Aşırı Düşük Teklif Açıklama Yazısı Örneği 2026: Kalem Kalem Yöntem, Fiyat Teklifi ve Tespit Tutanağı, Analiz Tutarları, Dosya Düzeni ve Ret Hâlinde Şikâyet (4734 m.38, Tebliğ 45.1.5, 45.1.6, 45.1.13)

Bu rehber, idareden “teklifiniz aşırı düşük bulunmuştur, aşağıdaki bileşenlere ilişkin açıklamanızı … tarihine kadar sununuz” yazısı alan istekli için yazıldı. Sorgulama yazısının nasıl okunacağını, her iş kalemi için hangi açıklama yönteminin seçileceğini, açıklama dosyasının düzenini, fiyat teklifleri ve tespit tutanaklarında yapılan hataları, analizlerde tutarların teklif fiyatıyla uyumunu ve açıklama reddedilirse şikâyet yolunu kanun, Tebliğ ve Danıştay kararlarıyla anlatır. Sayfada idareye verilecek tam bir açıklama üst yazısı örneği ile açıklamanın reddine karşı şikâyet dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Aşırı düşük teklif sorgulaması, ihaleyi en düşük teklifle kazanacak isteklinin karşılaştığı en kritik aşamadır. Teklif fiyatı doğru hesaplanmış olsa bile, açıklama dosyasındaki tek bir tutanak eksikliği, yanlış unvanla imzalanmış bir belge ya da analiz toplamının teklif fiyatını birkaç kuruş aşması teklifin reddine yol açabilir. Reddedilen teklif, çoğu zaman ihalenin bir sonraki ve daha yüksek teklif veren istekliye kalması demektir.

Bu nedenle açıklama dosyası bir yazışma değil, ispat dosyası olarak hazırlanmalıdır. İhale komisyonu dosyayı Kanunun ve Tebliğin aradığı belgeler üzerinden inceler; bir şikâyet hâlinde Kamu İhale Kurulu ve ardından idare mahkemesi aynı dosyayı yeniden inceler. Dosyanın her sayfası bu üç incelemeye dayanacak şekilde düzenlenmelidir.

Kanunun Çerçevesi: Komisyon Neyi İster, Neye Bakar?

İhale komisyonu teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder ve bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlerle ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. Komisyon; imalat sürecinin, hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve isteklinin kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen işin özgünlüğü gibi hususlardaki açıklamaları dikkate alarak değerlendirme yapar. Açıklaması yeterli görülmeyen veya açıklama yapmayan isteklinin teklifi reddedilir (4734 m.38/1-2).

Kanun ayrıntıları Kamu İhale Kurumuna bırakmıştır: Kurum, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi için sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye yetkilidir ve ihale komisyonu bu düzenlemeleri esas alır (4734 m.38/3). Bu düzenlemeler Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alır ve sık değişir; açıklama dosyası hazırlanırken Tebliğin ilan veya davet tarihinde yürürlükte olan hâli esas alınmalıdır.

Sorgulama Yazısını Okumak: İlk Gün Yapılacaklar

1. Süreyi hesaplayın. Sorgulama yazısında açıklamanın verileceği son gün ve saat belirtilir. Hizmet ve mal alımlarında Tebliğ, açıklama için isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilmesini zorunlu tutar (Tebliğ 79.2.1; 2026 değişikliği). Süre kısa olduğundan tedarikçilerden fiyat teklifi ve tutanak istenmesi ilk gün başlamalıdır.
2. Sorgulanan bileşenleri listeleyin. Yapım işlerinde sorgulamaya tabi iş kalemleri ve analiz girdileri, hizmet alımlarında önemli teklif bileşenleri yazıda tek tek sayılır. Her biri için ayrı bir satır açılarak bir çalışma tablosu hazırlanmalıdır.
3. Belirsiz ifadelere dikkat edin. Hizmet ve mal alımlarında idare önemli teklif bileşenlerini belirlerken “ve diğer giderler”, “her türlü gider”, “vb.” gibi açık ve net olmayan ibareler kullanamaz; kullanılırsa bunlar açıklamanın değerlendirilmesinde dikkate alınmaz (Tebliğ 79.2.1). Yapım işlerinde de yalnızca açıkça sayılan kalemler açıklanmalıdır.
4. Yaklaşık maliyet eki listeleri isteyin. Sorgulama yazısıyla birlikte gönderilmesi gereken liste ve formatlar eksikse, idareden yazılı olarak istenmelidir. Eksik bir sorgulama yazısı, sonradan şikâyet konusu yapılabilir.
5. Teklif cetvelinizi açın. Sorgulanan her kalem için teklif ettiğiniz birim fiyatı ayrı sütunda yazın. Açıklamadaki her analizin sonucu bu sütunla karşılaştırılacaktır.

