Çocuğum Adına Halka Arza Katılabilir miyim? 2026: Çocuk Hesabı, Eşit Dağıtımda Çocuk Talebi (II-5.2 m.22, i-SPK.128.23), Hisseler Kimin Malı, Velinin Satış ve Harcama Sınırı (TMK m.342, 352-363), 90 Gün Kuralı ve 18 Yaşında Devir

Evet, 18 yaşından küçük çocuğunuz adına halka arza katılabilirsiniz: ana ve baba, velayet çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m.342/1) ve talep, çocuk adına açılmış yatırım hesabından veli tarafından iletilir. Bireysel yatırımcı grubunda eşit dağıtım kişi başına yapıldığından çocuk ayrı bir yatırımcı olarak değerlendirilir; ancak aynı kişi adına birden fazla talep verilirse yalnızca en yüksek talep dikkate alınır (II-5.2 m.22). Çocuk adına alınan hisseler çocuğun malıdır, velinin değil. Veli bu hisseleri yönetir ve gerektiğinde satabilir (m.352); temettü gibi gelirleri öncelikle çocuğun bakımı ve eğitimi için kullanabilir (m.355); ancak hisselerin kendisini veya satış bedelini kendi ihtiyacına harcayamaz, çocuğun ana parasına ancak dar sınırlar içinde ve zorunluluk hâlinde hâkim kararıyla dokunulabilir (m.356). Halka arzdan alınan paylar 90 gün boyunca borsa dışında satılamaz ve başka yatırımcı hesaplarına virmanlanamaz (i-SPK.128.23); bu nedenle çocuğun paylarını bu sürede velinin hesabına aktarmak da mümkün değildir. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda veli, hesabı ve hisseleri hesabıyla birlikte çocuğa teslim eder (m.11, m.362); veli çocuk mallarından vekil gibi sorumludur (m.363) ve çocuğun ana-babasına karşı alacakları için velayet süresince zamanaşımı işlemez (TBK m.153).

Kısa Cevap

Bu yazı, halka arz ve pay hesaplarına özgü soruları ele alır. Çocuk adına yapılan fon yatırımlarında velinin ve vasinin yükümlülükleri Çocuk ve Vesayet Altındaki Kişi Adına Fon Yatırımı rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Hukuki Dayanak

Görüldüğü gibi çocuk adına halka arz yatırımında iki ayrı düzen birlikte uygulanır: Medeni Kanun, paranın ve hisselerin kime ait olduğunu ve velinin sınırlarını; SPK düzenlemeleri ise talebin ve dağıtımın nasıl yapılacağını belirler.

Çocuk Hesabı: Kim Açar, Kim Yönetir?

Halka arz talebi, çocuk adına bir yatırım kuruluşunda açılmış hesaptan iletilir. Hesap çocuğun adına ve kimlik numarasına açılır; işlemler velayet sahibi tarafından yürütülür. Hesap açılışında istenen belgeler ve velinin yetkilendirilme biçimi kuruluşa göre değişebildiğinden, aracı kurumun çocuk hesabı koşulları önceden incelenmelidir. Halka arz talep dönemi kısa olduğundan hesabın talep toplama başlamadan önce açılmış olması gerekir.

Boşanmış ebeveynlerde velayet kimdeyse çocuğun mallarını o yönetir. Velayet sahibi eşin, çocuğun yatırımlarındaki önemli değişiklikler konusunda hâkime bildirim yükümlülüğü de gündeme gelebilir (TMK m.353); bu konu fon yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Velayet Türüne Göre Kim İşlem Yapar?

Ebeveynlerden birinin vefatıyla çocuğa miras kalmışsa, bu miras payı da çocuğun malıdır ve aynı kurallarla yönetilir. Küçük mirasçının payına ilişkin işlemler için Mirasçılardan Biri Çocuk rehberimize bakabilirsiniz. Vasinin yatırım yapabileceği alanlar Kanunda sınırlı olarak belirlendiğinden, vesayet altındaki bir çocuk adına halka arz yatırımı ayrıca değerlendirilmelidir.

Hisseler Kimin Malı?

Veli, halka arz bedelini kendi parasından çocuğun hesabına yatırdığında, bu para çocuğa yapılmış bir kazandırmadır. Paylar çocuğun hesabına dağıtıldığı anda çocuğun malı olur. Ayırt etme gücüne sahip küçük karşılıksız kazandırmayı yasal temsilcinin rızası olmadan da kabul edebilir (TMK m.16).

