Bayisi olduğu dağıtıcı dışından akaryakıt alan bayiye, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca 2026 yılında 1.452.836 TL ile 7.264.222 TL arasında, lisans almadan bayilik yapan kişiye aynı bent uyarınca aynı sınırlar içinde idari para cezası verilir; her iki ceza bir önceki yılın net satış hasılatının binde onu oranında hesaplanır. İstasyonda lisansa esas belgelere aykırı gizli tank, gizli bölme ya da düzenek bulunursa bayiye (a) bendindeki cezanın yarısı, yani 11.622.771 TL ile 58.113.875,50 TL arasında ceza uygulanır; fiil ayrıca 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur ve tesisin tamamı, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ya da mahkeme kararı kesinleşinceye kadar mühürlenir. Lisanssız faaliyette tesis lisans alınıncaya kadar mühürlenir. Bu üç fiilin hiçbiri düzeltme imkânı olan fiiller listesinde yer almaz; ihtar yapılmadan doğrudan soruşturma açılır.
Bu rehber, dağıtıcı dışından ikmal yaptığı, istasyonunda gizli tank veya düzenek bulunduğu ya da lisanssız akaryakıt satışı yaptığı ileri sürülen kişi ve şirketler ile bu dosyalarda sorumluluğu tartışılan dağıtıcılar için yazıldı. Her fiilin kanundaki yerini, 2026 ceza tutarlarını, mühürleme ve faaliyetin durdurulması sonuçlarını, kaçakçılık soruşturmasıyla idari süreç arasındaki bağı, Danıştay’ın delil, bent ve lehe kanun konusundaki kararlarını ve savunmada dayanılacak belgeleri kanun, yönetmelik ve karar numaralarıyla anlatır. Sayfanın sonunda yazılı savunma, mührün kaldırılması talebi ve iptal davası dilekçesi örnekleri yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.2, 3, 4, 7, 8, 9, 19, 20 ve 21; 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu m.7, 16 ve 17; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3 ve 4; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.203; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 5, 9, 15, 17 ve 20; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.5, 7, 27 ve 32; Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m.37 ve 38; Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.16, 17, 19, 23 ve 29; 1240 sayılı Kurul Kararı m.3 ve 6; düzeltme imkânı olan fiiller listesine ilişkin 8487-3 ve 10222-22 sayılı Kurul Kararları; teminat mektubuna ilişkin 8487-4 sayılı Kurul Kararı; 2026 yılı idari para cezası tutarları (Resmî Gazete 25.12.2025, sayı 33118).
Yazı 12 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan metinler ve Danıştay’ın karar arama sisteminde yayımlanan kararlar esas alınarak hazırlanmıştır. Ulusal marker ve numune süreci akaryakıt numunesi teknik düzenlemeye aykırı çıktı yazımızda, otomasyon verisine dayanan isnatlar istasyon otomasyon sistemi cezası yazımızda, soruşturma raporuna karşı savunma süresi ve usulü EPDK yazılı savunma istedi yazımızda, kaçakçılık soruşturmasının ceza yargılaması yönü kaçakçılık operasyonunda yakalandım yazımızda ele alınmıştır. Bu sayfa, üç fiilin EPDK önündeki idari yaptırım tarafına ayrılmıştır.
Akaryakıt istasyonu hukuken bir sadakat ilişkisinin üzerine kuruludur. Bayi, tek bir dağıtıcıyla sözleşme yapar, yalnızca o dağıtıcının ürününü satar ve satışını o dağıtıcının markası altında yürütür. Ulusal marker, otomasyon sistemi ve tank-pompa kayıtları, bu ilişkinin dışına çıkılıp çıkılmadığını izlemek için kurulmuş araçlardır. Dağıtıcı dışından alınan akaryakıt, istasyonda saklanan gizli bir tank ve lisanssız satış, aynı denetim ağının yakalamaya çalıştığı üç ayrı fiildir.
Üç fiil çoğu dosyada birlikte görülür: otomasyona yansımayan dolum, faturası olmayan akaryakıtın nereden geldiği sorusunu, o akaryakıtın nerede saklandığı sorusu da gizli tank tespitini doğurur. Hukuki sonuçları ise birbirinden çok farklıdır. Dağıtıcı dışı ikmal yalnızca idari para cezası doğururken, gizli tank aynı zamanda bir kaçakçılık suçudur ve istasyonun aylarca, hatta yıllarca kapalı kalmasına yol açabilir. Lisanssız faaliyette ise ceza tutarı, ortada bir lisans ve hasılat kaydı bulunmadığından ayrı bir hesap yöntemiyle belirlenir.
Aşağıda önce üç fiilin karşılaştırması verilmekte, sonra her biri kanuni dayanağı, ispatı ve Danıştay kararlarıyla ayrı ayrı ele alınmaktadır. Savunma, mühürleme ve dava bölümleri bu ayrımın üzerine kuruludur.
Üç Fiil, Üç Ayrı Rejim: Genel Bakış
Dağıtıcı dışı ikmal, gizli tank ve lisanssız faaliyetin karşılaştırması (petrol piyasası, 2026)
| Konu | Dağıtıcı dışı ikmal | Gizli tank veya düzenek | Lisanssız faaliyet |
|---|---|---|---|
| İhlal edilen hüküm | 5015 m.8/2-a; Lisans Yönetmeliği m.38/c, d | 5015 m.4/4-l | 5015 m.3 (lisans zorunluluğu) |
| Ceza bendi | 19/1-(f), 3 numaralı alt bent | 19/1-(a), 3 numaralı alt bent; bayiler için (b) bendi uyarınca yarısı | Bayilik için 19/1-(f), 1 numaralı alt bent; dağıtım, taşıma, depolama gibi faaliyetler için 19/1-(a), 1 numaralı alt bent |
| 2026 sınırları | 1.452.836 TL – 7.264.222 TL | Bayi için 11.622.771 TL – 58.113.875,50 TL | Bayilikte 1.452.836 TL – 7.264.222 TL; (a) bendinde 23.245.542 TL – 116.227.751 TL |
| Oran | Net satış hasılatının binde 10’u | (a) bendinde binde 14; bayi için cezanın yarısı | (f) bendinde binde 10; (a) bendinde binde 14 |
| İhtar | Yok; doğrudan soruşturma | Yok; doğrudan soruşturma | Lisans sahibi olmadığından ihtar usulü uygulanmaz; mühürleme ve soruşturma |
| Mühürleme ve durdurma | Bu fiile özgü mühürleme yoktur; kötüniyet veya tehlikeli eylem hâlinde faaliyet geçici olarak durdurulabilir (m.20/2-b); ürün kaçaksa tesis mühürlenir | Tesisin tamamı mühürlenir; lisansa tabi bütün faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar durur | Tesis lisans alınıncaya veya lisans gerektirmeyen hâle getirilinceye kadar mühürlenir |
| Ceza soruşturması | Kendiliğinden yok; ürün kaçaksa 5607 m.3 gündeme gelir | 5607 m.3/14: 2 ila 5 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası | Kendiliğinden yok; ürünün marker seviyesi geçersizse 5607 m.3/11 gündeme gelir |
| Lisansa etkisi | Bu fiile özgü lisans iptali yoktur; kaçak ürün ikmal edenlerin lisansı iptal edilir (m.20/2-f) | Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans iptal edilir; ceza ödenmeden tesise lisans verilmez | Lisans alınmadıkça faaliyete devam edilemez |
Tablodaki ceza sınırları, fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu faaliyetten elde edilen net satış hasılatının bentte gösterilen oranı üzerinden hesaplanan tutarın alt ve üst sınırlarıdır (5015 m.19/1). Bayilere ilişkin (b) bendi, (a) bendinde yer alan cezaların yarısının uygulanacağını öngörür; tablodaki gizli tank sınırları (a) bendindeki 2026 sınırlarının yarısıdır. Ceza uygulanan bir fiilin iki yıl geçmeden aynı kişi tarafından tekrar işlenmesi hâlinde idari para cezaları iki kat uygulanır (m.19/2).
Dağıtıcı Dışı İkmal: Bayinin Tek Elden Alım Yükümlülüğü
Bayilik, 5015 sayılı Kanunda akaryakıt dağıtım şirketlerinin bir sözleşmeyle gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisini vermesi olarak tanımlanır (m.2/10). Bayiler, dağıtıcılarıyla yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetini yürütür ve lisanslarının devamı süresince bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapmamakla yükümlüdür (m.8/1, m.8/2-a). Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği de bayilik lisansı sahiplerinin faaliyetlerini dağıtıcılarla yapılacak tek elden satış sözleşmesine göre yürütmesini ve bayisi oldukları dağıtıcı haricinde akaryakıt temini yapmamasını öngörür (m.38/c, d). Bayilik lisansı sahibi, bayisi olduğu dağıtıcıdan temin ettiği akaryakıtın kullanıcılara satışı faaliyetinde bulunabilir (m.37).
Yükümlülüğün kapsamı geniştir. Hüküm, akaryakıtın başka bir dağıtıcıdan alınmasını yasakladığı gibi, başka dağıtıcıların bayilerinden alınmasını da yasaklar. Fiilin kanuni karşılığı 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinin 3 numaralı alt bendidir: 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi dışında kalan hükümlerinin ihlali. Bayi denetim sistemine ilişkin 1240 sayılı Kurul Kararı da aynı fiili “kayıt dışı ikmal” olarak tanımlar ve aykırılık sayar (m.3/1-c, h); dağıtıcı, bayisinde kayıt dışı ikmal tespit ederse bilgi, belge ve otomasyon verilerini yirmi dört saat içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür (m.6/1-a).
Fiil, düzeltme imkânı olan fiiller listesinde yer almaz. Bu nedenle ihtar yapılmaz, Kurum doğrudan soruşturma başlatır (5015 m.20/2-b). Danıştay kararlarına yansıyan pek çok dosyada isnat, yerinde denetimin yanında Kurumun elindeki otomasyon ve fatura verilerinin karşılaştırılmasına dayanmış; ilgili bayi hakkında doğrudan soruşturma açılmış, soruşturma raporu tebliğ edilerek yazılı savunma istenmiştir.
Kurum dağıtıcı dışı ikmali nasıl tespit eder?