Her İş Kalemi İçin Yöntem Seçimi

Yapım işlerinde açıklama kalem kalem yapılır ve her kalem için en az belge gerektiren, en sağlam yöntem seçilmelidir. Tebliğin 2026 değişikliği iki önemli kolaylık getirmiştir.

Kamu kurumu birim fiyatı ile Bakanlık rayici arasındaki ayrımın iyi yapılması gerekir. Birim fiyat iş kaleminin tamamının fiyatıdır; teklifiniz bu fiyata eşit veya üzerindeyse o kalem için analiz bile gerekmez. Rayiç ise analizin bir girdisinin, örneğin bir ton çeliğin veya bir saat makine çalışmasının fiyatıdır; rayiçleri Bakanlık listesinden kullanan istekli bu girdiler için fiyat teklifi ve tutanak sunmak zorunda değildir. Her iki kolaylıkta da poz numaralarının listede doğru yazılması şarttır. Tevsik yöntemlerinin ayrıntısı için aşırı düşük teklif ve açıklama yazımıza bakabilirsiniz.

Fiyat Teklifi ve Tespit Tutanağı: En Çok Ret Buradan Gelir

Tebliğe göre teklifi aşırı düşük bulunan istekliler, sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak bilgi ve belgeleri sunar; dayanak belgeler arasında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri sayılmıştır (Tebliğ 45.1.13). Üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması hâlinde, öncelikle fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili meslek mensubu tarafından ilgisine göre maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenir (Tebliğ 45.1.13.1). 2020 değişikliğiyle bu tutanakların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Meslek mensubu, fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur; meslek mensubu ibaresinden yeminli mali müşavirler veya serbest muhasebeci mali müşavirler anlaşılır (Tebliğ 45.1.13.10). Danıştay 13. Dairesi, bir yapım işinde fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının “serbest muhasebeci” sıfatıyla hazırlanıp imzalanmasının Tebliğe uygun olmadığını, bu nedenle açıklamanın yeterli görülmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir; olayda meslek mensubu serbest muhasebeci mali müşavir unvanını almaya hak kazanmış olsa da ruhsatı ve kaşesi belgelerin düzenlenmesinden sonra verildiğinden, belgelerin düzenlendiği tarihte bu unvana sahip olmadığı kabul edilmiş ve eksikliğin bilgi eksikliği olarak tamamlatılması da mümkün görülmemiştir (09.06.2021, E.2021/584, K.2021/2151).

Analizler: Tutarların Teklif Fiyatıyla Uyumu

Analizin sonucu, o iş kalemi için teklif edilen birim fiyatı karşılamalıdır. Kamu İhale Kurulunun bir kararında isteklinin teklifi, analizlerde yuvarlama yapılmadan hesap edildiğinde bulunan sonucun birim fiyat teklif cetvelindeki fiyatı geçmesi gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır. Danıştay 13. Dairesi bu kararı iptal etmiştir: Daireye göre Tebliğ, analizlerde girdi miktarıyla rayicin çarpımı sonucu bulunan tutarın virgülden sonraki kısmının iki haneden fazla yazılabileceğini öngörmekle birlikte iki haneye yuvarlamayı yasaklamamıştır; daha önce yuvarlamayı zorunlu kılan Tebliğ hükmü de teklif verme özgürlüğünü engellediği gerekçesiyle iptal edilmiştir. Bu nedenle ara tutarların iki haneye yuvarlanarak yazılabileceği kabul edilmiştir (08.05.2019, E.2018/670, K.2019/1593, oy çokluğu).

Bu karar, yuvarlamanın tek başına ret sebebi olamayacağını gösterir; ancak açıklama dosyasında en güvenli yol, her analizde yuvarlama yöntemini baştan sona aynı şekilde uygulamak ve analiz sonucunun teklif birim fiyatına eşit veya altında kaldığını ayrıca bir özet tabloyla göstermektir. Aritmetik hatanın teklif aşamasındaki sonuçları için tekliflerde aritmetik hata yazımıza bakabilirsiniz.

Analizde sık yapılan hatalar

• Analizde kullanılan girdi miktarlarının yaklaşık maliyet eki analizlerdeki miktarlardan, gerekçe gösterilmeden önemli ölçüde düşük tutulması.
• Bakanlık rayici kullanılan girdinin poz numarasının yanlış veya eksik yazılması.
• Fiyat teklifiyle açıklanan girdinin analizdeki birim ve niteliğiyle uyuşmaması (örneğin ton yerine kilogram).
• Nakliye, işçilik veya makine girdilerinin analizden düşürülmesi.
• Aynı girdi için farklı analizlerde farklı fiyatların kullanılması.
• Analiz sonucu ile teklif birim fiyatı arasındaki karşılaştırmanın hiç gösterilmemesi.

Açıklama Dosyasının Düzeni

İhale komisyonu, Kurul ve mahkeme dosyayı aynı sırayla okuyabilmelidir. Aşağıdaki düzen hem incelemeyi kolaylaştırır hem de eksik belge riskini azaltır.

Açıklama ihale dokümanında öngörülen şekilde, elektronik ihalelerde EKAP üzerinden veya idareye fiziki olarak verilir; hangi yolun uygulanacağı sorgulama yazısında ve dokümanda belirtilir. Elektronik ihaleye ilişkin kurallar için elektronik ihale ve e-teklif yazımıza bakabilirsiniz. Fiziki teslimde evrak kayıt numarası, elektronik teslimde gönderim kaydı mutlaka saklanmalıdır.

Aşırı Düşük Teklif Açıklama Üst Yazısı Örneği

Aşağıdaki örnek, bir belediyenin kültür merkezi yapım işi ihalesinde dört iş kalemi için açıklama istenen bir istekli için hazırlanmıştır. Her iş kalemi farklı bir yöntemle açıklanmıştır.

Üst yazıda her kalemin yanında dayanılan Tebliğ hükmünün gösterilmesi, komisyonun ve şikâyet hâlinde Kurulun incelemesini kolaylaştırır. Örnekteki iki tutanak, farklı unvanlı iki meslek mensubu tarafından düzenlenmiştir; her ikisi de Tebliğin aradığı yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir sıfatına sahiptir.

Hizmet ve Mal Alımlarında Farklar

Hizmet alımlarında ve 2026 değişikliğinden sonra mal alımlarında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde Tebliğin 79 uncu maddesi uygulanır (Tebliğ 62/A.1, 79). İdare açıklama isterken e-form kullanır; formda önemli teklif bileşenleri işin mahiyetine uygun ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde tek tek sayılır, açıklama yöntemleri sınırlandırılamaz ve en az üç iş günü süre verilir (Tebliğ 79.2.1). Bu kurallara aykırı bir sorgulama yazısı alındığında, açıklama süresi içinde verilmeli, ancak sorgulama yazısındaki aykırılık ayrıca kayda geçirilmeli ve gerekirse şikâyet konusu yapılmalıdır. Hizmet alımlarına özgü kurallar ve sorgulama yazısına şikâyet örneği aşırı düşük teklif sınır değeri yazımızda yer alır.

