilebilir mi?

Genel yaklaşım:

• Borçlunun ve ailesinin “zorunlu ihtiyaç” eşyaları haczedilemez.

• Lüks ve zorunlu olmayan eşyalar ise hacze konu olabilir.

Zorunlu ihtiyaç örnekleri (pratik):

• yatak, baza (asgari sayıda)

• temel oturma grubu (asgari)

• buzdolabı

• çamaşır makinesi

• temel mutfak eşyaları

Lüks/ikincil eşyalar:

• fazla sayıda televizyon

• değerli elektronikler (dosyaya göre)

• antika/değerli tablolar

• koleksiyon ürünleri

Önemli: Uygulama somut olaya göre değişir; haciz memuru değerlendirme yapar, itiraz mekanizmaları çalışır.

Mesleki Araçlar ve Çalışma Ekipmanları

Borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli araçlar da çoğu zaman hacizden korunur (somut olay analizine bağlı).

Örn:

• taksici için aracın durumu

• esnaf için üretim aracı

• avukat için bilgisayar/dosya altyapısı (asgari)

Bu alan gri bölgedir; dosya stratejisi gerekir.

Evde Haciz Uygulamasında Pratik Gerçeklik

Ev hacizlerinde:

• adresin doğru tespiti

• borçlunun ikamet statüsü

• üçüncü kişiye ait eşya iddiaları

• istihkak iddiası

çok sık gündeme gelir.

Eşyaların “kime ait olduğu” tartışması çıkarsa istihkak süreci devreye girer.

Haczedilemeyen Mallar Konusunda En Sık Hatalar

• “Her şey haczedilir” paniği

• “Hiçbir şey haczedilemez” rehaveti

• Üçüncü kişiye ait eşyalar için belge tutmamak

• İstihkak süresini kaçırmak

Sıkça Sorulan Sorular

• 1) İcra eve gelirse buzdolabını alır mı?

Genelde zorunlu ihtiyaç eşyaları haczedilemez; somut olay değerlendirilir.

• 2) Evdeki televizyon haczedilir mi?

Lüks/çoklu televizyonlarda haciz ihtimali artar.

• 3) Eşya bana değil, eşime ait. Ne olur?

İstihkak iddiası ve belge yönetimi gündeme gelir.

• 4) Ev haczinde tutanak tutulur mu?

Evet; haciz işlemleri tutanakla yürür.

• 5) Haczedilemeyen mallar için nereye başvurulur?

İcra mahkemesi nezdinde şikâyet/itiraz yolları kullanılabilir.

Haczedilemeyen Mal ve Gelirler: Tam Liste (İİK m.82)

İcra ve İflas Kanunu m.82, borçlunun ve ailesinin insan onuruna yakışır asgari yaşamını ve ekonomik varlığını korumak amacıyla bazı mal ve hakları mutlak olarak (hiçbir oranda) haciz dışında bırakır. Başlıca haczedilemeyen mal ve değerler şunlardır:

• Haline münasip ev: Borçlunun durumuna uygun, mütevazı bir konutu haczedilemez (m.82/12). Lüks ve görkemli konutlarda ise haline münasip kısmın bedeli ayrılarak satış mümkündür.
• Ev eşyaları: 28 Mart 2023 tarihli değişiklikle, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyaları ile ortak ev eşyalarının tamamı hacizden muaftır; borç bu eşyaların bedelinden kaynaklansa bile (m.82/3).
• Meslek araç-gereçleri: Bedeni çalışmasına dayalı meslek sahiplerinin (avukatın kitapları, terzinin dikiş makinesi, doktorun muayene araçları, tamircinin takım çantası) zorunlu araçları haczedilemez (m.82/3). Değeri yüksekse satılır, yenisini alabilmesi için borçluya bedel ödenir. Fabrika, otel gibi teşebbüs niteliğindeki işletme malları ise haczedilebilir.
• Çiftçinin geçim araçları: Geçimini tarımla sağlayan borçlunun kendisi ve ailesi için gerekli tarla, tarım aletleri, çift hayvanları, nakil araçları (traktör dahil) ve tohumluğu haczedilemez (m.82/4-5-7).
• Süt veren hayvan ve yemi: Borçlu ve ailesinin geçimi için bir inek/manda veya üç keçi/koyun ile bunların üç aylık yemleri haczedilemez.
• İki aylık yiyecek ve yakacak: Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacak ihtiyacına denk gelen mal veya para haczedilemez (m.82/6).
• Bedensel zarar tazminatları, öğrenci bursları, ömür boyu gelir (TBK m.610), askeri malullük ve şehit ailesi ödemeleri gibi sosyal nitelikli değerler haczedilemez.

Maaş ve Ücret Haczinde Sınır (İİK m.83)

Maaş, ücret, intifa hasılatı, ilama dayanmayan nafaka ve benzeri düzenli gelirler kısmen haczedilebilir. İİK m.83 uyarınca borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haciz uygulanır; haczedilecek miktar gelirin dörtte birinden az olamaz. Uygulamada genellikle maaşın dörtte biri kesilir, kalan dörtte üçü korunur. İşçi ücretinde de İş Kanunu m.35 ve TBK m.410 gereği en fazla dörtte bir haczedilebilir. Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konulur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilmez. Nafaka alacaklarında ise bu oran aşılabilir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemler ise tam olarak hacze açıktır.

Emekli Maaşı Haczedilebilir mi?

Emekli maaşı, 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca kural olarak haczedilemez; bu hüküm İİK m.83’e göre daha özel ve üst düzey bir normdur. İstisnaları şunlardır: nafaka borçları, SGK ve vergi gibi kamu alacakları (6183 sayılı Kanun m.71 uyarınca asgari ücreti aşan kısımdan en fazla dörtte bir) ve borçlunun icra aşamasında verdiği geçerli muvafakat. İİK m.83/a gereği haczedilmezlikten önceden feragat geçersizdir; bu nedenle kredi sözleşmesine konulan peşin muvafakatler tartışmalıdır. Nitekim Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 21.03.2025 tarihli kararıyla (RG 17.07.2025), tüketici kredisindeki takas/mahsup talimatına dayanarak bankanın emekli maaşına bloke koyabileceği oy çokluğuyla kabul edilmiştir. İşsizlik ödeneği (4447 m.50) ve çeşitli sosyal yardımlar da haczedilemez.

Haczedilmezlik Şikâyeti Nasıl Yapılır?

Bir malın haczedilip haczedilemeyeceğini ilk olarak icra müdürü değerlendirir. Haczedilemez bir mal veya gelir buna rağmen haczedilmişse, borçlu haczin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunmalıdır (İİK m.16). Süresinde şikâyet edilmezse, bazı istisnalar dışında haciz geçerli hale gelebilir; bu nedenle süreye dikkat etmek önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra eve gelirse buzdolabını veya televizyonu alır mı?

28 Mart 2023 tarihli değişiklikle borçlu ve aynı çatı altındaki aile bireylerinin kişisel ve ortak ev eşyalarının tamamı haczedilemez; borç o eşyanın bedelinden kaynaklansa bile. Yalnızca lüks veya teşebbüs niteliğindeki eşyalar ayrıca değerlendirilir.

Maaşımın ne kadarı haczedilebilir?

İİK m.83 uyarınca maaşın en fazla dörtte biri haczedilebilir; kalan dörtte üçü borçlu ve ailesinin geçimi için korunur. Nafaka borçlarında bu oran artabilir.

Emekli maaşıma haciz konulur mu?

5510 sayılı Kanun m.93 gereği emekli maaşı kural olarak haczedilemez. İstisnaları nafaka borçları, SGK/vergi gibi kamu alacakları ve borçlunun icra aşamasında verdiği muvafakattir.

Mesleğimde kullandığım araçlar haczedilir mi?

Bedeni çalışmaya dayalı mesleğinizin zorunlu araç ve gereçleri haczedilemez (İİK m.82/3). Bu araçların değeri yüksekse satılabilir, ancak yenisini alabilmeniz için size uygun bir bedel ödenir.

Eşya bana değil, başkasına ait. Ne olur?

Haczedilen malın üçüncü bir kişiye ait olduğu iddia ediliyorsa istihkak iddiası gündeme gelir (İİK m.96 vd.). Mülkiyetin fatura, sözleşme gibi belgelerle ortaya konulması gerekir.

Haczedilemez bir mal haczedilirse ne yapmalıyım?

Haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunmalısınız (İİK m.16). Süre kaçırılırsa haciz geçerli hale gelebilir.

Haczedilmezlikten feragat ettim, geçerli mi?

İİK m.83/a uyarınca hacizden önce yapılan haczedilmezlikten feragat geçersizdir. Ancak haciz sırasında veya sonrasında, açık ya da zımni olarak feragat etmek mümkündür.