Danıştay 13. Dairesinin onadığı kararlarda dört tür delil öne çıkmaktadır. Birincisi, otomasyon sistemine kaydedilen tank dolumu ile dağıtıcının bayiye düzenlediği faturalar arasındaki farktır. Dairenin 05.02.2025 tarihli, E.2022/1145, K.2025/600 sayılı kararına konu dosyada bayinin bir haftalık dönemde dağıtıcısından 13.133 litre motorin aldığı, düzeltilmiş otomasyon tablosuna göre ise aynı dönemde 14.863 litre dolum yaptığı, aradaki 1.673 litrenin dağıtıcı dışından alındığı kabul edilmiştir. Aynı tarihli, E.2022/3093, K.2025/603 sayılı kararda yaklaşık bir yıllık dönemde faturası ibraz edilemeyen 20.864 litre dolumun arıza kaynaklı olamayacak nitelik ve nicelikte olduğu, cari hesap ekstresi ve otomasyon verilerinden anlaşılmıştır.
İkincisi, dağıtıcıdan hiç alım yapılmayan bir dönemde tanka dolum görünmesidir. Dairenin 21.01.2025 tarihli, E.2024/1577, K.2025/324 sayılı kararına konu dosyada bayinin bir ay içinde dağıtıcısından aldığı motorinin tamamını aynı gün dış satış yoluyla sattığı, buna rağmen ay içinde bir tankta 148,77 litre fazla dolum bulunduğu tespit edilmiş ve 666.365,61 TL tutarındaki ceza hukuka uygun bulunmuştur. Karar, miktarın küçüklüğünün tek başına savunma olmadığını göstermektedir.
Üçüncüsü, sevkiyata ilişkin fiziki delillerdir. Dairenin 21.01.2025 tarihli, E.2024/373, K.2025/320 sayılı kararına konu dosyada istasyona akaryakıt getiren tankerlerin mühürleri ile başka bir şirket adına düzenlenmiş dolum formundaki mühürlerin eşleştiği ve tanker sürücüsünün akaryakıtın dağıtıcı dışındaki bir firmadan alındığını beyan ettiği belirlenmiştir. Bayinin bunun sevk irsaliyesi hatası olduğu savunması kabul görmemiş ve 835.918 TL tutarındaki ceza onanmıştır.
Dördüncüsü, başka kurumların incelemeleridir. Vergi Denetim Kurulunun yazıları, jandarma ve emniyet birimlerinin tutanakları ile gümrük muhafaza ekiplerinin raporları Kuruma iletilir ve soruşturmanın dayanağı olur. Denetim Yönetmeliği, Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen ve mevzuat ihlali tespiti içeren rapor, tutanak veya yazıların Daire Başkanlığına iletileceğini öngörür (m.13).
Fark nereden doğar? Otomasyondaki dolum ile faturadaki miktar arasındaki fark her zaman dağıtıcı dışı ikmal anlamına gelmez. Prob arızası, kalibrasyon hatası, tadilat dönemi, aynı faturayla birden fazla yere yapılan sevkiyat ve dağıtıcının Kuruma eksik bildirdiği dış satışlar da fark üretebilir. Ancak bu açıklamaların kabul görmesi için kayda geçmiş olmaları gerekir: arıza bildirimi, servis formu, sevk irsaliyesi, dış satış belgesi ve bu belgelerin dağıtıcıya süresinde iletildiğini gösteren kayıt. Otomasyon verisinin hangi tablolarla ve hangi belirsizlik payıyla okunduğu istasyon otomasyon sistemi cezası yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Fatura dağıtıcıdan, ürün başka yerden geliyorsa
Fiilin unsuru, bayinin akaryakıtı bayisi olduğu dağıtıcı dışındaki bir kaynaktan ikmal etmesidir. Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2025 tarihli, E.2022/4784, K.2025/103 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, bayinin dağıtıcısından ikmal ettiği akaryakıtın dağıtıcı tarafından muvazaalı yollarla temin edildiği anlaşılsa da, bayinin söz konusu akaryakıtı bizzat dağıtıcısından aldığı, bu nedenle bayinin fiili ile uygulanan yaptırımın örtüşmediği ve tipiklik unsurunun gerçekleşmediği kabul edilmiştir.
Karar, dağıtıcı dışı ikmal isnadında savunmanın odağını gösterir: bayinin kendi alım zinciri. Fatura, sevk irsaliyesi, cari hesap ekstresi ve banka ödemeleri bayinin dağıtıcısını gösteriyorsa ve istasyona gelen tankerin o dağıtıcının sevkiyatı olduğu belgeleniyorsa, ürünün dağıtıcıya nereden geldiği bayinin fiili değildir. Buna karşılık yukarıdaki K.2025/320 sayılı kararda olduğu gibi tanker mühürleri ve sürücü beyanı başka bir kaynağı gösteriyorsa, belgelerdeki dağıtıcı adı tek başına yeterli olmamaktadır.
Akaryakıtı Kim Sattı? Dağıtıcının ve Satan Bayinin Sorumluluğu
Dağıtıcı dışı ikmalin bir alıcısı olduğu kadar bir satıcısı da vardır ve satıcının hukuki durumu kim olduğuna göre değişir.
Başka bir dağıtıcı. Dağıtıcılar başka akaryakıt dağıtıcılarının bayilerine dağıtım yapamaz (5015 m.7/2). Bu yasağa aykırılık 7 nci maddenin ihlalidir ve 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca 2026 yılında 14.528.452 TL ile 72.642.341 TL arasında, net satış hasılatının binde on ikisi oranında ceza gerektirir. Dağıtıcılar, herhangi bir dağıtıcıdan aldıkları akaryakıtı başka bir dağıtıcıya da satamaz (m.9/1); dağıtıcılar arası ticarete ilişkin hükümlere aykırılığın iki yıl içinde tekrarı dağıtıcı lisansının iptali sonucunu doğurur (m.20/2-ğ).
Başka bir bayi. Bayilik lisansı sahibi kullanıcılar haricinde yeniden satış amaçlı satış yapamaz (Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m.38/g). Danıştay 13. Dairesinin 26.04.2024 tarihli, E.2024/364, K.2024/1813 sayılı kararında, yeniden satış amaçlı akaryakıt satan bayiye (f) bendinin 5 numaralı alt bendi uyarınca verilen ceza hukuka aykırı bulunmuş; bölge idare mahkemesinin, lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesinin (f) bendinin 4 numaralı alt bendinde ayrıca düzenlendiği yönündeki kararı onanmıştır.
Başka bir istasyona akaryakıt götüren bayi. Danıştay 13. Dairesinin 25.02.2025 tarihli, E.2020/2015, K.2025/920 sayılı kararına konu dosyada, bir ilde faaliyet gösteren bayinin dış satış faturasıyla aldığı akaryakıtı yaklaşık 400 kilometre uzaktaki başka bir istasyonun yer altı tankına boşalttığı; tanker seyir kayıtları, sürücü beyanı ve akaryakıtın mülkiyetini gösteren mali belgelerle tespit edilmiştir. Daire, bu fiilin lisanssız bayilik faaliyeti olarak nitelendirilmesinde hukuka aykırılık görmemiş ve cezayı iptal eden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Fiil 2016 yılına ait olduğundan ceza o tarihteki kanun metnine göre verilmiştir.
Bu üç karar birlikte okunduğunda, aynı ikmalin her iki ucunda ayrı soruşturma açılabileceği anlaşılır: alan bayi (f) bendinin 3 numaralı alt bendi, satan dağıtıcı (ç) bendi, satan bayi ise somut olaya göre (f) bendinin 4 numaralı alt bendi ya da lisanssız faaliyet hükümleri yönünden incelenir. Satıcı taraf hakkında verilen beyanlar alıcı tarafın dosyasında delil olarak kullanılabileceğinden, iki dosyanın birlikte izlenmesi gerekir.
2019 Öncesi Fiiller: Anayasa Mahkemesi İptali ve Lehe Kanun
Dağıtıcı dışı ikmalin cezası son on yılda üç kez değişmiştir ve geçmiş tarihli denetimlere dayanan dosyalarda hangi hükmün uygulanacağı ayrı bir savunma konusudur.
Anayasa Mahkemesi, 07.04.2016 tarihli, E.2015/109, K.2016/28 sayılı kararıyla (Resmî Gazete 03.05.2016, sayı 29701) 5015 sayılı Kanunun o tarihteki 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde yer alan maktu idari para cezasını, 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi yönünden iptal etmiş ve iptal hükmünün kararın yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Danıştay 13. Dairesinin 06.06.2024 tarihli, E.2021/2587, K.2024/2622 sayılı kararına göre iptal, bayinin dağıtıcısı dışından ikmal yapmama yükümlülüğüne değil, cezanın maktu olarak düzenlenmesine ilişkindir; bu nedenle iptalin yürürlüğe girmesinden sonra işlenen fiillere, Kanunda özel olarak sayılmayan ihlallere uygulanan o tarihteki 19 uncu maddenin yedinci fıkrası uyarınca ceza verilebilir. Aynı kararda başka bir bende dayanılarak verilen ceza sonucu itibarıyla iptal edilmiş, Kurumun yedinci fıkra uyarınca değerlendirme yapabileceği ise ayrıca belirtilmiştir.
14.02.2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanun, 19 uncu maddeyi yeniden düzenlemiş ve 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fiil bu tarihten önce işlenmişse, sonraki daha ağır hükmün uygulanması mümkün değildir. Danıştay 13. Dairesinin 08.11.2024 tarihli, E.2022/77, K.2024/4586 sayılı kararıyla onanan bölge idare mahkemesi kararında, 2018 yılında işlenen fiil için hem iptal edilen eski hükmün hem de sonradan yürürlüğe giren (f) bendinin 3 numaralı alt bendinin uygulanamayacağı belirtilmiş ve ceza iptal edilmiştir.
Lehe kanun karşılaştırması ters yönde de işler. Danıştay 13. Dairesinin 12.06.2025 tarihli, E.2025/681, K.2025/2272 sayılı kararında, 2019 yılının başında işlenen fiil için Kurumun, eski yedinci fıkranın üst sınırının yeni (ı) bendinin alt sınırından yüksek olduğunu gözeterek (ı) bendinin alt sınırı olan 110.000 TL’yi uygulamasında hukuka aykırılık görülmemiş ve bu cezayı iptal eden bölge idare mahkemesi kararı bozulmuştur. Kabahatler Kanunu, Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatlere de uygulanacağını öngörür (5326 m.5/1).