Açıklama Reddedilirse: Şikâyet ve İtirazen Şikâyet

Açıklamanın yeterli görülmemesi üzerine teklif reddedilirse ihale kararına karşı önce idareye şikâyet yolu açıktır. Şikâyet, işlemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde ve sözleşme imzalanmadan önce ihaleyi yapan idareye yapılır; pazarlık usulünde bu süre beş gündür (4734 m.55). İdarenin şikâyeti reddetmesi hâlinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet, Kurul kararına karşı da yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılabilir. Sürecin tamamı için idareye şikâyet başvurusu, itirazen şikâyet dilekçesi örneği ve KİK kararına karşı iptal davası dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Rakibin açıklaması kabul edilmişse ve bu kabulün Tebliğe aykırı olduğu düşünülüyorsa, aynı yol bu kez rakibin açıklamasına karşı işletilir. Bu durumda rakibin açıklama dosyasını incelemek için idareye başvurulmalı; tutanağı düzenleyen meslek mensubunun unvanı, fiyat teklifinin girdiyle uyumu ve analiz tutarlarının teklif fiyatıyla ilişkisi kontrol edilmelidir.

Açıklamanın reddine karşı idareye şikâyet dilekçesi örneği

Teslimden Önce Son Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

• Fiyat teklifini ve tutanağı son güne bırakmak; tutanağı düzenleyecek meslek mensubuna ulaşılamaması.
• Tutanağın serbest muhasebeci unvanıyla veya ruhsatı henüz alınmamış bir unvanla imzalanması.
• Fiyat teklifi sunup ona ait tutanağı eklememek.
• Kamu kurumu birim fiyatına eşit veya yüksek teklif edilen kalemler için gereksiz analiz düzenleyip bu analizlerde hata yapmak.
• Bakanlık rayici kullanılan girdilerde poz numarası vermemek.
• Analiz sonucunun teklif birim fiyatını aşması.
• Sorgulama yazısında sayılmayan kalemleri açıklayıp sayılan bir kalemi atlamak.
• Açıklamada teklif fiyatını değiştiren veya teklifte olmayan bir unsuru ekleyen ifadeler kullanmak.
• Teslim kaydı almamak; elektronik gönderimin tamamlandığını teyit etmemek.
• Ret kararından sonra on günlük şikâyet süresini kaçırmak.

Hukukçular Evi Aşırı Düşük Teklif Dosyalarında Ne Yapar?

Sorgulama yazısı geldiği gün kalem listesini çıkarıyor, her kalem için analizsiz açıklama, Bakanlık rayici veya fiyat teklifi yöntemlerinden en güvenlisini belirliyoruz. Tedarikçilerden alınacak fiyat tekliflerinin ve tespit tutanaklarının Tebliğe uygunluğunu, meslek mensubunun unvanını ve analiz tutarlarının teklif fiyatıyla uyumunu teslimden önce kontrol ediyor, üst yazıyı her kalemi Tebliğ hükmüyle eşleştirerek hazırlıyoruz. Açıklama reddedilirse veya rakibin açıklaması hukuka aykırı biçimde kabul edilirse şikâyet, itirazen şikâyet ve dava sürecini yürütüyoruz.

Aşırı düşük teklif sorgulama yazısı aldıysanız yazıyı ve teklif cetvelinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden hemen gönderin; açıklama süresi kısadır ve tutanak hazırlığı ilk gün başlamalıdır.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Aşırı Düşük Teklif ve Açıklama: Tevsik Yöntemleri
• Aşırı Düşük Teklif Sınır Değeri
• Yaklaşık Maliyet
• Tekliflerde Aritmetik Hata
• Belge ve Bilgi Eksikliğinin Tamamlatılması
• İhalede İdareye Şikâyet Başvurusu
• İtirazen Şikâyet Başvuru Dilekçesi Örneği
• KİK Kararına Karşı İptal Davası Dilekçesi
• Açıklama Analizlerinin Yeni Birim Fiyatta Kullanılması

Sıkça Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif açıklaması yapmazsam ne olur?

Açıklama yapmayan veya açıklaması yeterli görülmeyen isteklinin teklifi reddedilir (4734 m.38/2).

Açıklama için ne kadar süre verilir?

Kanun süreyi ihale komisyonunun belirlemesine bırakır (4734 m.38/1). Hizmet ve mal alımlarında Tebliğ en az üç iş günü süre verilmesini zorunlu tutar (Tebliğ 79.2.1). Süre sorgulama yazısında gösterilir.

Her iş kalemi için analiz sunmak zorunlu mu?

Hayır. Teklif edilen birim fiyat bir kamu kurumunun ilan veya davet ayındaki güncel birim fiyatına eşit veya daha yüksekse, kurum ve poz numarasını gösteren liste yeterlidir ve analiz zorunlu değildir (Tebliğ 45.1.5; 2026 değişikliği).

Bakanlık rayiçlerini kullanırsam belge sunmam gerekir mi?

Hayır. Analizlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilan ayına ait güncel rayiçlerini kullanıp poz numaralarıyla listeleyen istekli, bu rayiçler için 45.1.13 maddesindeki belgeleri sunmak zorunda değildir (Tebliğ 45.1.6).

Fiyat teklifine hangi tutanak eklenir?

Fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili meslek mensubu, ilgisine göre maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenler (Tebliğ 45.1.13.1). 2020 değişikliğiyle tutanaklar açıklama kapsamında sunulur.

Tutanağı kim düzenleyebilir?

Meslek mensubu ibaresinden yeminli mali müşavirler ve serbest muhasebeci mali müşavirler anlaşılır (Tebliğ 45.1.13.10). Danıştay, serbest muhasebeci sıfatıyla düzenlenen tutanağa dayanan açıklamanın reddini hukuka uygun bulmuştur (E.2021/584, K.2021/2151).

Analizlerde tutarları iki haneye yuvarlayabilir miyim?

Danıştay 13. Dairesi, girdi miktarıyla rayicin çarpımı sonucu bulunan tutarların iki haneye yuvarlanarak yazılabileceğini, Tebliğin bunu yasaklamadığını belirterek yuvarlama gerekçesiyle verilen değerlendirme dışı bırakma kararını iptal etmiştir (E.2018/670, K.2019/1593). Yuvarlama yöntemi bütün analizlerde aynı uygulanmalıdır.

Açıklamada teklif fiyatımı düzeltebilir miyim?

Hayır. Açıklama hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya dokümana uygun olmayan tekliflerin uygun hâle getirilmesi amacıyla istenemez ve yapılamaz (4734 m.37/1).

Sorgulama yazısında “ve diğer giderler” gibi ifadeler varsa ne olur?

Hizmet ve mal alımlarında idare önemli teklif bileşenlerini belirlerken bu tür açık ve net olmayan ibareleri kullanamaz; kullanılırsa bunlar açıklamaların değerlendirilmesinde dikkate alınmaz (Tebliğ 79.2.1).

Açıklamam reddedildi; ne yapabilirim?

İhaleyi yapan idareye, işlemin farkına varıldığı tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde ve sözleşme imzalanmadan önce şikâyet başvurusunda bulunulur (4734 m.55). Ret hâlinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ve Kurul kararına karşı dava yolu açıktır.

Rakibin açıklaması kabul edildi; itiraz edebilir miyim?

Evet. Rakibin açıklamasının Tebliğe aykırı olarak kabul edildiği düşünülüyorsa aynı şikâyet yolu işletilir. Tutanağı düzenleyenin unvanı, fiyat teklifinin girdiyle uyumu ve analiz tutarlarının teklif fiyatıyla ilişkisi başlıca kontrol noktalarıdır.

Açıklama analizleri sözleşme döneminde kullanılır mı?

Evet. Yapım işlerinde yeni birim fiyat tespitinde, yüklenicinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu benzer kalem analizleri ilk sırada dikkate alınır (YİGŞ m.22/2-a). Açıklama dosyası bu nedenle sözleşme döneminde de önem taşır.

Kaynakça

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu.
• Kamu İhale Genel Tebliği (22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete; 30.09.2020 tarihli ve 31260 sayılı ve 09.04.2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazetelerde yayımlanan değişiklikler dahil).
• Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.22.
• Danıştay 13. Dairesi, 08.05.2019, E.2018/670, K.2019/1593 (Danıştay kamu ihale karar bülteni).
• Danıştay 13. Dairesi, 09.06.2021, E.2021/584, K.2021/2151 (Danıştay kamu ihale karar bülteni).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her açıklama, ilgili ihalenin dokümanı, sorgulama yazısı ve ilan tarihinde yürürlükte olan Tebliğ hükümleriyle birlikte hazırlanmalıdır.