Bu tablo, çocuk hesabının pratik bir “aile birikim hesabı” gibi kullanıldığı durumlarda doğan yanlış beklentiyi düzeltir: hesaba bir kez aktarılan para ve alınan hisseler artık çocuğundur. Boşanmada hisselerin durumu için Halka Arzdan Aldığım Hisseler Boşanmada Paylaşılır mı? rehberimize bakabilirsiniz.

Çocuğa Halka Arz İçin Para Vermek: Kazandırma mı, Ödünç mü?

Veli, halka arz bedelini çocuğun hesabına kendi parasından yatırdığında, aksi açıkça kararlaştırılmadıkça bu işlem çocuğa yapılmış bir kazandırma olarak değerlendirilir. Bazı veliler ise parayı “sonra geri alacağı” düşüncesiyle yatırır. Bu iki niyetin hukuki sonucu farklıdır ve niyetin yazılı olarak belgelenmemesi ileride tartışmaya yol açar.

Kendi yatırımını çocuk hesabında “saklamak” isteyen velinin, ileride bu paranın kendisine ait olduğunu ispatlaması güçtür. Eşit dağıtımdan fazla pay almak amacıyla açılan çocuk hesaplarında da, hesaptaki paranın hukuken çocuğa geçtiği unutulmamalıdır.

Veli Ne Yapabilir, Ne Yapamaz?

Veli, çocuğun mallarını yönetirken vekil gibi sorumludur (TMK m.363); bu sorumluluk halka arz hisseleri için de aynen geçerlidir. Bu, özenle ve çocuğun yararına hareket etme yükümlülüğü anlamına gelir; yüksek riskli ve spekülatif işlemlerden doğan kayıplar ileride velinin sorumluluğunu gündeme getirebilir.

Eşit Dağıtımda Çocuk Talepleri: Dikkat Edilecek Kurallar

Borsa dışında talep toplanan ilk halka arzlarda yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım yapıldığından, aynı ailede her birey için ayrı talep verilmesi yaygın bir uygulamadır (i-SPK.128.23). Bu uygulamanın sınırları şunlardır:

Eşit dağıtım kurallarının ayrıntıları ve pay alınamaması hâlinde izlenecek yollar için Halka Arzdan Neden Pay Alamadım? rehberimize bakabilirsiniz.

Tavan Serisinde Satış ve Paranın Tutulacağı Yer

Halka arz sonrasında paylar hızla değer kazandığında veli, çocuğun paylarını satmaya karar verebilir. Bu, yönetim yetkisi kapsamında bir işlemdir. Asıl hukuki soru satıştan sonra ortaya çıkar: satış bedeli çocuğun malıdır ve çocuğun hesabında kalmalıdır.

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, çocuk hesaplarında elde edilen kazançların aile bütçesinin parçası gibi kullanılmasıdır. Çocuk ergin olduğunda hesap verme yükümlülüğü bu harcamaları da kapsar. Ana paraya dokunmak gerçekten zorunluysa, örneğin çocuğun ağır bir sağlık veya eğitim gideri varsa, bunun için hâkim kararı alınması velinin ileride sorumluluğa muhatap olmasını önler.

Çocuk 18 Yaşına Gelince: Teslim ve Hesap Verme

Ergin olan çocuk, hesap dökümlerini inceleyerek velayet döneminde yapılan satışların, satış bedellerinin ve harcamaların hesabını isteyebilir. Özensiz yönetim veya çocuğun malının velinin menfaatine kullanılması hâlinde tazminat talebi gündeme gelebilir. Bu nedenle velinin, çocuk hesabındaki işlemlerin ve özellikle harcamaların kaydını tutması hem kendisini hem de çocuğu korur.

Veli Vefat Ederse ve Kardeşler Arasında Denge

Çocuk hesabındaki hisseler çocuğun malı olduğundan, velinin vefatında velinin terekesine girmez ve diğer mirasçılar arasında paylaştırılmaz. Ancak birden fazla çocuğu olan ailelerde, çocuklardan birinin hesabına diğerlerinden belirgin biçimde fazla yatırım yapılmışsa, bu kazandırmalar miras hukuku bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

Çocuklar arasında eşit davranmak isteyen veliler, her çocuk için yapılan yatırımların kaydını tutmalı ve farklılık varsa bunun nedenini yazılı olarak belirtmelidir. Aksi hâlde yıllar sonra kardeşler arasında miras paylaşımında uyuşmazlık doğabilir.