Dağıtıcı dışı ikmalde fiil tarihine göre uygulanan hüküm
| Fiil tarihi | Uygulanan hüküm | Danıştay kararı |
|---|---|---|
| İptalin yürürlüğe girmesinden 28.02.2019’a kadar | Eski 19 uncu maddenin yedinci fıkrası (Kanunda özel olarak sayılmayan ihlaller); fiil 2019 başındaysa yeni (ı) bendinin alt sınırı lehe olabilir | E.2021/2587, K.2024/2622; E.2025/681, K.2025/2272 |
| 28.02.2019 ve sonrası | 19/1-(f), 3 numaralı alt bent; 2026 yılı için 1.452.836 TL – 7.264.222 TL | E.2022/1145, K.2025/600; E.2024/1577, K.2025/324 |
Eski tarihli fiillerde ayrıca soruşturma zamanaşımı hesaplanmalıdır. Zamanaşımı dolmuşsa idari para cezasına karar verilemez; süre, yüz bin Türk lirası veya daha fazla idari para cezasını gerektiren kabahatlerde beş yıl, nispî idari para cezasını gerektiren kabahatlerde sekiz yıldır (5326 m.20).
Gizli Tank, Gizli Bölme ve Düzenek: 5015 m.4/4-l
5015 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (l) bendi, piyasa faaliyetinde bulunanlara kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipmanı bulundurmama yükümlülüğü getirir. Hükmün iki unsuru vardır ve ikisi birlikte aranır.
Lisansa esas belgelere aykırılık. Tank, düzenek veya ekipman, lisans dosyasındaki vaziyet planına, iş yeri açma ve çalışma ruhsatına ve diğer lisansa esas belgelere aykırı olmalıdır. Vaziyet planında yer almayan bir yer altı tankı, planda gösterilen bir tankın içine yapılmış gizli bölme, otomasyon sistemini devre dışı bırakan bir elektronik düzenek ya da sayaçsız bir aktarma hattı bu unsuru karşılayabilir.
Kaçak akaryakıta ya da sahte markere elverişlilik. Aykırılık, kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak nitelikte olmalıdır. Hüküm, kaçak akaryakıtın tankta fiilen bulunmasını aramaz; tankın ya da düzeneğin bu amaca elverişli olması yeterlidir. Buna karşılık her plan dışı ekipman bu unsuru kendiliğinden taşımaz; savunmanın asıl tartışma alanı burasıdır.
Kaçak akaryakıt, 5607 sayılı Kanun hükümlerine göre kaçak olarak kabul edilen akaryakıttır (5015 m.2/21). Aynı fiil 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasında suç olarak da tanımlanmıştır: bu nitelikteki tank, düzenek veya ekipmanı bulunduranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Kaçak akaryakıt satışı bu şekilde bir tank, düzenek veya ekipman kullanılarak yapılmışsa verilecek cezalar iki kat artırılır (5607 m.4/8).
Gizli tank ile düzeltilebilir tank uyumsuzluğu arasındaki çizgi
Her vaziyet planı uyumsuzluğu gizli tank sayılmaz. Düzeltme imkânı olan fiiller listesinin bayilik lisansına ilişkin iki sırası doğrudan tanklarla ilgilidir ve bu fiillerde önce otuz günlük ihtar yapılır (8487-3 sayılı Kurul Kararı, 10222-22 sayılı Kurul Kararıyla değişik liste; 5015 m.20/2-a).
Tank ve ekipman uyumsuzluklarında hukuki sonuç
| Durum | Niteleme | Usul |
|---|---|---|
| Otomasyon sistemine bağlı olmakla birlikte vaziyet planında veya iş yeri açma ve çalışma ruhsatında bulunmayan tank ya da pompa | Düzeltme imkânı olan fiil (liste sıra 4) | Otuz günlük ihtar; süre içinde yetkili makama başvurulmuş ve işlem sonuçlanmamışsa mühürleme yapılmaz |
| Fiilî tank kapasitesinin vaziyet planı veya ruhsattaki kapasiteden farklı olması | Düzeltme imkânı olan fiil (liste sıra 17) | Otuz günlük ihtar; aynı mühürleme güvencesi |
| Lisansına kayıtlı olmayan tanker veya sabit köy pompasıyla tarımsal amaçlı satış | Düzeltme imkânı olan fiil (liste sıra 24) | Otuz günlük ihtar |
| Vaziyet planında bulunmayan, otomasyona bağlı olmayan, gizlenmiş tank; planlı tankın içinde gizli bölme; otomasyonu devre dışı bırakan düzenek | 5015 m.4/4-l; 5607 m.3/14 | Doğrudan soruşturma; tesisin tamamının mühürlenmesi; suç duyurusu |
Ayrımın ölçütü otomasyondur. Sisteme bağlı ve verisi Kuruma akan bir tank, belgelerde gösterilmemiş olsa bile denetimin dışında değildir; liste bu nedenle onu düzeltilebilir saymıştır. Sisteme bağlı olmayan ve yerin altına gizlenmiş bir tank ise tam olarak kayıt dışı akaryakıtın saklanabileceği yerdir. Savunmada tankın otomasyona bağlı olup olmadığı, lisans tadili ya da ruhsat başvurusunun tarihi ve tankın ne zamandan beri orada bulunduğu ilk incelenecek hususlardır.
Danıştay’ın gizli tank kararları
Danıştay 13. Dairesi, (a) bendinin 3 numaralı alt bendi ve (b) bendi uyarınca bayilere verilen cezaları, tespitin tutanakla sabit olduğu dosyalarda onamıştır. Dairenin 18.02.2025 tarihli, E.2022/3434, K.2025/814 ve E.2022/624, K.2025/813 sayılı kararlarına konu dosyalarda bayilere 1.000.000 TL ceza verilmiştir. İkinci dosyada tutanağın denetim görevlisi ile istasyon yetkilisi tarafından hiçbir ihtirazi kayıt konulmadan imzalandığı, istasyonda bir adet gizli yer altı tankı bulunduğu, motorinin alış ve satış miktarları arasında farklılık olduğu ve fiilin niteliği itibarıyla düzeltilebilir fiiller kapsamında bulunmadığı belirtilmiştir.
Dairenin 26.09.2024 tarihli, E.2021/3922, K.2024/3567 sayılı kararına konu dosyada iki günlük denetimde yapılan kazılarda, vaziyet planında yer almayan, her biri yaklaşık 20.000 litre kapasiteli, içleri boş ve otomasyon sistemiyle bağlantısı olmayan iki yer altı tankı ile bunlara bağlı altı boru bulunmuştur. Denetimin ilk günü istasyon yetkilileri vaziyet planı sunmamış, ikinci gün kazıda ortaya çıkan tanklar üzerinde oynama yapılmış bir plana sonradan eklenmiştir. Tankların boş olması cezanın onanmasına engel olmamıştır. Eski kanun metni döneminde verilen 01.02.2024 tarihli, E.2020/3879, K.2024/480 ve 02.04.2024 tarihli, E.2020/326, K.2024/1592 sayılı kararlarda ise vaziyet planında gösterilen bir tankın içindeki gizli bölme nedeniyle verilen cezalar onanmıştır.
Elverişlilik unsurunun sınırına ilişkin bir işaret, Dairenin 15.01.2025 tarihli, E.2022/3829, K.2025/236 sayılı kararına konu dosyadadır. Önceki işletmeci hakkında yürütülen ceza soruşturmasında, plandaki ölçülere uymayan tankların içinden kaçak akaryakıt elde edilemediği, sırf vaziyet planında gösterilenden büyük yer altı tankı bulundurmanın 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasındaki suçu oluşturmadığı, ancak fiilin 5015 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası gerektirebileceği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge idare mahkemesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararının bu gerekçesiyle birlikte okunması gerektiğini ve önceki işletmeciye verilen idari para cezasının kesinleştiğini belirterek, aynı tesis için yapılan yeni bayilik lisansı başvurusunun ceza ödenmediği için reddini hukuka uygun bulmuş; Daire bu kararı onamıştır.
Dağıtıcı bayisinin gizli tankından sorumlu mu? 7164 sayılı Kanundan önceki metinde, bayinin bu yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde sözleşmeli dağıtıcıya da idari para cezası verilmesi öngörülüyordu. Danıştay 13. Dairesinin 27.05.2024 tarihli, E.2021/4879, K.2024/2388 sayılı kararıyla onanan bölge idare mahkemesi kararında, 19 uncu maddenin 7164 sayılı Kanunla değiştirildiği ve yeni metinde bu düzenlemeye yer verilmediği, Kabahatler Kanununun 5 inci maddesinin atıf yaptığı Türk Ceza Kanununun 7 nci maddesi uyarınca lehe olan sonraki kanunun uygulanması gerektiği belirtilerek dağıtıcıya verilen ceza iptal edilmiştir. Bugünkü metinde dağıtıcı, bayisinin gizli tankından ötürü ayrı bir hükümle cezalandırılmaz; bayi denetim sistemine ve aykırılık bildirimine ilişkin kendi yükümlülükleri ise saklıdır.
Gizli Tankta Mühürleme, Faaliyetin Durdurulması ve Lisans
Gizli tank dosyasının en ağır sonucu para cezası değil, tesisin kapanmasıdır. 5015 sayılı Kanuna göre 5607 sayılı Kanunda belirtilen kaçakçılık fiillerinin işlendiği tespit edilen, rafineri hariç her türlü tesiste lisansa tabi bütün faaliyetler, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Kurum tarafından geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans iptal edilir. Lisans sahibine verilen idari para cezası ödenmeden lisansa konu tesis için lisans verilmez (m.20/2-c).
Denetim Yönetmeliği bu hükmü tank ve düzenekler için açıkça uygular: kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas belgelere aykırı tank, düzenek veya ekipman bulunan tesisler hakkında, kaçak akaryakıt tespitindeki usule göre mühürleme yapılır; rafineri hariç her türlü tesis mühürlenerek lisansa tabi bütün faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur (m.17/5, 17/7). Mühürleme için üç nüsha tutanak düzenlenir, bir nüshası ilgiliye verilir ve tesisin görünür bir yerine levha asılır (m.17/10). Lisans iptaline ilişkin işlemler bu hâlde Denetim Yönetmeliği hükümlerine tabi olmaksızın Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilir (Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m.17).
Danıştay kararları, mühürlemenin bir idari tedbir olduğunu ve kendine özgü kurallara bağlı bulunduğunu göstermektedir.
- Gizli tank varsa istasyonun tamamı mühürlenir. Yalnızca ulusal marker seviyesi geçersiz çıkan bir numunede, laboratuvar sonucuna kadar numunenin alındığı tank ve pompa ile sınırlı geçici mühürleme yapılır (Denetim Yönetmeliği m.17/2). Dairenin 26.09.2024 tarihli, E.2021/1168, K.2024/3569 sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi bu kurala dayanarak, marker seviyesi geçerli tank ve pompaların da mühürlenmesini hukuka aykırı bulmuştur. Daire ise istasyonun yanındaki bir yapının altında bulunan tanka uzanan hortumlar, bir tankın havalandırma borusuna yapılan bağlantı ve sabitlenmiş otomasyon probu tespit edildiğinden, fiilin 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrası kapsamında kaldığını, bu durumda istasyonun tamamının mühürlenmesinin hukuka uygun olduğunu, mühürlemenin bir idari tedbir olarak tesis edildiği tarihe göre değerlendirileceğini belirterek kararı bozmuştur.
- Sonradan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kurulduğu tarihteki tedbiri hukuka aykırı kılmaz. Dairenin 20.01.2025 tarihli, E.2024/2786, K.2025/301 sayılı kararına konu dosyada, bir dispanserin tavanında otomasyon sistemini devre dışı bırakan uzaktan kumandalı bir elektronik sistem bulunması üzerine istasyon mühürlenmiş; ceza soruşturmasında akaryakıtın marker seviyesi geçerli olduğu için kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine rağmen mühürleme işlemi hukuka uygun bulunmuştur.
- Ortada ceza soruşturması yoksa mühürlemenin dayanağı da yoktur. Dairenin 19.02.2024 tarihli, E.2019/3386, K.2024/821 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, gizli tank tespitine dayanılarak yapılan mühürleme, ilgili hakkında 5607 sayılı Kanun kapsamında yürütülen bir adli soruşturma veya kovuşturma bulunmadığı anlaşıldığından iptal edilmiştir.
- Ceza kararı kesinleşince mühür kaldırılmalıdır; ödenmemiş idari para cezası ise ayrı bir engeldir. Dairenin 01.07.2024 tarihli, E.2018/1518, K.2024/3001 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, kaçakçılık davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın kesinleşmesinden sonra mührün kaldırılması gerektiği kabul edilmiş; buna karşılık ödenmemiş idari para cezaları nedeniyle lisans devrine konulan blokenin kaldırılması talebinin reddi hukuka uygun bulunmuştur.
- Mühürleyen kim olursa olsun işlem Kurum adına yapılır. Dairenin 28.04.2025 tarihli, E.2025/574, K.2025/1736 sayılı kararında, emniyet personelinin denetimde düzenlediği EPDK mühürleme tutanağına dayanan işlem Kurum adına tesis edildiğinden, yalnızca valilik hasım gösterilerek verilen kararlar bozulmuş ve Kurumun da hasım mevkiine alınması gerektiği belirtilmiştir.
Mühürlemeye rağmen faaliyet sürdürülürse ceza hukuku devreye girer. Mühürlemeye rağmen faaliyetlerini sürdüren gerçek kişiler ile tüzel kişilerin suçun işlenişine iştirak eden yetkilileri hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 203 üncü maddesi uygulanır (5015 m.20, son fıkra; Denetim Yönetmeliği m.17/12). Bu madde, kanun veya yetkili makamların emri uyarınca konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişinin altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılmasını öngörür. Suçun unsurları mühür bozma suçu yazımızda ayrıca anlatılmıştır.
Lisanssız Faaliyet: Lisans Zorunluluğu ve Yaptırımları
Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetinin yapılması için lisans alınması zorunludur; rafinaj, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetleri ile bu amaçla tesis kurulması ve işletilmesi de lisansa tabidir (5015 m.3/1). Lisanssız faaliyetin cezası, yapılan faaliyetin türüne göre değişir.
Petrol piyasasında lisanssız faaliyet ve istasyon dışı satış (5015 m.19/1, 2026)
| Fiil | Bent | 2026 sınırları | Oran |
|---|---|---|---|
| Lisans almaksızın bayilik faaliyeti yapılması | (f), 1 numaralı alt bent | 1.452.836 TL – 7.264.222 TL | Binde 10 |
| Rafinerici, dağıtıcı, taşıma, ihrakiye, işleme, depolama, iletim, madeni yağ üretimi ve serbest kullanıcı lisansı kapsamındaki faaliyetlerin lisans almaksızın yapılması | (a), 1 numaralı alt bent | 23.245.542 TL – 116.227.751 TL | Binde 14 |
| Araçlara istasyon dışında akaryakıt ikmali (9 uncu maddenin yedinci fıkrasının ihlali) | (f), 2 numaralı alt bent | 1.452.836 TL – 7.264.222 TL | Binde 10 |
| Bayilik lisansı sahibinin lisansın verdiği haklar dışında faaliyet göstermesi | (f), 4 numaralı alt bent | 1.452.836 TL – 7.264.222 TL | Binde 10 |
Araçlara yapılacak akaryakıt ikmali, bayilik lisansı ve yeterli donanımı olan akaryakıt istasyonları dışında yapılamaz. İstisna, yeterli depolama ve kendi araçlarına ikmal kapasitesine sahip olmaları ve akaryakıtı kendi ihtiyaçları için kullanmaları şartıyla kamu kurum ve kuruluşlarına, liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden veya taş ocaklarına yapılan teslimlerdir. İstasyon dışındaki teslimlerde akaryakıtın alıcı deposuna taşınması bayilik lisansına sahip satıcı tarafından yapılır ya da yaptırılır (m.9/7, 26.07.2024 tarihli ve 7521 sayılı Kanunla değişik).
Mühürleme ve hasılatı olmayan kişiye ceza
Lisans almaksızın lisansa tabi bir faaliyet gösterildiğinin tespiti hâlinde tesisler, lisans alınıncaya veya Kanuna göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hâle getirilinceye kadar mühürlenir ve ilgililer hakkında soruşturma başlatılır (m.20/2-d; Denetim Yönetmeliği m.17/8). Bu mühürleme, gizli tanktaki mühürlemeden farklı olarak ceza yargılamasının sonucuna değil, lisans durumuna bağlıdır.
Lisanssız faaliyette çoğu zaman ortada lisansa konu bir hasılat yoktur. Kanun bu durumu ayrıca düzenler: bir önceki yılda ilgili faaliyetten elde edilen net satış hasılatı yoksa veya tespit edilemiyorsa Kurul, tespit edeceği akaryakıt ikmali veya satışı ve benzeri delillerden hareketle, hiçbir tespit yapılamaması hâlinde ise emsal bir petrol piyasası faaliyetinin hasılatını esas alarak ilgili bendin oran ve sınırları içinde ceza belirler (m.19, son fıkra). Savunmada, Kurulun hangi delilden hareket ettiği ve emsal seçiminin dayanağı ayrıca sorgulanmalıdır.
Danıştay’ın lisanssız faaliyet kararları
Dairenin 08.10.2024 tarihli, E.2022/246, K.2024/3847 sayılı kararına konu dosyada, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı kapalı madeni yağ satışına ait olan bir iş yerinde, bir minibüsteki 2.000 litrelik fiber tanktan araca akaryakıt ikmali yapılırken tespit edilen kişiye (f) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca verilen ceza onanmıştır; ürünün marker seviyesinin geçerli olması sonucu değiştirmemiştir. Dairenin 22.05.2024 tarihli, E.2021/5283, K.2024/2347 sayılı kararına konu dosyada ise bir tır garajında iki adet 1.000 litrelik plastik bidon, sayaçlı pompa, akaryakıt tabancası ve hortum bulunmuş, bidonlardaki ürünün marker seviyesinin geçersiz ve teknik düzenlemelere aykırı olduğu laboratuvar raporuyla belirlenmiş ve lisanssız bayilik faaliyetinin somut delillerle ortaya konulduğu kabul edilmiştir.
Lisanssız faaliyet isnadında belirleyici olan, faaliyetin lisans kapsamında yürütülüp yürütülmediğidir. Dairenin 05.05.2025 tarihli, E.2025/688, K.2025/1815 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, birleşme yoluyla önceki şirketin külli halefi olan davacının, birleşmenin ticaret sicili gazetesinde yayımlanmasından sonra makul bir sürede bayilik lisansını aldığı ve tesisin ceza dönemine ilişkin olarak lisans kapsamında işletildiği kabul edilerek, lisans alınmadan önceki dönem için verilen ceza iptal edilmiştir.
LPG Piyasasında Aynı Fiiller
LPG otogaz bayileri de tek bir dağıtıcıyla sözleşme yapmak ve istasyonunda yalnızca sözleşmeli olduğu dağıtım şirketince ikmal edilen LPG’yi satmakla yükümlüdür (5307 m.7/2-1). Dağıtıcılar ve bayiler, kurdukları otogaz istasyonlarını lisans alarak işletmeye başlar (m.7, son fıkra). Bu yükümlülüklerin ihlali 5307 sayılı Kanunun 16 ncı maddesindeki cezaları gerektirir.
LPG piyasasında dağıtıcı dışı ikmal ve lisanssız faaliyet (5307 m.16, 2026)
| Fiil | Bent | 2026 sınırları | Oran |
|---|---|---|---|
| Otogaz bayisinin sözleşmeli dağıtıcısı dışında ikmal edilen LPG’yi satması (7 nci maddenin ihlali) | (c), 3 numaralı alt bent | 1.162.270 TL – 5.811.382 TL | Binde 11 |
| Lisans alınmaksızın bayilik faaliyeti yapılması | (c), 1 numaralı alt bent | 1.162.270 TL – 5.811.382 TL | Binde 11 |
| Otogaz bayilik faaliyeti dışında, lisansa tabi faaliyetlerin lisans alınmaksızın yapılması | (a), 1 numaralı alt bent | 5.811.382 TL – 116.227.751 TL | Binde 14 |
LPG piyasasında da lisanssız faaliyet tespit edildiğinde tesisler lisans alınıncaya veya lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hâle getirilinceye kadar mühürlenir (5307 m.17/2-c). Kaçak LPG ile piyasa faaliyetinde bulunan lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir (m.17/2-d). Hasılatı bulunmayan kişiye ceza tayininde 5307 sayılı Kanun da ikmal veya satış delillerine ve emsal hasılata dayanan aynı yöntemi öngörür (m.16, son fıkra). LPG piyasasının genel yapısı LPG otogaz piyasası ve istasyonlar yazımızda anlatılmıştır.
