Haczedilen mallar her zaman hemen alınıp götürülmez; nerede ve nasıl saklanacağı İİK m.88’de düzenlenir. Haczedilen taşınır mallar, ya borçluda (veya üçüncü kişide) yediemin sıfatıyla bırakılır ya da bir yediemin deposuna/otoparkına teslim edilir. Yediemin, malı koruma ve gerektiğinde geri verme yükümlülüğü olan kişidir. Bu rehberde haczedilen malların muhafazasını ve yediemin kurumunu açıklıyoruz.
Haczedilen Mal Nerede Tutulur?
İİK m.88 uyarınca, haczedilen para, banknot, değerli kâğıt, altın, gümüş ve değerli eşyalar icra dairesince muhafaza altına alınır. Diğer taşınır mallar ise duruma göre; borçlunun elinde (yediemin olarak), alacaklının veya üçüncü kişinin elinde ya da bir yediemin deposunda muhafaza edilebilir. Amaç, malın satışa kadar korunması ve değerinin düşmemesidir.
Yediemin Nedir?
Yediemin, haczedilen malın muhafazasıyla görevlendirilen kişidir. Yediemin, kendisine teslim edilen malı korumak, kullanmamak (kural olarak) ve istendiğinde eksiksiz geri vermekle yükümlüdür. Mal borçluda yediemin olarak bırakıldığında, borçlu artık o malın “maliki” gibi değil, devlet adına koruyan “yediemin” sıfatıyla hareket eder.
Mal Borçluda Bırakılırsa
Haczedilen mal çoğu zaman borçluda yediemin olarak bırakılır; özellikle ev eşyası gibi taşınması zor veya günlük kullanım gerektiren mallarda. Bu durumda borçlu malı kullanmaya devam edebilir ancak satamaz, devredemez veya kaçıramaz. Yediemin olarak bırakılan malı kaçırmak veya zarar vermek ciddi sonuçlar doğurur.
Yedieminde Malı Kaçırmanın Sonucu
Yediemin olarak kendisine bırakılan malı kaçıran, satan veya zarar veren kişi, hem hukuki hem cezai sorumlulukla karşılaşır. Muhafaza görevini kötüye kullanmak (yedieminlik görevini suistimal) suç oluşturabilir. Bu yüzden malı yediemin sıfatıyla teslim alan kişi (borçlu dahil), malın korunmasından sorumludur ve onu icra dairesine eksiksiz iade etmek zorundadır.
Yediemin Ücreti ve Depo Masrafları
Mal bir yediemin deposunda/otoparkında tutuluyorsa, yediemin ücreti ve depo masrafları doğar. Bu masraflar dosya borcuna eklenir ve sonuçta borçludan tahsil edilir. Mal uzun süre depoda kalırsa bu masraflar birikerek borcu önemli ölçüde artırabilir; bu yüzden özellikle araç gibi yedieminde tutulan mallarda süreci hızlandırmak borçlu lehinedir.
Muhafaza Tedbiri ve Satış
Haczedilen malın muhafazası, satışa kadar geçici bir aşamadır. Mal, kıymet takdiri yapıldıktan sonra UYAP e-Satış üzerinden açık artırmayla satılır ve bedeli borca mahsup edilir. Muhafaza sırasında malın korunması, satışta gerçek değerinin elde edilmesi açısından önemlidir; bakımsızlık veya zarar, hem borçlu hem alacaklı aleyhine sonuç doğurur.
Üçüncü Kişinin Elindeki Malın Haczi ve Muhafazası
Haczedilecek mal, borçlunun değil üçüncü bir kişinin elinde (örneğin kiracıda, emanetçide) bulunuyorsa, muhafaza usulü farklılaşabilir. Üçüncü kişi, malın gerçekte borçluya ait olmadığını veya kendisine ait olduğunu ileri sürerse istihkak iddiasında bulunabilir. Bu durumda malın muhafazası, istihkak uyuşmazlığı çözülene kadar özel bir dikkat gerektirir. İcra dairesi, hak sahipliği ihtilaflı malları korurken tarafların haklarını gözetir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haczedilen mallar nerede tutulur?
İİK m.88 uyarınca para, altın, değerli eşya icra dairesince muhafaza edilir. Diğer taşınırlar duruma göre borçluda (yediemin olarak), üçüncü kişide veya yediemin deposunda tutulabilir.
Yediemin nedir?
Haczedilen malın muhafazasıyla görevlendirilen kişidir. Malı korumak, kullanmamak ve istendiğinde eksiksiz geri vermekle yükümlüdür. Mal borçluda bırakılırsa borçlu yediemin sıfatıyla hareket eder.
Haczedilen malı kullanabilir miyim?
Mal sizde yediemin olarak bırakıldıysa kullanmaya devam edebilirsiniz (örn. ev eşyası) ancak satamaz, devredemez veya kaçıramazsınız. Aksi hâlde ciddi sonuçlar doğar.
Yedieminde malı kaçırmanın cezası var mı?
Evet. Yediemin olarak bırakılan malı kaçırmak, satmak veya zarar vermek hem hukuki hem cezai sorumluluk doğurur; muhafaza görevini kötüye kullanma suç oluşturabilir.
Yediemin ücretini kim öder?
Mal yediemin deposunda/otoparkında tutuluyorsa yediemin ücreti ve depo masrafları dosya borcuna eklenir ve sonuçta borçludan tahsil edilir. Uzun süre depoda kalan mal masrafları artırır.
Muhafaza ne zamana kadar sürer?
Muhafaza, satışa kadar geçici bir aşamadır. Mal, kıymet takdirinden sonra UYAP e-Satış’ta açık artırmayla satılır ve bedeli borca mahsup edilir.
Haczedilen mallar veya yediemin süreci hakkında uzman desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