Çocuk Kendisi İşlem Yapabilir mi?

Mobil uygulamaların yaygınlaşmasıyla, velinin hesabı kullanmasına izin verdiği gençlerin kendi başlarına alım satım yapması da gündeme gelir. Velayet altındaki çocuğun fiil ehliyeti bakımından vesayet altındaki kişilere ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.343).

Çalışan bir gencin kendi kazancıyla yaptığı halka arz yatırımı, velinin yönetimine bırakılmış mallardan farklı değerlendirilir; bu durumda paranın gencin kendi emeğinden geldiğinin belgelenmesi önemlidir. Ancak hesap ve sözleşme düzeni aracı kurumun kurallarına tabidir.

Özensiz Yönetim ve Menfaat Çatışması

Vesayet ve kayyım atanmasının genel şartları için Vesayet ve Kayyım Atanması rehberimize bakabilirsiniz.

Ebeveynler Anlaşamazsa ve Aracı Kurumun Rolü

Evli ebeveynler velayeti birlikte kullandığından, çocuk hesabıyla ilgili önemli kararlarda iki ebeveynin anlaşması beklenir. Ebeveynlerden biri çocuğun hisselerinin satılmasına veya satış bedelinin kullanımına karşı çıkıyorsa ve anlaşmazlık çocuğun malvarlığını tehlikeye düşürüyorsa, hâkimden çocuğun mallarının korunması için önlem alınması istenebilir (TMK m.360).

Aracı kurumla yaşanan hesap ve talep sorunları için Aracı Kurum Halka Arz Talebimi İletmedi rehberimize bakabilirsiniz.

Varsayımsal Örnek: Üç Aile

Örnekler varsayımsaldır; somut durumda kazandırmanın koşulları, harcamanın amacı ve tutarı ile çocuğun o dönemdeki ihtiyaçları birlikte değerlendirilir.

Adım Adım: Çocuk Adına Halka Arz

1. Velayet durumunu netleştirin. Evli ebeveynlerde velayet birliktedir; boşanmışsanız velayetin kimde olduğuna bakın.
2. Çocuk adına hesap açın. Aracı kurumun çocuk hesabı koşullarını ve istenen belgeleri önceden öğrenin.
3. Paranın niteliğini belirleyin. Kazandırma mı, koşullu bağış mı? Başka bir yakın para veriyorsa koşulunu yazılı alın.
4. Talebi yalnızca bir kurumdan verin. Aynı çocuk için birden fazla talep daha fazla pay sağlamaz.
5. İzahnameyi kontrol edin. Müşterek hesap veya içsel bilgi listesindeki kişilerin yakınlarına ilişkin koşulları okuyun.
6. 90 günü takvime yazın. Bu sürede paylar borsa dışında satılamaz ve virmanlanamaz.
7. Satış bedelini çocuğun hesabında tutun. Harcamalar için ayrı kayıt tutun.
8. 18 yaşta teslimi planlayın. Hesap dökümleriyle birlikte hesabı çocuğa devredin.

Kontrol Listesi ve Sık Yapılan Hatalar

• Çocuk hesabını aile bütçesinin parçası saymak. Hesaba geçen para ve hisseler çocuğundur.
• Satış bedelini velinin hesabına almak. Menfaat çatışması doğurur ve hesap verme sırasında sorun çıkarır.
• 90 gün dolmadan paylar üzerinde hesaplar arası aktarım denemek. Halka arz payları bu sürede virmanlanamaz.
• Çocuk hesabında yüksek riskli işlem yapmak. Veli vekil gibi sorumludur.
• Aynı çocuk için birden fazla talep vererek daha fazla pay beklemek. Yalnızca en yüksek talep dikkate alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğum adına halka arza katılabilir miyim?

Evet. Ana ve baba, velayet çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m.342/1); talep, çocuk adına açılmış yatırım hesabından veli tarafından iletilir.

Çocuk halka arzda ayrı yatırımcı sayılır mı?