Kaçakçılık Soruşturması ile EPDK Süreci Nasıl İlişkilenir?
Üç fiilin her biri, ürünün niteliğine ve kullanılan ekipmana göre ceza soruşturmasına da konu olabilir. 5607 sayılı Kanun, Kurumun belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı ticari amaçla üreten, bulunduran, nakleden, satışa arz eden veya satan kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır (m.3/11). Kurumdan izin alınmadan solvent, madeni yağ, baz yağ ve benzeri ürünlerden akaryakıt üretmek veya bunları akaryakıt yerine ikmal ederek satmak (m.3/12) ile boru hatlarından, depolardan veya kuyulardan kanuna aykırı alınan ürünleri satmak, bulundurmak ya da taşımak (m.3/13) da aynı cezayı gerektirir. Gizli tank ve düzenek bulundurma ise yukarıda anlatıldığı gibi m.3/14 kapsamındadır.
İki süreç birbirinden bağımsız yürür. 5015 sayılı Kanuna göre verilen idari para cezaları, alınan tedbirler ve lisans iptalleri diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez (m.20/1). Kabahatler Kanunu ise bir fiilin hem kabahat hem de suç olarak tanımlanması hâlinde yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanabileceğini öngörür (5326 m.15/3). Danıştay 13. Dairesi, 12.06.2019 tarihli, E.2013/3649, K.2019/2028 sayılı kararında, marker seviyesi geçersiz çıktığında suç duyurusunda bulunulmasının 5015 sayılı Kanunun 19 ve 20 nci maddelerindeki idari yaptırımlara engel olmadığını öngören Denetim Yönetmeliği hükmünü bu gerekçeyle yapılan iptal istemine karşı hukuka uygun bulmuştur. Gizli tank dosyalarında da, paralel ceza soruşturmalarına rağmen (a) bendinden verilen cezalar onanmıştır.
Ceza soruşturmasının sonucu idari süreci üç noktada etkiler. Birincisi, tesisin mühürlü kalacağı süre, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ya da mahkeme kararının kesinleşmesine bağlıdır. İkincisi, lisans iptali kesinleşmiş mahkeme kararına bağlanmıştır. Üçüncüsü, ceza dosyasındaki tespitler ve kararın gerekçesi idari dosyada delil olarak değerlendirilir. Buna karşılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı, 5015 sayılı Kanundaki idari para cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; yukarıda anılan K.2025/236 sayılı kararda olduğu gibi, kararın gerekçesi fiilin idari para cezası gerektirebileceğini açıkça belirtmiş olabilir. El konulan akaryakıt ve taşıtların akıbeti kaçak eşya ve taşıt müsaderesi yazımızda ayrıca ele alınmıştır.
Savunma Nerede Kurulur?
Üç fiilde de savunmanın ana ekseni, isnat edilen fiilin gerçekleşmediğini belgeyle göstermektir. Ceza hesabına ilişkin itirazlar ancak bunun yanında, kabul anlamına gelmemek kaydıyla ileri sürülmelidir. Aşağıdaki noktalar, mevzuatın ve yukarıda anılan kararların işaret ettiği inceleme sırasını izler.
Dağıtıcı dışı ikmal isnadında
- Alım zincirini eksiksiz kurun. İsnat dönemine ait bütün faturaları, sevk irsaliyelerini, dağıtıcının cari hesap ekstresini ve banka ödemelerini tarih sırasıyla dosyaya koyun. Her dolumun bir dağıtıcı sevkiyatına karşılık geldiğini gösteren bir eşleştirme tablosu hazırlayın.
- Farkı kaynağına göre ayırın. Raporda gösterilen litre farkının ne kadarının arıza, kalibrasyon, tadilat, dış satış ya da hatalı kayıttan kaynaklandığını gün gün gösterin. Danıştay 13. Dairesinin K.2025/603 sayılı kararında farkın arıza kaynaklı olamayacak nitelik ve nicelikte olduğu belirlendiğinden savunma sonuç vermemiştir; açıklamanın miktarla orantılı olması gerekir.
- Otomasyon verisini isteyin. Dağıtıcı, talep hâlinde istasyona ait elektronik verileri bayisiyle paylaşmak zorundadır (1240 sayılı Karar m.5/1-f). Raporun dayandığı dökümleri görmeden yapılan savunma, hesabı tartışamaz.
- Sevkiyatın kendisini belgeleyin. Tanker plakası, mühür numaraları, dolum tesisinin belgesi ve sürücü bilgileri dağıtıcının sevkiyatıyla örtüşmelidir. K.2025/320 sayılı karara konu dosyada sürücü beyanı ve mühür eşleşmesi, irsaliye hatası savunmasının önüne geçmiştir.
- Ürünün dağıtıcıya nereden geldiği bayinin fiili değildir. Bayi akaryakıtı bizzat dağıtıcısından almışsa, dağıtıcının tedarik zincirindeki usulsüzlük bayi bakımından dağıtıcı dışı ikmal oluşturmaz (K.2025/103).
- Fiil tarihini ve uygulanan bendi kontrol edin. 28.02.2019 öncesi fiillerde sonraki ağır hüküm uygulanamaz; Anayasa Mahkemesi iptalinin etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Gizli tank isnadında
- Tankın belgelerdeki yerini araştırın. Tank lisans dosyasındaki vaziyet planında veya ruhsat ekinde gösterilmişse lisansa esas belgelere aykırılık unsuru gerçekleşmez. Belgelerde yer almamakla birlikte otomasyona bağlıysa ya da yalnızca kapasite farkı varsa, fiil düzeltme imkânı olan fiiller listesinin 4 veya 17 numaralı sırasına girer ve ihtar yapılmadan açılan soruşturma usule aykırıdır. Bekleyen bir tadil veya ruhsat başvurusu da ihtar süresindeki mühürleme güvencesi bakımından önemlidir.
- Elverişlilik unsurunu tartışın. Tankın ya da düzeneğin kaçak akaryakıt veya sahte marker elde etmeye, satmaya ya da piyasa faaliyetine konu etmeye nasıl yarayacağı somut olarak gösterilmelidir (5015 m.4/4-l). Tankın pompa veya dolum hattıyla bağlantısının bulunmadığı, eski bir işletmeden kalma ve kullanılmaz durumda olduğu teknik bir raporla ortaya konulabilir.
- Tesisin geçmişini belgeleyin. Tank, istasyonun devralınmasından önce oraya konulmuşsa devir tarihi, önceki işletmeci ve teslim tutanağı önem kazanır. Kabahatler kural olarak kasten veya taksirle işlenebilir (5326 m.9); ancak bayinin istasyondaki ekipmanı tanıma ve özen yükümlülüğü de bulunduğundan bu savunma tek başına bırakılmamalıdır.
- Ceza dosyasını izleyin. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ya da beraat kararı ile gerekçesi, hem mührün kaldırılması hem de elverişlilik unsurunun tartışılması bakımından idari dosyaya sunulmalıdır.
- Uygulanan bendi kontrol edin. Bayiye (a) bendindeki cezanın tamamı değil, (b) bendi uyarınca yarısı uygulanır.
Lisanssız faaliyet isnadında
- Faaliyetin lisans kapsamında olup olmadığını gösterin. Lisans tarihi, tadil başvurusu, birleşme veya devir belgeleri ve faaliyetin yürütüldüğü adres karşılaştırılmalıdır. K.2025/1815 sayılı karara konu dosyada birleşme sonrasında makul sürede lisans alındığının gösterilmesi cezanın iptalini sağlamıştır.
- Teslimin istisna kapsamında olup olmadığını inceleyin. Şantiye, fabrika, maden ve benzeri yerlere yapılan teslimlerde alıcının yeterli depolama ve ikmal kapasitesine sahip olup olmadığı ve akaryakıtı kendi ihtiyacı için kullanıp kullanmadığı belgelenmelidir (5015 m.9/7).
- Ceza hesabının dayanağını sorun. Hasılat yoksa Kurulun hangi ikmal veya satış delilinden ya da hangi emsalden hareket ettiği raporda gösterilmelidir (m.19, son fıkra).
Ortak usul itirazları. Savunma istem yazısının usulüne uygun tebliğ edilmemesi tek başına iptal sebebi olabilir. Danıştay 13. Dairesinin 05.11.2024 tarihli, E.2024/2755, K.2024/4444 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, savunma istem yazısının şirkette sigortalı çalışan olarak görünmeyen bir kişiye tebliğ edildiği, bu nedenle davacının soruşturmadan haberdar edilmediği belirlenerek dağıtıcı dışı ikmal cezası iptal edilmiştir. Lisansı yürürlükte olan kişilere tebligat öncelikle Kuruma bildirilen elektronik tebligat adresine yapılır (5015 m.19/3; Denetim Yönetmeliği m.29). Ayrıca soruşturma zamanaşımı ve tekrar hükmünün koşulları her dosyada kontrol edilmelidir.
Denetim Günü: Tutanak ve Mühürleme Sırasında
Bu fiillerin hemen hepsi bir yerinde denetimle başlar ve soruşturma raporu büyük ölçüde o gün tutulan tutanağa dayanır. Denetlenen kişiler, tesislerini ve yasal defter ve belgelerini denetime sunmak, numune alınmasını sağlamak, istenen belgelerin aslını ibraz etmek ve düzenlenen tutanakları imzalamakla yükümlüdür; gizlilik gerekçesiyle bilgi, belge ve numune vermekten kaçınamaz (Denetim Yönetmeliği m.7).
- Alış faturalarını, sevk irsaliyelerini, dış satış belgelerini ve lisans dosyasındaki vaziyet planını denetimde ibraz edin. K.2024/3567 sayılı karara konu dosyada vaziyet planının ilk gün sunulmaması ve ertesi gün üzerinde oynanmış bir planın verilmesi, bayinin aleyhine değerlendirilmiştir.
- Tankların, pompaların ve hatların otomasyon sistemine bağlı olup olmadığının ve ölçüm sonuçlarının tutanağa yazıldığından emin olun.
- Ulusal marker kontrolü ve numune alma işlemlerinde tutanakların üç nüsha düzenlendiğini, numunelerden birinin size bırakıldığını kontrol edin (Denetim Yönetmeliği m.16).
- Tutanağı okumadan imzalamayın; katılmadığınız tespitleri ve açıklamanızı imzanızın yanına yazın. K.2025/813 sayılı karara konu dosyada tutanağın hiçbir ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmış olması tespitlerin sabit kabul edilmesinde rol oynamıştır.
- Mühürleme yapılıyorsa mühürleme tutanağının bir nüshasını alın; işlemin hangi kanun hükmüne dayandığını ve neye kadar süreceğini tutanakta arayın.
Soruşturmadan Davaya: Süreler ve Teminat
Üç fiilde de ihtar yapılmadığından, denetimden sonra gelen yazı soruşturma raporunun tebliğidir. Rapor tebliğ edilerek otuz gün içinde yazılı savunma istenir; talep hâlinde on beş güne kadar ek süre verilebilir (Denetim Yönetmeliği m.23). Süreler tebliğ tarihini izleyen günden başlar (m.28). Savunma süresinin hesaplanması ve ek süre talebi EPDK yazılı savunma istedi yazımızda örnekleriyle anlatılmıştır.
İdari para cezası tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir; kanun yoluna başvuru süresi dolmadan ödeme yapılırsa cezanın dörtte üçü tahsil edilir ve bu ödeme dava hakkını etkilemez (5015 m.19/4; 5326 m.17/6). Dava açılması tahsili durdurmaz. Tahsili durduran tek yol, dava açma süresi içinde ilgili vergi dairesine kesin, süresiz, limit dışı ve ceza tutarında banka teminat mektubu verilmesidir (5015 m.19/5; 8487-4 sayılı Kurul Kararı). Gizli tank dosyalarında ödenmemiş ceza, tesis için lisans verilmesine de engel olduğundan, ödeme ile dava arasındaki tercih istasyonun geleceğini doğrudan etkiler.
Kurul kararına ve mühürleme işlemine karşı dava, tebliği izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır (5015 m.21/3; 2577 m.7). Kanunda özel yetki kuralı bulunmadığından yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 m.32/1); Kurumun merkezi Ankara’dadır. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması birlikte aranır (2577 m.27/2). Mühürlü bir istasyonda bu ikinci koşul çoğu zaman somut olarak gösterilebilir. Dava yolunun genel yapısı EPDK idari para cezaları ve iptal davası ve EPDK idari para cezası iptal dava dilekçesi örneği sayfalarımızda yer almaktadır.
Bu dosyalarda süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yazılı savunma | Raporun tebliğinden itibaren 30 gün; talep hâlinde 15 güne kadar ek süre | Denetim Yönetmeliği m.23 |
| İdari para cezasının ödenmesi | Tebliğden itibaren 1 ay | 5015 m.19/4 |
| Peşin ödeme indirimi | Kanun yoluna başvuru süresi dolmadan ödenirse dörtte üçü tahsil edilir | 5326 m.17/6 |
| Teminat mektubunun vergi dairesine sunulması | Dava açma süresi içinde | 5015 m.19/5; 8487-4 sayılı Kurul Kararı |
| Ceza ve mühürleme işlemine karşı dava | Tebliği izleyen günden itibaren 60 gün | 5015 m.21/3; 2577 m.7 |
| Gizli tankta mühürleme | Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar | 5015 m.20/2-c; Denetim Yönetmeliği m.17/5, 17/7 |
| Lisanssız faaliyette mühürleme | Lisans alınıncaya veya lisans gerektirmeyen hâle getirilinceye kadar | 5015 m.20/2-d; 5307 m.17/2-c |
Yazılı Savunma, Mührün Kaldırılması Talebi ve Dava Dilekçesi Örnekleri
Aşağıdaki örnekler genel çerçeveyi göstermek için hazırlanmıştır ve olayları varsayımsaldır. Boş bırakılan yerler dosyanın bilgileriyle doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan hususlar çıkarılmalıdır.
Dağıtıcı dışı ikmal isnadına karşı yazılı savunma
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞINA
(Denetim Dairesi Başkanlığı)
SAVUNMADA BULUNAN: … Petrol Ürünleri Ticaret Limited Şirketi (adres, vergi kimlik numarası, … tarihli ve … sayılı bayilik lisansı)
VEKİLİ: Av. … (adres)
DOSYA: … tarihli ve … sayılı Soruşturma Raporu
RAPORUN TEBLİĞ TARİHİ: …/…/2026
KONU: Soruşturma Raporuna karşı yazılı savunmalarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Savunma süresindedir (Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.23/2, m.28). Rapor müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiş olup savunma otuz günlük süre içinde sunulmaktadır.
2. Müvekkil, isnat dönemindeki bütün akaryakıtı bayisi olduğu dağıtıcıdan almıştır (5015 sayılı Kanun m.8/2-a; Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği m.38/d). Raporda, … – … tarihleri arasında otomasyon sistemine kaydedilen … litre dolumun … litresine karşılık fatura bulunmadığı ileri sürülmektedir. Müvekkilin bu dönemdeki … adet alımına ait faturalar, sevk irsaliyeleri, dağıtıcının cari hesap ekstresi ve banka ödeme dekontları Ek-1’de; her dolumun hangi sevkiyata karşılık geldiğini gösteren eşleştirme tablosu Ek-2’de sunulmuştur. Tabloda dağıtıcının sevk etmediği bir dolum bulunmamaktadır.
3. Raporda fark olarak gösterilen miktar, başka bir kaynaktan ikmal yapıldığını göstermez (1240 sayılı Kurul Kararı m.3/1-b, m.5/1-c, m.5/4). Farkın … litresi, … numaralı tankın seviye probunun … – … tarihleri arasındaki arızası nedeniyle aynı sevkiyatın iki gün üst üste dolum olarak kaydedilmesinden kaynaklanmaktadır. Arıza aynı gün dağıtıcıya yazılı olarak bildirilmiş (Ek-3), yetkilendirilmiş otomasyon şirketinin servisi … tarihinde probu değiştirmiştir (Ek-4). Geriye kalan … litre ise ilgili akaryakıt türü için öngörülen belirsizlik payı içinde kalmaktadır. Raporda, istasyona dağıtıcı dışındaki bir kaynaktan akaryakıt getirildiğini gösteren tanker, mühür, sürücü beyanı veya ödeme tespiti yer almamaktadır.
4. Sevkiyatlar dağıtıcının kendi tanker ve tesislerinden yapılmıştır (5015 sayılı Kanun m.8/2-a). Ek-1’deki sevk irsaliyelerinde gösterilen çıkış tesisi, tanker plakaları ve mühür numaraları dağıtıcının kayıtlarıyla örtüşmektedir. Müvekkil akaryakıtı bizzat dağıtıcısından almıştır; dağıtıcının ürünü hangi kaynaktan temin ettiği müvekkilin fiili değildir. Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2025 tarihli, E.2022/4784, K.2025/103 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında da bu durumda tipiklik unsurunun gerçekleşmeyeceği kabul edilmiştir.
5. Raporun dayandığı otomasyon dökümleri müvekkile gönderilmemiştir (Yönetmelik m.23/1). Raporda anılan günlük tank dolum dökümleri ile fatura karşılaştırma tablosu tebliğ edilen nüshanın ekinde bulunmamaktadır. Bu belgelerin gönderilmesini talep eder, beyanda bulunma hakkımızı saklı tutarız.
6. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, ceza müvekkilin gerçek hasılatı üzerinden hesaplanmalıdır (5015 sayılı Kanun m.19/1-f). İsnat edilen fiilin karşılığı 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinin 3 numaralı alt bendidir. Müvekkilin … yılı net satış hasılatı … TL’dir (Ek-5) ve müvekkile son iki yıl içinde aynı fiilden ceza verilmemiştir.
SONUÇ VE TALEP
Açıklanan nedenlerle; müvekkilin bayisi olduğu dağıtıcı dışında akaryakıt ikmal etmediğinin kabulü ile hakkında idari yaptırım uygulanmamasına, aksi kanaat hâlinde cezanın müvekkilin … yılı net satış hasılatı esas alınarak (f) bendinin oran ve sınırları içinde belirlenmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. …/…/2026
Savunmada Bulunan Vekili
Av. …
EKLER: 1. Faturalar, sevk irsaliyeleri, cari hesap ekstresi, ödeme dekontları 2. Dolum ve sevkiyat eşleştirme tablosu 3. Arıza bildirimi 4. Servis formu 5. … yılı beyanname ve gelir tablosu 6. Vekâletname
Kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra mührün kaldırılması talebi
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞINA
(Denetim Dairesi Başkanlığı)
TALEPTE BULUNAN: … Akaryakıt Ticaret Anonim Şirketi (adres, vergi kimlik numarası, … tarihli ve … sayılı bayilik lisansı)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLGİ: … tarihli ve … sayılı mühürleme tutanağı ile istasyonumuzdaki faaliyetin geçici olarak durdurulmasına ilişkin işlem
KONU: Mührün kaldırılması ve faaliyete yeniden başlanmasına izin verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Mühürleme, ceza soruşturmasının sonuçlanmasına bağlı geçici bir tedbirdir (5015 sayılı Kanun m.20/2-c; Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.17/5, 17/7). İstasyonumuz, … tarihli denetimde lisansa esas belgelerde gösterilmeyen tank bulunduğu gerekçesiyle mühürlenmiş ve lisansa tabi faaliyetimiz durdurulmuştur. Kanun ve Yönetmelik, bu durdurmanın kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar süreceğini öngörmektedir.
2. Ceza soruşturması kesin olarak sonuçlanmıştır (5607 sayılı Kanun m.3/14). … Cumhuriyet Başsavcılığı, … soruşturma numaralı dosyada şirket yetkilileri hakkında … tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, karar … tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşme şerhli karar örneği Ek-1’dedir. Kararda, tankın içinden kaçak akaryakıt elde edilmediği ve tankın pompa veya dolum hattıyla bağlantısının bulunmadığı belirtilmiştir.
3. Durdurmanın kanuni süresi sona ermiştir (5015 sayılı Kanun m.20/2-c). Danıştay 13. Dairesinin 01.07.2024 tarihli, E.2018/1518, K.2024/3001 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında da, ceza davasında verilen kararın kesinleşmesinden sonra mührün kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.
4. Söz konusu tank faaliyet dışı bırakılmıştır (5015 sayılı Kanun m.4/4-l). Tank, yetkili firma tarafından … tarihinde boşaltılmış, hatları sökülmüş ve tesis dışına çıkarılmıştır; buna ilişkin tutanak ve fotoğraflar Ek-2’de, güncel vaziyet planı Ek-3’te sunulmuştur.
SONUÇ VE TALEP
Açıklanan nedenlerle; istasyonumuza tatbik edilen mührün kaldırılmasına ve lisansa tabi faaliyetimize yeniden başlanmasına izin verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. …/…/2026
Talepte Bulunan Vekili
Av. …
EKLER: 1. Kesinleşme şerhli kovuşturmaya yer olmadığına dair karar 2. Tankın sökümüne ilişkin tutanak ve fotoğraflar 3. Güncel vaziyet planı 4. Mühürleme tutanağı 5. Vekâletname
Bu talep, idari para cezasının ödenip ödenmediğinden bağımsızdır. Ancak ödenmemiş bir ceza, tesis için yeni bir lisans verilmesine engel olduğundan (5015 m.20/2-c), istasyonun devri ya da yeni bir işletmeciye kiralanması planlanıyorsa bu husus ayrıca çözülmelidir. Talep reddedilirse ya da otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurulabilir (2577 m.10/2).
Gizli tank cezasına karşı iptal davası dilekçesi (yürütmenin durdurulması istemli)
ANKARA NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
Yürütmenin durdurulması ve duruşma istemlidir.
DAVACI: … Akaryakıt Ticaret Anonim Şirketi (adres, vergi kimlik numarası)
VEKİLİ: Av. … (adres)
DAVALI: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Ankara
DAVA KONUSU İŞLEM: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun, davacıya 5015 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 3 numaralı alt bendi ve (b) bendi uyarınca … TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı kararı
TEBLİĞ TARİHİ: …/…/2026
KONU: Dava konusu işlemin iptali ile öncelikle yürütmesinin durdurulması istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresindedir ve mahkemeniz görevli ve yetkilidir (5015 sayılı Kanun m.21/3; 2577 sayılı Kanun m.7, m.32/1). Karar davacıya … tarihinde tebliğ edilmiş, dava altmış günlük süre içinde açılmıştır.
2. Tank, lisansa esas belgelerde yer almaktadır ve otomasyon sistemine bağlıdır (5015 sayılı Kanun m.4/4-l, m.20/2-a; 14.03.2019 tarihli ve 8487-3 sayılı Kurul Kararı). Kararda gizli tank olarak nitelendirilen … numaralı tank, … tarihinde Kuruma sunulan lisans tadil dosyasındaki vaziyet planında gösterilmiştir (Ek-2) ve denetim tarihinde otomasyon sistemine bağlıdır; bu durum denetim tutanağında da yazılıdır (Ek-3). Tankın kapasitesinin ruhsattaki kapasiteden farklı olduğu kabul edilse bile bu, düzeltme imkânı olan fiiller listesinin 17 numaralı sırasında yer alan ve önce otuz günlük ihtarı gerektiren bir fiildir. Davacıya ihtar yapılmadan doğrudan soruşturma açılması ve ceza verilmesi Kanunun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırıdır.
3. Tank, kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da piyasa faaliyetine konu etmeye elverişli değildir (5015 sayılı Kanun m.4/4-l). Hüküm, belgelere aykırılığın bu sonuca elverişli olmasını aramaktadır. Denetimde tanktan ve pompalardan alınan numunelerde ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş (Ek-4), tankın otomasyon dışında bir pompa veya dolum hattıyla bağlantısı tespit edilmemiştir. Aynı olay nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasında … Cumhuriyet Başsavcılığı, … tarihli kararıyla 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasındaki suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir (Ek-5).
4. İşlem eksik incelemeye dayanmaktadır (2577 sayılı Kanun m.20/1). Davacının yazılı savunmasında sunduğu lisans tadil dosyası, vaziyet planı ve otomasyon kayıtları kararda değerlendirilmemiş, tankın hangi yolla kaçak akaryakıt elde etmeye veya satmaya elverişli olduğu gösterilmemiştir. Kurum kayıtlarındaki lisans tadil dosyasının ve denetim tarihine ait otomasyon dökümünün davalı idareden istenmesini talep ederiz.
5. Yürütmenin durdurulması koşulları gerçekleşmiştir (2577 sayılı Kanun m.27/2). İkinci ve üçüncü hususlarda açıklandığı üzere işlem açıkça hukuka aykırıdır. Ödenmemiş ceza, tesis için lisans işlemlerine engel teşkil etmekte (5015 sayılı Kanun m.20/2-c) ve ceza tutarı davacının … yılı net satış hasılatının yüzde …’ine karşılık gelmektedir (Ek-6).
6. Duruşma yapılmasını talep ediyoruz (2577 sayılı Kanun m.17/1).
7. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, ceza davacının gerçek hasılatı üzerinden ve (b) bendi uyarınca yarı oranında hesaplanmalıdır (5015 sayılı Kanun m.19/1-a, b). Kararda esas alınan hasılat tutarı, davacının … yılı beyannamesindeki lisansa konu faaliyet hasılatıyla örtüşmemektedir.
SONUÇ VE TALEP
Açıklanan nedenlerle; dava konusu Kurul kararının öncelikle yürütmesinin durdurulmasına ve duruşma yapılarak iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz. …/…/2026
Davacı Vekili
Av. …
EKLER: 1. Dava konusu karar ve tebliğ belgesi 2. Lisans tadil dosyası ve vaziyet planı 3. Denetim tutanağı ve otomasyon kayıtları 4. Numune ve marker sonuçları 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar 6. Mali tablolar 7. Soruşturma raporu ve yazılı savunma 8. Vekâletname
İkinci husus yalnızca tank gerçekten lisans dosyasında gösterilmiş ya da otomasyona bağlıysa, üçüncü husus yalnızca elverişlilik unsuru somut olarak tartışılabiliyorsa dilekçede kalmalıdır. Aynı tespite dayanan mühürleme işlemi de dava konusu edilecekse, aralarındaki hukuki bağlılık nedeniyle tek dilekçeyle dava açılabilir (2577 m.5/1).
Adım Adım Yol Haritası
Tablodaki süreler mevzuattan, “önerilen” olarak işaretlenen zamanlar iş planı önerimizden gelir; önerilen zamanlar hukuki süre değildir.
Dağıtıcı dışı ikmal, gizli tank ve lisanssız faaliyet dosyalarında aşamalar
| Aşama | Yapılacak iş | Süre ve dayanak |
|---|---|---|
| Denetim günü | Belgeleri ibraz etmek; açıklamaları tutanağa yazdırmak; tutanak ve mühürleme tutanağının nüshasını almak | Denetim Yönetmeliği m.7, m.16, m.17/10 |
| Denetimden sonra | Dağıtıcıdan otomasyon verilerini istemek; fatura, irsaliye ve ödeme kayıtlarını eşleştirmek; ceza soruşturması varsa müdafi ile koordinasyon | Önerilen: ilk hafta |
| Soruşturma raporunun tebliği | Süreyi hesaplamak; eksik ekleri istemek; gerekirse ek süre talep etmek | 30 gün, talep hâlinde 15 güne kadar ek süre (Denetim Yönetmeliği m.23) |
| Yazılı savunma | Fiilin gerçekleşmediğini belgelerle göstermek; bent ve ceza hesabını ikincil olarak tartışmak | Savunma süresi içinde |
| Kurul kararı | Ödeme, teminat mektubu ve dava seçeneklerini değerlendirmek | Ödeme 1 ay (5015 m.19/4) |
| İptal davası | Yürütmenin durdurulması ve duruşma istemli dava; gerekirse teminat mektubu | 60 gün (2577 m.7) |
| Ceza soruşturmasının sonuçlanması | Kesinleşme şerhli kararı alıp mührün kaldırılmasını istemek | Kesinleşmeden sonra; 5015 m.20/2-c |
Sık Yapılan Hatalar
- Dağıtıcının lisansı iptal edildiğinde ya da sözleşme sona erdiğinde, yeni dağıtıcıyla lisans tadili yapılmadan başka kaynaktan akaryakıt almak.
- Faturasız küçük alımların sonuç doğurmayacağını düşünmek. Danıştay 148,77 litrelik farka dayanan cezayı onamıştır.
- Arıza ve kalibrasyon sorunlarını yazılı olarak dağıtıcıya bildirmemek ve servis kaydı tutmamak.
- İstasyonu devralırken ya da kiralarken eski tankların, hatların ve ödenmemiş EPDK cezalarının araştırılmaması.
- Vaziyet planı veya ruhsatla uyumsuz tankların tadil başvurusunu ertelemek; düzeltilebilir bir uyumsuzluğun gizli tank isnadına dönüşmesine zemin hazırlamak.
- Tutanağı okumadan, ihtirazi kayıt koymadan imzalamak.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararının idari para cezasını da ortadan kaldırdığını düşünmek.
- Mühürlü istasyonda faaliyete devam etmek; bu, Türk Ceza Kanununun 203 üncü maddesi kapsamında ayrı bir suçtur.
- Mühürleme işlemine karşı davada yalnızca mühürlemeyi yapan valilik veya emniyet birimini hasım göstermek.
- Şantiye veya fabrika teslimlerinde alıcının depolama ve ikmal kapasitesini belgelememek.
Sıkça Sorulan Sorular
Dağıtıcı dışından akaryakıt alan bayiye 2026 yılında ne kadar ceza verilir?
5015 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin 3 numaralı alt bendi uyarınca, fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılın net satış hasılatının binde onu oranında ceza verilir. 2026 yılında ceza 1.452.836 TL’den az, 7.264.222 TL’den fazla olamaz. Fiil iki yıl içinde tekrarlanırsa ceza iki kat uygulanır.
Dağıtıcı dışı ikmalde EPDK önce ihtar vermek zorunda mı?
Hayır. Fiil, düzeltme imkânı olan fiiller listesinde yer almadığından ihtar yapılmaz; Kurum doğrudan soruşturma başlatır ve soruşturma raporunu tebliğ ederek otuz gün içinde yazılı savunma ister (5015 m.20/2-b; Denetim Yönetmeliği m.23).
Otomasyondaki dolum ile faturalar arasında küçük bir fark var. Bu dağıtıcı dışı ikmal sayılır mı?
Sayılabilir. Danıştay 13. Dairesi 21.01.2025 tarihli K.2025/324 sayılı kararında, dağıtıcıdan alım yapılmayan bir ayda 148,77 litre fazla dolum bulunan bayiye verilen cezayı onamıştır. Farkın arıza, kalibrasyon, tadilat veya dış satıştan kaynaklandığı ancak kayıtlarla gösterilebilirse savunma sonuç verir.
Faturam dağıtıcımdan, ama dağıtıcı ürünü başka yerden temin etmiş. Sorumlu olur muyum?
Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2025 tarihli K.2025/103 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararında, bayinin akaryakıtı bizzat dağıtıcısından aldığı, dağıtıcının ürünü muvazaalı yollarla temin etmesinin bayinin fiilini dağıtıcı dışı ikmal hâline getirmediği kabul edilmiştir. Bunun için fatura, irsaliye, ödeme ve sevkiyat kayıtlarının dağıtıcıyı göstermesi gerekir.
Gizli tank cezası 2026 yılında ne kadar?
Bayiler için 19 uncu maddenin (a) bendindeki cezanın yarısı uygulanır (m.19/1-b). 2026 yılında bu, 11.622.771 TL ile 58.113.875,50 TL arasıdır. Fiil ayrıca 5607 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur.
Vaziyet planında olmayan her tank gizli tank sayılır mı?
Hayır. Otomasyon sistemine bağlı olmakla birlikte vaziyet planında veya ruhsatta bulunmayan tank ile tank kapasitesi farkı, düzeltme imkânı olan fiiller listesinde yer alır ve otuz günlük ihtarla başlar. Gizli tank hükmü, lisansa esas belgelere aykırılığın kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da piyasa faaliyetine konu etmeye elverişli olmasını arar (5015 m.4/4-l).
Gizli tank bulunan istasyon ne kadar süre mühürlü kalır?
Lisansa tabi bütün faaliyetler, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde tesis için başka kişiye lisans verilmez (5015 m.20/2-c; Denetim Yönetmeliği m.17/5, 17/7). Danıştay 13. Dairesi K.2024/3001 sayılı kararında ceza davasındaki kararın kesinleşmesinden sonra mührün kaldırılması gerektiğini kabul etmiştir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı çıktı. EPDK cezası da düşer mi?
Kendiliğinden düşmez. İdari para cezası ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir (5015 m.20/1). Danıştay 13. Dairesinin K.2025/236 sayılı kararıyla onanan bölge idare mahkemesi kararında, kovuşturmaya yer olmadığı kararının gerekçesiyle birlikte okunması gerektiği ve gerekçede fiilin idari para cezası gerektirebileceğinin belirtildiği vurgulanmıştır. Buna karşılık karar, mühürlemenin sona ermesi bakımından belirleyicidir.
Önceki işletmecinin gizli tank cezası ödenmemiş. Aynı istasyon için lisans alabilir miyim?
Kanun, lisans sahibine verilen idari para cezası ödenmeden lisansa konu tesis için lisans verilmeyeceğini öngörür (5015 m.20/2-c). Danıştay 13. Dairesi K.2025/236 sayılı kararında, önceki işletmeciye verilen ve kesinleşen ceza ödenmediği için yeni başvurunun reddini hukuka uygun bulan kararı onamıştır. İstasyon kiralanmadan veya satın alınmadan önce bu husus EPDK kayıtlarından araştırılmalıdır.
Mühürlenmiş istasyonda satış yapmaya devam edersem ne olur?
Mühürlemeye rağmen faaliyet sürdüren gerçek kişiler ile tüzel kişilerin suça iştirak eden yetkilileri hakkında Türk Ceza Kanununun 203 üncü maddesi uygulanır (5015 m.20, son fıkra). Bu suç altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.
Lisanssız akaryakıt satışının cezası nedir?
Lisans almaksızın bayilik faaliyeti yapılması 19 uncu maddenin (f) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca 2026 yılında 1.452.836 TL ile 7.264.222 TL arasında cezayı gerektirir. Dağıtım, taşıma, depolama gibi faaliyetlerin lisanssız yapılması ise (a) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca 23.245.542 TL ile 116.227.751 TL arasında cezayı gerektirir. Tesis lisans alınıncaya kadar mühürlenir (m.20/2-d).
Hasılatı olmayan lisanssız satıcıya ceza nasıl hesaplanır?
Kurul, tespit edeceği akaryakıt ikmali veya satışı ve benzeri delillerden hareketle, hiçbir tespit yapılamazsa emsal bir faaliyetin hasılatını esas alarak ilgili bendin oran ve sınırları içinde ceza belirler (5015 m.19, son fıkra). Cezanın alt sınırın altına düşmesi mümkün değildir.
Tankerle müşterinin şantiyesine akaryakıt götürmek lisanssız faaliyet midir?
Araçlara akaryakıt ikmali kural olarak yalnızca bayilik lisansı ve yeterli donanımı olan istasyonlarda yapılabilir. Kamu kurumlarına, liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden veya taş ocaklarına, yeterli depolama ve kendi araçlarına ikmal kapasitesine sahip olmaları ve akaryakıtı kendi ihtiyaçları için kullanmaları şartıyla yapılan teslimler istisnadır; bu teslimlerde taşıma bayilik lisansı sahibi satıcı tarafından yapılır (5015 m.9/7). İstisna dışındaki ikmal (f) bendinin 2 numaralı alt bendi uyarınca ceza gerektirir.
Başka bir bayiye akaryakıt satan bayiye hangi ceza verilir?
Bayilik lisansı sahibi kullanıcılar dışında yeniden satış amaçlı satış yapamaz (Lisans Yönetmeliği m.38/g). Danıştay 13. Dairesi 26.04.2024 tarihli K.2024/1813 sayılı kararında bu fiil için (f) bendinin 5 numaralı alt bendinin değil, lisansın verdiği haklar dışında faaliyete ilişkin 4 numaralı alt bendinin uygulanması gerektiğini kabul eden kararı onamıştır. Başka bir istasyona akaryakıt boşaltılmasını lisanssız bayilik sayan 25.02.2025 tarihli K.2025/920 sayılı karar da bulunmaktadır.
Mühürleme işlemine karşı davayı kime karşı açmalıyım?
Mühürleme emniyet, jandarma veya gümrük personeli tarafından yapılmış olsa bile işlem Kurum adına tesis edilir. Danıştay 13. Dairesi 28.04.2025 tarihli K.2025/1736 sayılı kararında yalnızca valilik hasım gösterilerek verilen kararları bozmuş ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun da hasım mevkiine alınması gerektiğini belirtmiştir.
2019 öncesi bir denetime dayanan dağıtıcı dışı ikmal cezasında hangi hüküm uygulanır?
Fiilin işlendiği tarihteki hüküm uygulanır, sonraki kanun lehe ise o uygulanır (5326 m.5). Anayasa Mahkemesi 07.04.2016 tarihli K.2016/28 sayılı kararıyla eski maktu cezayı iptal etmiş, Danıştay bu tarihten sonraki ve 28.02.2019’dan önceki fiillere o tarihteki 19 uncu maddenin yedinci fıkrasının uygulanabileceğini kabul etmiştir. 2018 yılındaki fiile sonradan yürürlüğe giren (f) bendinin uygulanamayacağına ilişkin K.2024/4586 sayılı karar da bulunmaktadır.
Kaynakça
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni; 7164, 7318, 7521 ve 7587 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler dâhil).
- 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu.
- Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği (Resmî Gazete 17.06.2004, sayı 25495).
- Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 27.11.2013, sayı 28834).
- Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında 27.06.2007 tarihli ve 1240 sayılı Kurul Kararı.
- Düzeltme imkânı olan fiiller listesine ilişkin 14.03.2019 tarihli ve 8487-3 sayılı, 20.05.2021 tarihli ve 10222-22 sayılı Kurul Kararları; teminat mektubuna ilişkin 14.03.2019 tarihli ve 8487-4 sayılı Kurul Kararı.
- 5015 sayılı Kanunun 19 uncu ve 5307 sayılı Kanunun 16 ncı maddeleri uyarınca 2026 yılında uygulanacak idari para cezaları hakkında tebliğler (Resmî Gazete 25.12.2025, sayı 33118).
- Anayasa Mahkemesi, 07.04.2016, E.2015/109, K.2016/28 (Resmî Gazete 03.05.2016, sayı 29701).
- Danıştay 13. Dairesi: 12.06.2019, E.2013/3649, K.2019/2028; 01.02.2024, E.2020/3879, K.2024/480; 19.02.2024, E.2019/3386, K.2024/821; 02.04.2024, E.2020/326, K.2024/1592; 26.04.2024, E.2024/364, K.2024/1813; 22.05.2024, E.2021/5283, K.2024/2347; 27.05.2024, E.2021/4879, K.2024/2388; 06.06.2024, E.2021/2587, K.2024/2622; 01.07.2024, E.2018/1518, K.2024/3001; 26.09.2024, E.2021/3922, K.2024/3567; 26.09.2024, E.2021/1168, K.2024/3569; 08.10.2024, E.2022/246, K.2024/3847; 05.11.2024, E.2024/2755, K.2024/4444; 08.11.2024, E.2022/77, K.2024/4586; 09.01.2025, E.2022/4784, K.2025/103; 15.01.2025, E.2022/3829, K.2025/236; 20.01.2025, E.2024/2786, K.2025/301; 21.01.2025, E.2024/373, K.2025/320; 21.01.2025, E.2024/1577, K.2025/324; 05.02.2025, E.2022/1145, K.2025/600; 05.02.2025, E.2022/3093, K.2025/603; 18.02.2025, E.2022/624, K.2025/813; 18.02.2025, E.2022/3434, K.2025/814; 25.02.2025, E.2020/2015, K.2025/920; 28.04.2025, E.2025/574, K.2025/1736; 05.05.2025, E.2025/688, K.2025/1815; 12.06.2025, E.2025/681, K.2025/2272 (Danıştay karar arama sistemi).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi denetim tutanağı, soruşturma raporu, ceza dosyası ve tebliğ tarihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İstasyonunuz mühürlendi mi, soruşturma raporu mu geldi?
Denetim tutanağı, mühürleme tutanağı ve tebliğ tarihleriyle arayın; savunma, mührün kaldırılması ve dava planını birlikte çıkaralım.
Süreler kısa
Yazılı savunma 30 gün, ödeme 1 ay, dava 60 gün içinde. Mühürleme işlemine karşı dava da 60 günlük süreye tabidir. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Enerji Hukuku Rehberi · EPDK Yazılı Savunma · Otomasyon Sistemi Cezası · EPDK İdari Para Cezaları · Petrol Lisansı İptali · Bayilik Uyuşmazlıkları · Dilekçe Örnekleri · İletişim