Evet. Borsa dışında talep toplanan ilk halka arzlarda yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım kişi başına yapılır; çocuk adına açılmış hesaptan verilen talep ayrı bir yatırımcı talebidir (i-SPK.128.23).

Çocuğum için iki farklı aracı kurumdan talep verirsem daha fazla pay alır mı?

Hayır. Aynı kişi adına birden fazla talep verilirse dağıtımda yalnızca en yüksek miktarlı talep dikkate alınır (II-5.2 m.22).

Çocuğumun hesabındaki hisseler kimin malı?

Çocuğun. Veli bu hisseleri velayet süresince yönetir (TMK m.352); hisseler ve satış bedelleri çocuğun malvarlığının parçasıdır.

Çocuğumun hisselerini satıp parasını kendim için kullanabilir miyim?

Hayır. Veli çocuk mallarının gelirlerini öncelikle çocuğun bakımı ve eğitimi için kullanabilir (TMK m.355); ana paraya ancak dar sınırlar içinde ve zorunluluk hâlinde hâkim kararıyla dokunulabilir (m.356).

Çocuğumun halka arz paylarını kendi hesabıma aktarabilir miyim?

Halka arzdan alınan paylar 90 gün boyunca başka yatırımcı hesaplarına virmanlanamaz (i-SPK.128.23). Bu süre sonrasında da çocuğun malının veliye geçmesi menfaat çatışması doğurur ve bu tür işlemlerde temsil kayyımı gündeme gelir (TMK m.426).

Büyükannesinin verdiği parayla alınan hisselerin temettüsünü aile ihtiyacına harcayabilir miyim?

Kazandırma, ana-babanın kullanmaması koşuluyla veya yatırım hesabı açılmak üzere yapılmışsa bu gelirler ana-baba tarafından kendi menfaatlerine harcanamaz (TMK m.357).

Çocuk 18 yaşına gelince hesap ne olur?

Veli çocuğun mallarını hesabıyla birlikte ergin çocuğa teslim eder (TMK m.11, m.362); aracı kurum hesabı çocuğun kontrolüne geçer.

Çocuğum ileride hesabın hesabını sorabilir mi?

Evet. Veli çocuk mallarından vekil gibi sorumludur (TMK m.363) ve çocuğun ana-babasına karşı alacakları için velayet süresince zamanaşımı işlemez (TBK m.153).

Bebeğim adına halka arza katılabilir miyim?

Kişilik doğumla başladığından bebeğin de malvarlığı olabilir (TMK m.28); ancak çocuk adına hesap açılabilmesi ve talep iletilmesi aracı kurumun çocuk hesabı koşullarına bağlıdır. Talep yine veli tarafından iletilir.

Velayet bende değil; çocuğum adına talep verebilir miyim?

Çocuğun mallarını velayet sahibi ebeveyn yönetir (TMK m.336). Velayeti olmayan ebeveyn çocuğa para gönderebilir; ancak hesabı kural olarak velayet sahibi yönetir.

Evlilik dışı doğan çocuğum adına kim işlem yapar?

Ana ve baba evli değilse velayet kural olarak anaya aittir (TMK m.337); çocuk adına hesap ve talep işlemlerini velayet sahibi yürütür.

Çocuklarımdan birinin hesabına daha fazla yatırım yapmam mirası etkiler mi?

Etkileyebilir. Altsoya kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve benzeri amaçlarla yapılan kazandırmalar, mirasbırakan aksini açıkça belirtmedikçe yasal mirasçılar arasında denkleştirmeye tabidir (TMK m.669); saklı payı zedeleyen kazandırmalarda tenkis gündeme gelebilir (TMK m.565).

Boşanırsak çocuğun hesabındaki hisseler paylaşılır mı?

Hayır, hisseler çocuğun malı olduğundan eşlerin mal paylaşımına girmez. Ancak boşanmadan önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan ve olağan hediye sınırını aşan kazandırmalar mal rejimi hesabında eklenebilir (TMK m.229).

İlgili Rehberler

• Çocuk ve vesayet altındaki kişi adına fon yatırımı
• Halka arzdan neden pay alamadım?
• Halka arz hisseleri boşanmada paylaşılır mı?
• Vesayet ve kayyım atanması
• Halka Arz Yatırımcı Rehberi 2026
• Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi